Dạy học các môn khoa học xã hội theo quan điểm sư phạm tương tác ở trường CĐSP luông năm tha, nước CHDCND lào

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊNTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM Engthilath LA OUNEKEO DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC Ở TRƯỜNG CĐSP LUÔNG NĂM THA, NƯỚC CHDCND LÀO LUẬN VĂN THẠ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Engthilath LA OUNEKEO

DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC Ở TRƯỜNG CĐSP LUÔNG NĂM THA, NƯỚC CHDCND LÀO

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Engthilath LA OUNEKEO

DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC Ở TRƯỜNG CĐSP LUÔNG NĂM THA, NƯỚC CHDCND LÀO

Chuyên ngành: Giáo dục học

Mã số: 60.14.01.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS HÀ THỊ KIM LINH

THÁI NGUYÊN - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luậnvăn này là trung thực và chưa hề được sử dụng, công bố ở bất kỳ mộtcông trình nào khác

Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn luận văn đều được chỉ

rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2015

Tác giả

Engthilath LA OUNEKEO

đã học, giúp tôi nghiên cứu, học tập và ứng dụng thực tiễn trong công việc.

Xin cảm ơn toàn thể cán bộ, nhân viên trường Đại học Sư phạm TháiNguyên đã tạo mọi điều kiện thuận lợi trong suốt thời gian tôi học tập vànghiên cứu tại nhà trường

Xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, Ban Giámhiệu các trường CĐSP Luông Năm Thà, nước CHDCND Lào, Chính quyền vànhân dân địa phương đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình khảo sát tạicác cơ quan và địa phương

Xin cảm ơn toàn thể đồng nghiệp bạn bè, gia đình đã tạo điều kiện,động viên, giúp đỡ cho tác giả hoàn thành chương trình học tập vàhoàn tất luận văn này

Một lần nữa xin chân thành tiếp thu mọi sự đóng góp ý kiến của cácthầy cô, tập thể hội đồng khoa học để đề tài có tính hiệu quả cao, góp phầnvào công tác giáo dục toàn diện trong nhà trường

Xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2015

Tác giả

Engthilath LA OUNEKEO

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài

1 2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5 6 Phạm vi nghiên cứu 5

7 Các phương pháp nghiên cứu 5

8 Bổ lục luận văn 6

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC MÔN TIẾNG LÀO THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM LUÔM NĂM THA 7

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

1.2 Một số khái niệm cơ bản

10 1.2.1 Phương pháp dạy học 10

1.2.2 Tương tác, sư phạm tương tác 12

1.2.3 Dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác 16

1.3 Một số vấn đề cơ bản về dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác 18

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN ht t p : / / www lrc.tnu. e du. v n

1.3.2 Tiếp cận quan điểm sư phạm tương tác trong dạy học

191.3.3 Nguyên tắc tổ chức dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác

24

iii

1.3.4 Tổ chức dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác 28

1.4 Tổ chức dạy học môn Tiếng Lào theo quan điểm sư phạm tương tác ở trường CĐSP nước CHDCND Lào 31

1.4.1 Vài nét về sinh viên chuyên ngành Tiếng Lào ở trường CĐSP

31 1.4.2 Khái quát về môn Tiếng Lào trong chương trình đào tạo GV Tiếng Lào, trường CĐSP, nước CHDCND Lào 34

1.4.3 Dạy học môn Tiếng Lào theo quan điểm sư phạm tương tác 36

1.4.4 Phương pháp dạy học môn Tiếng Lào theo quan điểm SPTT 37

1.4.5 Các bước tổ chức dạy học môn Tiếng Lào theo quan điểm SPTT

39 Kết luận chương 1 40

Chương 2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG LÀO THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC Ở TRƯỜNG CĐSP LUÔNG NĂM THA, NƯỚC CHDCND LÀO 41

2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng 41

2.1.1 Vài nét về Trường CĐSP Luông Năm Tha, nước CHDCND Lào 41

2.1.2 Thực trạng dạy học môn Tiếng lào theo quan điểm sư phạm tương tác 45

2.2 Kết quả khảo sát thực trạng tổ chức dạy học môn Tiếng Lào theo QĐ SPTT ở trường CĐSP LNT 45

2.2.1 Thực trạng nhận thức về dạy học môn Tiếng Lào theo quan điểm SPTT 45

2.2.2 Thực trạng tổ chức dạy học môn Tiếng Lào theo QĐSPTT qua khảo sát trên GV và SV ở trường CĐSP Luông Nậm Thà 52

2.2.3 Thực trạng khó khăn trong DH môn Tiếng Lào theo QĐSPTT 72

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 74

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN ht t p : / / www lrc.tnu. e du. v n

Chương 3 BIỆN PHÁP TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN TIẾNG LÀO Ở

TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM LUÔNG NĂM THA,

NƯỚC CHDCND LÀO THEO QĐSPTT 75

3.1 Những căn cứ và nguyên tắc đề xuất biện pháp tổ chức dạy học môn Tiếng Lào theo quan điểm sư phạm tương tác ở trường CĐSP Luông Nặm Thà nước CHDCND lào 75

3.1.1 Căn cứ đề xuất biện pháp

75 3.1.2 Nguyên tắc đề xuất biện pháp

77 3.2 Biện pháp tổ chức dạy học môn Tiếng Lào ở trường CĐSP 78

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho giảng viên dạy môn Tiếng Lào về tổ chức DH theo QĐSPTT 78

3.2.2 Tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở tổ bộ môn về dạy học theo QĐSPTT 79

3.2.3 Xây dựng quy trình tổ chức dạy học môn Tiếng Lào theo QĐSPTT 80

3.2.4 Thiết kế kế hoạch dạy học môn Tiếng Lào theo QĐSPTT 81

3.2.5 Tăng cường các căn cứ pháp lý cho việc tổ chức dạy học môn Tiếng Lào theo QĐSPTT 83

3.3 Khảo nghiệm các biện pháp 83

3.4 Thực nghiệm sư phạm 84

3.4.1 Khái quát về thực nghiệm sư phạm: 84

3.4.2 Tổ chức thực nghiệm 85

3.3 Phân tích và đánh giá kết quả sau thực nghiệm

87 3.3.1 Phân tích định lượng 87

3.3.2 Phân tích định tính 89

Kết luận chương 3 91

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95 PHỤ LỤC

CHDCND LÀO Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

CNTT Công nghệ thông tin

QĐSPTT Quan điểm sư phạm tương tác

LNT Luông Năm Tha SPTT

Sư phạm tương tác SV

Sinh viên

DH Dạy học

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Thống kê cán bộ và giảng viên năm học 2014-2015 42

Bảng 2.2 Thống kê sinh viên theo từng chuyên ngành đào tạo (Năm học 2014-2015) 43

Bảng 2.3 Nhận thức về vận dụng quan điểm sư phạm tương tác trong dạy học 46

Bảng 2.4 Nhận thức về DH môn Tiếng Lào theo QĐSPTT 47

Bảng 2.5 Nhận thức về sự cần thiết vận dụng QĐSPTT trong dạy học môn Tiếng Lào 48

Bảng 2.6 Nhận thức về đặc điểm dạy học môn Tiếng Lào theo QĐSPTT

48 Bảng 2.7 Nhận thức về ý nghĩa dạy học môn Tiếng Lào theo QĐSPTT

49 Bảng 2.8 Ưu thế thiết kế dạy học môn tiếng Lào theo QĐSPTT 50

Bảng 2.9 Nhận thức về phương pháp dạy học môn Tiếng Lào theo QĐSPTT 50

Bảng 2.10 Nhận thức về điều kiện tổ chức tương tác sư phạm hiệu quả

51 Bảng 2.11 Nhận thức về cách tổ chức giờ học hiệu quả 52

Bảng 2.12 Thực trạng các dạng tổ chức DH môn Tiếng Lào 53

Bảng 2.13 Thực trạng các dạng tổ chức DH môn Tiếng Lào 53

Bảng 2.14 Thực trạng tương tác sư phạm trong dạy học môn Tiếng Lào

54 Bảng 2.15 Thực trạng tương tác sư phạm trong dạy học môn Tiếng Lào (theo đánh giá của SV) 55

Bảng 2.16 Thực trạng tổ chức dạy học tương tác môn Tiếng Lào (KS trên GV) 56 Bảng 2.17 Thực trạng tổ chức mối quan hệ tương tác trong dạy học

của SV) 58

Bảng 2.20 Thực trạng PP dạy học môn Tiếng Lào (khảo sát trên SV) 59

Bảng 2.21 Mức độ sử dụng các phương pháp trong dạy học môn tếng Lào (KS trên GV) 60

Bảng 2.22 Mức độ sử dụng phương tện trong dạy học môn Tiếng Lào

61 Bảng 2.23 Những cách giảng dạy thu hút người học 61

Bảng 2.24 Thực trạng chia nhóm học tập sinh viên 62

Bảng 2.25 Thực trạng chia nhóm trong dạy môn Tiếng Lào của GV 63

Bảng 2.26 Thực trạng hình thức huy động kiến thức đã có của SV trong quá trình dạy học 63

Bảng 2.27 Những nội dung GV quan tâm trong thiết kế bài học môn Tiếng Lào 64

Bảng 2.28 Biểu hiện của SV trong giờ học môn Tiếng Lào 65

Bảng 2.29 Đánh giá biểu hiện của SV trong học môn Tiếng Lào 66

Bảng 2.30 Tự đánh giá năng lực sử dụng phương pháp dạy học môn Tiếng Lào theo QĐSPTT của GV 67

Bảng 2.31 Thực trạng kiểm tra đánh giá giữa kì và thi hết môn Tiếng Lào

68 Bảng 2.32 Hình thức kiểm tra đánh giá môn Tiếng Lào của SV 69

Bảng 2.33 Thực trạng biện pháp phát huy tính tích cực của SV trong học tập môn Tiếng Lào 70

Bảng 2.34 Thực trạng kích thích hướng thú học tập của SV trong dạy học môn Tiếng Lào 71

Bảng 2.35 Thực trạng khó khăn trong dạy học môn Tiếng Lào 72

Bảng 3.1 Khảo nghiệm tính khả thi, cần thiết của các biện pháp 84

Bảng 3.2 Thông tn về SV và GV chủ nhiệm 86

Bảng 3.3 Kết quả điểm cuối học kỳ 1 môn Tiếng Lào 86

Bảng 3.4 Kết quả xếp loại cuối học kỳ 1 môn Tiếng Lào 86

Bảng 3.5 Kết quả bài kiểm tra thứ 1 của 2 nhóm TN và ĐC 88

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Trào lưu sư phạm 28

Nghị quyết Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lần thứ IX đã khẳng

định: Phát triển hệ thống giáo dục quốc gia sao cho có chất lượng và sự đổi mới tích cực, tiến tới hiện đại Trong điều kiện khoa học công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và là yếu tố quyết định sự phát triển của thế giới, thì công tác giáo dục càng đóng vai trò quan trọng Nếu công tác giáo dục con người của chúng ta có chất lượng thì sẽ giúp cho sự phát triển có tốc

độ nhanh hơn và nước ta sẽ bắt kịp xu thế phát triển chung của thế giới Trong công tác giáo dục và đào tạo, chúng ta cần phải chú ý hai mặt đi đôi với nhau: Thứ nhất là cần phải chú ý đào tạo về tư tưởng chính trị và lý tưởng

xã hội chủ nghĩa, giáo dục ý thức pháp luật và kỷ luật, thứ hai là phải mở rộng quy mô đào tạo các chuyên gia đáp ứng được yêu cầu về trình độ chuyên môn trong các ngành khoa học giáo dục hiện nay, từng bước sánh kịp với các nước trên thế giới [17] Tập trung phát triển nền giáo dục của Lào, tạo

bước chuyển biến cơ bản

về chất lượng giáo dục theo hướng tiếp cận với trình độ tên tiến của thế giới,phù hợp với thực tiễn Lào, phục vụ thiết thực cho sự phát triển kinh tế - xã hộicủa đất nước, của từng vùng, từng địa phương; hướng tới một xã hội học tập(HT) Phấn đấu đưa nền giáo dục Lào thoát khỏi tnh trạng tụt hậu trên một sốlĩnh vực so với các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới Ưu tiên nângcao chất lượng đào tạo nhân lực, đặc biệt chú trọng nhân lực khoa học, côngnghệ có trình độ cao, cán bộ quản lí, kinh doanh giỏi và công nhân kỹ thuật

lành nghề trực tiếp góp phần nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế;đẩy nhanh tiến độ thực hiện phổ cập cơ sở Đổi mới mục têu, nội dung,phương

pháp (PP), chương trình giáo dục các cấp bậc học và trình độ đào tạo; pháttriển đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầu vừa tăng quy mô, vừa nâng cao chấtlượng, hiệu quả và đổi mới phương pháp dạy học (PPDH); đổi mới quản lígiáo dục tạo cơ sở pháp lí và phát huy nội lực phát triển giáo dục

Nghị quyết của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã nêu rõ: Trong đào tạo

ở bậc cao đẳng và đại học, cần đổi mới mạnh mẽ PP giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo cho người học, từng bước áp dụng các PP tên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học (DH), đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho sinh viên (SV).

Việc DH các môn khoa học xã hội (KHXH) ở trường cao đẳng sư phạm(CĐSP) Lào nói chung và ở trường CĐSP Luông Năm Tha nói riêng trong thực tếvẫn còn những khó khăn, tồn tại: Nặng về truyền đạt kiến thức từ thầy sangtrò theo một chiều, nặng về thuyết trình, giảng giải SV lĩnh hội kiến thức thụđộng, chủ yếu nhờ vào giáo viên (GV), sự giao lưu giữa GV với SV và môitrường DH chưa được được coi trọng, thói quen và khả năng của SV giúp đỡnhau trong việc lĩnh hội các kiến thức còn nhiều hạn chế,

Nhằm khắc phục được tnh trạng trên, GV phải đổi mới cách thức tổchức DH; biết cách phối hợp sử dụng cả những PPDH truyền thống và khôngtruyền thống trong bài dạy của mình

Mặt khác, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin(CNTT) và truyền thông trong xã hội, việc sử dụng phương tiện DH hiện đại,trong đó ứng dụng CNTT, được coi là một yếu tố tích cực trong quá trình đổimới PPDH Trên thế giới đã có nhiều trường đại học và các công ty phần mềmcung cấp dịch vụ đào tạo trực tuyến trên mạng internet góp phần nâng caochất

lượng đào tạo, đáp ứng được nhu cầu đa dạng của người học: Học mọi lúc, học

được ở mọi nơi, HT suốt đời, HT một cách mở và mềm dẻo Ở NướcCHDCND Lào, trong thời gian gần đây, computer, internet, phần mềm, trởthành là những phương tiện hỗ trợ DH không thể thiếu các trường cao đẳng,đại học; nói riêng là các trường sư phạm.

Khoảng vài thập niên trở lại đây, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học đãlàm thay đổi đáng kể mọi mặt của đời sống xã hội, trong đó có lĩnh vực giáodục Có thể nói, sự thay đổi lớn trong giáo dục chính là sự hình thànhnên những quan điểm mới trong lĩnh vực giáo dục theo hướng từ quan niệmquá trình dạy học lấy người dạy làm trung tâm sang quan niệm quá trình dạyhọc lấy người học làm trung tâm Nhiều tư tưởng, chiến lược, phương pháp dạyhọc mới ra đời xoay quanh vấn đề dạy học tập trung vào người học để khaithác những tiềm năng sẵn có của người học, tích cực hóa hoạt động học củangười học, làm cho người học năng động hơn trong quá trình học tập, trong đó

có các xu hướng tiếp cận trong dạy học như: dạy học hợp tác, dạy học theo chủnghĩa hiện sinh, dạy học kiến tạo, dạy học dựa vào vấn đề, dạy học dựa vào

dự án, dạy học dựa vào tương tác

Dạy học dựa vào tương tác là chiến lược dạy học coi trọng tính tíchcực, năng động của người học Việc dạy và học được thực hiện dựa trên sự tácđộng qua lại giữa các thành tố của quá trình dạy học (các tương tác sư phạm),trong đó quan trọng nhất là sự tác động giữa người dạy - người học, giữangười học - người học và môi trường dạy học Trong quá trình dạy học hiệnđại, quan hệ tương tác hết sức được xem trọng, xét ở góc độ nào đó dạy họctương tác được nhìn nhận như một nguyên tắc then chốt của dạy học hiện đại.Theo quan niệm dạy học tương tác thì đối tượng dạy học là ai, nội dung dạyhọc là gì, thì để dạy và học tốt được đều cần phải có sự tương tác tích cựcgiữa người học với thành tố khác Để thực hiện được yêu cầu trên đây, nhữngnguyên tắc giáo dục và phương pháp dạy học cần đảm bảo phát huy được sựảnh hưởng tích cực từ môi trường dạy học trong đó những đơn vị thuộcngành giáo dục có trách nhiệm định hướng và phát triển phương pháp dạyhọc, tổ chức dạy học cho sinh viên được tham gia vào các hoạt động học tập

đầy đủ, cũng như sự lựa chọn phương pháp dạy học hợp lý cùng với cáchoạt động học tập diễn ra ở bên trong và bên ngoài lớp học.

Thực trạng về DH các môn KHXH ở trường CĐSP Luông Nặm Thàcho thấy chưa có sự đổi mới đáng kể Trước tnh hình đó, mục têu củachúng tôi là cập nhật những kiến thức mới về PPDH các môn KHXH và vậndụng một cách thích hợp nhằm tích cực hoá hoạt động (HĐ) HT cho SV CĐSP;

để từng bước đổi mới việc DH các môn KHXH ở trường CĐSP, nâng cao chấtlượng HT, góp phần đào tạo thế hệ SV mới đáp ứng được yêu cầu ngày càngphát triển của đất nước

Chúng tôi tập trung nghiên cứu vận dụng một số PPDH nhằm tích cựchoá HĐ HT của SV môn Tiếng Lào ở trường CĐSP Luông Nặm Thà NướcLào, thông qua một số nội dung DH môn Tiếng Lào vì Tiếng Lào cũng là mộtmôn học mà nằm ở trong các môn KHXH

Xuất phát từ những lí do trên, tôi chọn đề tài: “Dạy học các môn khoa

học xã hội theo quan điểm sư phạm tương tác ở trường CĐSP Luông Năm Tha, Nước CHDCND Lào” làm đề tài luận văn thạc sỹ.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng dạy học các môn khoa học

xã hội theo quan điểm sư phạm tương tác, luận văn đề xuất biện pháp tổ chứcdạy học môn khoa học xã hội theo quan điểm sư phạm tương tác nhằmnâng cao hiệu quả dạy học cho sinh viên ở trường CĐSP LNT

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học môn Tiếng Lào theo QĐSPTT ở Trường CĐSP LNT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Tổ chức dạy học môn Tiếng Lào theo quan điểm sư phạm tương tác ởTrường CĐSP LNT

4 Giả thuyết khoa học

Dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác là một hình thức tổ chứcdạy học tiếp cận người học tích cực Hiện nay việc tổ chức dạy học tương tác đãđược

nhà trường tiếp cận tổ chức thực hiện nhưng chủ yếu mang tính hình thức,hạn chế Nếu trong quá trình dạy học môn Tiếng Lào giảng viên biết tổ chứccác hoạt động dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác phù hợp với đặcđiểm nhận thức của sinh viên và đặc điểm môn học thì sẽ góp phần nâng caochất lượng dạy học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu lí luận và thực tiễn của dạy học môn KHXH theo quanđiểm sư phạm tương tác

5.2 Khảo sát thực trạng dạy học môn KHXH theo quan điểm sư phạmtương tác

5.3 Đề xuất biện pháp tổ chức dạy học môn Tiếng Lào theo quan điểmSPTT, khảo nghiệm và thực nghiệm biện pháp do đề tài xây dựng chứng minhtính khả thi, hiệu quả của các biện pháp do đề tài đề xuất

6 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu tổ chức dạy học môn Tiếng Lào cho sinhviên năm thứ hai theo quan điểm sư phạm tương tác giữa người dạy -người học, giữa người học - người học trong quá trình dạy học cho sinh viên ởtrường CĐSP Luông Năm Tha

Việc triển khai đề tài được tiến hành trong năm học (2014- 2015) Chúngtôi tiến hành nghiên cứu thực trạng hoạt động dạy học môn Tiếng Làotheo quan điểm sư phạm tương tác trong dạy học sinh viên trên 102 sinhviên chuyên ngành Tiếng Lào-Văn Học sau khi tốt nghiệp những sinh viênnày có thể dạy các môn Tiếng Lào-Văn Học cấp trường trung học cơ sở và 15giảng viên giảng dạy môn Tiếng Lào ở trường CĐSP Luông Năm Tha

7 Các phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Đọc, phân tích, tổng hợp các tài liệu về tâm lý giáo dục, tâm lý sinhviên, những tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu, nhằm xác lập cơ sởthực tễn của đề tài.

- Nhằm phân tích cơ sở lý luận về QĐSPTT

7.2.2 Phương pháp điều tra

- Nhằm thu thập thông tin về thực trạng của vấn đề nghiên cứu

7.2.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm:

- Nhằm đánh giá hiệu quả của việc áp dụng quan điểm sư phạm tươngtác trong dạy học môn Tiếng Lào lớp năm thứ hai

7.3 Phương pháp thông kế toán học

Nhằm xử lí các số liệu thu được từ điều tra và thực nghiệm sư phạm

8 Bổ lục luận văn

Ngoài phần Mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn đượctrình bày chi tiết trong 3 Chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về dạy học môn Tiếng Lào theo QĐSPTT Chương

2 Thực trạng dạy học môn Tiếng Lào theo QĐSPTT ở Trường

CĐSP LNT Nước CHDCND Lào

Chương 3 Biện pháp tổ chức dạy học môn Tiếng Lào ở Trường CĐSPLNT theo quan điểm sư phạm tương tác

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC MÔN TIẾNG LÀO THEO QUAN

ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu về quan hệ tương tác giữa các yếu tố của hoạt động dạy vàhọc đã được đề cập từ rất sớm trong lịch sử giáo dục của nhân loại Khổng Tử(551 - 479 TCN) hay Socrate (469 - TCN) đã tỏ thái độ hết sức trân trọng đối vớingười thầy giáo và đề cao vai trò tích cực, chủ động trong học tập củangười học khi mô tả hoạt động dạy học

Trong cuốn “Giáo dục của cải nội sinh” của Uỷ ban giáo dục vào thế kỷ

21 của UNESCO do ông Giác Đơ Lô làm tổng chủ biên cũng đưa ra nhận định: Đivào thế kỷ mới quan hệ thầy trò (phương pháp tương tác thầy - trò) giữ vaitrò trung tâm trong nhà trường

Hai tác giả Jean-Marc Denommé và Madelenie Roy trong tác phẩm

“Tiến tới một phương pháp sư phạm tương tác” [Pour une pédagogieinteractve] đã đề cập tới một trường phái sư phạm tương tác cùng với nền tảng

lý luận của nó

Trong nghiên cứu của mình, những nhà lý luận dạy học đã khẳng địnhyếu tố môi trường trong cấu trúc quá trình dạy học, theo đó, hệ thống dạyhọc tối thiểu là sự tương tác của: thầy giáo - học trò - môi trường đối với trithức Như vậy, trong quá trình dạy học giáo viên không tác động trực tiếp đến

HS mà thông qua một yếu tố trung gian đó là tri thức Trong quá trình dạy học,

HS là chủ thể hoạt động, còn kiến thức là đối tượng Yếu tố môi trường, theonhóm tác giả này không phải là một yếu tố tĩnh, bất động mà là một thành

tố thuộc cấu trúc hoạt động dạy học; môi trường không chỉ ảnh hưởng đếnngười học mà quan trọng hơn là người học phải thích nghi được với môi

1 1

trường Phương pháp này đưa ra được các phương tiện, công cụ để kích thíchhứng thú - tnh

huống dạy học được lựa chọn kỹ lưỡng, đặc biệt là cách thức gia tăng sự tươngtác, hợp tác giữa dạy và học trong môi trường dạy học để người họcthành công Do vậy, cấu trúc hoạt động dạy học gồm bốn thành tố như:giáo viên, sinh viên, tri thức và môi trường.

Những phân tích này cho thấy các tác giả đã xác nhận các yếu tố cơ bản(hạt nhân) của QĐSPTT là người dạy - người học - môi trường, chức năng củatừng yếu tố và làm rõ các yếu tố trong quá trình dạy học Hai tác giả Jean-MarcDenommé và Madelenie Roy đã thành công trong việc mô tả ba yếu tố: ngườihọc, người dạy và môi trường Bộ ba này tập hợp các nhân tố chính tham giavào quá trình học tập

Ở Việt Nam, một số bài báo đề cập đến vấn đề này như: Nguyễn ThịThanh Bình - Viện KHGD đã đề cập đến vấn đề “Tiến tới tổ chức hoạt độnggiáo dục theo phương thức hợp tác” với những đặc tính:

+ Tương tác giữa các cá nhân khác nhau về khả năng

+ Mang tính chất phụ thuộc lẫn nhau một cách tích cực

+ Tạo ra sự phối hợp hành động trực tếp

+ Kích thích tính tích cực, nguyện vọng tự thể hiện trách nhiệm cá nhân,

tự kiểm tra đánh giá và tự điều chỉnh

1 3

đã không ngừng tìm kiếm các phương pháp dạy học mới “Phương pháp sưphạm tương tác” là một trong những phương pháp có triển vọng đáp ứng yêucầu trên [1]

Tác giả Nguyễn Thị Bích Hạnh, đại học sư phạm thành phố Hồ ChíMinh [5], đã phân tích, đánh giá làm rõ nhân tố môi trường trong phương pháp

sư phạm tương tác

Trong quá trình dạy học môn Tiếng Lào, theo quan điểm sư phạm tươngtác trình độ CĐSP, chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập đến Quá trìnhdạy học các môn Tiếng Lào đã được tổ chức dạy học theo bốn kỹ năng như:nghe, nói, đọc, viết và là kiến thức cơ sở của bộ môn theo từng cấp Dựa vàođối tượng chương trình đào tạo giáo viên chuyên ngành Tiếng Lào nhằm nhữngmục têu:

- Trang bị cho sinh viên kiến thức khoa học của môn học

- Có khả năng vận dụng vào quá trình dạy học ở các trường THCS

- Hình thành cho sinh viên những phẩm chất tốt đẹp của nhân cách, cótầm nhìn xa trông rộng, có chuẩn mực đạo đức của người giáo viên

- Khả năng xử lý vấn đề một cách sáng tạo, có trách nhiệm và phát triểnkiến thức, khả năng của bản thân trong tương lai

Để đạt được mục tiêu trên, đáp ứng nhu cầu đào tạo giáo viên chuyênngành Tiếng Lào có hiệu quả cao Theo Kế hoạch và Chiến lược đào tạo giáoviên 2006-2015 của Vụ đào tạo giáo viên thuộc Bộ giáo dục và Thể thaoLào, cần phải đổi mới các phương pháp dạy học các bộ môn học nói chung

và môn Tiếng Lào nói riêng là một môn học mà kiến thức của môn học nàyđược tích hợp nhiều môn học khác cũng như các môn KHXH đều gắn liền với môn Tiếng Lào [27]

Quá trình dạy học chính là người dạy, người học và môi trường bêntrong và bên ngoài có mối quan hệ mật thiết lẫn nhau, trong đó vấn đề chính

là hoạt động giảng dạy và hoạt động học tập của sinh viên vấn đề này là nhấtquan trọng Trong quá trình dạy học mà có một số bài nghiên cứu đề cập đếnvấn đề này như: JAB VONGTHAVY, Trường Cao đẳng Sư phạm Luông Nặm Thà

1 0

dạy học tích cực trong dạy học giải tích ở Trường Cao đẳng Sư phạm NướcCộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào [7] Theo mục đích nghiên cứu là sửdụng các

phương pháp tích cực như: PPDH phát hiện và giải quyết vấn đề, hợp tácnhóm, phối hợp giữa các PPDH khác nhau trong những tình huống điểnhình vào dạy học với sự trợ giúp của công nghệ thông tin để đánh giá tác độngcủa thực hiện phối hợp một số PPDH tích cực cũng như PPDH tương tác ởtrường CĐSP nước CHDND Lào, là rất quan trọng trong giai đoạn đổi mới giáodục cũng như đào tạo giáo viên, nó đòi hỏi dạy học phải hợp tác lẫn nhau vànhiều bộ phận để tăng cường dạy học có chất lượng cao.

Tuy nhiên việc nghiên cứu của các tác giả ngoài nước cũng như trongnước mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu lý luận hoặc thử nghiệm ở phươngpháp dạy học và các môn học khác nói chung, chứ chưa đưa ra các cách thức cụthể cho việc dạy học môn tếng Lào ở trường Cao đẳng Sư phạm

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Phương pháp dạy

học

Theo định nghĩa chung nhất, phương pháp là con đường, là cách thức màchủ thể sử dụng để tác động nhằm chiếm lĩnh hoặc biến đổi đối tượng theomục đích đã định Phương pháp là một phạm trù của lí thuyết hoạt động cóliên quan mật thiết với các phạm trù chủ thể, đối tượng, mục đích, nội dunghoạt động

Theo quan điểm triết học, chúng ta có thể nêu lên một số khái niệm vềphương pháp như sau:

- Phương pháp là cách thức, con đường, phương tiện là tổ hợp các bước

mà trí tuệ phải đi theo để tm ra và chứng minh chân lí Chẳng hạnphương pháp biện chứng, phương pháp phân tích hệ thống [1]

- Phương pháp đồng nghĩa với biện pháp kĩ thuật, biện pháp khoa học

- Phương pháp còn là tổ hợp những quy tác, nguyên tắc qui phạmdùng để chỉ đạo hành đồng Tuy nhiên chỉ có định nghĩa do Ăngghen đưa ra là

chứa đựng một nội hàm sâu sắc và bản chất đã được V.I Lê Nin nêu lêntrong tác phẩm “Bút kí triết học” của mình: Phương pháp là “ý thức về hìnhthức của sự tự vận động bên trong của nội dung” [1]

Phương pháp dạy học là một trong những vấn đề cơ bản của lí luận dạyhọc Đồng thời là vấn đề tồn tại nhiều ý kiến khác nhau, có thể nêu nhiều địnhnghĩa khác nhau về phương pháp dạy học Sau đây chúng tôi xin nêu một vàiđịnh nghĩa về phương pháp dạy học:

- Phương pháp dạy học là cách thức hoạt động tương hỗ giữa thầy và trònhằm đạt được mục đích dạy học Hoạt động này được thể hiện trong việc sửdụng các nguồn nhận thức, các thủ thuật lôgic, các hoạt động độc lập của sinhviên và cách thức điều khiển quá trình nhận thức của thầy giáo[5]

- Phương pháp dạy học là một hệ thống hành động có mục đích của giáoviên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành của sinh viên, đảmbảo cho học sinh lĩnh hội nội dung học vấn [1]

- Phương pháp dạy học là cách thức tương tác giữa thầy và trò nhằm giảiquyết các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển trong quá trình dạy học[7]

Theo Phạm Viết Vượng phương pháp dạy học là tổng hợp các cách thứchoạt động phối hợp của giảng viên và sinh viên, trong đó phương pháp dạy chỉđạo phương pháp học, nhằm giúp sinh viên chiếm lĩnh hệ thống kiến thức Khoahọc và hình thành hệ thống kĩ năng, kĩ xảo thực hành sáng tạo [2] Mặc dù chưa

có ý kiến thống nhất về định nghĩa phương pháp dạy học song các tác giả đềuthừa nhận rằng phương pháp dạy học có những dấu hiệu đặc trưng sau:

- Nó phản ánh sự vận động của quá trình nhận thức của sinh viên nhằm

đạt được mục đích đặt ra

- Phản ánh sự vận động của nội dung đã được nhà trường qui định

- Phản ánh cách thức trao đổi thông tin giữa thầy và trò

- Phản ánh cách thức giao tiếp giữa thầy và trò

- Phản ánh cách thức điều khiển hoạt động nhận thức và kiểm tra đánh

giá kết quả hoạt động

Qua sự phân tích các tác giả trên thế giới và trong nước chúng ta có thểkhẳng định rằng: Phương pháp dạy học là tổ hợp các cách thức hoạt độngcủa cả thầy và trò trong quá trình dạy học, dưới sự chỉ đạo của thầy nhằm thựchiện tốt nhiệm vụ dạy học

1.2.2 Tương tác, sư phạm tương

người được hướng dẫn Ngày nay, người ta đồng hoá chúng một cách hoàntoàn ngẫu nhiên vào người dạy và người học, đó chính là giáo viên và học sinh

Quan điểm sư phạm tương tác là quá trình dựa hoạt động dựa trên sựtác động tương hỗ tối đa giữa ba nhân tố: giáo viên, học sinh và môi trường Batác nhân này luôn luôn quan hệ với nhau sao cho mỗi một tác nhân hoạt động

và phản ứng dưới ảnh hưởng của hai tác nhân kia

Quan điểm sư phạm tương tác xem giáo viên là người giữ vai trò tổ chứchướng dẫn và điều khiển học sinh Giáo viên là người xác định mục tiêu, sắpxếp nội dụng, lựa chọn phương pháp dạy học và xây dựng môi trường cởi mở,tạo ra hứng thú cho học sinh Giáo viên là chuyên gia về lĩnh vực chuyên mônđồng thời là chuyên gia của việc học, biết can thiệp đúng lúc trên bước đườngnhân thức của học sinh

Học sinh là chủ thể của hoạt động học, người chịu trách nhiệm chính củaviệc học Nếu được chuẩn bị tốt về động cơ, thái độ học tập, tinh thần tráchnhiệm cao và điều kiện thuận lợi thì sẽ lĩnh hội tri thức hình thành kỹ năngmột cách hứng thú và hiệu quả Trong quá trình dạy học bằng quan điểm sưphạm tương tác, học sinh dựa trên tiềm năng trí tuệ, kinh nghiệm và bằngphương pháp học tập của mình là chính

Yếu tố môi trường được coi là tác nhân có ảnh hưởng lớn, tác độngtương hỗ tới hoạt động dạy và hoạt động học Bầu không khí tâm lý của lớphọc, sự cởi mở thân thiện của giáo viên, học sinh và tập thể, chế độ làmviệc hợp lý, sẽ cuốn hút hứng thú tập trung vào nội dung học

Với quan điểm sư phạm tương tác, mối quan hệ của ba yếu tố này luôntác động lẫn nhau, tạo nên một tập hợp liên kết chặt chẽ quy định sự thànhcông của hoạt động dạy học Nếu xác định được vai trò đích thực của từng yếu

tố và tm ra những tác động qua lại giữa chúng sẽ đặt cơ sở vững chắc chonhững can thiệp sư phạm có hiệu quả Trong quan điểm sư phạm tương tácthực chất vai trò của ba yếu tố đó là:

Giảng viên - người hướng dẫn

Giảng viên là người hướng dẫn của sinh viên Sau khi đã cân nhắc giaocho sinh viên vai trò là một người thợ chính trong phương pháp học, quanđiểm sư phạm tương tác quan tâm đến việc làm rõ chức năng của giảng viên

Nó coi giảng viên trước hết là người hướng dẫn của sinh viên Và giống nhưbất cứ

người hướng dẫn giỏi nào, giảng viên đi cùng sinh viên trong phương pháp họccủa sinh viên và chỉ cho sinh viên con đường phải theo suốt cả quá trình

Giảng viên với vai trò là người đi cùng này, phối hợp với sinh viên: họlàm bạn đồng hành với nhau người nọ giúp đỡ người kia trong phương pháphọc của sinh viên Việc dạy vì vậy không phải là một bài độc tấu mà là một vởkịch có sinh viên cùng tham gia trên con đường hài hoà đi đến tri thức mới.Trong viễn cảnh này giảng viên hợp tác với sinh viên, làm việc với các sinhviên giảng viên tham gia góp phần vào một công trình chung Sinh viên vàgiảng viên trở thành những người cộng tác thực sự trong một công việc, cả haicùng đi trên con đường học theo phương pháp riêng của mỗi người

Giảng viên hoàn toàn là người đi cùng, mặt khác đảm nhiệm thêm vai tròhướng dẫn, vai trò của người tạo thuận lợi Vì vậy, giảng viên trở thành ngườigiúp đỡ sinh viên tham gia tích cực, kiên định hướng đi và kiên trì đến cùng.Giảng viên gần giống như người thuyền trưởng đã trao tay lái của con tàu cho