Giáo án Sinh học 8 bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian

Kiến thức - Xác định được vị trí các thành phần của vỏ não trên hinh vẽ, mô hình và mẫu vật và chức năng của trụ não.. Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu vị trí và các thành phần của b

GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Bài 46: TRỤ NÃO, TIỂU NÃO, NÃO TRUNG GIAN

I-Mục tiêu

1 Kiến thức

- Xác định được vị trí các thành phần của vỏ não (trên hinh vẽ, mô hình và mẫu vật)

và chức năng của trụ não

- Xác định được vị trí và chức năng của tiểu não

- Xác định được vị trí và chức năng chủ yếu của não trung gian

2 Kĩ năng

- Kỹ năng hợp tác, thảo luận nhóm

- Kỹ năng thu thập và xử lý thông tin khi đọc SGK

3 Thái độ

- Chuẩn bị bài đầy đủ trước khi lên lớp

II-Phương pháp

- Vấn đáp - tìm tòi

- Trực quan

- Dạy học nhóm

III-Phương tiện

- Tranh vẽ H46.1; H46.2; H46.3

- Bảng 46

IV-Tiến trình dạy – học

1 Ổn định: 1’

- Kiểm tra sỉ số

2 Kiểm tra bài cũ:5’

- Trình bày cấu tạo và chức năng của dây thần kinh tuỷ? Vì sao nói dây thần kinh tuỷ là dây pha?

3 Bài mới: 30’

a Mở bài: 2’

Tiếp theo tủy sống là não bộ Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu vị trí và các thành phần của bộ não cũng như cấu tạo và chức năng của chúng

b Phát triển bài: 28’

Hoạt động 1: Tìm hiểu vị trí thành phần của não bộ

Mục tiêu: Xác định được giới hạn của trụ não, tiểu não, não trung gian

7’ - Cho HS quan sát mô

hình bộ não, đối chiếu

với H 46.1 và trả lời câu

hỏi:

- Bộ não gồm những

thành phần nào?

- GV nhận xét

- Yêu cầu HS hoàn thành

bài tập điền từ (SGK)

mục I

- GV kiểm tra bài tập của

HS, chính xác hoá lại

thông tin

- GV gọi 1 HS chỉ trên

tranh hoặc mô hình các

thành phần trên

- HS quan sát kĩ tranh

và mô hình, ghi nhớ chú thích

- 1 HS trả lời, HS khác nhận xét

- HS lắng nghe

- HS dựa vào chú thích hình vẽ, tìm hiểu vị trí, thành phần não, hoàn thành bài tập điền từ

- 1 vài HS đọc kết quả, lớp nhận xét, bổ sung

- Đáp án:

1 – Não trung gian; 2 – Não giữa

3 – Cầu não; 4 – Não giữa;

5 – Cuống não; 6 – Củ não sinh tư;

7 – Tiểu não

I-Vị trí và các thành phần của não bộ

- Bộ não gồm: Trụ não, tiểu não, não trung gian và đại não

- Trụ não gồm não giữa, cầu não và hành não

- Não trung gian nằm giữa trụ não

và đại não

- Tiểu não nằm sau trụ não

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo chức năng của trụ não

Mục tiêu: So sánh cấu tạo chức năng của tủy sống và trụ não

10’ - GV yêu cầu HS nghiên

cứu thông tin Tr 144 và

trả lời câu hỏi:

- Nêu cấu tạo trụ não?

- Chất trắng và chất xám

ở trụ não có chức năng

gì?

- GV hoàn thiện kiến

thức, giới thiệu 12 đôi

dây thần kinh não (dây

cảm giác, dây vận động,

dây pha)

- GV phát phiếu học tập,

yêu cầu HS trao đổi

nhóm, hoàn thành bài tập

so sánh cấu tạo, chức

năng trụ não và tuỷ sống

(Bảng 46)

- GV kiểm tra kết quả

các nhóm

- GV chính xác hoá kiến

thức bằng bảng so sánh

- HS đọc kĩ và xử lí thông tin, trả lời câu hỏi:

-Chất trắng: ở ngoài

Chất xám: ở trong

- Chất xám: điều khiển

điều hòa hoạt động của các nội quan Chất

trắng: dẫn truyền.

- HS lắng nghe.

- 1 vài HS nhận xét, bổ sung, rút ra kết luận

- HS theo dõi

- HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức

II-Cấu tạo và chức năng của trụ não

1 Cấu tạo

- Trụ não gồm chất trắng ở ngoài

và chất xám ở trong

- Chất trắng là các đường liên lạc dọc, nối tủy sống với các phần trên của não và bao quanh chất xám

- Chất xám ở trụ não tập trung lại thành các nhân xám là trung khu thần kinh, nơi xuất phát các dây thần kinh não

- Dây thần kinh não có 12 đôi, gồm

3 loại: dây cảm giác, dây vận động, dây pha

2 Chức năng

- Chức năng của trụ não là điều

khiển, điều hòa hoạt động của các nội quan, đạc biệt là tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa

- Chất trắng làm nhiệm vụ dẫn

truyền, bao gồm các đường dẫn truyền lên (cảm giác) và đường dẫn truyền xuống (vận động)

Hoạt động 3: Tìm hiểu não trung gian

Mục tiêu: Nêu được vị trí chức năng của não trung gian

TG Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

5’ - Yêu cầu HS chỉ vị trí

của não trung gian trên

tranh (mô hình)

- Yêu cầu HS nghiên cứu

thông tin và trả lời: Nêu

cấu tạo và chức năng của

não trung gian?

- 1 HS lên bảng chỉ

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác bổ sung

III-Não trung gian

- Não trung gian nằm giữa trụ não và đại não, gồm đồi thị và vùng dưới đồi thị Đồi thị là trạm cuối cùng chuyển tiếp của tất cả các đường dẫn truyền cảm giác từ dưới đi lên não

- Các nhân xám nằm ở vùng dưới đồi là trung ương điều khiển các quá trình trao đổi chất

và điều hòa thân nhiệt

Hoạt động 4: Tìm hiểu tiểu não

Mục tiêu: Nêu được cấu tạo và chức năng của não bộ

7’ - Yêu cầu HS đọc thông

tin mục IV, quan sát H

46.3 và trả lời câu hỏi:

- Vị trí của tiểu não?

- Tiểu não có cấu tạo

như thế nào?

- Yêu cầu HS đọc thí

nghiệm SGK () và trả

lời:

- Tiểu não có chức năng

gì?

- HS đọc thông tin SGK và trả lời câu hỏi,

HS khác nhận xét bổ sung

- Tiểu não nằm sau trụ não, dưới bán cầu não

+ Chất xám ở ngoài làm thành vỏ tiểu não

+ Chất trắng ở trong

- HS nghiên cứu thông tin, hình vẽ và trả lời câu hỏi

- 1 HS trình bày, các

HS khác nhận xét, bổ sung

IV-Tiểu não

1 Cấu tạo

- Tiểu não gồm hai thành phần

cơ bản là chất trắng và chất xám

- Chất xám nằm ngoài làm thành lớp vỏ tiểu não và các nhân

- Chất trắng nằm ở phía trong, là các đường dẫn truyền nối vỏ tiểu não và các nhân với các phần khác của hệ thần kinh (tủy sống, trụ não, não trung gian và bán cầu đại não)

2 Chức năng

Điều hoà, phối hợp các cử động

- Yêu cầu HS rút ra kết

luận

- Rút ra kết luận

- HS đọc thí nghiệm, rút ra chức năng của tiễu não

phức tạp và giữ thăng bằng cho

cơ thể

Bảng 46 Vị trí, chức năng của tủy sống và trụ não

Vị trí Chức năng Vị trí Chức năng

Bộ phận

trung ương

Chất xám

Ở giữa thành dải liên tục

Là căn cứ thần kinh

Ở trong phân thành các nhân xám

Là căn cứ thần kinh

Chất trắng

Bao quanh chất xám

Dẫn truyền Bao ngoài

các nhân xám

Dẫn truyền dọc

Bộ phận ngoại biên

(dây thần kinh) 31 đôi dây thần kinh tủy

12 đôi gồm 3 loại: dây cảm giác, dây vận động, dây pha

4 Củng cố: 3’

- Gọi HS đọc khung màu hồng

- GV nhắc lại trọng tâm bài học

5 Kiểm tra đánh giá: 5’

1/ Nêu sự khác nhau căn bản về mặt cấu tạo giữa trụ não và tủy sống?

→ Đáp án: Ở tủy sống chất xám làm thành một cột dọc; còn ở trụ não chất xám bị chất

trắng chia cắt thành những nhân xám

2/ Về mặt cấu tạo, tủy sống và trụ não giống nhau ở điểm căn bản nào nhất?

→ Đáp án: Điều gồm hai phần: Chất xám ở trong, chất trắng bao bọc bên ngoài.

6 Nhận xét, dặn dò: 1’

- Nhận xét tiết học

- Học bài, trả lời câu hỏi SGK

- Xem trước bài 47

V-Rút kinh nghiệm tiết dạy