Giáo án Sinh học 8 bài 54: Vệ sinh hệ thần kinh

điều khiển, điều hòa phối hợp, chỉ đạo các bộ phận của cơ thể Thực tế có nhiều nguyên nhân làm ảnh hưởng đến hệ thần kinh, trong đó có yếu tố giấc ngủ, chế độ làm việc và nghỉ ngơi khôn

GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH

I/ Mục tiêu: (chuẩn kiến thức)

1/ Kiến thức:

- Phân tích được ý nghĩa của giấc ngủ, lao động nghỉ ngơi hợp lí đối vơi sức khỏe của con người

- Nêu rõ được tác hại của rượu, thuốc lá và các chất gây nghiện đối vơi hệ thần kinh

2/ Kĩ năng:

- Hoạt động nhóm

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, tư duy liên hệ thực tế

Kĩ năng sống:

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK, sách báo để tìm hiểu các biện pháp bảo vệ

hệ thần kinh

- Kĩ năng hợp tác lắng nghe tích cực

- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, trước tổ

- Kĩ năng từ chối: không sử dụng, lạm dụng các chất kích thích hay chất ức chế hệ thần kinh

3/ Thái độ:

Giáo dục ý thức giữ gìn, bảo vệ sức khỏe

II/ Phương pháp:

- Động não

- Vấn đáp – tìm tòi

- Dạy học theo nhóm

- Giải quyết vấn đề

III/ Chuẩn bị:

- Gv: Tài liệu về một số chất gây nghiện

- HS: Xem trước bài, kẻ trước bảng 50

IV/ Tiến trình lên lớp:

1/ Ổn định (1’)

2/ Kiểm tra bài cũ (5’)

(?) Cho biết quá trình sự hình thành và ức chế PXCĐK ở người? Hãy tìm thí dụ trong thực tiễn đời sống về sự thành lập các phản xạ mới và ức chế phản xạ cũ không còn thích hợp nữa? (?) Nêu vai trò của tiếng nói và chữ viết? Hãy cho thí dụ về tiếng nói và chữ viết là tín hiệu gây ra pxcđk cấp cao ở người?

3/ Các hoạt động dạy học

a/ Khám phá:

Gv: Cho hs nhắc lại:

(?) Hệ thần kinh giữ vai trò như thế nào đối với mọi hoạt động sống của co người? (điều khiển, điều hòa phối hợp, chỉ đạo các bộ phận của cơ thể)

Thực tế có nhiều nguyên nhân làm ảnh hưởng đến hệ thần kinh, trong đó có yếu tố giấc ngủ, chế độ làm việc và nghỉ ngơi không hợp lí sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe nói chung và hệ thần kinh nói riêng Vậy cần phải làm gì để cho hệ thần kinh hoạt động tốt, bài học hôm nay chúng ta sẽ n/c

b/ Kết nối:

10’ Hoạt động 1:Phân tích được ý nghĩa của giấc ngủ, lao động nghỉ ngơi hợp lý

đối với sức khoẻ.

- Gv: Chó có thể nhịn ăn 20 ngày vẫn có

thể nuôi béo trở lại được, nhưng mất ngủ

10 – 12 ngày là chết

- Gv: Y/c hs liên, dựa vào kiến thức hiểu

biết của bản thân, thảo luận và trả lời các

câu hỏi sau:

(?) Vì sao nói giấc ngủ là một nhu cầu

sinh lí của cơ thể?

I/ Ý nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe

- HS: Tự suy nghĩ

(?) Giấc ngủ có một ý nghĩa như thế

nào đối với sức khoẻ?

(?) Nếu ta làm việc suốt ngày đêm thì

điều gì sẽ xảy ra?

- Gv: thông báo bản chất về nhu cầu

ngủ ở các độ tuổi khác nhau

- Gv: cho học sinh tiếp tục thảo luận

(?) Muốn có giấc ngủ tốt cần những

điều kiện gì ?

(?) Nêu những yếu tố ảnh hưởng trực

tiếp hoặc gián tiếp đến giấc ngủ ?

- Gv: Cần nhấn mạnh: Ngủ là 1 đòi hỏi

tự nhiên của cơ thể , cần hơn ăn

+ Ngủ để phục hồi hoạt động của cơ

thể

+ Ngủ đúng giờ

+ Tránh các yếu tố ảnh hưởng đến giấc

ngủ: chất kích thích, phòng ngủ, áo

quần, giường ngủ …

+ Sử dụng các chất kích thích quá liều

- HS: Vì bản chất của giấc ngủ là một quá trình ức chế hệ thần kinh

- HS: Đảm bảo cho hệ thần kinh hoạt động cân bằng

- HS: Cơ thể mệt mỏi → ức chế hệ thần kinh → ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe

- HS: Cần tạo một phản xạ chuẩn bị cho giấc ngủ:

+ Rửa mặt, đánh răng trước khi đi ngủ + Ngủ đúng giờ

+ Hít thở sâu + Tránh các yếu tố ảnh hưởng đến giấc ngủ

- HS: Nêu được + Yếu tố trực tiếp: tiếng ồn, đèn sáng, quần áo, giường ngủ

sẽ gây ức chế hệ thần kinh

- Gv: Liên hệ thực tế từ đó giáo dục hs ý

thức bảo vệ hệ TK, sức khỏe và y/c hs

tự rút ra kết luận:

+ Gián tiếp: sử dụng các chất kích thích, suy nghĩ, lo âu, phiền muộn, ăn quá no trước khi đi ngủ

- Ngủ là nhu cầu sinh lí của cơ thể

- Bản chất của giấc ngủ là quá trình ức chế tự nhiên có tác dụng bảo vệ, phục hồi khả năng làm việc (hoạt động) của hệ thần kinh

15’ Hoạt động 2: Phân tích được ý nghĩa của lao động

nghỉ ngơi hợp lý đối với sức khoẻ.

- Gv : Hệ thần kinh là trung ương điều

khiển mọi hoạt động của cơ thể, nếu rối

loạn con người sẽ mắc bệnh và thậm chí

dẫn đến cái chết

(?) Tại sao không nên làm việc quá sức,

thức quá khuya?

(?) Vậy lao động và nghỉ ngơi hợp lý có

tác dụng gì?

(?) Để bảo vệ hệ thần kinh cần phải làm

gì?

II/ Lao động và nghỉ ngơi hợp lí

- HS: Sẽ làm cho hệ thần kinh bị ức chế

- HS: Để phục hồi khả năng làm việc của

hệ thần kinh

- Gv: Cần liên hệ và làm cho hs thấy

được các hậu quả xấu về việc không

đảm bảo giấc ngủ, lao động, học tập và

ngỉ ngơi không hợp lí Từ đó giáo dục

các em

(?) Chế độ làm việc nghỉ ngơi như thế

nào là hợp lý?

- Gv: Tuỳ vào tính chất và độ tuổi có

thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý

Thời gian nghỉ ngơi bao gồm: Ăn

uống, tắm giặt, thể dục thể thao, vui

chơi, giải trí

- Bảo vệ hệ thần kinh cần:

+ Đảm bảo giấc ngủ hàng ngày + Luôn giữ cho tâm hồn luôn thanh thản, tránh lo âu, phiền muộn

+ Xây dựng một chế độ làm việc và nghỉ ngơi hợp lí.

- HS: Thời gian làm việc khoa học 8 – 10 h/ngày

6’ Hoat động 3: Nêu rõ tác hại của ma túy và các chất gây nghiện đối với sức khoẻ

nói chung và hệ thần kinh nói riêng

- Gv: Y/c hs thảo luận và hoàn thành nội

trong bảng 54

Bảng 54

Loại chất Tên chất

Các chất kích Rượu, chè

III/ T ránh lạm dụng các chất kích thích và ức chế đối với hệ thần kinh

Tác hại

Có hại cho hệ thần kinh → ức chế hệ thần kinh (nếu lạm dụng, đặc biệt là rượu có thể làm tổn thương gan →

thích cà phê

Các chất gây

nghiện

Heroin, cần xa, thuốc lá, ma túy

Chất làm suy

giảm chức năng

hệ thần kinh Các chất nêu trên

- Gv: Từ nội dung trong bảng, phân tích

rõ cho hs thấy được hậu quả việc sử

dụng các chất kích thích và chất gây

nghiện trong đó có ma túy, thuốc lá,

rượu

- Gv: Liên hệ thực tế Từ đó giáo dục hs

ý thức bảo vệ sức khỏe, tránh lạm dụng

các chất kích thích Đặc biệt là ma túy

(“không thử, dù chỉ có 1 lần”)

- Gv: Y/c hs tự rút ra kết luận:

viêm gan do rượu → xơ gan

- Đây là các chất gây nghiện, khi sử dụng sẽ gây tê liệt hệ thần kinh, đặc biệt là cất ma túy

- Hút thuốc lá có thể gây ung thư phổi

Làm suy giảm chức năng hệ thần kinh

→ tê liệt HTK, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe có thể gây tử vong

- HS: Chú ý lắng nghe và ghi nhớ

- Tránh lạm dụng các chất kích thích có hại cho hệ thần kinh

- Thí dụ: Rượu, thuốc lá, ma túy

- Nêu rõ ý nghĩa sinh học của giấc ngủ

- Muốn đảm bảo được một giấc ngủ tốt, cần có những điều kiện gì?

- Nêu những yếu ảnh hưởng đến giấc ngủ?

- Tại sao không nên làm việc quá sức thức quá khuya?

- Theo em để bảo vệ tốt hệ thần kinh, cần chú ý những điều gì?

- Nêu tác hại của rượu, thuốc lá, ma túy

- Xem lại nội dung bài: 41, 42, 43, 46, 48, 49, 50, 52, 54, để chuẩn bị ôn tập kiểm tra 1 tiết