tiet 49 bai anh cua mot vat tao boi thau kinh phanky

+ Cách bố trí thí nghiệm: cả vật và màn được được đặt + Mục đích: tìm hiểu đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi TKPK.. Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì... C2: Làm

1 Nêu cách nhận biết thấu kính phân kì.

2 Nêu và vẽ đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì

O F’

F S

S’

Hoạt động cá nhân (2 phút)

Quan sát hình 45.1 và nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, nêu:

- Mục đích của thí nghiệm.

- Dụng cụ cần chuẩn bị.

- Đề xuất phương án tiến hành thí nghiệm.

+ Cách bố trí thí

nghiệm: cả vật và

màn được được đặt

+ Mục đích: tìm hiểu

đặc điểm ảnh của

một vật tạo bởi TKPK

+ Dụng cụ: giá thí

nghiệm, ngọn nến,

TKPK, màn chắn

I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính

phân kì

Đặt vật ở cỏc vị trớ bất kỡ trước thấu kớnh phõn kỡ Đặt màn hứng ở sỏt thấu kớnh Từ từ đưa màn ra xa thấu

kớnh và quan sỏt xem cú ảnh trờn màn hay khụng

C1 Hãy làm thí nghiệm để chứng tỏ rằng không thể hứng đ ợc ảnh của vật ở trên màn với mọi vị trí của vật

Đặt vật ở cỏc vị trớ bất kỡ trước thấu kớnh phõn kỡ Đặt màn hứng ở sỏt thấu kớnh.Từ từ đưa màn ra xa thấu kớnh và quan sỏt xem cú ảnh trờn màn hay khụng Thay đổi vị trớ của vật

và làm tương tự

C1 Hãy làm thí nghiệm để chứng tỏ rằng không thể hứng đ ợc ảnh của vật ở trên màn với mọi vị trí của vật

C1 Làm thí nghiệm để chứng tỏ rằng không thể hứng đ ợc ảnh của vật ở trên màn với mọi vị trí của vật Đặt vật ở cỏc vị trớ bất kỡ trước thấu kớnh phõn kỡ Đặt màn

hứng ở sỏt thấu kớnh.Từ từ đưa màn ra xa thấu kớnh và quan sỏt xem cú ảnh trờn màn hay khụng Thay đổi vị trớ của vật

và làm tương tự

C2: Làm thế nào để quan sát được ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì? Ảnh đó là ảnh thật hay ảnh ảo? Cùng chiều hay ngược chiều với vật?

C2: Muốn quan sát được ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì, ta đặt mắt trên đường truyền của chùm tia ló Ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân

kì là ảnh ảo, cùng chiều với vật.

K.Quả

LầnTN

Khoảng cách

từ vật đến TK

(d)

Ảnh thật hay ảo

Cùng hay ngược chiều

Lớn hay nhỏ hơn vật

1 Vật rất xa TK

2 d > 2f

3 f < d < 2f

4 d < f

♦ BẢNG

Cùng chiều Nhỏ hơn Ảo

Ảo Ảo

Ảo

Cùng chiều Cùng chiều

Cùng chiều

Nhỏ hơn Nhỏ hơn Nhỏ hơn

TKPK luôn cho ảnh ảo, nằm trong khoảng tiêu cự và nhỏ hơn vật

Hoạt động nhóm (5

phút)

Dựa vào kết quả TN, nêu nhận xét về đặc điểm của ảnh tạo bởi TKPK?

II Cách dựng ảnh

? Nêu cách dựng ảnh của một vật sáng AB qua

thấu kính hội tụ, biết AB vuông góc với trục chính, A

nằm trên trục chính.

C3: Dựa vào kiến thức đã học ở bài trước, hãy nêu cách dựng ảnh của vật AB qua thấu kính phân kì, biết AB

vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính.

C3: Để dựng ảnh của một vật AB qua thấu kính phân kì khi AB vuông góc với trục chính, A nằm trên trục

chính ta làm như sau:

- Dựng ảnh B’ của B qua thấu kính.

- Từ B’ hạ vuông góc với trục chính của thấu kính, cắt

thấu kính tại A’ A’ là ảnh của A.

- A’B’ là ảnh của AB tạo bởi thấu kính phân kì.

B

O A’

B’

- Dựng ảnh B’ của B qua thấu kính

- Từ B’ hạ vuông góc với trục chính của thấu kính,

cắt thấu kính tại A’ A’ là ảnh của A.

- A’B’ là ảnh của AB tạo bởi thấu kính phân kì.

B

F

F’

O A’

B’ A’

B’

K

I

CMR: Ảnh luôn nằm trong khoảng tiêu cự (A’ FO) �

Khi tịnh tiến AB luôn vuông góc với trục chính tại mọi vị trí, tia BI là không đổi, cho tia ló IK cũng không đổi

Do đó tia BO luôn cắt IK kéo dài tại B’ nằm trong đoạn FI Chính vì vậy A’B’ luôn nằm trong khoảng tiêu cự.

C5: Đặt vật AB trước một thấu kính có tiêu cự

f = 12cm Vật AB cách thấu kính một khoảng d = 8cm, A nằm trên trục chính Hãy dựng ảnh A’B’

của AB Dựa vào hình vẽ để nêu nhận xét về độ lớn của ảnh so với vật trong hai trường

hợp:

a/ Thấu kính là hội tụ b/ Thấu kính là phân kỳ

III Độ lớn của ảnh ảo tạo bởi các thấu kính

Bài tốn:

III Độ lớn của ảnh ảo tạo bởi các thấu kính.

B

A

B

F

F’

B’

A’

B’

F’

O

O

C5

Em có nhận xét gì về độ lớn của ảnh ảo trong hai trường hợp ?

a) Giống

nhau:

Ảnh ảo cùng chiều với vât

b) Khác

nhau: + Đối với thấu kính hội tụ thì ảnh lớn hơn vật và cách xa thấu kính hơn vật

+ Đối với thấu kính phân kỳ thì ảnh nhỏ hơn vật và

ở gần thấu kính hơn vật

c) Cách nhận

biết :Đưa thấu kính lại gần dòng chữ trên trang sách:

+ Nếu nhìn qua thấu kính thấy ảnh của

dòng chữ cùng chiều, lớn hơn vật thì đó là thấu kính hội tụ

a )

F ’

F A

B ’

I

>

I

B >

>

B

A ’ <

<

A

B ’

< <

F ’

b )

C6

So sánh sự giống và khác nhau của ảnh ảo tạo bỡi hai loại TK

IV Vận dụng

+ Ta cĩ : A’B’O ഗ ABO  

=> A B' ' OA'

AB  OA (1)



+ Ta cũng có: A’B’F’ഗ

12 OA’ = 8(OA’+ 12 ) 12OA’ = 8OA’+ 96 4.OA’ = 96

+ Thay OA’ vào (1 ) ta cĩ

Tính A’O và chiều cao của ảnh trong trường hợp TK là TKHT

Biết: AB = h = 0,6cm, OA = d = 8 cm ; OF = OF’ = 12 cm

<=>

<=>

<=>

<=>

<=>



F ’

F A

I

>

I

B

>

>

> Từ (1) và (2) suy ra:

/

/ / /

OF

F A OA

OA

/ /

OF

OF O

A 



=> /

/ / /

/

OF

F A IO

B A



12

12 8

/

OA OA

OA’ = 24 cm

24

' '



B A

C7 - a

+ Ta có: A’B’O ഗ

ABO

=> A B' ' OA'

AB  OA (1)



+ Ta cũng có: A’B’F ഗ

' 12 '

8 12

12 OA’ = 8( 12 – OA’ ) 12.OA’ = 96 – 8.OA’

20.OA’ = 96

OA’ = 96/20 = 4,8 cm

+ Từ phương trình (1 ) ta có ' ' 4,8

0,6 8

A B 

C7 - b Tính A’O và chiều cao của ảnh trong trường hợp TK là TKPK

<=>

<=>

<=>

=>

<=>



=>

F

' '

'

O

F

A OI

B A



Vì OI = AB nên

F

' '

'

O

F

A AB

B A

OF

OA'

-F F

'

O

F

A OA

OA





A

B

F’

B’

A’

F

I

O

• GHI NHỚ

Đối với THPK :

*** Vật sáng đặt ở mọi vị trí trước TKPK luôn cho ảnh ảo,

cùng chiều, nhỏ hơn vật và

luôn nằm trong khoảng tiêu

cự của TK.

*** Vật đặt rất xa TK, ảnh ảo

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Học thuộc ghi nhớ.

- Biết cách dựng ảnh của một vật

tạo bởi TK.

- Làm bài tập 44-45 SBT.

- Đọc trước bài 46: chuẩn bị mẫu

báo cáo thực hành - Đọc có thể em chưa biết.