Tài liêu bội dưỡng thường xuyên môn Hóa học năm 2018

Để tạo điều kiện thuận lợi cho các sở giáo dục và đào tạo và đội ngũ giáo viên thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng thường xuyên nội dung bồi dưỡng đáp ứng nhu cầu phát triển nghề nghiệp liên tục của giáo viên (nội dung bồi dưỡng 3) theo quy định tại Thông tư số 262012TTBGDĐT ngày 10 tháng 7 năm 2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy chế bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên,

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO GIA LAI

TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM

 - 

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM HÓA HỌC GẮN KẾT VỚI CUỘC SỐNG TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC Ở TRƯỜNG THCS (PHẦN CHẤT VÔ CƠ)

Người biên soạn:

Đặng Thông Huề (Chủ biên) Bùi Thị Nam Trân

Gia Lai, tháng 7 năm 2018

MỤC LỤC

PHẦN I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NỘI DUNG ……… 2 - 6 PHẦN II PHẦN THỰC NGHIỆM NỘI DUNG

A Các thí nghiệm Hóa học gắn kết trong cuộc sống được sử dụng

trong bài dạy trong giờ chính khóa .……… 6 - 38

B Các thí nghiệm Hóa học gắn kết trong cuộc sống được sử dụng trong các giờ ngoại khóa ……… 39- 49

PHẦN III KẾT LUẬN ……… ………….50

LỜI MỞ ĐẦU

Hóa học là một môn khoa học thực nghiệm, vì vậy nếu muốn đổi mớiphương pháp dạy học Hóa học giúp học sinh hứng thú hơn với bộ môn họcnày thì thí nghiệm hóa học là một phần không thể thiếu.Bên cạnh đó thínghiệm hóa học có một ý nghĩa to lớn trong việc dạy học và giữ vai trò cơ bảntrong việc thực hiện những nghiệm vụ của việc dạy học hóa học ở trường phổthông Thí nghiệm hóa học còn là phương tiện trực quan chủ yếu, có vai tròquyết định trong dạy học hóa học Vì thế, việc gắn kết thí nghiệm hóa học vớicuộc sống hàng ngày là một trong các biện pháp đổi mới quá trình dạy và họchóa học ở trường phổ thông có hiệu quả Từ đó gắn liền lí thuyết hóa học vớicuộc sống, điều này giúp cho học sinh có thể sử dụng các kiến thức hóa họctrong sách vở để hiểu và lí giải các hiện tượng gần gũi trong cuộc sống hằngngày

Từ những lý do trên, với mong muốn đội ngũ giáo viên hóa học THCStrong toàn tỉnh có cách nhìn nhận một cách đúng đắn và chuẩn bị mọi kiếnthức và kĩ năng thực hành để đón nhận sự thay đổi toàn diện về nội dung vàcấu trúc chương trình phổ thông áp dụng cho chương trình Hóa học THCS,

chúng tôi đã chọn nội dung cho chuyên đề báo cáo: Thiết kế và sử dụng thí

nghiệm hóa học gắn kết với cuộc sống trong dạy học hóa học lớp 8, lớp THCS (Phần chất vô cơ), làm nội dung triển khai đợt tập huấn hè 2018 cho

9-cán bộ và giáo viên cốt 9-cán trong toàn tỉnh Gia Lai

PHẦN I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NỘI DUNG

A Thí nghiệm hóa học gắn kết với cuộc sống

I Vai trò của thí nghiệm trong dạy học hóa học ở trường PT

- Thí nghiệm hóa học là phương tiện trực quan, giúp học sinh

chuyển từ tư duy cụ thể sang tư duy trừu tượng và ngược lại

- Thí nghiệm hóa học là cơ sở để học sinh tìm ra tính quy luật các

đối tượng nghiên cứu cũng như biết cách khai thác chúng Thí nghiệm hóahọc cũng giúp cho học sinh làm quen và hiểu rõ về tính chất vật lí, hóa họccủa các chất, các quá trình chuyển hóa và các khái niệm, định luật hóa học.Khi quan sát thí nghiệm hóa học, học sinh sẽ dễ dàng quan sát được một sốtính chất lí hóa của các chất như: màu sắc, trạng thái, sự thay đổi của các chấtsau quá trình hóa học xảy ra

- Thí nghiệm hóa học là cầu nối giữa lí thuyết và thực tiễn, giúp

học sinh giải thích được các quá trình xảy ra trong tự nhiên, trong sản xuất vàtrong đời sống và vận dụng được những vấn đề học được trong nhà trườngvào các hoạt động thực tiễn cuộc sống

II Phân loại và sử dụng thí nghiệm trong dạy học môn Hóa học ở trường THCS

II.1 Phân loại thí nghiệm trong dạy học môn Hóa học ở trườngTHCS

Trong các trường PT thường sử dụng các hình thức thí nghiệm sau:

a Thí nghiệm biểu diễn của giáo viên là thí nghiệm do giáo

viên tự làm trước học sinh

b Thí nghiệm học sinh do học sinh tự tay làm với các dạng :

- TN đồng loạt của học sinh trong khi học bài mới trên lớp để

nghiên cứu sâu một vài nội dung bài học

- TN ở nhà, một hình thức thực nghiệm đơn giản, có thể dài ngày

giao cho học sinh tự làm ở nhà riêng

II.2 Sử dụng thí nghiệm trong dạy học hóa học ở trường PT

a Sử dụng TN hóa học theo phương pháp nghiên cứu

b Sử dụng TN đối chứng

c Sử dụng TN nêu vấn đề

d Sử dụng TN hóa học cho học sinh nghiên cứu tính chất cácchất

III Khái niệm thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống

Thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống là những thí nghiệm đượcthực hiện từ những chất, dụng cụ quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày nhằmmục đích giúp cho học sinh thấy môn hóa học gần gũi với cuộc sống và giúpcho học sinh nâng cao khả năng vận dụng các kiến thức hóa học đã được họcvào cuộc sống hàng ngày Có thể vận dụng các thí nghiệm này vào các bàidạy cụ thể với các hoạt động dạy học phù hợp nhằm khả năng truyền đạt kiếnthức cho học sinh nhẹ nhàng gần gũi hơn

IV Yêu cầu cần đạt được của thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc

sống

Thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống cần đạt các yêu cầu sau:

- Đảm bảo tính khoa học, thí nghiệm đảm bảo tính chính xác về

kiến thức, các bước tiến hành thí nghiệm phải rõ ràng, cụ thể, chú ý cácnguyên tắc, kĩ thuật khi làm thí nghiệm

- Nội dung thí nghiệm phải gắn với nội dung bài học: kết quả của

thí nghiệm nhằm phát hiện, chứng minh, so sánh…một vấn đề nào đó trongnội dung bài học

- Phải an toàn cho học sinh và cả giáo viên: an toàn thí nghiệm là

yêu cầu trước hết cho mỗi thí nghiệm hóa học Để đảm bảo an toàn khi làmthí nghiệm, người giáo viên phải biết chọn lựa hóa chất, dụng cụ thiết bị đảmbảo an toàn Kiểm tra và làm thí nghiệm trước để đảm bảo chắc chắn cho sự

an toàn tính mạng học sinh và giáo viên

- Đảm bảo sự thành công khi tiến hành thí nghiệm Sự thành công

của thí nghiệm có tác động trực tiếp đến chất lượng dạy và học môn hóa học ởtrường PT, nó củng cố niềm tin của học sinh vào khoa học và ham mê, thíchthú học tập môn hóa học hơn

- Đảm bảo tính thẩm mĩ, rõ ràng: đây là một yêu cầu cơ bản của

thí nghiệm biểu diễn Để đảm bảo tính thẩm mĩ, rõ ràng, khi chuẩn bị giáoviên cần lựa chọn các dụng cụ và các hóa chất thích hợp Dụng cụ có kíchthước đủ lớn để học sinh cả lớp đều quan sát rõ

- Thao tác thí nghiệm dễ thực hiện: thí nghiệm gắn kết cuộc sống

được sử dụng từ những dụng cụ và hóa chất dễ kiếm, rẽ tiền có trong cuộcsống hàng ngày mà học sinh có thể biết được Do đó khi làm thí nghiệmkhông cần kĩ thuật cao, phức tạp, mà chú ý đến tính khả thi của thí nghiệm

V Những ưu điểm của thí nghiệm hóa học gắn kết với cuộc sống

- Các chất và dụng cụ thiết bị gần gũi quen thuộc, an toàn.

- Đảm bảo tính khoa học.

- Tạo hứng thú cho học sinh.

- Thao tác đơn giản dễ thực hiện

- Học sinh có thể tiến hành thí nghiệm tại nhà

- Giúp học sinh dễ dàng liên hệ kiến thức vào thực tế đời sống

B THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM HÓA HỌC GẮN KẾT CUỘC SỐNG TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC LỚP 8 VÀ LỚP 9 – THCS (PHẦN VÔ CƠ)

B.I Các nguyên tắc thiết kế các thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống

Để thí nghiệm hóa học gắn kết với cuộc sống có hiệu quả trong quátrình dạy học thì việc thiết kế các thí nghiệm phải đảm bảo cácnguyên tắc sau:

- Thể hiện rõ kiến thức bài học, bám sát mục tiêu của bài học

- Đảm bảo an toàn cho học sinh và cả giáo viên trong khi làm thínghiệm

- Hiện tượng thí nghiệm phải rõ ràng, dễ quan sát

- Đảm bảo thành công khi thực hiện

- Thời gian chuẩn bị và thời gian tiến hành thí nghiệm phải ngắn,phù hợp với thời gian dạy học

- Thí nghiệm phải đơn giản, dễ thực hiện, dụng cụ phải gọn gàng, cótính thẩm mĩ cao

- Tăng cường thí nghiệm nghiên cứu, để học sinh tự tìm tòi giảiquyết vấn đề

B.II Quy trình thiết kế các thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống.

Các bước khi thiết kế các thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống:

Bước 1 Chọn nội dung bài học phù hợp để sử dụng thí ngiệm khi dạy học Bước 2 Xác định mục tiêu, chuẩn kiến thức, kĩ năng nội dung đã chọn Bước 3 Lựa chọn thí nghiệm Hóa học phù hợp mục tiêu, chuẩn kiến thức,

kĩ năng nội dung đã chọn

Bước 4.Tìm kiếm các nguyên vật liệu, dụng cụ gần gũi với học sinh trong

cuộc sống hàng ngày phù hợp với nội dung bài dạy để thay thế dụng cụ vàhóa chất đang được sử dụng trong phòng thí nghiệm và đề xuất cách tiến hànhthí nghiệm

Bước 5.Tiến hành thí nghiệm, kiểm chứng hiện tượng và đối chứng với

các thí nghiệm truyền thống đang sử dụng

Bước 6 Điều chỉnh cách tiến hành thí nghiệm, rút ra một số lưu ý về kĩ

thuật thí nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả của thí nghiệm

Bước 7 Soạn các câu hỏi liên quan đến thí nghiệm và gợi ý lời giải hợp lí

nhất

B.III Phân tích nội dung chương trình Hóa học lớp 8, lớp THCS có thực hành thí nghiệm gắn kết với cuộc sống

9-Bảng B.1 Nội dung chương trình Hóa học lớp 8

- TN không làm thay đổi bản chất của chất

- TN có làm thay đổi bản chất của chấtBài 13 Phản

ứng hóa học

- TN biến đổi chất này thành chất khác

- TN có ảnh hưởng nhiệt độ, bề mặt tiếp xúc đếntốc độ phản ứng

4

Oxi-Không

khí

Bài 24 Tính chất của oxi

- TN về hợp chất cháy trong không khí và xác định thành phần oxi có trong không khí

- TN về điều kiện phát sinh và các biện pháp để dập tắt đám cháy

5

Hiđro- Nước

Bài 31 Tính chất- ứng dụng của hiđro

- TN điều chế hiđro- thử tính chất và ứng dụngcủa hiđro

Bảng B.2 Nội dung chương trình Hóa học lớp 9

- TN chứng minh tính chất tẩy trắng đường trong quy trình sản xuất đường từ mía của SO2

Bài 4 Một số axit quan trọng

- TN điều chế hiđroclorua và thử tính tan của nó

- TN thử tính chất háo nước của H2SO4 đặcBài 11 Phân

bón hóa học

- TN về nhận biết một số loại phân bón

2 Bài 18 Nhôm - TN bột nhôm cháy sáng trong không khí

Kim loại ( làm que pháo sáng sinh nhật)

3

Phi kim

Bài 27 Cacbon - TN thử tính chất hấp thụ của cacbon

-TN về tính chất của NaHCO3(thuốc muối)

B.IV Giới thiệu các thí nghiệm Hóa học gắn kết với cuộc sống đã thiết kế và cách sử dụng các thí nghiệm trong quá trình dạy học hóa học THCS lớp 8, lớp 9 (phần chất vô cơ)

Bảng B.3 Các thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống đã thiết kế

1 Đường cháy như thế nào?

2 Quá trình biến đổi của nến (paraphin) dưới tác dụng nhiệt

3 Quá trình hòa tan của viên cam C sủi trong nước như thế nào?

4 Bóng nào to hơn?

5 Làm thế nào xác định được oxi có mặt trong không khí?

6 Để dập tắt đám cháy ta phải làm như thế nào?

7 Làm thế nào bóng bay được?

8 Đọc được chữ trên tờ giấy trắng!

9 Làm thế nào giúp bác nông dân nhận biết 4 loại phân bón: phân kali(KCl), Phân lân (Ca(H2PO4)2), Phân Urê ( (NH2)2CO), Phân đạm 2 lá( NH4NO3) , mà chỉ được sử dụng nước và vôi bột?

10 Cách làm cây que pháo hoa sinh nhật

11 Ứng dụng tính chất hấp phụ của than hoạt tính

12 Vì sao thuốc muối (NaHCO3) làm giảm cơn đau dạ dày?

Các thí nghiệm được giới thiệu sẽ bao gồm:

- Giải thích và viết phương trình hóa học nếu có

- Vị trí bài học có thể áp dụng thí nghiệm gắn kết cuộc sống

- Câu hỏi liên quan đến thí nghiệm

PHẦN II PHẦN THỰC NGHIỆM NỘI DUNG

A Các thí nghiệm Hóa học gắn kết trong cuộc sống được sử dụng

trong bài dạy trong giờ chính khóa.

Một số hình ảnh chuẩn bị dụng cụ và hóa chất cho các thí nghiệm gắn kết với cuộc sống xung quanh chúng ta cho đợt tập huấn hè 2018 – Môn Hóa học:

Hình 1 Một số dụng cụ hóa chất được mua và sử dụng trong cuộc sông

sống xung quanh chúng ta

A.1 Thí nghiệm 1

* Đường cháy như thế nào?

1 Mục đích của thí nghiệm

- Cho học sinh hiểu được thế nào là hiện tượng hóa học?

- Rèn kĩ năng quan sát, tổng hợp tự rút ra kết luận

2 Vị trí thí nghiệm đối với bài dạy: Bài 12- Sự biến đổi Chương 2 Phản ứng hóa học ( Lớp 8-THCS)

- Cho 1 ít cát rãi đều ở dưới lòng dĩa Trộn khoảng 8 gam đường

trắng (3 muỗng súp) với 4 gam bột nở rồi trộn đều cho vào đĩa

- Cho vào dĩa một ít cồn

- Đốt cho cồn cháy

5 Các lưu ý:

- Dĩa có đáy khá sâu để khi phản ứng xảy ra không làm cồn cháy

ra giữa bàn

6 Hiện tượng : Đường màu trắng hóa đen và nỗi cuộn lên

7 Giải thích: Dưới tác dụng nhiệt:

- đường bị phân hủy tạo cacbon và nước

- Bột nở bị phân hủy tạo khí cacbonic

Hình.A.1.Dụng cụ và hóa chất cho TN đường cháy như thế nào?

Hình.A.1.1.Hình ảnh đường bắt đầu cháy

Hình.A.1.2.Hình ảnh đường cháy tạo hình thù quái dị!

8 Câu hỏi liên quan đến thí nghiệm Câu hỏi 1 Vì sao chất rắn màu đen nỗi cuộn lên?

Giải thích: Vì khí cacbonic thoát ra và kéo chất rắn màu đen (hỗn hợp sền

sệt) trương phồng lên

Câu 2 Sản phẩm rắn tạo ra có tan hết trong nước hay không?

Giải thích: Không Vì trong sản phẩm có cacbon (màu đen) không tan trong

nước

A.2 Thí nghiệm 2

* Quá trình biến đổi của nến (paraphin) dưới tác dụng nhiệt

1 Mục đích của thí nghiệm

- Cho học sinh hiểu được thế nào là hiện tượng lí, hóa học?

- Rèn kĩ năng quan sát, tổng hợp tự rút ra kết luận từ một thí

nghiệm có 2 quá trình biến đổi chất

2 Vị trí thí nghiệm đối với bài dạy: Bài 12- Sự biến đổi chất-Chương 2 Phản ứng hóa học ( Lớp 8-THCS)

- Lắp cây nến vào giá thí nghiệm, cây nến nghiêng khoản 20 độ

- Đốt đầu cây nến cho từ bén lửa, quan sát quá trình nóng chảy

và quá trình cháy của nến

5 Hiện tượng: đầu cây nến chảy lỏng ra và bắt đầu dây bấc cháy.Nến lỏng chảy xuống cốc đóng cứng lại rất nhanh

6 Giải thích Quá trình nến rắn chuyển sang lỏng là biến đổi vậtlí

Quá trình nến bốc hơi và cháy tạo khí cacbonic và nước là biếnđổi hóa học

Hình.A.2 Hình ảnh quá trình nóng chảy và cháy paraphin(nến)

7 Câu hỏi liên quan thí nghiệm

Câu 1 Sự biến đổi vật lí của cây nến tồn tại bao nhiêu trạng thái? Màusắc các trạng thái đó như thế nào?

Giải thich Tồn tại 3 trạng thái : rắn , lỏng và hơi

Câu 2 Nếu cho sản phẩm cháy của nến vào dung dịch nước vôi trong, cóhiện tượng gì xảy ra? Quá trình đó là biến đổi hóa học hay lí học?

Giải thích Nước vôi trong bị đục vì khí cacbonic tác dụng nước vôi trong

tạo chật mới kết tủa màu trăng Đó là biến đổi hóa học

A.3 Thí nghiệm 3

* Quá trình hòa tan của viên cam C sủi trong nước như thế nào?

1 Mục tiêu của thí nghiệm

- Cho học sinh biết được được những điều kiện để phản ứngxảy ra và tốc độ của phản ứng nhanh hay chậm phụ thuộc vào diện tích bềmặt tiếp xúc

2 Vị trí thí nghiệm đối với bài dạy: Bài 13- Phản ứng hóa học-Chương 2 Phản ứng hóa học ( Lớp 8-THCS)

3 Dụng cụ và hóa chất

- 4 chai nhựa trong nhỏ( loại

chai nước khoáng nhỏ 150 ml)

- 1 chậu thủy tinh dung tích

100ml

- Nước đá

- 4 viên cam C sủi

- Nước khoáng 1 chai 100 ml

4 Cách tiến hành thí nghiệm:

- Cho vào 4 chai nhựa trong , mỗi chai khoảng 1/3 lượng

nước khoáng

- Ngâm 1 chai nhựa trong cốc nước đá ( ngập hết phần nước

có trong chai) sau đó đánh số thứ tự 1, 2 và 3 và 4( chai số 4 ngâm trong nướcđá)

- Chọn cặp chai số 1 và 4 làm thí nghiệm trước: cho vào

mỗi chai 1 viên C sủi, quan sát thí nghiệm

- Làm thí nghiệm cặp chai số 2 và 3, cho vào mỗi chai 1

viên C sủi (chai số 3, viên C được nghiền mịn) Quan sát thí nghiệm

5 Hiện tượng : Viên C sủi trong chai ngâm nước đá tan rấtchậm, khí thoát ra chậm Trong 2 chai còn lại, chai có viên C sủi được nghiềnmịn tan rất nhanh và khí thoát ra rất nhiều Còn chai còn lại viên C sủi có tankhá nhanh nhưnh vẫn yếu hơn

6 Giải thích Quá trình xảy ra phản ứng phụ thuộc vàonhiều yếu tố :

- nhiệt độ càng thấp quá trình xảy ra phản ứng càng chậm, ngược

lai

- Diện tích bề mặt tiếp càng lớn phản ứng xảy ra càng nhanh,

ngược lại

Hình.A.3.1 Hình ảnh sự chuẩn bị cho thí nghiệm viên C cam sủi tan trong

nước đá và nước ở nhiệt độ thường

Hình.A.3.2 Viên C cam sủi tan trong nước đá rất chậm

7 Câu hỏi liên quan đến thí nghiệm Câu hỏi 1 Nếu cho 2 viên C sủi vào 2 chai nước, trong đó 1 chai đểnguyên, một lai lắc mạnh Chai nào viên C sủi tan nhanh hơn?

Giải thích Quá trình lắc mạnh làm tăng khả năng tiếp xúc giữa các chất phản

ứng

A.4 Thí nghiệm 4

* Bong bóng nào to hơn?

1 Mục tiêu của thí nghiệm

- Cho học sinh biết được được những điều kiện để phản ứngxảy ra và tốc độ của phản ứng nhanh hay chậm phụ thuộc vào nhiệt độ

2 Vị trí thí nghiệm đối với bài dạy: Bài 13- Phản ứng hóahọc -Chương 2 Phản ứng hóa học ( Lớp 8-THCS).

3 Dụng cụ và hóa chất

- 2 chai nhựa trong nhỏ( loại

chai nước khoáng nhỏ 150 ml)

- 1 chậu thủy tinh dung tích

100ml

- Nước đá

- 2 bong bóng loại vừa

- Chai giấm ăn

- Cho 50 gam bột nở lần lượt vào trong 2 quả bong bóng và

lắp vào miệng chai sao cho bột nở không được rớt xuống chai chứa giấm

- Ngâm 1 chai nhựa trong cốc nước đá ( ngập hết phần chứa

giấm có trong chai)

- Đồng thời dựng dốc bong bóng cho bột nở rơi hết xuống

chai Quan sát thí nghiệm

5 Hiện tượng : Bong bóng gắn ở chai không ngâm trongnước đá to hơn bong bóng gắn ở chai có ngâm nước đá

6 Giải thích Quá trình xảy ra phản ứng phụ thuộc vàonhiều yếu tố trong đó có yếu tố nhiệt độ Nhiệt độ càng thấp quá trình xảy raphản ứng càng chậm, ngược lại

Hình A.4 Hình ảnh chuẩn bị dụng, hóa chất cho thí nghiệm và hiện tượng

xảy ra khi có tác động nhiệt độ đến khả năng phản ứng hóa học

7 Câu hỏi liên quan đến thí nghiệm Câu hỏi 1 Thay vì ngâm chai chứa giấm trong nước đá, ta ngâm trongcốc nước nóng Hiện tượng có thay đổi gì không? Tại sao?

Giải thích Qủa bóng gắn vào chai ngâm trong nước nóng to hơn bóng gắn

chai để nguyên Vì khi ngâm vào nước nóng nhiệt độ tăng làm tốc độ phảnứng tăng lên

Câu hỏi 2.Nếu thay giấm trong 1 chai nhựa bằng axit sunfuric, 2 chaiđều để yên không ngâm vào nước đá Hỏi bóng gắn chai nào to hơn? Vì sao?

Giải thích: Axit sunfuric có tính axit mạnh hơn giấm (axit axetic) nên

phản ứng ở chai chứa axit sunfuric xảy ra nhanh hơn ( nếu 2 axit cùng nồng

độ) và bong bóng sẽ căng lên nhanh hơn Chứ không thể nói bong bóng ở lọnào to hơn được

3 Những lưu ý kĩ thuật:

- Phải ngâm chai chứa giấm ăn thật lạnh và chai kia có thể đun nhẹ để 2chai có độ chênh lệch nhiệt độ khá lớn

- Phải dùng bong bóng loại tốt, mỏng, không dùng loại to và dày

- Cho thật nhanh và đồng thời lượng bột nở rơi xuống cùng lúc

A.5 Thí nghiệm 5

* Làm thế nào xác định được oxi có mặt trong không khí?

1 Mục tiêu của thí nghiệm

- Cho học sinh nắm được oxi tác dụng paraphin tạo CO2 và

6 Giải thích.

Paraphin cháy trong không khí, tác dụng oxi làm cho áp suất trong cốcthấp hơn áp suất bên ngoài, nên để cân bằng áp suất nước bên ngoài dâng lêntrong cốc Thực tế oxi trong không khí chiếm khoảng 1/5 thể tích không khí

Vì vậy lượng oxi mất đi cũng bằng lượng nước dâng lên trong cốc

Hình A.5.1 Hình ảnh chuẩn bị dụng cụ và hóa chất cho thí nghiệm cách

xác định oxi có trong không khí

Hình A.5.2 Các bước thí nghiệm xác định oxi có trong không khí và tỷ lệ

oxi chiếm trong không khí.

7 Câu hỏi liên quan thí nghiệm

Câu hỏi 1 Nếu thay nến (paraphin) bằng ancol etylic hoặc xăng thì kết

quả thí nghiệm có thay đổi hay không? Vì sao?

Giải thích Vì ancol etylic hay xăng là những chất cháy rất nhanh, vì vậy

nều oxi trong cốc chưa bị đốt hết thì kết quả xác định thành phần oxi khôngchính xác

Câu hỏi 2 Khi đốt nến(parraphin) trong không khí, ngoài oxi mất đi còn

có CO2 và hơi nước tạo ra Tại sao áp suất vẫn giảm?

Giải thích Sản phẩm phản ứng gồm CO2 và hơi nước đều có khả năng tanvào nước, vì vậy mặt dù tổng thể tích CO2 và H2O lớn hơn O2 tham gia nhưngthể tích khí sau phản ứng vẫn giảm

4 Những lưu ý kĩ thuật

- Kích thức ngọn nến phải lớn so với cốc thủy tinh

- Lựa chọn màu thực phẩm phù hợp dễ quan sát

- Chọn cốc thủy tinh hình trụ thì kết quả chính xác hơn

A.6 Thí nghiệm 6

* Để dập tắt đám cháy ta phải làm như thế nào?

1 Mục tiêu của thí nghiệm

- Cho học sinh thấy điều kiện để phát sinh đám cháy

- Cho học sinh biết nguyên tắc để dập tắt đám cháy

2 Vị trí thí nghiệm đối với bài dạy: Bài 28 Không khí và sựcháy

Thí nghiệm 4: ngọn lửa không tắt mà lan truyền ra nhanh hơn

6.Giải thích TN1: Giảm bề mặt của chất cháy khi tiếp xúc với ngọn lửaTN2: Giảm tiếp xúc với oxi

TN3 Hạ nhiệt độTN4 Xăng hay dầu hỏa nhẹ hơn nước, nên nước không dùngdập tắt đám cháy do xăng hay dầu hỏa …tạo ra

TN5 Tương tự TN2

Hình A.6 Dụng cụ và hóa chất cho thí nghiệm các cách dập tắt đám cháy

7.Các câu hỏi liên quan thí nghiệm Câu hỏi 1 Nếu thay xăng hay dầu hỏa bằng cồn 90 độ Vậy có dùng nước

để dập tắt hay không?

Giải thích Không được Vì cồn 90 độ mặt dù có tan trong nước, nhưng nó

dễ bay hơi và cháy mạnh, nên khi cho nước vào cồn vẫn nỗi lên trên bề mặt

và vẫn cháy mạnh

Câu hỏi 2 TN1,TN3,TN4 và TN5 có thể dùng cát để dập tắt hay không?

Giải thích Được, vì cát cũng làm cho vật bị cháy giảm tiếp xúc với oxi và

ngọn lửa

Câu hỏi 3 Đám cháy do Mg tạo ra có thể dùng cát để dập tắt hay không?

Giải thích Không được Vì Mg tiếp xúc với SiO2 (thành phần của cát) khi

có nhiệt độ phản ứng tạo Si và càng làm cho phản ứng cháy mạnh hơn, nhiệt

độ tạo ra cao hơn

A 7 Thí nghiệm 7

* Đọc được chữ trên tờ giấy trắng!

1 Mục tiêu của thí nghiệm

- Cho học sinh nắm bắt được đặc tính quan trọng củda axit H2SO4 đặc

- Biết vận dụng để tổ chức các hoạt động liên quan đến hóa học

2 Vị trí của thí nghiệm trong nội dung bài dạy: Bài 4 Một sốaxit quan trọng Chương 1 Các loại hợp chất vô cơ ( Lớp 9-THCS)

3 Dụng cụ và hóa chất

Hình.7 Hình ảnh chuẩn bị dụng cụ, hóa chất và các giai đoạn tiến hành

thí nghiệm “Đọc được chữ trên tờ giấy trắng”

7 Những yêu cầu kĩ thuật khi làm thí nghiệm

- Khi viết lên giấy tránh để uớt quá sẽ dễ hỏng giấy đồng thời thờigian chờ đợi khá lâu để khô

- Hơ nhẹ, tránh làm cháy giấy (thí nghiệm sẽ không thành công!),chỉ hơ xung quanh nội dung viết trên tờ giấy

8 Câu hỏi liên quan thí nghiệmCâu hỏi 1 Ta có thể lấy Axit H2SO4 đặc viết lên giấy thay vì dùngAxit H2SO4 loãng được hay không?

Giải thích Được Vì khi viết Axit H2SO4 đặc lên giấy A4 thì nội dungxuất hiện ngay Tuy nhiên để học sinh quan sát, suy luận đánh giá rút ra kếtluận thì không được hiệu quả tốt

Câu hỏi 2.Nếu sử dụng thí nghiệm như trong SGK lớp 9 Thì thínghiệm như trình bày trên có các ưu điểm như thế nào?