Giáo án sử 6 tiết 23, 26 cực hay

Bài 20: Từ sau trng vơng đến trớc lý nam đế Giữa thế kỷ I - Giữa thế kỷ VI Tiếp theo G G Từ thế kỷ I - VI nền kinh tế nớc ta mặc dù bị kìm hãm nhng vẫn phát triển, sự phát triển về kinh

Kiểm tra bài cũ:

? Em hãy cho biết tình hình kinh tế nớc ta từ thế kỷ I đến thế kỷ VI có gì thay đổi?

Đáp án: Chính quyền đô hộ nắm độc quyền về sắt, nhng nghề sắt ở Giao Châu vẫn phát triển, biết dùng trâu bò để cày bừa

- Có đê phòng lụt

- Biết cấy lúa 2 vụ

- Trồng nhiều cây ăn quả

- Biết dùng côn trùng diệt côn trùng, nghề thủ công rèn sắt làm gốm

- Nghề dệt phát triển, thơng nghiệp khá phát triển

* Giới thiệu bài: ở bài học trớc các em đã biết tuy bị thế lực phong kiến đô hộ tìm mọi cách kìm hãm nhng kinh tế của nớc ta vẫn phát triển, dù là chậm chạp Từ sự chuyển biến của kinh tế, kéo theo sự chuyển biến về xã hội và văn hoá Vậy các tầng lớp xã hội Văn Lang Âu Lạc đã chuyển biến nh thế nào ở thời kỳ đô hộ Vì sao xảy ra cuộc khởi nghĩa năm 248, diễn biến, kết quả ra sao? Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

Tiết 23 Bài 20:

Từ sau trng vơng đến trớc lý nam đế

(Giữa thế kỷ I - Giữa thế kỷ VI) (Tiếp theo) G

G

Từ thế kỷ I - VI nền kinh tế nớc ta mặc dù bị kìm

hãm nhng vẫn phát triển, sự phát triển về kinh tế đã

kéo theo sự chuyển biến về xã hội nh thế nào 

các em quan sát lên bảng

Chiếu sơ đồ SGK và giải thích:

* Thời kỳ Văn Lang Âu Lạc: Có vua đứng đầu nắm

mọi quyền hành  giúp việc cho vua là các lạc

t-ớng, bố chính  thống trị bóc lột nhân dân công

xã và nô tì

* Thời kỳ bị đô hộ: Có quan lại, địa chủ ngời Hán,

hào trởng việt nông dân công xã, nông dân lệ thuộc

vào nô tì

* Quý tộc: Tầng lớp có nhiều đặc quyền nhất trong

giai cấp thống trị

* Hào trởng: Ngời có thế lực mạnh đứng đầu một

vùng

* Địa chủ: Ngời chiếm hữu nhiều ruộng đất, không

phải lao động sống bằng bóc lột

3 Những biến chuyển về xã hội và văn hoá n ớc ta

ở các thế kỷ I - VI

H

G

?

Nhìn vào sơ đồ em hãy so sánh xã hội ta thời kỳ

Văn Lang Âu Lạc với thời kỳ bị đô hộ?

+ Thời kỳ Văn Lang - Âu Lạc: Xã hội bị phân hoá

thành 3 tầng lớp: Vua + quý tộc, nông dân công xã

và nô tì

+ Thời kỳ bị đô hộ: Xã hội vẫn bị phân hoá quan

lại, địa chủ ngời Hán có quyền cao, nông dân bị

phân hoá thành nông dân công xã và nô tì

Xã hội thời Văn Lang - Âu Lạc đã bị phân hoá

thành 3 tầng lớp: Vua, quý tộc, nông dân công xã

và nô tì  xã hội đã có sự phân biệt giàu nghèo 

bộ phận giàu là số ít (vua, lạc tớng, bồ chính) gọi

chung là quý tộc  họ thống trị nông dân công xã

(bộ phận đông đảo nhất đó là nông dân và thợ thủ

công)  họ làm ra của cải vật chất cho xã hội và

phải nộp một phần thu hoạch, phải làm tạp dịch

cho gia đình quý tộc Một số ít là nô tì  thân

phận cực khổ phải hầu hạ và sống phụ thuộc vào

chủ

=> Tóm lại xã hội Âu Lạc đã bớc đầu có sự phân

hoá nhng là một xã hội có tinh thần đoàn kết, tơng

trợ trong các làng xã

- Từ khi bị phong kiến phơng Bắc thống trị xã hội

Âu Lạc tiếp tục bị phân hoá: Tầng lớp thống trị có

địa vị và quyền lực cao nhất là quan lại, địa chủ

ng-ời Hán Tầng lớp quý tộc ngng-ời Âu Lạc bị mất

quyền lực, trở thành những hào trởng  họ bị quan

lại địa chủ ngời Hán chèn ép, khinh rẻ nhng vẫn

giữ vai trò quan trọng ở địa phơng và có uy tín

trong nhân dân vì thế họ là tầng lớp đảm nhận và

hoàn thành sứ mệnh lãnh đạo nhân dân đánh đuổi

bọn đô hộ  giành quyền độc lập

- Nông dân công xã bị phân hoá thành: Nông dân

công xã và nông dân lệ thuộc cuối cùng là tầng lớp

nô tì

Qua sơ đồ trên em có nhận xét gì về sự chuyển

biến xã hội ở nớc ta thế kỷ I - VI?

* Xã hội

- Tiếp tục bị phân hoá

?

?

H

G

?

H

G

?

H

?

H

G

Xã hội thời kỳ bị đô hộ  phân hoá sâu sắc hơn 

từ huyện trở xuống là do ngời Việt cai quản

(Bấm máy về màn hình trắng)

Chính quyền đô hộ phơng bắc đã thực hiện chính

sách văn hoá nh thế nào để cai trị dân ta?

Theo em, việc chính quyền đô hộ mở một số trờng

học dạy chữ Hán ở nớc ta nhằm mục đích gì?

 nhớ lại các bài trớc

Muốn đồng hoá dân tộc ta  biến dân tộc ta thành

ngời Hán  xoá bỏ dân tộc ta, đất nớc ta

Bật máy chiếu phần chữ nhỏ SGK  gọi HS đọc

Chiếu ảnh Khổng Tử + Lão Tử

Bấm máy về chữ nhỏ

Mục đích của bọn đô hộ khi du nhập tôn giáo vào

nớc ta là gì?

Để nô dịch và đàn áp tinh thần đấu tranh của nhân

dân ta

Những việc làm của chúng là vô cùng thâm độc 

bấm máy về màn hình trắng

Chính quyền đô hộ phơng bắc có đạt đợc ý đồ đồng

hoá dân tộc ta không? Vì sao?

Không đạt đợc ý đồ đó

Tại sao ngời Việt vẫn giữ đợc phong tục tập quán

và tiếng nói của tổ tiên?

Trải qua nhiều thế kỷ tiếp xúc và giao dịch, nhân

dân ta đã học đợc chữ Hán nhng lại vận dụng theo

cách đọc của mình

Chính quyền đô hộ mở trờng dạy học chữ Hán

song tầng lớp trên mới có quyền cho con theo học

còn tuyệt đại đa số nhân dân lao động không có

quyền cho con ăn học, do vậy vẫn giữ đợc tiếng nói

* Văn hoá

- Chính quyền đô hộ + Mở trờng dạy chữ Hán tại các quận

+ Đa nho giáo, đạo giáo, phật giáo và những luật lệ phong tục của ngời Hán vào nớc ta

- Nhân dân ta vẫn giữ đợc phong tục tập quán và tiếng nói của tổ tiên

?

G

G

G

?

và tập quán của tổ tiên mặt khác tiếng nói và phong

tục tập quán của ngời Việt Nh săm mình, nhuộm

răng, ăn trầu, làm bánh chng, bánh dầy đã đợc hình

thành lâu đời, vững chắc, nó trở thành bản sắc văn

hoá riêng của dân tộc Việt, có sức sống bất diệt

(ngày nay ta vẫn thờng gói bánh chng, bánh dầy

vào các dịp lễ tết để cúng tổ tiên

Ngoài ra thì trải qua những thế kỷ tiếp xúc, giao

dịch với ngời Hán  nhân dân ta cũng tiếp thu đợc

một số chữ Hán nhng lại đọc theo cách của mình

nên nhiều chữ Hán biến thành từ Việt ta thờng gọi

là từ Hán - Việt VD: Bất tử, phu thê, an khang

Nh vậy sự biến chuyển về kinh tế đã kéo theo sự

biến chuyển về văn hoá và xã hội Đặc biệt thời kỳ

bị đô hộ này đã có nhiều phong trào đấu tranh của

nhân dân tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa năm 248 của

Bà Triệu Vậy cuộc khởi nghĩa Bà Triệu diễn ra nh

thế nào, diễn biến, kết quả ra sao thầy trò ta cùng

chuyển sang phần

Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc khởi nghĩa Bà

Triệu (248)

Năm 248 nhà Hán suy yếu, Trung Quốc rơi vào

cảnh loạn lạc sứ cũ gọi là thời kỳ tam quốc (Nguỵ

-Thục - Ngô) lúc này thay nhà Hán thống trị Giao

Châu là nớc Ngô

Chiếu ảnh quân Ngô: Nhà Ngô thống trị, đô hộ

Giao Châu, rất tàn bạo  bắt ngời Việt sang nớc

Ngô đi lính làm bia đỡ đạn cho chúng  bắt hàng

nghìn thợ giỏi sang nớc Ngô xây dựng kinh đô 

khiến nhân dân ta sống trong cảnh ly biệt lầm than

cực khổ  căm thù quân xâm lợc  nhân dân nổi

dậy khởi nghĩa chống lại chúng

Chiếu câu nói của Tiết Tổng SGK

Lời tâu của Tiết Tổng nói lên điều gì?

ý chí bất khuất, kiên cờng đấu tranh giành độc lập

4 Cuộc khởi nghĩa Bà Triệu (248)

a Nguyên nhân

- Không cam chịu áp bức bóc lột

 nhân dân nổi dậy khởi nghĩa

G

G

?

G

G

?

H

G

dân tộc của dân tộc ta

Tiêu biểu cho ý chí bất khuất kiên cờng đấu tranh

giành độc lập có một ngời con gái anh hùng đã

phất cờ khởi nghĩa ở núi Tùng (Thanh Hoá)

Chiếu ảnh Bà Triệu theo anh học cả văn lẫn võ

ảnh 11: Bà thờng cùng anh trai là Triệu Quốc Đạt

học cả văn lẫn võ  cả hai anh em rất khoẻ mạnh

thông minh

ảnh 12: Bà học võ rất mau tiến bộ

ảnh 13: Hai anh em tập hợp các hào kiệt thu thập

vũ khí và tập luyện trên núi Na (Thanh Hoá)

Bấm máy trắng

Qua các hình ảnh và kết hợp SGK em hiểu gì về Bà

Triệu

Là con gái nhng Trinh rất khoẻ mạnh thông minh,

bắn cung rất giỏi Chứng kiến cảnh nhân dân cực

khổ bị nhà Ngô đánh đập  bà đã nung nấu ý chí

trả thù nhà nợ nớc, quyết theo gơng hai bà trng

quét sạch quân Ngô ra khỏi bờ cõi nớc ta

Chiếu câu nói chữ nhỏ SGK/56  gọi HS đọc

Qua câu nói này em hiểu bà Triệu là ngời nh thế

nào?

Có ý chí đấu tranh rất kiên cờng để giành độc lập

tự do, không cam chịu làm nô lệ cho quân Ngô, bà

nguyện hi sinh hạnh phúc cá nhân cho độc lập dân

tộc  bà là ngời phụ nữ đầy khí phách, hiên ngang

có chí lớn vậy anh em bà Triệu đã lãnh đạo nghĩa

quân khởi nghĩa nh thế nào

Bật máy chiếu lợc đồ, tranh ảnh và tờng thuật:

Năm 248, cuộc khởi nghĩa bùng nổ ở Phủ Điều

(Hậu Lộc - Thanh Hoá) bà Triệu lãnh đạo nghĩa

quân đánh phá các thành ấp của bọn quan lại ở Cửa

Châu, rồ từ đó đánh ra khắp Giao Châu

Quân ta tiến công ồ ạt, khắp các huyện thành của

quân Ngô đều bị quân ta tiêu diệt, lửa cháy ngút

- Bà Triệu tên là Triệu Thị Trinh có sức khoẻ, có chí lớn cùng anh trai chuẩn bị khởi nghĩa

b Diễn biến

?

H

?

H

G

?

trời thành quách bị san bằng (ảnh trang 59), bọn

quan binh nhà Ngô khiếp sợ trớc sự lớn mạnh của

nghĩa quân, chúng bàn mu tính kế và lừa giết chết

Triệu Quốc Đạt  đợc tin anh trai bị giết  bà

Triệu vô cùng phẫn uất giữa đêm bà dẫn quân bao

vây Cửu Châu  tiêu diệt quân Ngô  sáng ra

bọn đô uý, thái uý kinh sợ khi thấy bốn bề quân

binh bao phủ còn bà Triệu tớng thì uy nghi, lẫm liệt

trên con voi trắng (ảnh 64, 65) bình định xong Cửa

Châu bà kéo quân tiến đánh Giao Châu  toàn thể

Giao Châu đều chấn động

Đợc tin Giao Châu bị quân khởi nghĩa Bà Triệu thu

phục nhà Ngô vội vã cử viên tớng Lục Dậu (ảnh

70) đem 6000 quân sang Giao Châu, Lục Dậu huy

động thêm lực lợng lớn vừa đánh vừa mua chuộc

chia rẽ nghĩa quân  cuộc khởi nghĩa bị đàn áp 

biết thế đã cùng, lực đã kiệt muốn tránh cho nghĩa

quân cảnh lầm than và quyết không để rơi vào tay

giặc bà đã lên đỉnh núi Tùng tự vẫn (lúc đó là ngày

21/2 âm lịch) (ảnh 79)

Bấm máy màn trắng

Em hãy tờng thuật diễn biến cuộc khởi nghĩa?

Khi ra trận trông bà Triệu nh thế nào?

Mặc áo giáp, cài trâm vàng đi guốc ngà, cỡi voi chỉ

huy binh sĩ trông rất oai phong lẫm liệt  quân

Ngô gọi bà là Nhuỵ Kiều tớng quân (vị tớng yêu

kiều) (chiếu ảnh)

Em có nhận xét gì về cuộc khởi nghĩa bà Triệu?

Cuộc khởi nghĩa lớn mạnh  lan rộng khắp Giao

Châu làm cho bọn đô hộ rất lo sợ

Bà đã đánh cho quân Ngô hơn 30 trận rất oanh liệt

Kết quả cuộc khởi nghĩa

Vì sao khởi nghĩa thất bại?

- 248 khởi nghĩa bùng nổ

ở Phú Điền (Hậu Lộc -Thanh Hoá)

- Bà Triệu lãnh đạo nghĩa quân đánh phá thành ấp quân Ngô ở Cửu Chân 

đánh khắp Giao Châu

- Lục Dậu đem 6000 quân

đàn áp cuộc khởi nghĩa -> Bà Triệu hi sinh trên núi Tùng

c Kết quả: Khởi nghĩa

H

G

?

G

G

?

H

?

H

G

?

Lực lợng quá chênh lệch quân Ngô mạnh, nhiều

m-u kế hiểm độc

Lực lợng chênh lệch  địch lại nham hiểm: Dùng

mu mô dụ dỗ, dùng của cải tiền bạc mua chuộc các

hào trởng địa phơng Chúng còn luồn vào rừng sâu

bỏ thuốc độc vào sông suối, nguồn nớc làm quân ta

ốm đau bệnh tật nhiều  giữa lúc quân ta đang ốm

đau, thiếu lơng thực, chúng dồn sức đánh mạnh vào

ta thất bại  mặc dù thất bại cuộc khởi nghĩa có ý

nghĩa lịch sử to lớn

ý nghĩa lịch sử của cuộc khởi nghĩa?

Cuộc khởi nghĩa đã cổ vũ tinh thần đoàn kết đấu

tranh giành độc lập của nhân dân ta

Chiếu bài ca dao SGK

-> gọi HS đọc

ý nghĩa bài ca dao?

ý chí đấu tranh kiên cờng giành lại độc lập của dân

tộc ta và lịch sử ghi nhớ công lao to lớn của bà

Triệu trong công cuộc đấu tranh giành độc lập 

thể hiện lòng tôn kính và sự ủng hộ của nhân dân ta

đối với bà

Nhân dân ta đã làm gì để ghi nhớ công ơn bà Triệu

Xây lăng bà Triệu ở núi Tùng (Thanh Hoá), những

con đờng bà Triệu đợc đặt tên ở các thành phố lớn,

trờng học mang tên bà

Chiếu hình (ảnh 82): Nhân dân vô cùng yêu mến,

tiếc thơng bà Triệu, ngời nữ anh hùng đã hiến cả

tuổi thanh xuân cho đất nớc  mọi ngời lập mộ

xây lăng cho bà ở chân núi Tùng, quanh năm lễ bái

khói hơng  hình 46 (SGK)  hàng năm vào

ngày 21/2 âm lịch là ngày hội đền của bà, nhân dân

tởng nhớ về lễ bái rất đông

Là HS THCS các em phải làm gì để tởng nhớ, biết

ơn?

* Sơ kết: Dới ách thống trị tàn bạo của giặc ngoại

bang, nhân dân ta đã vơn lên tạo ra những chuyển

thất bại

d ý nghĩa: Tiêu biểu cho

ý chí quyết giành lại độc lập của dân tộc ta

biến về kinh tế, xã hội, văn hoá, để duy trì cuộc

sống và nuôi dỡng ý chí giành lại độc lập dân tộc

Cuộc khởi nghĩa của hai bà Trng, cuộc khởi nghĩa

bà Triệu tiêu biểu cho ý chí giành độc lập dân tộc,

nhân dân ta đời đời biết ơn bà Trng, bà Triệu

* Bài tập:

Kiểm tra bài cũ:

? Em hãy trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa bà Triệu?

Đáp án: Năm 248 cuộc khởi nghĩa bùng nổ ở Phú Điều (Hậu Lộc - Thanh Hoá) bà Triệu lãnh đạo nghĩa quân đánh phá các thành ấp của quân Ngô ở Cửu Châu và

đánh ra khắp Giao Châu

- Lục Dậu đem 6000 quân đàn áp cuộc khởi nghĩa

- Bà Triệu hi sinh trên núi Tùng

* Giới thiệu bài: Sau thất bại của cuộc khởi nghĩa bà Triệu năm 248 đất nớc ta tiếp tục bị phong kiến phơng bắc thống trị, đô hộ Dới ách thống trị tàn bạo của nhà

L-ơng, nhân dân ta quyết không cam chịu cuộc sống nô lệ, đã vùng lên đấu tranh và giành thắng lợi Vậy khởi nghĩa Lý Bí diễn ra nh thế nào? Nớc Vạn Xuân ra đời vào thời gian nào? Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

Tiết 26 Bài 21:

Khởi nghĩa lý bí - nớc vạn xuân

(542 - 602)

?

H

?

H

G

?

Em hãy nhớ lại kiến thức của bài 19 tiết 22 và cho

biết khi nhà Ngô đô hộ nớc ta thì vùng đất Âu Lạc

cũ có tên là gì?

Giao Châu

Sau khởi nghĩa bà Triệu năm 248 thì Giao Châu bị

nớc nào đô hộ

Đầu thế kỷ VI, nhà Lơng đô hộ nớc ta

Năm 502 Tiên Diễn cớp ngôi nhà Tề lập ra nhà

L-ơng (502 - 557) từ đó nớc ta bị nhà LL-ơng đô hộ

(đầu TK VI)

Đầu thế kỷ VI ách đô hộ nhà Lơng đối với nớc ta

1 Nhà Lơng siết chặt ách

đô hộ nh thế nào?

- Chính quyền đô hộ chia

?

H

G

G

?

?

H

G

G

?

nh thế nào?

Trải qua các triều đại phong kiến phơng bắc đô hộ

nớc ta cứ bị chia rồi nhập vào (giáo viên bật máy

chiếu lợc đồ nhà Hán)

Năm 111 TCN nhà Hán chia Âu Lạc thành 3 quận:

Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam và gộp với 6 quận

của Trung Quốc thành Châu Giao (bật máy chiếu

sang lợc đồ TK III)

Đầu thế kỷ III nhà Ngô đô hộ lại tách châu giao

thành Quảng Châu (Trung Quốc) và Giao Châu (3

quận của Âu Lạc cũ) (GV bật máy chiếu sang lợc

đồ nhà Lơng)

Đầu thế kỷ VI nhà Lơng đô hộ lại xoá bỏ 3 quận

của Âu Lạc cũ lập thành 6 châu mới: Giao Châu

(đồng bằng và Bắc Bộ), ái Châu (Thanh Hoá), Đức

Châu, Lợi Châu, Ninh Châu (Nghệ Tĩnh) và Hoàng

Châu (Quảng Ninh)

Nhà Lơng chia nhỏ nớc ta nh vậy nhằm mục đích

gì?

Dễ bề cai trị

Bấm máy trắng

Chúng áp dụng chính sách chia để trị  nhằm thâu

tóm quyền hành và cai quản chặt chẽ nớc ta hơn,

xiết chặt ách đô hộ hơn

Tổ chức bộ máy của nhà Lơng ở nớc ta có gì thay

đổi?

Em hiểu tôn thất là gì?

Là cùng họ với vua

Nhà Lơng thực hiện chính sách phân biệt đồng cấp

khắt khe + chế độ sĩ tộc thịnh hành, chỉ những ngời

thuộc dòng dõi quý tộc, cùng họ với nhà Lơng đợc

giữ chức vụ quan trọng  các quý tộc Hán trớc đó

cũng bị khinh rẻ

Bật máy đoạn chữ nhỏ SGK/58

HS đọc

Qua câu chuyện của Tinh Thiền em có suy nghĩ gì

nớc ta thành: Giao Châu (đồng bằng và trung du Bắc Bộ); ái Châu (Thanh Hoá); Đức Châu, Lợi Châu, Ninh Châu (Nghệ An); Hoàng Châu (Quảng Ninh)

- Chỉ Tôn Thất nhà Lơng

và dòng họ lớn giữ chức

vụ quan trọng

?

H

?

?

H

?

H

?

H

G

?

H

G

?

G

về thái độ của nhà Lơng đối với dân ta?

Thực hiện sự phân biệt đối xử trắng trợn  ngời

Việt không đợc giữ các chức vụ quan trọng  để

dễ bề cai trị, bóc lột

Thứ sử Giao Châu lúc bấy giờ là ai

Tiên T

Tiên T cai trị nhân dân ta nh thế nào?

Đó là những thứ thuế gì?

Trồng cây dâng cao 1 thớc (40cm) đều phải nộp

thuế, bá vợ, đợ con cũng phải nộp thuế

Qua những việc làm đó em thấy Tiên T là ngời nh

thế nào?

Rất tàn bạo, độc ác  sử sách Trung Quốc thú

nhận, Tiên T tàn bạo làm mất lòng dân

Em có nhận xét gì về chính sách cai trị của nhà

L-ơng đối với Giao Châu?

Chính sách cai trị, bóc lột tàn bạo, dã man, bọn

quan lại từ lớn đến bé đều ra sức vơ vét của cải của

nhân dân ta làm mất lòng dân

Đây chính là nguyên nhân dẫn đến các cuộc khởi

nghĩa của nhân dân ta chống lại ách đô hộ của nhà

Lơng  tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Lý Bí Vậy

cuộc khởi nghĩa Lý Bí diễn ra nh thế nào? Kết quả

ra sao? Nớc Vạn Xuân thành lập trong hoàn cảnh

nào thầy trò ta cùng chuyển sang

Nguyên nhân nào dẫn đến khởi nghĩa Lý Bí?

(Qua mục 1)

Chính sách cai trị tàn bạo của nhà Lơng

Gọi HS đọc từ đầu đến chuẩn bị nổi dậy

Em hiểu gì về Lý Bí?

Bật máy chiếu, giới thiệu quê và những hào kiệt

- Đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lý

2 Khởi nghĩa Lý Bí nớc Vạn Xuân thành lập

* Khởi nghĩa Lý Bí

- Lý Bí (Lý Bôn) quê ở Thái Bình, ngấm ngầm liên lạc với các hào kiệt chuẩn bị nổi dậy khởi nghĩa