Phân tích các kỹ năng và tốt chất lãnh đạo của những nhà lãnh đạo thành công

Trong các môi trường khác nhau, tố chất và kỹ năng của các nhà lãnh đạo có thể khác ở cấp độ của các đặc trưng cơ bản thuộc về tố chất hay kỹ năng, song về cơ bản các nhà lãnh đạo đều có

PHÂN TÍCH CÁC KỸ NĂNG VÀ TỐT CHẤT LÃNH ĐẠO CỦA NHỮNG NHÀ

LÃNH ĐẠO THÀNH CÔNG

I GIỚI THIỆU CHUNG:

Tố chất và kỹ năng là hai yếu tố không thể tách rời đối với mỗi nhà lãnh đạo, theo tôi một nhà lãnh đạo cần có những tố chất cần thiết và rèn luyện các kỹ năng lãnh đạo cần thiết Trong các môi trường khác nhau, tố chất và kỹ năng của các nhà lãnh đạo có thể khác ở cấp độ của các đặc trưng cơ bản thuộc về tố chất hay kỹ năng, song về cơ bản các nhà lãnh đạo đều có nhiều điểm tương đồng trong việc rèn luyện các kỹ năng cơ bản trên nền tảng những tố chất sẵn có cũng như các tố chất được hoàn thiện dần trong suốt quá trình lãnh đạo Một người lãnh đạo thực sự không chỉ hội tụ những tố chất lãnh đạo vốn có mà còn phải trau dồi những kỹ năng cần thiết để lãnh đạo hiệu quả Thế nhưng, nhiều người trong chúng ta xem nhẹ điều đó và cứ giữ mãi quan niệm chủ quan khi cho rằng

họ sinh ra là để làm người đứng đầu Hãy tự hỏi mình vì sao những người khác cần phải lắng nghe, tôn trọng và thực hiện theo sự điều động, hướng dẫn của bạn

Nói đến tố chất và kỹ năng của các nhà lãnh đạo thì cũng có rất nhiều những quan điểm của các nhà nghiên cứu xung quanh vấn đề này Điển hình phải kể đến công trình nghiên cứu của Stogdill (1948 và 1974) Hay các nghiên cứu của McClelland (1965, 1985) và Boyatzis 1982, Miner 1965,…

Không hạn chế quan điểm của mình theo các lý thuyết tố chất lãnh đạo trên, thông qua môn học phát triển khả năng lãnh đạo, qua việc tham khảo sách báo, tài liệu và cũng như những kinh nghiệm từ thực tế, tôi nghĩ một nhà lãnh đạo thành công trước tiên phải hội tụ các tố chất và các kỹ năng cần thiết sau:

II TỐ CHẤT VÀ KỸ NĂNG CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO

1 Tố chất lãnh đạo:

“Thuật ngữ tố chất là nói đến các đặc điểm cá nhân khác nhau, bao gồm các đặc điểm về cá tính, tính khí, nhu cầu và các giá trị Cá tính là những đặc

điểm về tính khí khi thực hiện cách cư xử, ví dụ sự tự tin, sự hướng ngoại, sự chín chắn và mức độ nhiệt tình”.

Trích từ: Giáo trình Phát triển khả năng lãnh đạo - Chương trình đào tạo thạc sỹ Quản trị kinh doanh quốc tế, Đại học Griggs; trang 145.

Theo tôi một nhà lãnh đạo thành công cần có các tố chất cơ bản sau:

1.1 Có tầm nhìn chiến lược:

Tiên liệu được những vấn đề có tính đón đầu trước khi những vấn đề này trở thành phổ biến trên thương trường Họ phải là người giỏi "Thuật tính nước cờ" trong việc vạch chiến lược trên thương trường cho doanh nghiệp Sự thành bại của doanh nghiệp phụ thuộc tài năng của nhà lãnh đạo bởi tầm nhìn xa trông rộng của người lãnh đạo Bởi xã hội có nhiều biến chuyển, xu thế phát triển có nhiểu mới mẻ đòi hòi nhà lãnh đạo phải có tầm nhìn chiến lược thực tế, vạch định rõ ràng mục tiêu và những khó khăn, thuận lợi trước mắt để đưa ra kế hoạch tiến triển công việc Nếu không có khả năng phán đoán tương lai thì sẽ rất khó để đưa ra tầm nhìn, chiến lược phát triển lâu dài của doanh nghiệp

1.2 Niềm đam mê:

Theo tác giả của rất nhiều cuốn sách nổi tiếng về lãnh đạo John C Maxwell, thì một khi nhà lãnh đạo theo đuổi đam mê, họ sẽ tạo ra nhưng điều khác biệt Niềm đam mê tiếp thêm cho họ năng lượng và ước mơ Nó mang đến cho họ ý chí để chiến thắng Với vai trò của một nhà lãnh đạo nói chung và đặc biệt những nhà lãnh đạo quốc gia nói riêng, niềm đam mê cao cả nhất, như lời Bác

Hồ mong muốn, "Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành," và xa hơn là "không có gì quý hơn độc lập, tự do." Tức là tạo dựng một cuộc sống mà mọi người đều có quyền được lựa chọn

Một trong những nguyên tắc về lãnh đạo chỉ ra rằng, nếu ai đó khao khát trở thành nhà lãnh đạo vĩ đại, người đó phải cưỡng lại ham muốn đấu tranh bảo vệ ý tưởng của mình khi nó không phải là ý tưởng hay nhất Đam mê của lãnh đạo là đam mê của dân tộc Và chính sự đam mê ấy tạo dựng nên những nhà lãnh đạo

có tầm nhìn chiến lược phù hợp và mang bản sắc riêng của dân tộc, không chỉ có vậy, họ còn có thể đưa tất cả mọi người đến để chiêm ngưỡng tầm nhìn ấy Hơn

ai hết, những nhà lãnh đạo luôn hiểu rằng, "Ai ai cũng có thể lái được con tàu, nếu có một nhà lãnh đạo vẽ cho họ hải trình." Câu hỏi được đặt ra rằng, cái đích của hải trình đó như thế nào, nó có đáp ứng được nhu cầu phát triển của dân tộc trong thời kỳ hội nhập nền kinh tế quốc tế không? Nó có được xuất phát từ một

sự đam mê chính đáng của một dân tộc, hay chỉ xuất phát từ những đam mê của

sự tư lợi, tham lam, ích kỷ của một số phần tử

Đúng như câu nói rất nổi tiếng của Napoleon Hill rằng, "Bạn không thể thay đổi xuất phát điểm, nhưng bạn có thể thay đổi hướng bạn đang đi Vấn đề không phải bạn định làm gì, mà vấn đề bạn đang làm có ý nghĩa gì" Và, nếu nó thật sự

có ý nghĩa thì đó chính là thể hiện niềm đam mê của cả dân tộc

Một nhà lãnh đạo hiệu quả là người luôn khát khao làm được điều gì đó đóng góp cho xã hội, cho dân tộc hoặc chí ít là cho mình Không có sự đam mê, thì một nhà lãnh đạo sẽ không thể có được những quyết định táo bạo và tâm huyết

1.3 Thích ứng tốt với tình hình:

Phương thức kinh doanh có thể hiệu quả trong hôm nay nhưng ngày mai thì

nó lại khác Một nhà lãnh đạo có tài cần phải nhận thức được điều đó và phải biết thức thời trong việc thích nghi và chấp nhận thay đổi Phải luôn cập nhật

những kỹ năng, công nghệ và phương pháp mới để thúc đẩy sự phát triển trong công việc của mình

1.4 Quyết đoán:

Các nhà nghiên cứu tìm thấy các nhà lãnh đạo thường mất điểm khi cần tới

sự quyết đoán, khi đó họ hoặc là quá cứng nhắc hoặc là quá dễ dãi Điều này sẽ gây tổn thất cho công ty do tỷ lệ bỏ việc cao và năng suất lao động thấp "Những ông chủ kém quyết đoán sẽ không thể bảo vệ quan điểm của mình, dẫn tới thiếu hiệu quả trong việc đạt được mục tiêu đề ra", nhà nghiên cứu Daniel Ames tại Trường Kinh doanh thuộc Đại học Columbia nói Nhưng quá cứng rắn cũng gây tổn hại tới sự thành công của một nhà lãnh đạo, nếu không muốn nói là còn nặng

nề hơn "Những người bảo thủ cố chấp thường ít ai chịu đựng nổi Vì vậy, mặc

dù họ có thể đạt được ý muốn của mình nhưng lại làm tổn hại tới các mối quan

hệ xung quanh", Ames nói Nghiên cứu mới chứng minh được rằng, những nhà lãnh đạo giỏi nhất là những người có tính quyết đoán ở mức thích hợp nhất Tóm lại một nhà lãnh đạo thường xuyên phải đối mặt với việc đưa ra những quyết định Khi đứng trước một quyết định như vậy, ông ta cần phải có sự quyết đoán Quyết đoán thể hiện ở chỗ dám chấp nhận những thiệt hại nhỏ để đạt được những lợi ích lớn hơn Nếu không quyết đoán, sự cả nể, nhân nhượng trong cách đưa ra quyết định có thể dẫn đến những sai lầm khi tạo tiền lệ xấu dẫn đến việc làm mất đi cái “uy” trong vị thế là nhà lãnh đạo Đôi khi nhà lãnh đạo cũng cần nhẫn tâm một chút trong việc sa thải một nhân viên nào đó vì hành động của anh

ta gây tổn hại lớn đến lợi ích của công ty Đặc biệt, quyết đoán trong mọi công việc sẽ giúp cho họ có những quyết định kịp thời và sáng suốt qua đó nắm bắt được các thời cơ, cơ hội kinh doanh Việc quyết đoán cũng góp phần xây dựng

uy tín hình ảnh của các nhà lãnh đạo

1.5 Hợp tác:

Hợp tác ở đây là hợp tác với cấp dưới, cấp trên, đồng nghiệp và hợp tác với đối tác, bạn hàng,… Chúng ta biết rằng, không ai có thể tự mình làm tất cả mọi việc, do vậy việc hợp tác sẽ kéo mọi người gần lại nhau hơn, giúp cho hiệu quả

của công việc cao hơn và lợi ích thu được cũng cao hơn Một nhà lãnh đạo cần phải ý thức được và xây dựng cho mình phẩm chất này Hợp tác sẽ giúp cho hiệu quả lãnh đạo cao hơn và ngược lại Bạn không thể làm việc một mình Lãnh đạo không phải là một công việc đơn độc, mà là một nổ lực tập thể “Đừng tưởng mình là người giỏi nhất nên có thể làm được mọi sự, chỉ có tập thể mới đem lại kết quả tốt nhất” (Theo Hans-Ulrich Schaer) Thay vì tìm cách đạp ngã đối thủ cạnh tranh của mình, người lãnh đạo tốt luôn biết cách phát huy tinh thần hợp tác

1.6 Có thể tin cậy:

Người đáng tin cậy là người mà người khác có thể tin tưởng được Họ là người mà lời nói và việc làm lúc nào cũng đi đôi với nhau Một người lãnh đạo đáng tin cậy sẽ giữ đúng lời khi hứa khen thưởng cho tập thể, luôn ở cạnh nhân viên khi nhân viên cần Một người trở nên đáng tin cậy khi họ biết người khác

kỳ vọng điều đó ở họ Bạn cần phải có những hành động, dù là nhỏ nhất để thể hiện sự tôn trọng những nguyên tắc, văn hoá vốn có của tổ chức Phần lớn những nhà lãnh đạo đều muốn được nhìn nhận như một người đáng tin cậy, điều này tốn không ít thời gian và công sức của họ trong quá trình làm việc Họ phải làm điều đó ngay cả trong những tình huống không cần thiết hoặc đôi khi không được ghi nhận vì họ hiểu rằng, chỉ một lần mất đi sự tin tưởng của nhân viên, họ

sẽ không bao giờ có thể gây dựng lại Để chiếm lại được lòng tin của nhân viên cũng sẽ mất rất nhiều thời gian và công sức trước kia coi như “đổ xuống sông, xuống bể” Do vậy, người lãnh đạo cần phải là người có thể tin cậy Có như vậy thì cấp dưới, đồng nghiệp mới tin tưởng vào họ, hợp tác với họ và cùng phấn đấu hoàn thành những mục tiêu chung

1.7 Thể hiện quyền lực:

Các nghiên cứu của Howard & Bray năm 1988, McCelland & Boyatzis năm

1982 và Stahl năm 1983 đã chỉ ra mối quan hệ mật thiết giữa nhu cầu về quyền lực và sự thăng tiến Tố chất này rất quan trọng, các nhà lãnh đạo cần phải thể hiện quyền lực của mình để gây ảnh hưởng đối với cấp dưới và đồng nghiệp

Tuy nhiên, hiệu quả lãnh đạo cũng phụ thuộc vào cách thức thể hiện quyền lực của mình Nhà lãnh đạo có thể thể hiện quyền lực của mình theo hai định hướng: (1) định hướng quyền lực hòa nhập xã hội và (2) định hướng quyền lực cá nhân hóa Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu thực nghiệm đã chỉ ra rằng định hướng quyền lực hòa nhập xã hội thường mang lại hiệu quả lãnh đạo cao hơn định hướng quyền lực cá nhân hóa Nhà lãnh đạo giỏi phải là người thúc đẩy quá trình quyết định một vấn đề và trao cho nhân viên quyền quyết định vấn đề đó Nếu bạn là một nhà lãnh đạo giỏi, quyền lực sẽ tự đến với bạn, nhưng bạn cũng phải khai thác quyền lực của mọi người ở khắp nơi Bạn phải thúc đẩy quá trình quyết định, làm cho quá trình đó hoạt động

1.8 Tính kiên trì:

Nhà lãnh đạo thường là những người luôn đặt ra những yêu cầu, tiêu chuẩn cao nên cảm thấy khó chịu khi công việc cứ dậm chân tại chỗ Họ vốn là người rất kiên trì và quyết đi đến cùng những mục tiêu đã để ra Họ cần phải có lập trường vững vàng trong các quyết định của mình Tuy nhiên, điều này không bao gồm những tư tưởng bảo thủ, ngoan cố không biết sửa chữa những sai lầm Hơn nữa, anh ta phải biết nghiêng về lẽ phải trong việc phân xử các xung đột trong nội bộ của mình

1.9 Tự tin:

Nhà lãnh đạo cần phải tự tin để tạo dựng niềm tin cho tập thể mình đang điều hành Trong những lúc doanh nghiệp đương đầu với khó khăn, sóng gió, sự tự tin (một phần lớn là nhờ sự bình tĩnh/trầm tĩnh) giúp giữ vững được niềm tin, khơi động được sức mạnh tổng hợp của tập thể Cứ hình dung vị người tướng đưa quân sang sông trong một cơn bão táp, tự tin chờ quân sang đến nơi mới đến phiên mình qua sông Trong tình huống đó, đội hình của quân sang sông dù sóng gió vẫn chỉnh tề, nhịp nhàng và đầy quả cảm trước khó khăn Sự tự tin của nhân viên còn được tạo ra khi người lãnh đạo và điều hành tin tưởng cấp dưới để ủy quyền Khi quân tướng đã một lòng, chiến thắng là điều có thể, rất có thể Sự tự tin cũng ảnh hưởng tới các phẩm chất khác, chẳng hạn như có tự tin thì mới

quyết đoán được, hay có tự tin thì mới tạo sự tin cậy được ở mọi người, cấp dưới,…Đây là một điều rất quan trọng mà người lãnh đạo không nên bỏ qua

1.10 Chịu đựng được áp lực, căng thẳng:

Tố chất này giúp người lãnh đạo bắt kịp được tốc độ làm việc khẩn trương, kéo dài trong nhiều giờ và có thể đối mặt với các tình huống khó khăn trong công việc Đặc biệt, ngày nay khi môi trường xã hội và môi trường kinh doanh ngày càng trở nên cạnh tranh khốc liệt hơn, khó khăn hơn thì các nhà lãnh đạo cần phải có khả năng chịu được áp lực và căng thẳng nhiều hơn

1.11 Sẵn sàng chịu trách nhiệm và dám mạo hiểu:

Dám đối diện với sai phạm đã gây ra, dám chịu trách nhiệm và đứng ra giải quyết vấn đề, không đùn đẩy hết trách nhiệm sang người khác Nhiều người không dám chịu trách nhiệm và mạo hiểm bởi vì họ sợ phải nhận lấy thất bại, sợ phải gánh vác trách nhiệm từ sự mạo hiểm của mình Tuy nhiên, nếu một nhà lãnh lãnh đạo có tham vọng, thì anh ta phải tự hỏi chính mình rằng liệu sự mạo hiểm đó có đáng giá hay không? Nếu cảm thấy sự liều lĩnh của mình là đáng bõ công, anh ta sẽ biết cách vượt qua rào cản tâm lý lo sợ, e ngại và dũng cảm đương đầu với thử thách Trường hợp thử thách là quá khó khăn thì anh ta cần

sự chuẩn bị và lên kế hoạch thực hiện một cách chu đáo, như vậy mức độ mạo hiểm trong tình huống đó sẽ được giảm bớt Những cơ hội kinh doanh có khả năng mang lại lợi ích lớn thường chứa đựng những rủi ro cao, nếu không dám đương đầu với thử thách, sợ thất bại và trách nhiệm thì không thể gặt hái được những thành công lớn Chúng ta tin rằng đây là một đức tính mà các nhà lãnh đạo cần phải có Mọi người đều không muốn thất bại và làm tất cả mọi việc để khỏi thất bại hoặc khỏi có biểu hiện bị thất bại Nhưng sẵn sàng thất bại sẽ làm cho họ tiến ra xa hơn và vượt ra ngoài giới hạn

1.12 Một nền tảng đạo đức vững chắc:

Nhà lãnh đạo có tính cách không tốt thì công ty của họ cũng bị lung lay Tính cách này không đến mức làm công ty phá sản, nhưng sẽ làm công ty sẽ bị mất đi

những tài năng thực sự: những người tốt không muốn làm việc cho công ty có người lãnh đạo tồi về nhân cách

1.13 Có tính tuân thủ triệt để:

Những nhà lãnh đạo thành công là những người hiểu biết sâu sắc về văn hoá

tổ chức và biết cách tuân thủ nó Họ coi mình là một phần của văn hóa tổ chức, hay chính là một người trong cuộc Điều quan trọng nhất trong cách tuân thủ những nguyên tắc mang màu sắc văn hóa doanh nghiệp ở những nhà lãnh đạo này là sự kết hợp hài hòa thái độ tôn trọng những gì đã có và bản chất lãnh đạo đích thực của mình Họ thường thích nghi bản thân mình với những nguyên tắc

và văn hoá tổ chức bằng cách thể hiện thái độ tôn trọng, đồng thời thu hút sự chú ý của những người xung quanh vào tính chuyên nghiệp trong cách lãnh đạo của mình

2 Kỹ năng lãnh đạo:

“Thuật ngữ kỹ năng nói đến khả năng làm một việc gì đó theo một cách có hiệu quả Giống như tố chất, kỹ năng bị quy định bởi yếu tố học hỏi và di truyền, ví dụ: sự thông minh, kỹ năng giao tiếp…”.

Trích từ: Giáo trình Phát triển khả năng lãnh đạo - Chương trình đào tạo thạc sỹ Quản trị kinh doanh quốc tế, Đại học Griggs; trang 146.

Nhà lãnh đạo luôn phải trang bị, rèn luyện và trau dồi cho mình những kỹ năng cần thiết, nó giống như là hành trang của nhà lãnh đạo, để có thể thực hiện hành vi lãnh đạo của mình một cách hiệu quả Các kỹ năng có thể tự rèn luyện,

có thể học tập từ sách vở, từ kinh nghiệm làm việc của bản thân và từ kinh nghiệm của những người khác Theo tôi, một nhà lãnh đạo thành công cần phải trang bị đầy đủ các kỹ năng dưới đây:

2.1 Lãnh đạo chính mình trước khi lãnh đạo người khác:

Bạn có phải là một nhà lãnh đạo thành công? Theo Jagdish Parikh, một chuyên gia về lãnh đạo của Trường Kinh doanh Harvard, những nhà lãnh đạo

hiệu quả nhất nhận ra rằng trước tiên họ cần phải học kỹ năng lãnh đạo chính bản thân mình Parikh nói: "Nếu một người không thể là người lãnh đạo cho chính bản thân mình nhưng lại lãnh đạo người khác thì đó là một việc làm quá táo bạo Nếu anh không biết cách lãnh đạo chính mình, người khác sẽ làm điều đó"

Trong cuốn sách mang tên Managing Your Self (tạm dịch: Tự làm chủ bản thân) của mình, Parikh cho rằng một người có thể đạt được khả năng tiềm tàng của mình, vươn đến vai trò của một nhà lãnh đạo bằng cách thực hiện nguyên tắc "liên quan độc lập", theo đó anh ta có thể đạt được một mục tiêu lớn bằng những việc làm đơn giản Theo Parikh, phương pháp này là một sự tổng hợp của những ý tưởng Đông và Tây, hiện đại và cổ điển

Theo Parikh điều quan trọng là con người phải hiểu rõ những khả năng tiềm

ẩn bên trong bản thân để đạt được thành tích tốt nhất Khi các giám đốc làm việc căng thẳng, họ có thể đạt được thành tích rất cao nhưng điều này không kéo dài được lâu Parikh kết luận: "Nếu một người không cảm thấy vui vẻ, thoải mái với chính bản thân mình thì họ khó mà tạo ra cho mình động cơ làm việc được" Với Parikh, tạo ra cảm giác vui vẻ, thoải mái cũng là một kỹ năng như bất kỳ một kỹ năng nào khác trong kinh doanh Các giám đốc cũng giống như bất kỳ một người bình thường nào khác và đôi khi họ cũng tự hỏi: "Tôi là ai? Tôi thật sự muốn làm điều gì?" Có thể điều họ muốn làm và điều họ phải làm có thể không giống nhau và có thể họ cũng gặp những xung đột trong cuộc sống cá nhân, xã hội và trong nghề nghiệp Vì vậy, Parikh cho rằng, lãnh đạo có nghĩa là chia sẻ

và làm cho mọi việc trở nên dễ dàng Ở đây là sự chia sẻ thông tin, ý tưởng Khả năng lãnh đạo không phải là một phẩm chất, một chiến lược hay chiến thuật Theo quan niệm của tôi, đó là một cách sống và tồn tại

Mỗi ngày, các giám đốc thường phải nỗ lực rất nhiều để tích lũy thêm kiến thức nhưng thực tế họ chỉ sử dụng phần nhỏ lượng kiến thức mà mình có được Bản thân kiến thức không phải là quyền lực hoặc sự khôn ngoan Parikh cho biết: "Trong nền giáo dục chính thức, chúng ta chẳng được dạy gì về cảm xúc

nhưng chúng ta luôn tồn tại ở mức độ cảm xúc nào đó Chúng ta không thể thay đổi chỉ bằng cách mơ ước Chúng ta phải khám phá bản thân mình Cuộc sống là

sự tổng hợp của những trải nghiệm, trí óc và xúc cảm Cảm xúc đến rồi đi nhưng với tư cách là những cá nhân, chúng ta không hề thay đổi"

2.2 Kỹ năng lập kế hoạch:

Nhà lãnh đạo là người ra quyết định và toàn bộ bộ máy của công ty sẽ hành động theo quyết định đó Nghĩa là quyết định của nhà lãnh đạo ảnh hưởng rất lớn tới vận mệnh của doanh nghiệp Một kế hoạch sai lầm rất có thể sẽ đưa đến những hậu quả khó lường.Vì vậy kỹ năng lập kế hoạch rất quan trọng để đảm bảo cho nhà lãnh đạo có thể đưa ra những kế hoạch hợp lý và hướng toàn bộ nhân viên làm việc theo mục tiêu của kế hoạch đã định Khi kế hoạch được hoàn thành, nhà lãnh đạo phải chuyển tải thông tin kế hoạch cho cấp trên và cấp dưới

để tham khảo ý kiến Trong suốt quá trình thực hiện kế hoạch, người lãnh đạo sẽ cần đến những công cụ giải quyết vấn đề và khi cần thiết, phải ra và thực thi các quyết định trong quyền hạn của mình

2.3 Kỹ năng giải quyết vấn đề:

Quá trình giải quyết vần đề có thể được tiến hành qua các bước sau: nhận diện vấn đề, tìm nguyên nhân/bản chất của vấn đề, phân loại vấn đề, tìm giải pháp và lựa chọn giải pháp tối ưu Một nhà quản lý giỏi sẽ tiến hành quá trình này một cách khéo léo và hiệu quả

2.4 Hiểu biết về công việc và ham học hỏi:

Người lãnh đạo không thể điều hành tốt nếu họ không hiểu biết gì về lĩnh vực hoạt động của họ Ngoài những kiến thức cơ bản trong lĩnh vực hoạt động của mình, người lãnh đạo còn phải đọc nhiều và luôn có tinh thần học hỏi để không ngừng nâng cao kiến thức, nhận biết và cập nhật những thông tin và tri thức mới Điều này giúp cho nhà lãnh đạo có một vốn kiến thức sâu rộng vừa hoàn thiện bản thân lại vừa có cái nhìn tổng thể để phát triển doanh nghiệp

2.5 Kỹ năng giao tiếp tốt: