Vài giải pháp nâng cao chất lượng bộ môn tin học THCS

-Ở Việt Nam nói chung và ngành giáo dục đào tạo nói riêng phải đầu tư phát triển về mọi mặt. Đặc biệt là nguồn nhân lực tức là phải đào tạo ra một thế hệ trẻ năng động, sáng tạo, nắm vững tri thức khoa học công nghệ để làm chủ trong mọi hoàn cảnh công tác và hoạt động xã hội nhằm đáp ứng được nhu cầu trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Để đáp ứng được các yêu cầu trên, môn Tin học đã được đưa vào giảng dạy ở các trường phổ thông có nhiệm vụ trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò của nó trong xã hội hiện đại. Môn học này giúp học sinh bước đầu làm quen với phương pháp giải quyết vấn đề theo quy trình công nghệ và kĩ năng sử dụng máy tính phục vụ học tập và cuộc sống. Hơn nữa đặc trưng của môn Tin học là khoa học gắn liền với công nghệ, do vậy dạy học Tin học một mặt trang bị cho học sinh kiến thức khoa học về Tin học, phát triển tư duy thuật toán, rèn luyện kĩ năng giải quyết vấn đề, mặt khác phải chú trọng đến rèn luyện kĩ năng thực hành, ứng dụng, tạo mọi điều kiện để học sinh được thực hành, nắm bắt và tiếp cận những công nghệ mới của Tin học phục vụ học tập và đời sống. -Qua thời gian trực tiếp giảng dạy môn Tin học, bản thân tôi nhận thấy rằng nhiều học sinh còn yếu về kĩ năng thực hành trên máy, tư duy về thuật toán, thiếu kĩ năng hoạt động nhóm. Thậm chí còn có một số học sinh còn ngại thực hiện các thao tác trên máy mà chủ yếu là quan sát các học sinh khác trong nhóm thực hành (học sinh khá -giỏi). Do vậy chất lượng dạy và học cũng bị ảnh hưởng -Từ thực tế trên, trong quá trình dạy học tôi luôn băn khoăn trăn trở làm thế nào nâng cao chất lượng trong mỗi giờ học giúp các em thành thục các thao tác cơ bản với máy, hình thành các kĩ năng tốt, thành thạo việc sử dụng máy tính phục vụ cho nhu cầu hằng ngày của bản thân. Đó là lí do tôi chọn đề tài “Vài giải pháp nâng cao chất lượng bộ môn tin học THCS”

Chương 1

CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP

1 Sự cần thiết hình thành giải pháp

2 Tổng quan các vấn đề liên quan đến giải pháp

2.1 Nâng cao, đổi mới phương pháp giảng dạy

2.2 Phát huy tính tích cực của học sinh, tạo hứng thú cho học sinh

2.3 Chú trọng dạy kỹ năng cho học sinh

2.4 Đổi mới phương pháp đánh giá

2.5 Sử dụng thiết bị, phần mềm hỗ trợ quản lý và dạy học

3 Mục tiêu của giải pháp

3.1 Phía giáo viên

3.2 Phía học sinh

4 Căn cứ đề xuất giải pháp

5 Phương pháp thực hiện

6 Đối tượng và phạm vi áp dụng

Chương 2 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NỘI DUNG GIẢI PHÁP 1.Quá trình hình thành giải pháp

2.Nội dung giải pháp

2.1 Nâng cao, đổi mới phương pháp giảng dạy

2.1.1 Đặc thù bộ môn Tin học

2.1.2 Phương pháp giảng dạy lý thuyết

2.1.3 Phương pháp tổ chức thực hành:

2.1.4 Vài phương pháp dạy tin học hiệu quả

2.2 Phát huy tính tích cực, tạo hứng thú cho học sinh

2.3 Chú trọng dạy kỹ năng cho học sinh……….

2.4 Đổi mới phương pháp đánh giá

2.4.1 Thực trạng

2.4.2 Các loại đánh giá kết quả học tập của học sinh

2.4.3 Những yêu cầu sư phạm cần tuân thủ

2.4.4 Các nguyên tắc để đánh giá

2.4.5 Cách thực hiện kiểm tra-đánh giá

2.5 Sử dụng thiết bị, phần mềm hỗ trợ quản lý và dạy học

2.5.1 Máy chiếu hình đa phương tiện

2.5.2 Tạo các đoạn phim minh họa

2.5.3 Tạo bài trác nghiệm tương tác với Adobe Presenter

2.5.4 Phần mềm bản đồ tư duy Imindmap

2.5.5 Sử dụng phần mềm netop school

Chương 3 HIỆU QUẢ GIẢI PHÁP 1 Thời gian áp dụng hoặc áp dụng thử của giải pháp

2 Hiệu quả đạt được

3 Khả năng triển khai, áp dụng các giải pháp

Chương 4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ 1 Kết luận

2 Đề xuất, kiến nghị

* Tài liệu tham khảo

phương pháp làm tăng giá trị lượng tin, trao đổi thông tin nhanh hơn, nhiều hơn

và hiệu quả hơn”

-Ở Việt Nam nói chung và ngành giáo dục đào tạo nói riêng phải đầu tư pháttriển về mọi mặt Đặc biệt là nguồn nhân lực tức là phải đào tạo ra một thế hệ trẻnăng động, sáng tạo, nắm vững tri thức khoa học công nghệ để làm chủ trong mọihoàn cảnh công tác và hoạt động xã hội nhằm đáp ứng được nhu cầu trong thời kìcông nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Để đáp ứng được các yêu cầu trên, môn Tinhọc đã được đưa vào giảng dạy ở các trường phổ thông có nhiệm vụ trang bị chohọc sinh những hiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò của nó trong xãhội hiện đại Môn học này giúp học sinh bước đầu làm quen với phương pháp giảiquyết vấn đề theo quy trình công nghệ và kĩ năng sử dụng máy tính phục vụ học tập

và cuộc sống Hơn nữa đặc trưng của môn Tin học là khoa học gắn liền với côngnghệ, do vậy dạy học Tin học một mặt trang bị cho học sinh kiến thức khoa học vềTin học, phát triển tư duy thuật toán, rèn luyện kĩ năng giải quyết vấn đề, mặt khácphải chú trọng đến rèn luyện kĩ năng thực hành, ứng dụng, tạo mọi điều kiện để họcsinh được thực hành, nắm bắt và tiếp cận những công nghệ mới của Tin học phục vụhọc tập và đời sống

-Qua thời gian trực tiếp giảng dạy môn Tin học, bản thân tôi nhận thấy rằngnhiều học sinh còn yếu về kĩ năng thực hành trên máy, tư duy về thuật toán, thiếu kĩnăng hoạt động nhóm Thậm chí còn có một số học sinh còn ngại thực hiện các thao

tác trên máy mà chủ yếu là quan sát các học sinh khác trong nhóm thực hành (họcsinh khá -giỏi) Do vậy chất lượng dạy và học cũng bị ảnh hưởng

-Từ thực tế trên, trong quá trình dạy học tôi luôn băn khoăn trăn trở làm thếnào nâng cao chất lượng trong mỗi giờ học giúp các em thành thục các thao tác cơbản với máy, hình thành các kĩ năng tốt, thành thạo việc sử dụng máy tính phục vụcho nhu cầu hằng ngày của bản thân Đó là lí do tôi chọn đề tài “Vài giải pháp nângcao chất lượng bộ môn tin học THCS”

2.Tổng quan các vấn đề liên quan đến giải pháp

2.1 Nâng cao, đổi mới phương pháp giảng dạy

Với xu hướng giáo dục 4.0 như hiện nay thì việc nâng cao nhận thức đổi mớiphương pháp dạy học là nhu cầu thiết yếu Tuy nhiên, cần có cái nhìn cũng như cáchhiểu đúng đắn về đổi mới phương thức dạy học Theo những chuyên gia giáo dụccủa Bộ Giáo dục và đào tạo : Việc đổi mới phương pháp dạy học không đồng nghĩavới việc đào tạo hoàn toàn theo phương pháp mới Đổi mới ở đây được hiểu là vậndụng sáng tạo phương pháp và những kỹ năng giảng dạy truyền thống, kết hợp vớiphương pháp và phương tiện công nghệ hiện đại Sự kết hợp này cần sự thống nhất

và hài hòa, phù hợp với đối tượng cũng như nội dung chương trình

Theo đó, đổi mới phương pháp dạy học là việc đổi mới quan niệm dạy học, từthụ động tiếp nhận sang chủ động nắm bắt kiến thức, từ dạy học bằng thuyết trìnhsang tự khám phá và chủ động, từ dạy học tập trung vào việc dạy sang dạy học tậptrung vào việc học Phương pháp này cũng thể hiện sự tôn trọng học sinh cũng nhưvốn hiểu biết và kinh nghiệm của các em

Với phương pháp mới, học sinh có cơ hội để tự phát hiện vấn đề, tự thực hànhnhững thao tác trên máy tính Từ đó giúp học sinh dễ nắm bắt và nhớ lâu hơn Đồngthời, nó cũng khiến học sinh mạnh dạn và tự tin hơn khi tham gia thực hành

2.2 Phát huy tính tích cực của học sinh, tạo hứng thú cho học sinh

Trong phương thức dạy học mới, học sinh là chủ thể của hoạt động dạy học,

có tính tực giác tích cực để chủ động tiếp nhận kiến thức Về vấn đề này, nhữngchuyên gia giáo dục cho rằng, người học là chủ thể chiếm lĩnh kiến thức cũng như

rèn luyện kỹ năng Điều này giúp học sinh phát huy tính tích cực chứ không phảingười bị đông trong tiếp nhận những kiến thức mà thầy giáo truyền đạt.

Với phương pháp mới này, thầy giáo chỉ giữ vai trò trong viêc điều khiển vàđịnh hướng hoạt động học của học sinh Qua việc định hướng này, giáo viên cũnghình thành động cơ cũng như bồi dưỡng thêm kiến thức mới cho mình

Cụ thể, với việc giảng dạy môn Tin học, giáo viên nên đưa ra một hệ thốngcâu hỏi từ dễ đến khó Lúc đầu sẽ đưa ra những câu hỏi dễ để tạo hứng thú học tập.Tiếp đó là hệ thống câu hỏi khó để phát huy tư duy tích cực, để học sinh tham gia ýkiến cũng như chủ động tìm hiểu kiến thức

2.3 Chú trọng dạy kỹ năng cho học sinh.

Theo những tin tức tư vấn của chuyên gia giáo dục, việc kết hợp lý thuyết vàthực hành là xu hướng phát triển tất yếu của nền giáo dục để có thể đáp ứng nhu cầuchất lượng nguồn lao động hiện nay Đây cũng được xem là phương pháp dạy họcTin học hiệu quả Thực tế, do học sinh phải học quá nhiều môn, nên Tin học đượcxem là môn học phụ, lượng kiến thức của chương trình vì thế cũng bị dồn nén Nếuchỉ học lý thuyết chung chung thì học sinh sẽ không thể nắm bắt và sẽ nhanh quên Bên cạnh đó thì Tin học cũng là môn học đòi hỏi kỹ năng sử dụng máy tính thànhthạo Chính vì thế, cần kết hợp đào tạo lý thuyết và thực hành Đây được xem làyếu tố cần thiết đối với giảng dạy môn Tin học

2.4 Đổi mới phương pháp đánh giá

Về phương pháp kiểm tra đánh giá không phải chỉ có hình thức kiểm tra trắcnghiệm, tự luận mới đánh giá được sự hiểu biết của người học Chúng ta còn rấtnhiều cách đánh giá khác như: vấn đáp, semina, thực hiện các chuyên đề , phươngpháp nào cũng đạt hiệu quả trong một phạm vi nhất định và cũng không có phươngpháp nào là tốt nhất Mặt khác vấn đề quan trọng là đằng sau kiến thức đã dạy sẽ làcái gì sẽ diễn ra, kiến thức đó sẽ áp dụng vào đâu và áp dụng như thế nào? Ngườihọc sẽ vận dụng những kiến thức đó ra sao?Như vậy việc đổi mới phương phápgiảng dạy phải là một thể thông nhất giữa mục tiêu môn học, cách thức giảng dạy vàhình thức kiểm tra đánh giá chất lượng

2.5 Sử dụng phần mềm hỗ trợ quản lý, dạy học

Các phần mềm hỗ trợ quản lý phòng máy giúp cho giáo viên và học sinh dễ dànggiao tiếp và trao đổi thông tin với nhau bằng cách quan sát nhiều màn hình làm việccủa học sinh cùng lúc hay truyền tải hình ảnh từ máy giáo viên đến từng máy họcsinh Đây là biện pháp hay đã được sử dụng ở một số nước trên thế giới.

3.Mục tiêu của giải pháp

3.1 Phía giáo viên

- Nâng cao chất lượng dạy - học môn tin học trong trường THCS và tạo hứng thúcủa học sinh trong quá trình dạy học

-Trang bị một số phương pháp giảng dạy phù hợp phục vụ cho chuyên môn -Đổi mới cách đánh giá, phù hợp với năng lực thực tiễn cho học sinh

-Tạo nguồn tư liệu phục vụ cho giảng dạy

3.2 Phía học sinh

- Về kiến thức

-Hướng tới các vấn đề thực tiễn, gắn kết nội dung bài học với thực tế

- Về kĩ năng

- Phát triển cho học sinh kĩ năng:

+ Phát hiện và giải quyết vấn đề + Tư duy bậc cao (phân tích, tổng hợp, đánh giá…) từ các nguồn thôngtin, tư liệu thu thập được

- Rèn luyện nhiều kĩ năng:

+ Tổ chức kiến thức + Kĩ năng sống + Kĩ năng làm việc nhóm + Kĩ năng giao tiếp

- Cho phép HS làm việc “một cách độc lập” để hình thành kiến thức và cho ranhững kết quả thực tế

- Nâng cao kĩ năng sử dụng CNTT vào quá trình học tập và tạo ra sản phẩm

-Về thái độ

+Giúp cho học sinh cảm thấy yêu thích môn học hơn

+ Nhận thấy những giá trị của hoạt đông nhóm, chấp nhận những quan điểmkhác nhau, phát triển tư duy phê phán, không ngừng nỗ lực học tập.

4.

Căn cứ đề xuất giải pháp

-Hoà vào nhu cầu chung của sự phát tiến bộ xã hội, đáp ứng yêu cầu của mộtcon người mới, Tin học học cũng có những đổi mới trong dạy học về các mặt:

+ Xác định mục tiêu bài học;

+Tổ chức hoạt động học tập;

+Sử dụng thiết bị dạy học;

+Đánh giá kết quả học tập của HS;

+Soạn giáo án (lập kế hoạch bài học)

-Để làm được điều này, chúng ta cũng vạch ra những định hướng để đổi mớiPPDH Tin học Nên nếu không có sự trải nghiệm nhất định trong thực tế thì sự lĩnhhội kiến thức không thể sâu sắc và bền chặt được Ông bà ta xưa có câu "Trăm nghekhông bằng một thấy, trăm thấy không bằng một làm Như vậy, trong sự đổi mớiphương pháp dạy học tin học phải hướng tới việc tạo điều kiện cho học sinh tựchiếm lĩnh kiến thức thông qua hoạt động thực tế và cao hơn nữa, cho học sinh tậpdượt giải quyết một số vấn đề trong cuộc sống Do đó để phát huy vai trò của HS, cónhững định hướng đổi mới như sau:

+ Sử dụng các PPDH truyền thống theo tinh thần phát huy tính tích cực, chủ

động và sáng tạo của học sinh

+ Chuyển từ phương pháp nặng về sự diễn giảng của giáo viên sang phương

pháp nặng về tổ chức cho HS hoạt động để tự lực chiếm lĩnh kiến thức và kĩ năng

+Tăng cường học tập cá nhân, phối hợp một cách hài hoà với học tập hợp tác

+ Coi trọng việc bồi dưỡng phương pháp tự học

+ Coi trọng việc rèn luyện kĩ năng ngang tầm với việc truyền thụ kiến kiến thức

-Xây dựng một số dự án dạy học tham khảo.

-Tham khảo thêm các bài viết về dạy học theo dự án để tích lũy thêm kinhnghiệm

-Thực nghiệm trong dạy học trên các lớp dạy và so sánh kết quả đạt được vớilớp đối chứng

1.6.

Đối tượng và phạm vi áp dụng

-Đối tượng áp dụng là các tiết dạy tin học cho học sinh các lớp cấp trung học

cơ sở của trường trung học cơ sở Hùng Vương và cũng có thể áp dụng cho cáctrường trong toàn Huyện Long Điền

Chương 2QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NỘI DUNG GIẢI PHÁP

1.Quá trình hình thành giải pháp

-Công nghệ thông tin là một trong các phương tiện quan trọng nhất của sựphát triển, đang làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục củathế giới hiện đại, trong đó có Việt Nam Chúng ta đang ở thời đại thông tin kĩ thuật

số, thời đại Internet Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương chính sách đầu tư

và phát triển về ứng dụng công nghệ thông tin như:

- Chỉ thị số 58-CT/TW của bộ chính trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát triểnCNTT trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đã chỉ rõ: “Ứng dụng và pháttriển CNTT là một nhiệm vụ ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, làphương tiện chủ lực để đi tắt đón đầu, rút ngắn khoảng cách phát triển so với cácnước đi trước”

- Chỉ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT của Bộ GD&ĐT về tăng cường giảng dạy,đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục đã chỉ rõ: Nâng cao nhận thức vềvai trò của CNTT; ứng dụng và phát triển CNTT trong giáo dục và đào tạo sẽ tạomột bước chuyển cơ bản trong quá trình đổi mới nội dung, chương trình, phươngpháp giảng dạy, học tập và quản lí giáo dục

-Phấn đấu thực hiện các mục tiêu cụ thể của ngành là: Tổ chức tốt việc dạy vàhọc tin học ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học nhằm phổ cập tin học trong nhàtrường,

- Đặc trưng của môn Tin học là khoa học gắn liền với công nghệ, do vậy dạy họcTin học một mặt trang bị cho học sinh kiến thức khoa học về Tin học, phát triển tưduy thuật toán, rèn luyện kĩ năng giải quyết vấn đề, mặt khác phải chú trọng đến rènluyện kĩ năng thực hành, ứng dụng, tạo mọi điều kiện để học sinh được thực hành,nắm bắt và tiếp cận những công nghệ mới của Tin học phục vụ học tập và đời sống -Việc áp dụng các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn tin học ởnhà trường THCS là rất cần thiết

2 Nội dung giải pháp

2.1 Nâng cao, đổi mới phương pháp giảng dạy

Mục đích của quá trình đổi mới phương pháp dạy học là tích cực hoá hoạtđộng học tập của học sinh Dạy học nhằm tích cực hoá hoạt động của học sinh dựatrên nguyên tắc giáo viên giúp học sinh tự khám phá trên cơ sở tự giác và được tự

do (tự suy nghĩ, tranh luận, đề xuất vấn đề đang giải quyết) Cụ thể hơn, dạy họctích cực hoá là nhằm tổ chức, hướng dẫn học sinh tự tìm hiểu, phát hiện và giảiquyết vấn đề trên cơ sở tự giác và được tự do, được tạo khả năng và điều kiện chủđộng trong hoạt động nhận thức

2.1.1 Đặc thù bộ môn Tin học

- Thực hành trên máy tính là bắt buộc và là một cấu thành của bài giảng lýthuyết Đối với môn tin học rất khó dạy khi giáo viên hoàn toàn không được dùngmáy tính để minh họa hay thực hành các thao tác mẫu của bài học Nếu thầy và tròtrên lớp được học tập hoàn toàn với phấn và bảng (học chay), việc tiếp thu kiến thứcbài học có thể suy giảm đến 90% Mặc dù theo thiết kế của chương trình và cố gắngcủa các tập thể tác giả sách giáo khoa việc trình bày các kiến thức của bài học đã cốgắng độc lập tối đa với các thao tác cụ thể trên máy tính, việc truyền đạt của giáoviên vẫn phụ thuộc rất nhiều vào việc minh họa hay trình diễn trên máy tính

- Nhiều kiến thức và bài học được diễn đạt thông qua các bước thực hành vàthao tác cụ thể trên máy tính Rất nhiều bài học (ví dụ các bài học Tin học vănphòng) được diễn đạt hoàn toàn thông qua các thao tác cụ thể với phần mềm Cầnchú ý đặc điểm này để giáo viên chủ động trong việc diễn đạt bài học trong trườnghợp không có máy tính trình diễn trên lớp

- Kiến thức môn học gắn liền với công nghệ và thay đổi rất nhanh trên thếgiới

Đặc thù này làm cho Tin học khác hẳn so với tất cả các môn học có liên quanđến công nghệ hay học nghề khác Công nghệ Tin học, cụ thể là máy tính đã vàđang thay đổi từng ngày và len lỏi trong mọi ngõ ngách của cuộc sống hàng ngày,trong mọi ngành, nghề khác nhau Đặc thù này là cho Tin học trở thành môn họckhó giảng dạy nhất và đòi hỏi giáo viên phải không ngừng nâng cao trình độ cá nhâncủa mình mới đủ kiến thức cập nhật

- Môi trường thực hành rất đa dạng và không thống nhất Đây cũng là mộtđặc thù rất nổi bật của bộ môn Tin học Giáo viên cần có chủ động cao nhất khigiảng dạy lý thuyết cũng như hướng dẫn thực hành cho học sinh Thông tin trongcác tài liệu giáo khoa chỉ mang tính pháp lý về kiến thức môn học chứ không áp đặtqui trình thao tác trên máy tính Với mỗi bài học cụ thể, tùy vào các điều kiện thực

tế mà giáo viên có thể hoàn toàn chủ động trong việc trình bày khái niệm, minh họathao tác trên máy tính sao cho dễ hiểu nhất đối với học sinh

- Là một môn học mới chưa có nhiều kinh nghiệm và về lý luận cũng nhưthực tế cho việc giảng dạy trong nhà trường phổ thông Tin học là một ngành côngnghệ khá mới mẻ đối với Việt Nam và phát triển rất nhanh trên thế giới Chính vìcác lý do trên mà Tin học, Máy tính mặc dù đối với xã hội đã phổ cập nhưng đối vớinhà trường lại rất mới mẻ

Từ các đặc thù quan trọng đã nêu trên có thể rút ra một vài kết luận về mônTin học khi đưa vào giảng dạy trong nhà trường

(1) Tin học phải là một môn học “đặc biệt” theo nghĩa nó phải được giảngdạy một cách “linh hoạt”, không nên và không được phép áp đặt các tiêu chuẩnđánh giá chặt về phương pháp, tiến độ giảng dạy như các môn học khác trong nhàtrường

(2) Cần ưu tiên tối đa trang thiết bị cho giáo viên khi giảng dạy môn học này.Việc học chay môn Tin học có thể dẫn đến thảm họa không lường trước

(3) Giáo viên dạy môn Tin học cần cập nhật kiến thức thường xuyên và cầnđược kiểm tra kiến thức thường xuyên Nhà trường cần tạo điều kiện cho các giáoviên này có điều kiện học tập, nâng cao kiến thức và kinh nghiệm Ngược lại giáoviên không thể ngồi yên và bằng lòng với kiến thức chỉ ghi trong sách giáo khoa

(4) Phương pháp giảng dạy, học và đánh giá học sinh cũng cần phải đổi mới

và tuân theo các qui chế đặc biệt linh động

2.1.2 Phương pháp giảng dạy lý thuyết.

-Tin học là một môn học mang tính Khoa học và ứng dụng điển hình Việcgiảng dạy lý thuyết môn Tin học đòi hỏi sự linh hoạt rất cao của các giáo viên

Không thể áp đặt kiến thức của giáo viên hay sách giáo khoa làm chuẩn Với Tinhọc một khái niệm có thể có nhiều định nghĩa và nhiều cách hiểu khác nhau Giáoviên cần chú ý đến cái lõi của kiến thức, đến kỹ năng sử dụng phần mềm và kết quảcuối cùng của bài làm học sinh

- Phương pháp giảng dạy theo module: Môn tin học có một đặc thù khá rõnét là chương trình được chia thành các module tương đối độc lập với nhau Ví dụ

có các module: Hệ điều hành, Soạn thảo văn bản, Bảng tính điện tử, Lập trìnhPascal, Mỗi module như vậy sẽ có một đặc thù riêng trong cách giảng dạy lýthuyết và thực hành Giáo viên cần hiểu và phân biệt rõ các đặc thù này Không thể

áp dụng chung một cách dạy cho tất cả các module chương trình Tùy theo từngmodule kiến thức mà các phương pháp giảng dạy có thể rất khác nhau Ví dụ vớimodule Hệ điều hành, việc giảng chủ yếu thông qua lý thuyết trình bày các kháiniệm và cho học sinh quan sát, thao các cụ thể bằng chuột và bàn phím Với moduleSoạn thảo văn bản, các thao tác cụ thể là quan trọng nhất Với module Lập trìnhPascal, điều quan trọng cần truyền đạt là tư duy thuật toán, minh hoạ bằng lập trình

cụ thể trên máy tính

- Không bao giờ bắt học sinh học thuộc lòng các định nghĩa, khái niệm củasách giáo khoa : việc bắt học sinh học thuộc lòng các định nghĩa, khái niệm ghitrong sách giáo khoa, bản thân việc này đã là rất phản giáo dục rồi Tuy nhiên đốivới môn Tin học, công việc này lại càng không cần thiết Tin học là một môn họcvới đặc tính công nghệ cao, các khái niệm đi liền với công nghệ và thay đổi rấtnhanh Những khái niệm rất cơ bản như thông tin, khái niệm tệp, thư mục, kháiniệm bộ nhớ, mạng máy tính đều đã thay đổi rất nhiều Có lẽ ngày nay không cómột chuyên gia máy tính nào có thể khẳng định rằng mình có thể đưa ra một địnhnghĩa chính xác về, chẳng hạn, khái niệm mạng Internet

- Mô tả khái niệm lý thuyết bằng tình huống, hình ảnh và thao tác trên máytính Như vậy việc kiểm tra kiến thức lý thuyết của môn Tin học cần được tiến hànhmột cách thận trọng thông qua các câu hỏi tình huống, các thao tác cụ thể trên máytính Có thể lấy 1 ví dụ nhỏ: khi hỏi về khái niệm Tệp, Thư mục học sinh không cầnhọc thuộc lòng định nghĩa trong sách Giáo viên sẽ đưa ra các tình huống, câu hỏi và

học sinh trả lời, ví dụ: Trên màn hình Data là tệp hay thư mục? Thư mục IMAGES

có nằm trong thư mục DATA không? Những câu hỏi tình huống như vậy vừa là cácgợi ý vừa là cách tốt nhất để học sinh hiểu rõ hơn các khái niệm

- Tổ chức thảo luận theo nhóm: Trên lớp giáo viên cần tổ chức học sinh theocác nhóm, mỗi nhóm khoảng từ 2 đến 10 học sinh Nhiệm vụ của các nhóm là: + Cùng nhau bàn luận, trao đổi để tìm ra được lời giải của câu hỏi hoặc bài tập mà g+ Cùng nhau thảo luận, tranh cãi về một chủ đề nào đó do giáo viên đưa ra

+ Cùng tiến hành thực tập một bài thực hành theo chương trình hoặc do giáo viêncung cấp

+ Cùng nhau thực hiện một đề tài, một nghiên cứu, lập trình, giải một bài toán khóhoặc một bài tập lớn

2.1.3 Phương pháp tổ chức thực hành:

Có thể tổ chức công việc thực hành trên lớp theo các cách sau:

- Mức 1: Giáo viên đề nghị học sinh thực hành tại chỗ dưới sự giám sát trực

tiếp của GV để kiểm tra kỹ năng và sự hiểu bài của học sinh

- Mức 2: Học sinh làm các bài tập trong sách giáo khoa và giáo viên kiểm

tra kết quả ngay trên máy của học sinh

- Mức 3: Giáo viên ra các đề bài (có thể nhỏ hoặc lớn) để học sinh làm và

thực thi ngay trên máy tính Có thể tiến hành theo từng cá nhân học sinh hoặc theonhóm Giáo viên tiến hành kiểm tra tại chỗ trên máy tính

- Mức 4: Giáo viên ra một đề bài (hoặc một bài tập lớn), học sinh được làm

và thực hành cá nhân hoặc theo nhóm Giáo viên không quan tâm đến quá trình vàcách tiến hành, chỉ quan tâm đến kết quả công việc của học sinh Bài thực hành cóthể làm tại lớp hoặc ở nhà, có thể kéo dài một vài ngày hoặc tuần lễ

2.1.4 Vài phương pháp dạy tin học hiệu quả:

+ Thao diễn minh họa : Giáo viên minh họa một hoạt động cho thấy một kỹ

năng hoặc một số hiện tượng trong khi học sinh quan sát Phương pháp này khơidậy sự quan tâm đối với chủ đề và sử dụng từ một giác quan trở lên như nghe, nhìn,cảm giác Giáo viên có thể sử dụng vật thực hoặc mô hình

+ Thực hành thí nghiệm: Người học được tham gia vào các hoạt đông thực

hành " được động tay động chân" Phương pháp này phát triển các kỹ năng quansát, kỹ năng làm việc bằng chân tay, tư duy phê phán phân tích, kỹ năng áp dụng vàkiểm chứng lý thuyết, kỹ năng trình bày kết quả

+ Hội thảo- thảo luận nhóm: Thảo luận nhóm, thành viên của nhóm đứng

lên trình bày kết quả Phương pháp này khuyến khích học sinh tiến hành các nghiêncứu độc đáo, tạo điều kiện cho các học sinh chấp nhận vai trò lãnh đạo Tạo điềukiện cho các học sinh học hỏi lẫn nhau, trình bày kiên thức cá nhân có giá trị trướclớp Cho phép giảng viên quan sát sự tiến bộ của học viên

+ Trò chơi: Hoạt động học tập này cố gắn các tình huống thực của đời sống.

Các học sinh nhận những vai hoặc vị trí giống như trong cuộc sống thực Phươngpháp này thu hút tất cả các học viên cùng vui, bổ sung tính đa dạng cho khóa học.Các tình huống thực trong cuộc sống có thể được sao chép lại để mô phỏng, qua đóhọc sinh thực hành các kỹ năng học được trong tình huống thực và hơn hết khuyếnkhích các học sinh tham gia giải quyết vấn đề, sự tương tác giữa người học

+ Báo cáo kinh nghiệm: Tham gia khóa học với kinh nghiệm công tác thực

tế Họ vận dụng lý thuyết vào các ứng dụng thực tiễn Người học cần thể hiện nănglực của mình Phương pháp này thúc đẩy học sinh làm việc một cách thực sự, quansát tình huống đời sống thực và cho phép áp dụng lý thuyết vào tình huống thực tế

+ Nghe nhìn: Là một kỹ thuật được sử dụng rộng rãi do video thích hợp cho

đào tạo ngày càng sẵn có Với phương pháp này có thể đưa ra nhiều chủ đề vàthường mang tính kích thích và thống nhất từ đầu đến cuối Do khoảng thời gianquay là cố định nên có thể lên kế hoạch vào bài giảng

+ Tập huấn: Một bài giảng được tổ chức trong đó người học được yêu cầu

cùng làm việc với nhau (hoặc theo nhóm) về những chủ đề/ chủ điểm chung Vớiphương pháp này thì mức độ tham gia cao, có sự cạnh tranh hoặc cùng hợp tác giữacác nhóm Duy trì sự quan tâm và nhiệt tình, tạo nên các ý tưởng có thể cùng chiasẻ

+ Dạy học theo dự án: Quá trình dạy học theo dự án gồm các bước như sau:

Bước 1: Tìm hiểu các vấn đề đang diễn ra chung quanh cuộc sống của học sinh Các

vấn đề này phải có tác động rất rõ nét đối với cuộc sống thường nhật của các em.Những vấn đề này có thể không giống nhau đối với mọi đối tượng học sinh

Bước 2: Tìm kiếm những vấn đề lớn mà thế giới đã và đang phải đối mặt

Bước 3: Tìm trong chương trình giáo viên đang dạy có những bài (phần) nào có nội

dung liên quan đến các vấn đề ở trên Điều này rất quan trọng vì việc giáo viên xácđịnh được các nội dung đó sẽ giúp họ lựa chọn được các nội dung phù hợp để tiếnhành dạy bằng phương pháp dạy học theo dự án có đạt hiệu quả hay không

Bước 4: Lựa chọn một bài, nhiều bài hoặc một phần mà Giáo viên thấy có khả năng

sử dụng được phương pháp dạy học theo dự án

Bước 5: Xác định mức độ tư duy của người học, các Giáo viên cần phải xác định

được mức độ nhận thức của người học để từ đó xác định được dự án phù hợp vớitrình độ các em

Bước 6: Xác định mục tiêu của dự án.

Bước 7: Xác định dự án Giáo viên cần lưu ý khi thực hiện bước này bởi vì nội dung

của dự án sẽ chi phối sản phẩm dự án từ đó chi phối các hoạt động của HS nhằmthực hiện các dự án đó Chính vì cậy, dự án phải có nội dung bao trùm lên toàn bộbài hoặc phần mà giáo viên lựa chọn, đồng thời cũng phải phù hợp với trình độ nhậnthức và tư duy của người học, tránh để diễn ra tình trạng dự án quá khó hoặc quá dễđối với các em

Bước 8: Xác định sản phẩm của dự án – đó là một (hay nhiều) sản phẩm cụ thể mà

người học phải hoàn thành khi thực hiện dự án, đồng thời khi hoàn thành được sảnphẩm thì người học sẽ đạt được các mục tiêu mà giáo viên đề ra

Bước 9: Giáo viên tìm kiếm các tài liệu hỗ trợ cho quá trình dạy của bản thân và cho

quá trình học của người học

Bước 10: Giáo viên lập các phiếu đánh giá bài tập của người học, giáo viên sẽ phát

cho các em các phiếu đánh giá này trước khi tiến hành thực hiện dự án

Bước 11: Giáo viên phân nhóm, mỗi nhóm có từ 4 đến 6 em ở các trình độ khác

nhau