Lợi thế cạnh tranh của một quốc gia là gì? nó sinh ra từ đâu và làm sao để VN có thể tận dụng được lợi thế cạnh tranh của mình để thu hút vốn đầu tư.. Trong bối cảnh kinh tế đầy biến động như hiện nay, sự cạnh tranh không ngừng của các mặt hàng trên thị trường. Nếu các doanh nghiệp không ngừng đổi mới đồng nghĩa với việc tự mình giết mình. Trong xu thế mở cửa thương mại, các quốc gia giao thương với nhau ngày càng nhiều. Cuộc chạy đua mang tên cạnh tranh càng khốc liệt hơn bao giờ hết. Nếu các quốc gia không biết tận dụng lợi thế của đất nước mình để phát triển kinh tế thì quốc gia đó sẽ bị tụt hậu, tự đào thải ra khỏi cuộc chơi về hội nhập. Vậy lợi thế cạnh tranh của một quốc gia là gì? Nó sinh ra từ đâu? Và nó, có tầm ảnh hưởng quan trọng như thế nào đối với sự phát triển kinh tế, của một đất nước. Để trả lời cho những câu hỏi trên. Trước tiên, chúng ta xem xét hai khái niệm: lợi thế và cạnh tranh. Chúng ta, có lẽ không còn xa lạ với hai khái niệm này.Trong cuộc sống có thể gặp bất cứ ở môi trường nào. Trong lớp học, tổ chức, hay doanh nghiệp. Vậy lợi thế là gì? Từ thuở bé cắp sách đến trường chúng ta đã mơ hồ nhận thức được khả năng của mình. Bạn có thể nhạy bén với các con số, nhưng cực kỳ khó khăn trong việc cảm thụ văn học. Hay, bạn là một nhân viên bán hàng rất giỏi, nhưng không có khả năng làm ông chủ. Hoặc, rộng hơn là một doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng hoa , củ, quả tươi thu được lợi nhuận cao, vậy mà, khi lấn sang bất động sản doanh nghiệp đó không thu về vốn mà còn thâm hụt nặng nề. Xét trong một tầm vĩ mô là một quốc gia, cụ thể là Singapo: Singapore là một quốc đảo nhỏ, nằm ở khu vực Đông nam châu Á, giữa Malaysia và Indonesia với dân số vào khoảng 5,5 triệu người, sinh sống trên diện tích là khoảng 700km2. Singapore hầu như không có tài nguyên thiên nhiên, các mặt hàng như lương thực, thực phẩm, nước ngọt, nguyên liệu đầu vào đều phải nhập khẩu để đáp ứnCác mặt hàng chính của ngành công nghiệp Singapore là điện tử, hóa chất, thiết bị khoan lọc dầu, chế biến cao su và các sản phẩm từ cao su, thực phẩm chế biến và đồ uống, sửa chữa tàu biển, xây dựng, công nghệ sinh học. Trong đó các sản phẩm máy móc và linh kiện (điện tử viễn thông), dược phẩm và hóa chất, sản phẩm từ dầu mỏ tinh chế đã được xuất khẩu ra nhiều nước. Bên cạnh đó, Singapore đã xây dựng được hệ thống cơ sở hạ tầng rất thuận tiện bao gồm các cảng biển, hệ thống đường giao thông trên cạn và dưới nước để cạnh tranh với các nước láng giềng trong các hoạt động buôn bán, xuất nhập khẩu. Thành phố hải cảng của Singapore là một trong những nơi bận rộn nhất trên thế giới, vượt xa Hồng Kông và Thượng Hải. Singapo đã tận dụng tối đa điều kiện của mình để phát triển nền kinh tế đưa đất nước của họ trở thành con rồng của châu Á. Hay nói một cách khác Singapo đã tìm ra lợi thế của đất nước họ. Đưa ra nhiều ví dụ như vậy, chúng ta có thể rút ra kết luận về hai từ lợi thế: là những thế mạnh, ưu điểm vượt trội, những tiềm năng giúp cá nhân, tổ chức, hay một quốc gia chiếm phần ưu thế. Trong những năm tháng còn là học sinh, tôi đã từng nghe thầy giáo dạy môn toán của tôi nói rằng: bản chất của cuộc sống là cạnh tranh. Việc tôi được ngồi học trong lớp không phải tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một cuộc thi tranh giành nhau để được vào cấp 3. Tôi có được vị trí đó là do dùng năng lực của mình để loại các thí sinh khác. Nói cách khác trong cuộc tranh giành ấy tôi đã chiến thắng với nhiều lý do. Giữa các học sinh trong một tập thể luôn có sự giành dật nhau về điểm số và thành tích. Trong một doanh nghiệp thì có sự cạnh tranh nhau giữa các bộ phận,cho bộ phận hoạt động hiệu quả nhất, giữa các nhân viên cho ví trị nhân viên xuất sắc nhất. Vậy giữa các quốc gia thì cạnh tranh điều gì. Cạnh tranh trong từng lĩnh vực từ văn hóa, xã hội, du lịch, dịch vụ, kinh tế. Như vậy, cạnh tranh có nghĩa là: cạnh tranh là hành động ganh đua, đấu tranh chống lại các cá nhân hay các nhóm, các loài vì mục đích giành được sự tồn tại, sống còn, giành được lợi nhuận, địa vị, sự kiêu hãnh, các phần thưởng hay những thứ khác. Vấn đề chúng ta đang nói đến ở đây là lợi thế cạnh tranh của một quốc gia nó mang tầm vĩ mô. Nhưng tôi nghĩ, để hiểu một vấn đề ta nêm xem xét nó ở nhiều góc độ và khía cạnh. Cũng như cần hiểu được bản chất cốt lõi thực sự. Nên ở phần trên tôi đi giải thích ý nghĩa hai cụm từ mấu chốt là lợi thế và cạnh tranh. Trong cuốn Lợi thế cạnh tranh quốc gia Michael E.Porter có định nghĩa như sau: Lợi thế cạnh tranh được hiểu là những nguồn lực, lợi thế của ngành, quốc gia mà nhờ có chúng các doanh nghiệp kinh doanh trên thương trường quốc tế tạo ra một số ưu thế vượt trội hơn, ưu việt hơn so với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Lợi thế cạnh tranh giúp cho nhiều doanh nghiệp có được “Quyền lực thị trường” để thành công trong kinh doanh và trong cạnh tranh. Lợi thế cạnh tranh quốc gia thường bị hiểu nhầm với lợi thế so sánh. Lợi thế so sánh chỉ là những điều kiện đặc thù tạo ra ưu thế một khía cạnh nào đó của một quốc gia hoặc ngành kinh doanh của quốc gia đó, như những điều kiện tự nhiên, tài nguyên hay con người. Nguồn nhân công rẻ, tài nguyên dồi dào thường được coi là lợi thế so sánh của các nước đang phát triển. Tuy nhiên đây mới chỉ là cơ sở cho một lợi thế cạnh tranh tốt chứ chưa đủ là một lợi thế cạnh tranh đảm bảo cho sự thành công trên thị trường quốc tế. Lợi thế cạnh tranh phải là khả năng cung cấp giá trị gia tăng cho các đối tượng có liên quan như: khách hàng, nhà đầu tư hoặc các đối tác kinh doanh và tạo giá trị gia tăng cao cho doanh nghiệp. Trong một thế giới cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt như hiện nay, vai trò của quốc gia chỉ tăng lên chứ không kém đi. Vì cơ sở của cạnh tranh ngày càng dịch chuyển sang sự sáng tạo và đồng hóa kiến thức, cho nên vai trò của ề giá quốc gia đã tăng lên. Lợi thế cạnh tranh được tạo ra và duy trì thông qua quá trình đị
Trang 1Họ và tên: Nguyễn Thị Nga
Mã SV: 11153070
Lớp: kinh tế đầu tư
Đề bài: lợi thế cạnh tranh của một quốc gia là gì? nó sinh ra từ đâu và làm sao
để VN có thể tận dụng được lợi thế cạnh tranh của mình để thu hút vốn đầu tư
BÀI LÀM
Trong bối cảnh kinh tế đầy biến động như hiện nay, sự cạnh tranh không ngừng của các mặt hàng trên thị trường Nếu các doanh nghiệp không ngừng đổi mới đồng nghĩa với việc " tự mình giết mình" Trong xu thế mở cửa thương mại, các quốc gia giao thương với nhau ngày càng nhiều Cuộc chạy đua mang tên "cạnh tranh" càng khốc liệt hơn bao giờ hết Nếu các quốc gia không biết tận dụng" lợi thế" của đất nước mình để phát triển kinh tế thì quốc gia đó sẽ bị tụt hậu, tự đào thải ra khỏi cuộc chơi về hội nhập Vậy" lợi thế cạnh tranh của một quốc gia là gì"? Nó sinh ra từ đâu? Và nó, có tầm ảnh hưởng quan trọng như thế nào đối với sự phát triển kinh tế, của một đất nước
Để trả lời cho những câu hỏi trên Trước tiên, chúng ta xem xét hai khái niệm: lợi thế và cạnh tranh Chúng ta, có lẽ không còn xa lạ với hai khái niệm
này.Trong cuộc sống có thể gặp bất cứ ở môi trường nào Trong lớp học, tổ chức, hay doanh nghiệp Vậy lợi thế là gì? Từ thuở bé cắp sách đến trường chúng ta đã mơ hồ nhận thức được khả năng của mình Bạn có thể nhạy bén với các con số, nhưng cực kỳ khó khăn trong việc cảm thụ văn học Hay, bạn là một nhân viên bán hàng rất giỏi, nhưng không có khả năng làm ông chủ Hoặc, rộng hơn là một doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng hoa , củ, quả tươi thu được lợi nhuận cao, vậy mà, khi lấn sang bất động sản doanh nghiệp đó không thu về vốn mà còn thâm hụt nặng nề Xét trong một tầm vĩ mô là một quốc gia, cụ thể
là Singapo:
"Singapore là một quốc đảo nhỏ, nằm ở khu vực Đông nam châu Á, giữa Malaysia và
Indonesia với dân số vào khoảng 5,5 triệu người, sinh sống trên diện tích là khoảng 700km2 Singapore hầu như không có tài nguyên thiên nhiên, các mặt hàng như lương thực, thực phẩm, nước ngọt, nguyên liệu đầu vào đều phải nhập khẩu để đáp ứnCác mặt hàng chính của ngành công nghiệp Singapore là điện tử, hóa chất, thiết bị khoan lọc dầu, chế biến cao su và các sản phẩm từ cao su, thực phẩm chế biến và đồ uống, sửa chữa tàu biển, xây dựng, công nghệ sinh học Trong đó các sản phẩm máy móc và linh kiện (điện tử viễn thông), dược phẩm
và hóa chất, sản phẩm từ dầu mỏ tinh chế đã được xuất khẩu ra nhiều nước Bên cạnh đó, Singapore đã xây dựng được hệ thống cơ sở hạ tầng rất thuận tiện bao gồm các cảng biển, hệ thống đường giao thông trên cạn và dưới nước để cạnh tranh với các nước láng giềng trong các hoạt động buôn bán, xuất nhập khẩu Thành phố hải cảng của Singapore là một trong những nơi bận rộn nhất trên thế giới, vượt xa Hồng Kông và Thượng Hải".
Trang 2Singapo đã tận dụng tối đa điều kiện của mình để phát triển nền kinh tế đưa đất nước của họ trở thành con rồng của châu Á Hay nói một cách khác Singapo
đã tìm ra lợi thế của đất nước họ Đưa ra nhiều ví dụ như vậy, chúng ta có thể rút ra kết luận về hai từ "lợi thế": là những thế mạnh, ưu điểm vượt trội, những tiềm năng giúp cá nhân, tổ chức, hay một quốc gia chiếm phần ưu thế
Trong những năm tháng còn là học sinh, tôi đã từng nghe thầy giáo dạy môn toán của tôi nói rằng:" bản chất của cuộc sống là cạnh tranh" Việc tôi được ngồi học trong lớp không phải tự nhiên mà có Đó là kết quả của một cuộc thi "tranh giành" nhau để được vào cấp 3 Tôi có được vị trí đó là do dùng năng lực của mình để loại các thí sinh khác Nói cách khác trong cuộc tranh giành ấy tôi đã chiến thắng với nhiều lý do Giữa các học sinh trong một tập thể luôn có sự giành dật nhau về điểm số và thành tích Trong một doanh nghiệp thì có sự cạnh tranh nhau giữa các bộ phận,cho bộ phận hoạt động hiệu quả nhất, giữa các nhân viên cho ví trị nhân viên xuất sắc nhất Vậy giữa các quốc gia thì cạnh tranh điều
gì Cạnh tranh trong từng lĩnh vực từ văn hóa, xã hội, du lịch, dịch vụ, kinh tế Như vậy, cạnh tranh có nghĩa là: cạnh tranh là hành động ganh đua, đấu tranh
chống lại các cá nhân hay các nhóm, các loài vì mục đích giành được sự tồn tại, sống còn, giành được lợi nhuận, địa vị, sự kiêu hãnh, các phần thưởng hay những thứ khác.
Vấn đề chúng ta đang nói đến ở đây là lợi thế cạnh tranh của một quốc gia nó mang tầm vĩ mô Nhưng tôi nghĩ, để hiểu một vấn đề ta nêm xem xét nó ở nhiều góc độ và khía cạnh Cũng như cần hiểu được bản chất cốt lõi thực sự Nên ở phần trên tôi đi giải thích ý nghĩa hai cụm từ mấu chốt là lợi thế và cạnh tranh Trong cuốn "Lợi thế cạnh tranh quốc gia" Michael E.Porter có định nghĩa như sau:
"
Lợi thế cạnh tranh được hiểu là những nguồn lực, lợi thế của ngành, quốc gia mà nhờ có chúng các doanh nghiệp kinh doanh trên thương trường quốc tế tạo ra một số ưu thế vượt trội hơn, ưu việt hơn so với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp Lợi thế cạnh tranh giúp cho nhiều doanh nghiệp có được “Quyền lực thị trường” để thành công trong kinh doanh và trong cạnh tranh Lợi thế cạnh tranh quốc gia thường bị hiểu nhầm với lợi thế so sánh Lợi thế so sánh chỉ là những điều kiện đặc thù tạo ra ưu thế một khía cạnh nào đó của một quốc gia hoặc ngành kinh doanh của quốc gia đó, như những điều kiện tự nhiên, tài nguyên hay con người Nguồn nhân công rẻ, tài nguyên dồi dào thường được coi là lợi thế
so sánh của các nước đang phát triển Tuy nhiên đây mới chỉ là cơ sở cho một lợi thế cạnh tranh tốt chứ chưa đủ là một lợi thế cạnh tranh đảm bảo cho sự thành công trên thị
trường quốc tế Lợi thế cạnh tranh phải là khả năng cung cấp giá trị gia tăng cho các đối tượng có liên quan như: khách hàng, nhà đầu tư hoặc các đối tác kinh doanh và tạo giá trị gia tăng cao cho doanh nghiệp."
Trong một thế giới cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt như hiện nay, vai trò của quốc gia chỉ tăng lên chứ không kém đi Vì cơ sở của cạnh tranh ngày càng dịch chuyển sang sự sáng tạo và đồng hóa kiến thức, cho nên vai trò của ề giá quốc gia đã tăng lên Lợi thế cạnh tranh được tạo ra và duy trì thông qua quá
Trang 3trình địa phương cao độ Tất cả những khác biệt về giá trị, văn hóa, cơ cấu kinh
tế, thể chế, và lịch sử của các nước đều đóng góp cho sự thành công về cạnh tranh Đây là những khác biệt đáng kể trong mô thức của năng lực canh tranh tại mọi quốc gia; không một quốc gia nào có thể hay sẽ có năng lực cạnh tranh tại mọi hay thậm trí phần lớn ngành Cuối cùng, các nước thành công trong các ngành cụ thể bởi vì môi trường nội địa của các nước đó hướng về tương lai nhiều nhất, năng động nhất và thách thức nhất
Từ đó, có thể rút ra được rằng lợi thế cạnh tranh của quốc gia chính là sự cạnh tranh giữa các ngành của quốc gia đó, tạo nên những đột biến mới tạo ra hiểu quả cao hơn, khiến cho sự phát triển ngày càng tiến bộ Có thể làm cho một ngành, hay một lĩnh vực nào đó của đất nước họ có những thành công vượt trội, tạo ra lợi thế cho quốc gia về ngành, lĩnh vực đó Một ví dụ điển hình, đó là ngành cafe ở Việt Nam Các doanh nghiệp không ngừng cạnh tranh như Trung Nguyên, Nestle Việt Nam, Vinacafe Họ luôn cải thiện chất lượng cũng như hoàn thiện đội ngũ phục vụ, mở rông không gia, tạo ra các sản phẩm đa dạng Nhờ sự cạnh tranh này, tạo ra nguồn động lực cho người dân trồng chuyên tâm chăm sóc cây cafe hơn, để tạo ra sản lượng và chất lượng tốt, không những chỉ dùng trong nước, mà còn mang đi xuất khẩu Nước ta đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu cafe trên thế giới Tập đoàn Trung Nguyên là tập đoàn cà phê hàng đầu Việt Nam, với sứ mệnh “Kết nối và phát triển những người yêu và đam mê trên toàn thế giới”.Sản phẩm cà phê của Trung Nguyên được Bộ Ngoại giao chọn làm “Đại sứ ngoại giao Văn hóa”, quà tặng các Nguyên thủ Quốc gia, các chính khách trong và ngoài nước
Như vậy, lợi thế cạnh tranh của quốc gia xuất hiện từ bao giờ? Nó bắt nguồn
từ đâu? Và, tầm quan trọng của nó đối với sự phát triển kinh tế của một đất nước như thế nào? Chúng ta, cùng thảo luận vấn đề sau: Việt Nam là nước xuất khẩu cafe lớn nhất thế giới Những yếu tố nào giúp nước ta có lượng xuất khẩu cafe
Trang 4lớn như vậy ? Tôi dùng mô hình kim cương của Micheal E.Porter để giải thích:
Trên đây, là mô hình kim cương Thứ nhất, chúng ta cùng đi xem xét từng yếu tố:
- Các điều kiện nhân tố sản xuất: nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, có vùng đất đỏ bazan là yếu tố tự nhiên thuận lợi để trồng cây cafe Nguồn lao động chủ yếu là người nông dân đã quá quen thuộc với cách thức trồng và chăm sóc loại cây mang đến nguồn thu nhập chính cho họ
- Chiến lược cơ cấu và sự cạnh tranh của các công ty: kinh tế Việt Nam thời buổi hội nhập, là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Kinh tế còn phụ thuộc vào nông nghiệp Nên, các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu là các mặt hàng nông, lâm thủy sản Những năm gần đây, các thương hiệu cafe nổi tiếng luôn nâng cao chất lượng sản phẩm của mình Đòi hỏi, hạt cafe chất lượng cũng phải tốt hơn Thúc đẩy quá trình đổi mới và nuôi cấy giống của người nông dân Làm sao để sản lượng mà chất lượng của hạt cafe vẫn phải đảm bảo
- Các nhu cầu điều kiện: chất lượng của cafe Việt Nam được đánh giá cao, với những thương hiệu nổi tiếng ở cả trong và ngoài nước như Trung Nguyên Nhu cầu dùng cafe của nước ta là cao, dân ta có thói quen dùng cafe hòa tan Do tiện dụng giá cả hợp lý Số lượng mặt hàng cafe hòa tan trên thị trường ngày càng nhiều, với nhiều thương hiệu, và hương vị là khác nhau Chúng ta không chỉ xuất khẩu cafe thô, mà còn xuất khảu cafe đã gia công và chế biến
Trang 5- Các ngành hộ trợ và có liên quan: chúng ta không thể sản xuất mà cứ để đấy, cũng như các nước nhập khẩu cafe của ta họ không mua về rồi chất đống Có người bán, thì phải có người tiêu thụ Các doanh nghiệp sau khi gia công cafe thành sản phẩm sử dụng được thì sẽ phân phối đến các hệ thống siêu thị bán lẻ, hay các đại lý bán buôn Khi đó, sẽ xảy ra sự cạnh tranh giữa các đại lý, cạnh tranh về giá Các thương hiệu nổi tiếng họ không chỉ phân phối trong nước và ngoài nước Như vây, khi thương hiệu đã mang ra thị trường quốc tế nó lại cạnh tranh với các cafe của nước khác Điều đó, lại là câu hỏi về chất lượng của sản phẩm, mà bản chất cốt lõi là chất lượng của nguyên liệu làm nên chính là hạt cafe
Qua đó, chúng ta có thể thấy rõ vì sao Việt Nam có thể xuất khẩu lượng cafe lớn như vậy Các nhân tố của mô hình kim cương phản ánh rõ thực trạng của từng ngành mà chúng ta muốn phân tích Chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau, liên quan và hỗ trợ nhau Nếu một nhân tố bị ảnh hưởng thì sẽ kéo theo cả một hệ lụy Mặt hàng mang đi xuất khẩu, yêu cầu về chất lượng rất cao và kỹ càng Nó không đơn thuần chỉ là lợi ích kinh tế mà còn ảnh hưởng đến uy tín của quốc gia Sự cạnh tranh trong nước chính là nguồn động lực cho những người nông dân canh tác tốt Vì khi đó, sự đòi hỏi là cao hơn bao giờ hết
Theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng cạnh tranh , ở đây tôi muốn nói đến cạnh tranh trong lĩnh vực kinh doanh, ra đời cùng với sự ra đời của thương mại Thương mại là một hoạt động trao đổi diễn ra giữa hai bên mua và bên bán Bên mua sẽ mua những hàng hóa mà họ có nhu cầu Bên bán sẽ là bên cung cấp các hàng hoa đó Từ đó, sẽ nảy sinh sự cạnh tranh giữa bên bán với nhiều hình thức, như cạnh tranh giá cạnh tranh phi giá, Chính sự cạnh tranh đòi hỏi bên bán hay gọi cung phải có những chiến lược riêng cho mình Yêu cầu về chất lượng phải cao hơn, giá cả phải hợp lý, Nhờ có sự cạnh tranh mà hàng hóa không ngừng được nâng cao cũng như đổi mới Khi một quốc gia, mà tại đó các doanh nghiệp trong nước không ngừng cạnh tranh nhau để đi lên, không chỉ với doanh nghiệp trong nước mà còn với những doanh nghiệp nước ngoài, để chiêm ưu thế thì đất nước đó càng phát triển Không phải bất cứ ngành nào mà một quốc gia cũng có khả năng cạnh tranh Một ví dụ đơn giản, Việt Nam có khả năng cạnh tranh với ngành xuất khẩu ô tô của Nhật Bản không? Câu trả lời không phải là quá rõ ràng, điều đó là không thể, với Việt Nam một đất nước thậm chí còn không có quy trình sản xuất ô tô Thì chúng ta lấy đâu ra khả năng để cạnh tranh Vì vây, một thực tế rõ ràng cho thấy về ngành xuất khẩu ô tô nước ta không hề có "lợi thế" Để có thể đi cạnh tranh bất cứ một ngành nào, chúng ta
Trang 6cần phải nắm rõ khả năng và thế mạnh của mình Như ví dụ ở trên, về xuất khẩu cafe của nước ta Nước ta có thể trở thành nước xuất khẩu cafe lớn trên thế giới,
có thể cạnh tranh với các nước khác là do ta có thế mạnh về ngành này Các hãng cafe trong nước không ngừng cạnh với nhau mà còn phải cạnh tranh với những hãng nước ngoài để có thể đứng vững trên thị trường trong và ngoài nước Cộng với việc, điều kiện tự nhiên ủng hộ vùng dất đỏ bazan, khí hậu thuận lợi cho việc trồng cây cafe Qua đó, chúng ta có thể nhận thấy rằng "cạnh tranh " chính là một "lợi thế" của một quốc gia Nó thúc đẩy sự phát triển của các ngành không ngừng đi lên, là nguồn động lực để cho quá trình sáng tạo và tiến hóa
"Sự cạnh tranh là mang tính động và đang tiến triển không ngừng." Thương mại xuất hiện, và sự ra đời của thương mại quốc tế càng khiến cạnh tranh khốc liệt hơn bao giờ hết Muốn hàng hóa của quốc gia mình có chỗ đứng trên thị trường quốc tế, đòi hỏi mỗi ngành ở mỗi đất nước phải có những chiến lược riêng cho mình Các doanh nghiệp giữa các nước không ngừng ghanh đua, đưa ra sự đổi mới để chiếm sự thoả mãn của khách hàng Một lần nữa, khẳng định trong cuộc đua thương mại không thể thiếu cạnh tranh Một quốc gia không có sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp Thì, trên cuộc đua này quốc gia đó đã bị bỏ lại phía sau
Tôi tin, mỗi một đất nước đều có một lợi thế cho riêng cho mình Cạnh tranh
là một lợi thế khác biệt nhất trong các lợi thế Một đất nước, có thể có thế mạnh nằm gần biển để thuận lợi cho phát triển ngành hải cảng, nuối trồng thủy hải sản, hay có thể có điều kiện tự nhiên, khí hậu thuận lợi cho phát triển nông nghiệp Có thể thấy, những thế mạnh ấy là do tạo hóa ban tặng mỗi quốc gia, không một sức mạnh nào có thể mua được Nhưng cạnh tranh thì khác, nó trở thành thế mạnh vô cùng lớn của một đất nước, nó không được ban tặng mà phải
do chính đất nước đó sinh ra Nó sẽ trở thành một lợi thế sinh ra lợi nhuận
khủng khiếp khi quốc gia đó biết tận dụng Để chứng thực cho điều đó, chúng ta hãy nhìn Nhật Bản, quốc gia có nền kinh tế phát triển thứ hai thế giới, xuất khẩu
ô tô lớn hàng đầu thế giới Nhật có rất nhiều hãng ô tô nổi tiếng như Toyota, Honda morto, Suzuki, Các hãng này cạnh tranh rất khốc liệt trong nước, tạo nên thương hiệu riêng cho mình, vì có sự cạnh tranh này mà nền sản xuất ô tô của Nhật phát triển nhanh chóng, càng ngày chất lượng càng cao, mẫu mã được cải thiện, số lượng nhiều Vì vậy, khi xuất khẩu sang các nước khác, ô tô của Nhật rất được ưa chuộng vì chất lượng tốt Việt Nam cũng là một quốc gia nhập khẩu ô tô của Nhật và người Việt rất tin tưởng chất lượng, không chỉ ô tô mà còn nhiều mặt hàng khác như xe máy, xe đạp, tủ lạnh, của Nhật Có được sự tin tưởng như vậy là một sự thành công không phải quốc gia nào cũng làm được
Trang 7Giả sử, nếu các hãng ô tô của Nhật không cạnh tranh với nhau thì nền công nghiệp ô tô của Nhật có thành công được đến thế không Cho nên, một quốc gia phát triển thì không thể thiếu sự canh tranh giữa các doanh nghiệp, và sự cạnh tranh là không ngừng và luôn chuyển động
Ở trên, tôi có nói sự cạnh tranh là mang tính động và ngày càng tiến triển không ngừng Nó thể hiện rất rõ trên thị trường hiện nay Đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ, điện tử Tại sao tập đoàn Sam Sung lại sản xuất ra nhiều dòng điện thoại như vây, và họ luôn thay đổi mẫu mã, tăng thêm các tính năng mới Tập đoàn Apple họ chỉ cho ra một dòng sản phẩm điện thoại duy nhất là iphone,
có các đời khác nhau Nhưng không vì thế mà sản phẩm của họ có không có sức cạnh tranh, lượng tiêu thụ ít Điểm mấu chốt ở đây nằm ở thương hiệu mà mỗi tập đoàn xây dựng Mỗi một chiếc iphone đời mới của Apple ra, thì ngay lập tức Sam Sung cũng ra một dòng điện thoại mới, để cạnh tranh Vì thế, điện thoại chính là mặt hàng dễ lỗi thời nhất Bởi nó, biến đổi không ngừng và ngày càng hiện đại và tính năng nổi trội hơn Thị hiếu của mỗi người là khác nhau, mỗi một sản phẩm thể hiện đẳng cấp của người dùng vì giá trị của nó là khác nhau
Đó là lý do vì sao mà iphone dù chỉ có một dòng nhưng không hề mất tính cạnh tranh Mỗi một quốc gia, vì thế mà phải không ngừng đổi mới, không ngừng đưa
ra những chính sách để thúc đẩy nền kinh tế nước mình Các doanh nghiệp của một quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp về chính sách của Chính phủ nước đó Chính sách của Chính phủ nếu không được xem xét và điều tiết kỹ lưỡng rất có thể gây hiệu ứng tiêu cực đến nền kinh tế của quốc gia đó Việt Nam chúng ta đang thực hiện chính sách mở cửa Điều đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu văn hóa, kinh tế, xã hội với các quốc gia khác Giúp chúng ta, có cơ hội học hỏi và tiếp cận với những nền kinh tế tiên tiến Nhờ đó, các doanh nghiệp biết được xu thế của thị trường để kịp thời nắm bắt và đưa ra chiến lược riêng, để cạnh tranh với các doanh nghiệp quốc tế
Vậy, chúng ta có thể thấy rõ ràng một thực tế, lợi thế cạnh tranh của quốc ra sinh ra từ chính quốc gia đó Cạnh tranh sinh ra từ thương mại Vì sự tồn tại của
cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp trong hoạt động thương mại mà nảy ra sự cạnh tranh để chiếm phần ưu thế, dành lợi ích về mình Chính sự cạnh tranh ấy, làm cho sự sáng tạo được khai thác triệt để, để tạo ra những khác biệt trong chất lượng, tính năng vượt trội, ưu điểm siêu việt trong các sản phẩm, công trình , của các ngành Và từ đó vô hình tạo ra lợi thế của ngành đó trên trường quốc tế cho mỗi quốc gia đó
"Văn phòng thống kê FDI Intelligence, thuộc tờ Financial Times (Mỹ) vừa đưa ra công bố,
lần thứ hai liên tiếp, Việt Nam đứng đầu danh sách 14 quốc gia thu hút đầu tư trực tiếp nước
Trang 8ngoài Trong danh sách này, khu vực Đông Nam Á còn có 2 quốc gia là Malaysia và Thái Lan.
Cụ thể, FDI Intelligence chấm Việt Nam đạt 6,45 điểm, vị trí tiếp theo là Hungary với 4,32 điểm và Romania, với 3,48 điểm Các đối thủ của Việt Nam tại Đông Nam Á là Malaysia đạt 2,86 điểm và Thái Lan 2,43 điểm Tương tự, báo cáo mới nhất của Hội nghị Liên hợp quốc về thương mại và phát triển cũng khẳng định, các nhà đầu tư ngày càng quan tâm nhiều đến khu vực "châu Á đang phát triển".
Bằng chứng là trên tổng số 765 tỷ USD đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong năm 2015 vào các nước đang phát triển, số vốn đầu tư vào các nước "châu Á đang phát triển" là 541 tỷ USD và tập trung chủ yếu vào ba thị trường tiềm năng Việt Nam, Myanmar và Ấn Độ."
Qua những số liệu trên, có thể thấy thị trường Việt Nam là một thị trường hấp dẫn các nhà đầu tư Từ đâu, mà chúng ta lại thu hút được nguồn vốn nước ngoài nhiều như vậy? Làm thế nào để nước ta có thể tận dụng lợi thế cạnh tranh trong việc thu hút vốn?
Khi nói đến Việt Nam, mọi người nghĩ đến điều gì đầu tiên Một đất nước,
bé nhỏ nhưng sức không nhỏ, đánh đổ hai đế chế hùng mãnh nhất trên thế giới Một đất nước, với nền kinh tế nhiều tiềm năng nhưng chưa thực sự phát triển Hay, một đất nước với nguồn lao động dồi dào, giá rẻ Hoặc, một đất nước với nguồn khoáng sản phong phú Nếu là một nhà nghiên cứu lịch sử, tôi sẽ nghĩ về điều thứ nhất Còn, nếu là một nhà đầu tư tôi sẽ nghĩ đến các điều còn lại Thị trường Việt Nam là một thị trường tiềm năng." Thống kê cũng cho thấy, trong quý I/2016, các nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư vào 19 ngành lĩnh vực, trong đó lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo là lĩnh vực thu hút được nhiều sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài nhất, với 216 dự án đầu tư đăng ký mới, tổng số vốn cấp mới và tăng thêm là 2,9 tỷ USD, chiếm đến 72,2% tổng vốn đầu tư đăng ký trong quý I.
Lĩnh vực kinh doanh bất động sản đứng thứ 2 với 11 dự án cấp mới, tổng vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm là 239,78 triệu USD, chiếm gần 6% tổng vốn đầu tư đăng ký.
Với 1 dự án lớn tổng vốn đầu tư 210,58 triệu USD, lĩnh vực nghệ thuật, vui chơi, giải trí
nghiệp chế biến và bất động sản lại thu hút nhiều vốn đầu tư của nước ngoài như vậy?
Việt Nam là nước xuất khẩu các mặt hàng nông , lâm, thủy sản Kinh tế phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp Các mặt hàng này nếu để nguyên mang đi xuất khẩu thì hiệu quả kinh tế không cao, và không cạnh tranh được với các nước khác Vì thế, nước ta phải gia công chế biến các mặt hàng để nâng cao giá trị, tăng hiệu quả kinh tế Có thể thấy, các sản phẩm của Việt Nam sau khi được gia công, nhất là đồ gỗ mĩ nghệ có độ tinh xảo cao, khả năng cạnh tranh rất lớn Các nhà đầu tư nước ngoài đã nhìn thấy tiềm năng để đầu tư Ngành công nghiệp chế biến ở nước ta ngày càng phát triển Công nghiệp chế biến gỗ, chế biến cao su,
Trang 9chế biến tôm đang nhận được sự quan tâm rất lớn của các doanh nghiệp trong nước và ngoài nước Sau một thời gian đóng băng, thị trường bất động sản đang bắt đầu nóng dần và hồi phục Các dự án không còn tồn đọng, tốc độ mở bán đúng tiến độ, các căn bán ra không còn ì như trước Bất động sản hồi phục, thì cuộc cạnh tranh giữa các nhà đầu tư, vật liệu xây dựng càng khốc liệt Bất động sản cần huy động một lượng vốn nhất định, nền kinh tế còn gặp nhiều khó khăn với đặc thù này các nhà đầu tư nước ngoài đã rót vốn vào thị trường bất động sản Việt Nam Để thu hút vốn đầu tư của nước ngoài đòi hỏi nước ta phải biết tận dụng các lợi thế của mình Từ điều kiện tự nhiên, nguồn lao động, thế lợi canh tranh trong nước và quốc tế Thực tế, cho thấy một số ngành ở nước ta có tiềm năng phát triển rất tốt Được đầu tư rất kỹ lưỡng nhưng kết quả đạt được lại không tương xứng
Ngành du lịch, luôn là vấn đề chưa bao giờ hết nóng Với nhiều di tích lịch sử nổi tiếng, nhiều di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận như Vịnh Hạ Long, cố đô Huế, nhã nhạc cung đình Huế, Và, danh lam thắng cảnh đẹp không thua bạn bè quốc tế Thế nhưng, ngành du lịch nước ta vẫn chưa đạt được kết quả như mong muốn Đã cầm chắc thế mạnh này nhưng nước ta chưa phát huy được hết khả năng Điều tôi quan tâm là trong lĩnh vực du lịch này, là nên cạnh tranh hay hợp tác Lấy một ví dụ, tôi từng đi chùa Hương, một trong những
di tích nổi tiếng của nước ta Lúc về, tôi có muốn mua một ít đặc sản về làm quà, mà hỏi một cửa hàng một giá khác nhau, tuy sự chênh lệch là không nhiều Nhưng tâm lý người mua luôn muốn mua rẻ Nếu các cửa hàng cùng thống nhất một loại giá, đưa ra một mức giá chung thì tôi nghĩ hiệu quả sẽ khác Khách du lịch kể cả là người Việt cũng rất sợ bị chặt chém Khi mà có một mức giá cụ thể thì lượng hàng hóa chắc chắn sẽ bán được lớn hơn, người mua sẽ không còn dè dặt vì sợ mua đắt nữa Tất nhiên, chúng ta cũng cần phải tùy vào trường hợp mà quyết định Nếu là du lịch biển, với sự ra đời của nhiều resort, thì sức cạnh tranh
sẽ cao Dịch vụ của bạn tốt, giá lại phù hợp với nhiều tầng lớp, đương nhiên bạn
có ưu thế Làm du lịch thì luôn luôn phải đổi mới, vì sự thỏa mãn của con người cũng không bao giờ đủ Chính vì vậy, nên ngành du lịch của chúng ta chưa thu hút được nhiều vốn đầu tư nước ngoài
Quay lại vấn đề chính, làm thế nào để Việt Nam tận dụng được lợi thế cạnh tranh để thu hút FDI? Là một nhà đầu tư, bạn quan tâm điều gì? Tôi nghĩ khi đã đầu tư vào lĩnh vực nào, chúng ta đều phải quan tâm đến lợi nhuận Chúng ta không thể vứt một đống tiền, rồi mặc kệ được Trước tiên, để tận dụng được lợi thế cạnh tranh của mình, nước ta cần phải vạch rõ chiến lược cụ thể, muốn đầu
tư vào ngành nào, và làm thế nào để khơi dậy lòng cạnh tranh tạo thế mạnh cho ngành đó Lợi thế cạnh tranh sinh ra từ chính quốc gia ấy, khi Việt Nam tạo ra được lợi thế cạnh tranh của một ngành, thì nhà đầu tư chắc chắn sẽ nhìn ra được tiềm năng tiềm tàng, nhận thấy hoạt động đầu tư của mình sẽ thu lại lợi nhuận thì việc đổ vốn vào chỉ còn là sớm hay muộn Hàn Quốc là quốc gia đổ vốn đầu
Trang 10tư vào Việt Nam nhiều nhất Nguyên nhân nào khiến Hàn Quốc làm vậy Sam Sung là tập đoàn lớn của Hàn, mấy năm qua Sam Sung đã xây công ty ở Việt Nam với vốn rất lớn, giải quyết việc làm cho rất nhiều lao động."Hiện tại,
Samsung có 3 nhà máy được xây dựng ở Việt Nam với tổng vốn đầu tư gần 7 tỷ USD Đi vào hoạt động từ năm 2009, khu phức hợp Samsung Electronics Việt Nam (SEV) ở Bắc Ninh với số vốn đầu tư 2,5 tỷ USD (2014), hiện là một trong những nhà máy sản xuất điện thoại di động lớn nhất và hiện đại nhất của
Samsung trên toàn cầu Hằng năm cho doanh số xuất khẩu hàng chục tỷ
USD Đây cũng là một trong những dự án có vốn đầu tư trực tiếp (FDI) của nước ngoài thành công nhất tại Việt Nam hiện nay
Từ những thành tích có được tại SEV Bắc Ninh, tập đoàn Samsung đã quyết định tiếp tục đầu tư thêm một tổ hợp công nghệ mới tại Thái Nguyên (SEVT) với vốn đầu tư là 3,2 tỷ USD Nhà máy này vừa đi vào vận hành hồi đầu tháng 3/2014 Và chỉ sau 20 ngày đi vào hoạt động, SEVT đã xuất khẩu được 90 triệu USD."
Lý do khiến Sam Sung đầu tư mạnh vào Việt Nam là sự bùng nổ của kinh tế Trung Quốc, khiến sự cạnh tranh với mặt hàng nội địa trở nên khó khăn Chế độ chính trị xã hội của nước ta, lao động trẻ dồi dào, cũng là lý do khiến Sam Sung đầu tư mạnh vào thị trường Việt Nam
Như vậy, nước ta đã tạo ra lợi thế cho mình bằng sự cạnh tranh về nguồn lao động, không chỉ Việt Nam mới có nguồn lao động trẻ dồi dào Nhưng để thu hút đầu tư thì chưa đủ, các chính sách của Nhà nước, chế độ chính trị - xã hội, cũng góp phần quan trọng không kém trong việc đưa ra quyết định để đầu tư Khi các nhà đầu tư nước ngoài muốn đầu tư vào một quốc gia nào đó, họ nghiên cứu thị trường rất kỹ, xem xét nhiều yếu tố Trong các tỉnh ở Việt Nam, thì Đồng Nai và Bắc Ninh là hai tỉnh thu hút vốn nhiều nhất Giữa các tỉnh có sự cạnh tranh để thu FDI hay không? Câu trả lời là có Khi các tỉnh thành, cạnh tranh nhau đưa ra các ưu điểm, các thế mạnh của vùng, để thu hút FDI nhưng với mục đích gì Thu hút ngắn hạn hay dài hạn Xu hướng hiện nay là ngắn hạn, thể hiện rõ nhất qua việc các tỉnh thành cố gắng đưa ra các ưu đãi tốt nhất để có thể thu hút FDI nhanh nhất Trong khi đó, đối với một số nhà đầu tư, họ chờ đợi nhiều hơn ở những cải cách trong môi trường thể chế về kinh tế, đầu tư Như vây, sự cạnh tranh này có thành lợi thế của nước ta không Theo quan điểm của PGS.TS Trần
Đình Thiên, Viên trưởng viện kinh tế Việt Nam cho rằng: " Hạ điều kiện xuống tức là đang hạ giá chính mình Cái này có thể mang lại một số lợi ích ngắn hạn, chẳng hạn tăng ngân sách, giải quyết được một ít lao động cũng như làm đẹp các báo cáo hàng năm Lãnh đạo các tỉnh thành thì có thừa áp lực để đạt được