GIÁO ÁN SINH HỌC 9 Bài 48: QUẦN THỂ NGƯỜI I/ Mục tiêu: chuẩn kiến thức 1/Kiến thức - Trình bày được một số đặc điểm cơ bản của quần thể người liên quan tới vấn đề dân số - Từ đó thay đ
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 9 Bài 48: QUẦN THỂ NGƯỜI I/ Mục tiêu: (chuẩn kiến thức)
1/Kiến thức
- Trình bày được một số đặc điểm cơ bản của quần thể người liên quan tới vấn đề dân số
- Từ đó thay đổi nhận thức về dân số và phát triển xã hội, để sau này các em cùng với mọi người dân thực hiện tốt phát lệnh dân số
2/Kĩ năng
- Kĩ năng quan sát tranh biểu đồ, tháp dân số để tìm kiến thức
- Khai quát liên hệ thực tế
- Hoạt động nhóm
Kĩ năng sống
- Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin
- Kĩ năng hợp tác lắng nghe tích cực
- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp
3/ Thái độ.
- Giáo dục ý thức nhận thức về dân số và chất lượng cuộc sống
II/ Phương pháp
- Vấn đáp - tìm tòi
- Hỏi chuyên gia
- Giải quyết vấn đề
- Trực quan
III/ Chuẩn bị.
- GV: Tranh phóng to hình 48 SGK, bảng phụ
- HS: Xem trước bài nội dung bài, kẽ bảng 48.2 vào vở bài tập
IV/ Tiến trình lên lớp.
1/ Ổn định (1’)
Trang 22/ Kiểm tra bài cũ
(?) Thế nào là một quần thể sinh vật ? Cho thí dụ ?
(?) Nêu những đặc trưng cơ bản của quần thể sinh vật ? Cho biết đặc trưng nào được xem là cơ bản nhất ? Tại sao ?
3/ Bài mới
a/ Khám phá
b/ Kết nối
Thời
gian
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
8’ Hoạt động 1: Tìm hiểu sự khác nhau giữa
quần thể người với quần thể sinh vật
- Gv: Cho hs nhắc lại:
(?) Thế nào là một quần thể sinh vật? Cho
thí dụ ?
→ Thí dụ QT cá chép sống trong ao hồ
(?) Quần thể sinh vật có nhũng đăc trưng
nào?
- Gv: Chốt lại kiến thức cũ
- Gv: Y/c hs cho thí dụ về quần thể người
- Gv: Y/c hs hoàn thành bảng 48.1
I/ Sự khác nhau giữa quần thể người với quần thể sinh vật
- HS: Bao gồm các cá thể cùng loài, cùng sống trong một khu vực nhất định, ở một thời điểm nhất định và có khả năng sinh sản tạo thành các thế hệ mới
-HS: Tỉ lệ giới tính, thành phần nhóm tuổi và mật độ
- HS: Suy nghỉ trả lời
- HS: Tự hoàn thành bảng theo sự hướng
Trang 3- Gv: Từ kết quả trong bảng y/c hs thảo
luận:
(?) Vì sao quần thể người lại có một đặc
trưng mà quần thể sinh vật khác không có?
- Gv: Liên hệ: Nhờ có tư duy và lao động
cho nên con người bớt lệ thuộc vào thiên
nhiên
- Gv: Từ những nội dun trên y/c hs tự rút
ra kết luận: →
dẫn của gv
- HS: Vì con người có lao động và tư duy, nên có khả năng tự điều chình các đặc điểm sinh thái trong quần thể từ đó cải tạo được thiên nhiên ( không lệ thuộc vào thiên nhiên)
- Ngoài những đặc điểm chung của một
quần thể người còn có những đặc trưng
mà các quần thể sinh vật khác không có.
Đó là những đặc trưng về kinh tế - xã hội như pháp luật, hôn nhân, giáo dục, văn hoá sự khác nhau đó là do con người có lao động và có tư duy.
15’ Hoạt động 2: Tìm hiểu những đặc trưng về thành phần nhóm tuổi
(?) Trong quần thể người nhóm tuổi được
phân chia như thế nào ?
- Gv: Y/c hs quan sát hình 48 các dạng
tháp tuổi: Có 3 dạng tháp tuổi ( tháp dân
số Ấn Độ năm 1970; Tháp dân số Việt
Nam năm 1989; Tháp dân số Thuỵ Điện
năm 1995) và phân tích để hs thấy tỉ lệ dân
số ở mỗi tháp
II/ Đặc trưng về thành phần nhóm tuổi
- HS: Nêu được:
+ Nhóm tuổi trước sinh sản: từ sơ sinh đến dưới 15 tuổi
+ Nóm tuổi sinh sản và lao động: từ 15 đến 64
+ Nhóm tuổi hết khả lao động nặng nhọc: từ 65 tuổi
Trang 4- Gv: Y/c hs thảo luận hoàn thàn nội dung:
bảng 48.2
1/ Nước có tỉ lệ trẻ em sinh
2/ Nước có tỉ lệ tử vong ở
3/ Nước có tỉ lệ tăng trưởng
4/ Nước có tỉ lệ người già
nhiều
5/ Dạng tháp dân số trẻ
6/ Dạng tháp dân số già
(dạng ổn định)
(?) Qua kết quả trong bảng cho biết thế
nào là một nước có dạng tháp dân số trẻ và
tháp dân số già ?
(?) Tại sao nói đặc trưng về nhóm tuổi
trong quần thể người có vai trì quan trọng?
→ Vì đặc trưng nhóm tuổi liên quan đến
tỉ lệ sinh tử, nguồn lao động nhân lực sx
- Gv: Liên hệ thực tế về nguồn nhân lực
lao động sx ở từng dạng tháp
- HS: Chú ý lắng nghe
Dạng tháp b Dạng tháp c
- HS: Nêu được:
+ Tháp dân số trẻ là nước có tỉ lệ trẻ em sinh ra hằng năm nhiều, tỉ lệ người già ít ( Việt Nam, Ấn Độ)
+ Tháp dân số già là nước có tỉ lệ trẻ
Trang 5(?) Việc nghiên cứu tháp tuổi ở quần thể
người có ý nghĩa gì ?
→ Ngiên cứu tháp tuổi để có kế hoạch
điều chỉnh mức tăng giảm dân số
- Gv: Y/c hs tự rút ra kết luận: →
em sinh ra hằng năm thấp, tỉ lệ người già nhiều ( Thuỵ Điện)
- Những đặc trưng về giới tính, thành
phần nhóm tuổi, sự tăng giảm dân số có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng cuộc sống của con người và các chính sách kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia.
10’ Hoạt động 3:Tìm hiểu sự tăng trưởng dân số và phát triển xã hội
- Gv: Y/c hs đọc thông tin, thảo luận và
hoàn thành bài tập như SGK
(?) Theo em tăng dân số quá nhanh có thể
dẫn đến những hậu quả gì ?
(?) Hiện nước ta đang thực hiện pháp lệnh
dân số nhằm mục đích gì ?
III/ Tăng dân số và phát triển xã hội
- HS: Tự thu thập thông tin
- HS: Liên hệ để trả lời
- HS: Nêu được:
+ Hạn chế sự tăng dân số quá nhanh + Nhằm đảm bảo chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân, gia đình và xã hội
- Để có sự phát triển bền vững, mỗi quốc
gia cần phải phát triển dân số hợp lí Không để dân số tăng quá nhanh dẫn tới thiếu nơi ở, nguồn thức ăn, nước uống, ô
Trang 6- Gv: Liên hệ thực tế về việc thực hiện
pháp lệnh dân số ở nước ta hiện nay và
cho hs tự rút ra kết luận: →
nhiễm môi trường, tàn phá rừng và các tài nguyên khác.
- Hiện nay việc Nam đang thực hiện
pháp lệnh dân số nhằm mục đích đảm bảo chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội số con sinh ra phải phù hợp với khả năng nuôi dưỡng, chăm sóc của mỗi gia đình và hài hoà vơi sự phát triển kinh tế - xã hội, tài nguyên môi trường của đất nước.
- Vì sao quần thể người lại có một đặc trưng mà quần thể sinh vật khác không có ?
- Trong quần thể người nhóm tuổi được phân chia như thế nào ?
- Việc nghiên cứu tháp tuổi ở quần thể người có ý nghĩa gì ?
- Tháp dân số già và tháp dân số trẻ khác nhau như thế nào ?
- Theo em sự tăng dân số quá nhanh có thể dẫn đến những hậu quả gì ?
- Ý nghĩa của việc phát triển dân số hợp lí của mỗi quốc gia là gì ?
- Học thuộc bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 trang 146
- Xem tước nội dung bài 49