Quản lý nhà nước của thành phố hải phòng đối với báo chí thông qua những vụ việc tiêu biểu

Mặc dù, trong thời gian gần đây, công tác quản lý nhà nước về báo chí tại thành phố Hải Phòng đã có những điều chỉnh để phù hợp với tình hình mới: chủ động cung cấp thông tin cho báo chí

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

NGUYỄN HOÀI THU

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐỐI VỚI BÁO CHÍ THÔNG QUA NHỮNG VỤ VIỆC TIÊU BIỂU

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH BÁO CHÍ HỌC

Hà Nội - 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

NGUYỄN HOÀI THU

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

ĐỐI VỚI BÁO CHÍ THÔNG QUA NHỮNG VỤ VIỆC TIÊU BIỂU

Luận văn thạc sỹ chuyên ngành Báo chí học

Mã số: 60320101

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đinh Văn Hường

Hải Phòng - 2017

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Đinh Văn Hường – Trưởng Ban Chính trị và Công tác Học sinh – Sinh viên, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành Luận văn này

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn sự hợp tác của các chuyên gia, nhà quản lý

và lãnh đạo Ban Tuyên giáo Thành ủy, Sở Thông tin và Truyền thông, Báo Hải Phòng, Báo An ninh Hải Phòng, Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng cùng các Văn phòng đại diện, Phóng viên thường trú các báo Trung ương và tỉnh bạn đặt tại Hải Phòng đã dành thời gian trao đổi, cung cấp thông tin trong mỗi vụ việc; các thầy, cô Khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã chỉ bảo, góp ý và cung cấp tài liệu tham khảo giúp tôi hoàn hành Luận văn này

Xin chân thành cảm ơn!

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Hoài Thu

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn “Quản lý nhà nước của thành phố Hải Phòng đối với báo chí thông qua các vụ việc tiêu biểu” (khảo sát thông tin từ năm

2012 đến nay) là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đinh Văn Hường Các số liệu và thông tin trong Luận văn là hoàn toàn trung thực và có thật, những kết luận khoa học chưa từng công bố trong bất cứ công trình khoa học nào

Tôi xin cam đoan những trích dẫn trong Luận văn này đã được chỉ rõ nguồn gốc Tôi xin chịu trách nhiệm với Luận văn của mình

Hải Phòng, ngày 29 tháng 9 năm 2017

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Hoài Thu

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1.Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 8

7 Kết cấu của Luận văn 9

NỘI DUNG 10

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI BÁO CHÍ VIỆT NAM 10

1.1 Các khái niệm liên quan 10

1.2 Vai trò của quản lý nhà nước đối với báo chí 15

1.3 Nội dung quản lý nhà nước đối với báo chí 16

Tiểu kết Chương 1 32

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI BÁO CHÍ CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐƯỢC PHẢN ÁNH TRÊN BÁO CHÍ ĐỊA PHƯƠNG 34

2.1 Khái quát về báo chí Hải phòng 34

2.2 Quản lý nhà nước đối với báo chí qua xử lý các vụ việc 37

2.3 Nguyên nhân thành công, hạn chế của công tác quản lý nhà nước về báo chí tại Hải Phòng 62

2.4 Một số bài học kinh nghiệm 66

Tiểu kết Chương 2 67

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI BÁO CHÍ HẢI PHÒNG 68

3.1 Một số vấn đề đặt ra từ việc xử lý vụ việc được báo chí phản ánh trên báo chí địa phương 68

3.2 Một số giải pháp 83

3.3 Một số khuyến nghị khoa học 96

Tiểu kết Chương 3 97

KẾT LUẬN 99

TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

PHỤ LỤC 1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài

Thành phố Hải Phòng nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc thuộc vùng văn hóa Bắc Bộ, có vị trí quan trọng trong phát triển vùng, liên kết vùng,

có điều kiện phát huy những tiềm năng, lợi thế về địa lý, điều kiện tự nhiên nên

đã thu hút được nhiều sự quan tâm của báo chí Trên địa bàn Hải Phòng hiện có

40 cơ quan báo chí đăng ký chính thức với Sở Thông tin và Truyền thông, gồm:

07 cơ quan báo chí của thành phố, 03 cơ quan báo chí của lực lượng vũ trang, 30 văn phòng đại diện, phóng viên thường trú của các báo trung ương, các bộ, ngành

Mặc dù, trong thời gian gần đây, công tác quản lý nhà nước về báo chí tại thành phố Hải Phòng đã có những điều chỉnh để phù hợp với tình hình mới: chủ động cung cấp thông tin cho báo chí, tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí hoạt động theo đúng tôn chỉ, mục đích; mở rộng các văn phòng đại diện, phóng viên thường trú của các báo trung ương, bộ, ngành tại thành phố;

nỗ lực đưa các cơ quan báo chí vào hoạt động chung, tạo thành một cộng đồng báo chí, xóa khoảng cách giữa báo chí thành phố và các văn phòng đại diện, phóng viên thường trú Những kết quả đạt được đã giúp các cơ quan báo chí và cơ quan quản lý báo chí có cơ sở quan trọng để tiếp tục thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, thúc đẩy báo chí không ngừng phát triển, xứng đáng là vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng - văn hóa của Đảng

Tuy nhiên, những chuyển biến tích cực trong hoạt động báo chí chỉ mới

là bước đầu và chưa thật sự vững chắc Những nhươc điểm, yếu kém trong hoạt động này vẫn là mối quan tâm và cũng là bức xúc của toàn xã hội Có thể khái quát một số khuyết điểm chính trong hoạt động báo chí qua một số sự việc cụ thể xảy ra tại thành phố Hải Phòng như: xu hướng giật gân, câu khách; tình trạng phản ánh thông tin thiếu chính xác, sai sự thật, suy diễn, quy chụp một cách tùy tiện; vấn đề đạo đức nghề nghiệp báo chí chưa được chú trọng Đặc biệt, việc quản lý các văn phòng đại diện, phóng viên thường trú

trên địa bàn thành phố còn nhiều bất cập, do đây là đối tượng cần quản lý nhưng cơ quan chủ quản lại không thuộc phạm vi quản lý của thành phố và các văn phòng đại diện thường trú tại Hải Phòng chưa được tòa soạn quan tâm đúng mức, quản lý thiếu chặt chẽ, thiếu chọn lọc trong tuyển dụng, thông tin thiếu khách quan, gây khó khăn cho các địa phương nơi thường trú Khi xảy

ra các vụ việc nổi cộm, cơ quan quản lý nhà nước về báo chí chưa phát huy được hết chức năng tham mưu để ứng phó với sự cố, dẫn đến việc không thống nhất trong nội dung thông tin, gây ảnh hưởng tới đời sống xã hội

Từ những lý do kể trên có thể thấy việc nghiên cứu cách xử lý trong quản lý Nhà nước về báo chí qua những sự việc cụ thể xảy ra tại thành phố Hải Phòng để rút kinh nghiệm và tăng cường công tác quản lý báo chí trong giai đoạn truyền thông đa phương tiện như hiện nay là rất cần thiết Vì vậy, việc nghiên cứu sâu, có hệ thống để đưa ra những giải pháp chủ yếu nâng cao hoạt động quản lý nhà nước về báo chí tại địa phương sẽ phù hợp với xu thế phát triển chung của xã hội, của báo chí và mang lại hiệu quả cao trong hoạt động báo chí trên địa bàn Hải Phòng là một yêu cầu vừa cơ bản, vừa cấp bách; vừa có ý nghĩa lý luận vừa mang tính thực tiễn sâu sắc

Xuất phát từ những lý do kể trên, nên tác giả rất tâm huyết khi chọn đề

tài “Quản lý nhà nước của thành phố Hải Phòng đối với báo chí thông qua

các vụ việc tiêu biểu” nhằm góp phần làm rõ những bất cập tồn tại và đề xuất

những giải pháp chủ yếu để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động báo chí tại thành phố Hải Phòng

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Liên quan đến nội dung đề tài có một số nghiên cứu và tài liệu trước đó

mà tác giả có thể tham khảo và trích dẫn nguồn thông tin như:

Luật Báo chí năm 2016 đã chính thức được ban hành và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2017 Luật Báo chí mới đã khắc phục một số những bất cập từ thực tiễn hoạt động báo chí hiện nay; tuy nhiên, để quản lý hoạt động báo chí có hiệu quả, nhất là với một địa phương cụ thể thì vẫn cần những văn bản dưới Luật có liên quan chặt chẽ, cụ thể hơn nữa

Những nghiên cứu được xuất bản thành sách như:

- Ban Tuyên giáo Trung ương (2007), Tăng cường lãnh đạo, quản lý tạo điều kiện để báo chí nước ta phát triển mạnh mẽ, vững chắc trong thời gian tới

- Hoàng Quốc Bảo chủ biên (2010), Lãnh đạo và quản lý hoạt động báo chí ở Việt Nam hiện nay

- Đỗ Quý Doãn (2014), Quản lý và phát triển thông tin báo chí ở Việt Nam

- Nhiều tác giả (2013), Đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước về báo chí, xuất bản, Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông

- Đỗ Chí Nghĩa (2012), Vai trò của báo chí trong định hướng dư luận xã

hội, Nhà xuất bản Lý luận chính trị, Hà Nội

- Lê Minh Toàn (2009), Quản lý nhà nước về Thông tin và Truyền thông

- Nguyễn Thế Kỷ chủ biên (2012), Công tác lãnh đạo, quản lý báo chí trong

25 năm tiến hành sự nghiệp đổi mới, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia

Các bài báo, bài nghiên cứu khoa học được đăng trên các tạp chí chuyên ngành như:

- Hồng Vân (21/6/2006), Một số vấn đề đặt ra trong công tác lãnh đạo, quản lý báo chí trước yêu cầu mới, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

- Lê Doãn Hợp (18/6/2007), Quản lý báo chí trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay, Báo Nhân dân điện tử

- Tô Huy Rứa (21/6/2007), Tiếp tục đổi mới và phát triển vững chắc nền báo chí cách mạng nước ta, Báo Nhân dân

Ở những góc độ khác đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý Nhà nước về báo chí ở các địa phương khác như:

- Đặng Đình Huân (2015), Vấn đề quản lý nhà nước về hoạt động

báo chí ở Cần Thơ hiện nay, Luận văn Thạc sỹ báo chí, Trường Đại học

Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) Luận văn trình bày những khái niệm cơ bản và hệ thống hóa, khái quát hóa một số vấn đề

lý luận và thực tiễn về hoạt động báo chí và công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí Khảo sát thực trạng và từ đó phân tích rõ những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân trong quản lý nhà nước về hoạt động báo

chí ở Cần Thơ thời gian qua Đề xuất phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hoạt động báo chí ở thành phố Cần Thơ trong thời gian tới

- Phạm Bá Nhiễu (2007), Công tác lãnh đạo, quản lý báo chí ở thành

phố Hồ Chí Minh hiện nay, Luận văn Thạc sỹ báo chí, Học viện Báo chí và

tuyên truyền Trên cơ sở phân tích lý luận và đánh giá thực trạng công tác lãnh đạo, quản lý báo chí ở thành phố Hồ Chí Minh và luận văn đã đề xuất những định hướng và giải pháp tăng cường công tác lãnh đạo, quản lý báo chí ở thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo

- Phí Thị Thanh Tâm (2007), Pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh

vực báo chí ở Việt Nam hiện nay, Luận văn Thạc sỹ Luật, Trường Đại học

Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học quốc gia Hà Nội)

- Trần Thu Hằng (2015), Quản lý nhà nước cấp tỉnh về báo chí khu vực

Đồng bằng sông Hồng, Luận văn Thạc sỹ báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên

truyền Đề tài đã hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận và vấn đề quản lý nhà nước cấp tỉnh về báo chí Khảo sát thực trạng ở một số tỉnh vùng Đồng bằng sông Hồng và phân tích để tìm kiếm các khuyến nghị khoa học nhằm nâng cao chất lượng và năng lực quản lý nhà nước cấp tỉnh về báo chí hiện nay

Hay các học viên trước đó nghiên cứu về báo chí tại Hải Phòng với các nội dung:

- Hoàng Thị Anh (2008), Báo chí với việc bảo vệ giá trị văn hóa qua lễ

hội Chọi trâu Đồ Sơn - Hải Phòng, Luận văn Thạc sỹ Báo chí học, Trường

Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học quốc gia Hà Nội)

- Thái Việt Hương (khóa 40), Nhật báo Hải Phòng trong những năm đổi

mới, Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại

học quốc gia Hà Nội)

- Trần Thị Hà Giang (2012), Một số giải pháp nâng cao hiệu quả

quản lý hoạt động báo chí trên địa bàn thành phố Hải Phòng, Luận văn

Thạc sỹ báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Trên cơ sở nghiên cứu

những vấn đề cơ bản về cơ sở lý luận, thực tiễn của quản lý hoạt động báo chí, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động báo chí trên địa bàn thành phố Hải Phòng, góp phần đắc lực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành phố Hải Phòng

- Vũ Anh Thư (2015), Báo chí Hải Phòng với vấn đề phản biện xã hội

đối với quyết sách của thành phố, Luận văn Thạc sỹ báo chí và truyền thông,

Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học quốc gia Hà Nội) Qua khảo sát và nghiên cứu các tài liệu, các công trình nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy các nghiên cứu này tuy đã đề cập đến những vấn đề cơ bản của quản lý Nhà nước về báo chí nhưng mới chỉ đề cập đến một số khía cạnh của hoạt động quản lý Nhà nước và theo những chủ đề chuyên sâu khác nhau, chưa có công trình nào nghiên cứu cụ thể, đánh giá toàn diện các hoạt động quản lý Nhà nước về báo chí qua từng vụ việc tiêu biểu, đặc biệt là gắn với điều kiện tại một địa phương có hoạt động báo chí tương đối sôi động như thành phố Hải Phòng

Từ năm 2012 đến nay, Sở Thông tin và Truyền thông Hải Phòng đã chú trọng tham mưu cho Ủy ban nhân dân thành phố ban hành những văn bản quy phạm pháp luật để nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước về báo chí Nhưng trên thực tế, hoạt động báo chí trong thời gian gần đây có những

vụ việc và sự kiện “nóng”, thông tin phức tạp mà các văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương và thành phố chưa quán triệt hết Từ đó, có thể khẳng định rằng việc đi sâu nghiên cứu để rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu

từ những vụ việc tiêu biểu là thực sự cần thiết đối với quản lý hoạt động báo chí nói chung và đối với thành phố Hải Phòng nói riêng hiện nay

Vì vậy, đề tài nghiên cứu “Quản lý nhà nước của thành phố Hải

Phòng đối với báo chí thông qua những vụ việc tiêu biểu” sẽ không có sự

trùng lặp với những đề tài và công trình nghiên cứu kể trên, đề tài này lần đầu tiên được tác giả luận văn triển khai, nghiên cứu ở góc độ tiếp cận chuyên sâu

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận, pháp lý về báo chí, luận văn sẽ khảo sát, nghiên cứu, đánh giá thực trạng tình hình quản lý Nhà nước của thành phố Hải Phòng đối với báo chí thông qua xử lý những vụ việc tiêu biểu được đăng tải trên báo chí Hải Phòng, từ đó đề xuất các giải pháp, các khuyến nghị khoa học nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước đối với báo chí của thành phố Hải Phòng hiện tại và tương lai

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, luận văn sẽ khảo sát các tin, bài, các chuyên mục, chuyên đề liên quan đến những sự kiện và vụ việc tiêu biểu diễn ra tại Hải Phòng được đăng trên các báo Song song với đó sẽ khảo sát những văn bản quản lý Nhà nước của thành phố Hải Phòng đã được ban hành để chỉ đạo, định hướng, thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về báo chí của thành phố Qua thống kê, đánh giá, phân tích, phân loại các bài báo, các văn bản để làm rõ công tác quản lý Nhà nước về báo chí của thành phố Hải Phòng trong từng vụ việc có những mặt mạnh, yếu như thế nào; làm rõ quan điểm xử lý vụ việc, xử lý thông tin của cơ quan quản lý nhà nước về báo chí để có những giải pháp tối ưu trong những sự kiện, vụ việc có thể diễn ra tiếp theo

Các nhiệm vụ cụ thể là:

- Hệ thống hóa lý luận và pháp luật về quản lý nhà nước đối với báo chí

- Hệ thống hóa những vụ việc tiêu biểu xảy ra tại Hải Phòng, tham chiếu với với những vấn đề lý luận liên quan, làm rõ nội dung, phương thức quản lý nhà nước về báo chí tại địa phương

- Phân tích sự cần thiết của công tác quản lý Nhà nước về báo chí và xử

lý đối với từng vụ việc cụ thể

- Đánh giá thực trạng của báo chí Hải Phòng trong nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền và trong công tác quản lý Nhà nước về báo chí trên địa bàn

- Đề xuất các giải pháp và khuyến nghị khoa học để nâng cao chất lượng quản lý Nhà nước từ những sự kiện nhỏ đến những nhiệm vụ thông tin tuyên truyền lớn tại địa phương

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là vấn đề “Quản lý nhà nước của thành phố Hải Phòng đối với báo chí thông qua những vụ việc tiêu biểu”

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Khảo sát các báo trên địa bàn thành phố Hải Phòng bao gồm: 07 cơ quan báo chí của thành phố: Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng, Báo Hải Phòng và Báo Hải Phòng điện tử, Báo An ninh Hải Phòng và Báo An ninh Hải Phòng điện tử, Tạp chí Khoa học và Kinh tế, Tạp chí Sinh hoạt chi

bộ, Tạp chí Cửa biển và Tạp chí Khoa học; 03 cơ quan báo chí trung ương đặt trụ sở chính tại Hải Phòng: Báo Hải quân, Tạp chí Hải quân, Báo Quân khu Ba; 30 văn phòng đại diện, phóng viên thường trú các báo trung ương và tỉnh bạn; các phóng viên, nhà báo, cộng tác viên hoạt động trên địa bàn thành phố

từ năm 2012 đến nay

- Khảo sát trên các văn bản quản lý Nhà nước về báo chí của Trung ương

và thành phố Hải Phòng tham chiếu trên từng vụ việc điển hình

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn thực hiện dựa trên quan điểm, đường lối quản lý về báo chí của Đảng và quản lý Nhà nước ta từ Trung ương xuống địa phương; chức năng, nhiệm vụ của báo chí, những lý thuyết về truyền thông, báo chí

5.2 Phương pháp cụ thể:

- Phương pháp khảo sát tài liệu: được sử dụng để tiếp cận các giáo trình, các tài liệu và các công trình nghiên cứu trước đây để rút ra những vấn đề lý luận cần thiết

- Phương pháp tổng hợp: sưu tầm, thống kê, so sánh, phân loại các tác phẩm báo chí, các văn bản chỉ đạo và xử lý thông tin, các hoạt động liên quan

đến phạm vi, đối tượng đề tài nghiên cứu từ đó hệ thống hóa các tài liệu và các tác phẩm báo chí để đánh giá thông tin và đưa ra nhận xét

- Phương pháp nghiên cứu văn bản: cụ thể là đánh giá, phân tích các tác phẩm và các văn bản quản lý nhà nước về báo chí trong từng vụ việc

- Phương pháp phân tích tác phẩm báo chí thuộc các loại hình: báo in, bá nói, báo hình và báo mạng điện tử

- Phỏng vấn sâu:

+ Lãnh đạo Sở Thông tin và Truyền thông Hải Phòng về công tác quản

lý Nhà nước về báo chí, lãnh đạo cơ quan báo chí;

+ Lãnh đạo Ban Tuyên giáo về tình hình định hướng thông tin tuyên truyền trên tất cả các báo tại địa phương;

+ Các phóng viên, nhà báo về việc hoạt động tác nghiệp, những khó khăn và thuận lợi khi tiếp cận và xử lý thông tin như thế nào

+ Một số bạn xem truyền hình, bạn đọc để có thể so sánh giữa thông tin của các cơ quan báo chí thành phố và thông tin từ các cơ quan báo chí trung ương và tỉnh bạn đặt tại Hải Phòng khác nhau như thế nào; để thăm dò dư luận lấy phản hồi và thu thập các số liệu, ghi nhận, đánh giá khách quan các hoạt động báo chí và hoạt động quản lý Nhà nước về báo chí trên địa bàn thành phố Hải Phòng

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Báo chí là cầu nối giữa nhà nước và nhân dân, báo chí hoạt động trên địa bàn thành phố Hải Phòng cũng nằm trong khuôn khổ đó Đề tài khi hoàn thành sẽ là một sản phẩm khoa học, trong đó bao hàm những lý luận quan trọng nhất trong công tác lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước trong hoạt động báo chí nói chung và hoạt động báo chí tại Hải Phòng nói riêng; góp phần làm sáng tỏ và cụ thể hơn về phương diện lý luận và thực tế

về vai trò của công tác quản lý nhà nước về báo chí cấp địa phương hiện nay

Đề tài cũng có khả năng làm rõ hơn cách xử lý với mỗi vụ việc đặc trưng, cách thức định hướng thông tin, quản lý đối với hoạt động báo chí; chỉ

ra những ưu điểm, thành tựu và quan trọng hơn là chỉ rõ được những yếu kém

và khuyết điểm, xác định rõ nguyên nhân và đề xuất phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác lãnh đạo, quản lý hoạt động báo chí và quản lý thông tin trong từng vụ việc xảy ra tại địa phương

Về lý luận, luận văn góp phần làm rõ vai trò, tầm quan trọng, chức năng

và cách thức hoạt động của báo chí và hoạt động quản lý Nhà nước về báo chí tại địa phương Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể gợi mở cho các cơ quan báo chí thay đổi về cách thức thông tin về các vấn đề, sự kiện “nóng” của thành phố; các cơ quan nhà nước đổi mới cách thức quản lý báo chí, cách thức cung cấp thông tin định hướng tuyên truyền cho mỗi vụ việc

7 Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận văn

có 03 chương như sau:

- Chương 1: Lý luận chung về công tác quản lý nhà nước đối với báo chí Việt Nam

- Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với báo chí của thành phố Hải Phòng được phản ánh trên địa phương

- Chương 3: Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với báo chí Hải Phòng

Nội dung của luận văn sẽ được trình bày theo thứ tự chương mục trên

NỘI DUNG

1 CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI

VỚI BÁO CHÍ VIỆT NAM 1.1 Các khái niệm liên quan

1.1.1 Báo chí

- Theo Luật Báo chí năm 1989:

“Báo chí ở nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của các tổ chức của Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội; là diễn đàn của nhân dân”

- Theo Luật Báo chí năm 2016:

Điều 4 nói rõ “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân”

Điều 3 giải thích “Báo chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, vấn đề trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh được sáng tạo, xuất bản định kỳ và phát hành, truyền dẫn tới đông đảo công chúng thông qua các loại hình báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử” và “Hoạt động báo chí: là hoạt động sáng tạo tác phẩm báo chí, sản phẩm báo chí, sản phẩm thông tin có tính chất báo chí; cung cấp thông tin và phản hồi thông tin cho báo chí; cải chính thông tin trên báo chí; xuất bản, in, phát hành báo in; truyền dẫn báo điện tử và truyền dẫn, phát sóng báo nói, báo hình”

- Báo chí là hoạt động thông tin đại chúng:

"Thông tin đại chúng" là bản chất của hoạt động báo chí, bản chất này quy định tính chất của sản phẩm báo chí và phương thức hoạt động của người làm báo "Đại chúng" trong thuật ngữ "thông tin đại chúng" bao gồm những

nội dung sau: đối tượng tác động của thông tin là xã hội rộng rãi bao gồm các tầng lớp, các nhóm xã hội khác nhau; những nhu cầu thông tin của nhân dân được ưu tiên bảo đảm và là thước đo năng lực hoạt động thông tin báo chí; mục đích của thông tin là nhằm hình thành đời sống tinh thần lành mạnh của

xã hội, qua đó tác động vào việc giải quyết các nhiệm vụ xây dựng và phát triển đất nước Như vậy, từ "đại chúng" ở đây thể hiện tính phổ biến rộng rãi

về nội dung và đối tượng tác động thông tin

"Thông tin" là thuật ngữ nền tảng của báo chí, thông tin liên quan trực tiếp đến tính hiệu quả của các phương tiện thông tin đại chúng, đến những đòi hỏi về phương pháp, hình thức sáng tạo của nhà báo, đến nguyên tắc về sự tác động qua lại giữa báo chí và công chúng

- Báo chí là loại hình hoạt động chính trị - xã hội:

Hoạt động báo chí là một trong những loại hình của hoạt động chính trị,

xã hội Với tính chất là một hoạt động chính trị, xã hội, nội dung quan trọng nhất của báo chí là thông tin chính trị Theo nghĩa hẹp, thông tin chính trị chỉ phản ánh các sự kiện, hiện tượng và vấn đề của lĩnh vực chính trị Theo nghĩa rộng, thuật ngữ thông tin chính trị còn hàm chứa cả những tin tức về các lĩnh vực khác nhau của đời sống kinh tế, xã hội

Hoạt động báo chí mang tính chất chính trị, xã hội còn bởi vì nó có vai trò to lớn trong đời sống chính trị, xã hội Ở nước ta, báo chí cách mạng luôn giữ vai trò quan trọng Những năm chiến tranh chống xâm lược, báo chí cách mạng có những cống hiến to lớn trong giải phóng dân tộc, bảo vệ

Tổ quốc và thống nhất đất nước Báo chí được sử dụng như một công cụ đắc lực trong việc giáo dục lòng yêu nước, ý thức chính trị, tập hợp lực lượng cách mạng tiến tới thành lập Đảng Đất nước bước vào thời kỳ xây dựng và phát triển, báo chí là công cụ có hiệu lực, là vũ khí mạnh mẽ chống các hiện tượng tiêu cực, bảo thủ, truyền bá các kinh nghiệm tiên tiến, động viên, hình thành các phong trào quần chúng rộng rãi để thực hiện các nhiệm vụ chính trị của công cuộc xây dựng và phát triển đất nước

1.1.2 Quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với sự ra đời của Nhà nước, đó là quản

lý toàn xã hội Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, một

bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản lý, đặc biệt nhằm duy trì trật tự xã hội, thực hiện mục đích bảo vệ địa vị của giai cấp thống trị Nội hàm của quản lý nhà nước thay đổi phụ thuộc vào chế độ chính trị, lịch sử và đặc điểm văn hoá, trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia qua các giai đoạn lịch sử

Trong hệ thống xã hội, có nhiều chủ thể tham gia quản lý xã hội như: tổ chức chính trị, nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, các đoàn thể nhân dân, các hiệp hội So với quản lý của các tổ chức khác, thì quản lý nhà nước có những điểm khác biệt như sau:

- Chủ thể quản lý nhà nước là các cơ quan, cá nhân trong bộ máy quản lý nhà nước được trao quyền, gồm: cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp;

- Đối tượng quản lý của Nhà nước là tất cả các cá nhân, tổ chức sinh sống và hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia, công dân làm việc bên ngoài lãnh thổ quốc gia

- Quản lý nhà nước là quản lý toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao

- Quản lý nhà nước mang tính quyền lực nhà nước, sử dụng công cụ pháp luật nhà nước, chính sách để quản lý xã hội

- Mục tiêu của quản lý nhà nước là phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định

và phát triển của toàn xã hội

Từ những đặc điểm trên, có thể hiểu quản lý nhà nước là một dạng quản

lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật và chính sách để điều chỉnh hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục

vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội

Quản lý nhà nước là các công việc của nhà nước, được thực hiện bởi tất

cả các cơ quan nhà nước; cũng có khi do nhân dân trực tiếp thực hiện bằng hình thức bỏ phiếu hoặc do các tổ chức xã hội, các cơ quan xã hội thực hiện nếu được nhà nước giao quyền thực hiện chức năng nhà nước Quản lý nhà nước thực chất là sự quản lý có tính chất nhà nước, do nhà nước thực hiện thông qua bộ máy nhà nước trên cơ sở quyền lực nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ, chức năng của Chính phủ là hệ thống cơ quan được thành lập

để chuyên thực hiện hoạt động quản lý nhà nước

1.1.3 Quản lý nhà nước đối với báo chí

Trên thực tế, cơ quan quản lý của Nhà nước ta chủ yếu vẫn nghiên cứu

xu thế phát triển, dự báo sự phát triển để đưa ra những cơ chế, chính sách, yếu

tố, điều kiện cho sự phát triển Còn trách nhiệm chính vẫn là từ cơ quan báo chí, từ Ban biên tập và ngay bản thân của các nhà báo đóng góp cho sự phát triển đó

Vì vậy, Quản lý nhà nước về báo chí không chỉ bằng hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật… mà còn bằng sức mạnh của cả hệ thống chính trị:

- Các cấp ủy đảng, chính quyền, trong đó cơ sở đảng của cơ quan báo chí và cơ quan chủ quản báo chí có vai trò rất quan trọng

- Vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó vai trò của Hội Nhà báo Việt Nam, chi hội nhà báo cơ sở cần đươc thể hiện và phát huy Mỗi tòa soạn báo chí và chi hội nhà báo có vai trò quan trọng trong việc tuyền truyền, giáo dục, giúp đỡ thành viên của mình, cũng như kiểm tra, giám sát mọi hoạt động chấp hành pháp luật và quy ước đạo đức nghề nghiệp của nhà báo

- Vai trò của công chúng như là lực lượng xã hội quan trọng quyết định vai trò, vị thế và sức mạnh xã hội của cơ quan báo chí Công chúng là người giám sát mọi hoạt động của nhà báo, đánh giá và thẩm định sản phẩm báo chí

Điều 7 Luật Báo chí 2016 quy định về “Cơ quan quản lý nhà nước về báo chí”

1- Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về báo chí

2- Bộ Thông tin và Truyền thông chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về báo chí

3- Các bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện quản lý nhà nước về báo chí

4- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm quản lý nhà nước về báo chí tại địa phương

*Quản lý nhà nước về báo chí ở trung ương

Thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được Luật Báo chí quy định,

Bộ Thông tin và truyền thông thực hiện chức năng quản lý nhà nước về báo chí trên nhiều lĩnh vực, điển hình là các lĩnh vực sau:

- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và phát triển sự nghiệp báo chí

- Xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về báo chí

- Thanh tra, kiểm tra hoạt động báo chí

* Quản lý nhà nước về báo chí ở các bộ, cơ quan ngang bộ

Các bộ, cơ quan ngang bộ - với vai trò là cơ quan chủ quản báo chí – có nhiệm vụ chỉ đạo, quản lý cơ quan báo chí thuộc quyền trong việc thực hiện phương hướng, nhiệm vụ, kế hoạch hoạt động; đồng thời tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ báo chí đảm bảo các tiêu chuẩn về chính trị, nghiệp vụ

* Quản lý nhà nước về báo chí ở địa phương

Sở Thông tin và Truyền thông có trách nhiệm quản lý nhà nước về báo chí ở địa phương; tham mưu cho lãnh đạo tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về quy hoạch báo chí; soạn thảo mới, cụ thể hóa, hướng dẫn việc thực hiện các văn bản pháp quy về báo chí trên cơ sở nội dung của Luật Báo chí và Nghị định 51/2002/NĐ-CP; thực hiện chức năng quản lý hoạt động của các Văn phòng đại diện và Phóng viên thường trú của báo chí trung ương và địa phương khác đặt trên địa bàn…

* Công cụ quản lý nhà nước về báo chí

- Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam: Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh, Lệnh của Chủ tịch nước,…

- Tổ chức bộ máy, phân cấp phân quyền trong quản lý

- Đội ngũ cán bộ công chức, viên chức trong bộ máy tổ chức quản lý

1.2 Vai trò của quản lý nhà nước đối với báo chí

Quản lý nhà nước đối với báo chí mang tính quyền lực Nhà nước, tính tổ chức cao được điều chỉnh bằng pháp luật và lấy pháp luật làm công cụ chủ yếu, nhằm đáp ứng kịp thời thông tin phục vụ đời sống cá nhân, xã hội ngày càng cao, đảm bảo trật tự quản lý và quyền công dân, vừa mang tính phổ biến, vừa mang tính đặc thù quản lý tư tưởng văn hóa

Báo chí là hiện tượng xã hội tác động và chi phối ngày càng sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Do đó, quản lý nhà nước về báo chí là đòi hỏi tất yếu khách quan, là nguyên tắc và phương thức bắt buộc để huy động tối đa năng lực tác động của báo chí, truyền thông vào mục đích phát triển đất nước, hạn chế đến mức thấp nhất những hiệu ứng ngoài mong đợi

Quản lý nhà nước về báo chí phát huy tốt vai trò đồng nghĩa với sức mạnh của báo chí được phát huy cao nhất, để báo chí tập trung nguồn lực và mọi cố gắng vào phục vụ mục đích phát triển đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng; là tạo mọi điều kiên cho báo chí phát triển và phục vụ sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước

Báo chí gắn liền với vấn đề tự do tư tưởng, tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí Quản lý nhà nước về báo chí là nhằm bảo đảm tự do báo chí và tự do ngôn luận trên báo chí được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật, vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”

Dư luận báo chí gắn liến với dư luận xã hội Quản lý nhà nước về báo chí là nhắm bảo đảm cho báo chí phát huy vai trò định hướng dư luận xã hội không chỉ trong nước, trong khu vực mà còn trên phạm vi toàn thế giới

Vì vậy, vai trò của quản lý nhà nước về báo chí cần thực hiện một số yêu cầu sau:

- Quản lý nhà nước về báo chí phải đảm bảo quyền tự do ngôn luận, tự

do báo chí, có quyền được thông tin của công dân

- Quản lý về báo chí phải được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, quản lý của nhà nước và trong khuôn khổ của pháp luật

- Phát triển báo chí phải đi đôi với quản lý chặt chẽ, có hiệu quả toàn bộ

hệ thống báo chí cũng như từng cơ quan báo chí

- Quản lý nhà nước về báo chí phải bắt kịp trình độ phát triển cao của phương tiện kỹ thuật, công nghệ truyền thông hiện đại

- Quản lý nhà nước và pháp luật về báo chí phải phù hợp với cơ chế vận hành trong điều kiện kinh tế thị trường Pháp luật phải điều chỉnh kịp thời những tác động của thị trường, quy luật cung cầu

1.3 Nội dung quản lý nhà nước đối với báo chí

Các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành đã mang lại hiệu quả thiết thực hơn trong công tác quản lý báo chí, chấn chỉnh và đưa hoạt động báo chí đi vào nề nếp Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ thông tin và

sự thay đổi nhanh chóng của đời sống thì nhìn chung, các văn bản quy phạm pháp luật này còn thiếu đồng bộ, việc sửa đổi, bổ sung chậm được tiến hành Hải Phòng luôn tích cực triển khai thực hiện các văn bản chỉ đạo của Trung ương thuộc lĩnh vực báo chí đã góp phần định hướng thông tin báo chí, hạn chế các hoạt động báo chí thiếu kiểm soát, ảnh hưởng xấu tới dư luận xã hội tại địa phương

1.3.1 Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013

Điều 25, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm

2013 nêu rõ “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định”

Các quyền tự do ngôn luận, báo chí đã được khẳng định ngay trong Điều

10, Hiến pháp đầu tiên (năm 1946) của Nhà nước Việt Nam, sau đó được tiếp tục ghi nhận trong các bản Hiến pháp sau này Các quyền hiến định đó được thể chế hóa trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam

Cụ thể, Luật Báo chí có ghi rõ các điều khoản về bảo đảm tự do ngôn luận, tự do báo chí và Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện các quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí Báo chí và nhà báo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được Nhà nước bảo hộ; không một tổ chức và cá nhân nào được hạn chế, cản trở báo chí, nhà báo hoạt động Đồng thời, không ai được lạm dụng các quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí để xâm phạm lợi ích Nhà nước, tập thể và công dân Công dân có quyền được thông tin qua báo chí về mọi mặt của tình hình trong nước và thế giới; tiếp xúc, cung cấp thông tin cho các cơ quan báo chí

và nhà báo; gửi tin, bài, ảnh và tác phẩm khác cho báo chí mà không phải kiểm duyệt; chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thông tin, phát biểu

ý kiến, góp ý kiến, phê bình, kiến nghị, khiếu nại

Luật Báo chí cũng quy định trách nhiệm của các cơ quan báo chí trong việc đăng, phát sóng các tác phẩm, ý kiến của công dân, trả lời hoặc yêu cầu

tổ chức, người có chức vụ trả lời khiếu nại, tố cáo, ý kiến đóng góp…

Tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí thuộc các quyền cơ bản của con người trong một xã hội phát triển Song thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí như thế nào lại là vấn đề cần đề cập một cách cụ thể, căn cứ vào sự lựa chọn con đường phát triển của mỗi quốc gia và

hệ thống luật pháp của quốc gia ấy, cùng với các tiêu chí của nền văn hóa mà trực tiếp là đạo đức Nên dù thực hiện các quyền này, trong khuôn khổ pháp luật, để phù hợp với truyền thống văn hóa, phục vụ lợi ích của đất nước, của dân tộc, của cộng đồng, báo chí không thể lợi dụng quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí được quan niệm một cách cực đoan mà xâm phạm tới quyền và lợi ích của mọi tổ chức, cá nhân, của đất nước Đó là những vấn đề tất yếu mà chỉ từ nhận thức đầy đủ, nghiêm túc thì mỗi công dân, mỗi cơ quan báo chí, mỗi người làm báo mới có thể sử dụng quyền tự do báo chí và quyền tự do ngôn luận trên báo chí một cách thiết thực, hiệu quả,

có ý nghĩa tích cực với xã hội và con người

1.3.2 Luật báo chí năm 2016

* Điều 6 Luật báo chí năm 2016 quy định về “Nội dung quản lý nhà nước về báo chí”

1- Xây dựng, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển báo chí

2- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về báo chí; xây dựng chế độ, chính sách về báo chí

3- Tổ chức thông tin cho báo chí; quản lý thông tin của báo chí

4- Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ người làm báo của các cơ quan báo chí và cán bộ quản lý báo chí

5- Tổ chức quản lý hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực báo chí 6- Cấp, thu hồi các loại giấy phép trong hoạt động báo chí và thẻ nhà báo 7- Quản lý hợp tác quốc tế về báo chí, quản lý hoạt động của cơ quan báo chí Việt Nam liên quan đến nước ngoài và hoạt động của báo chí nước ngoài tại Việt Nam

8- Kiểm tra báo chí lưu chiểu; quản lý hệ thống lưu chiểu báo chí quốc gia 9- Chỉ đạo, thực hiện chế độ thông tin, báo cáo, thống kê và công tác khen thưởng, kỷ luật trong hoạt động báo chí

10- Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về báo chí

Các nội dung quản lý Nhà nước về báo chí là yếu tố quan trọng để phát triển nền tảng cho xã hội thông tin dựa trên nền kinh tế tri thức và phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Vì vậy, cụ thể hóa các nội dung quản lý nhà nước về báo chí là một bảo đảm chắc chắn cho báo chí có thể phát triển ngày càng lớn mạnh, khắc phục những thiếu sót, ngăn chặn hoạt động lợi dụng báo chí để phá hoại công cuộc đổi mới phát triển đất nước của nhân dân ta Bám sát các nội dung quản lý báo chí là tạo một khuôn khổ pháp

lý cơ bản, tạo môi trường tự do sáng tạo, bình đẳng cho báo chí thành phố Hải Phòng phát triển, đồng thời là hoạt động bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong hoạt động báo chí, chống xu hướng thương mại hoá báo chí, bảo

tồn, phát triển nền văn hoá dân tộc, ngăn chặn các hoạt động báo chí bất chấp hậu quả về chính trị, tư tưởng và văn hoá Lợi nhuận của hoạt động báo chí không thể tách rời các mục tiêu hàng đầu về chính trị, tư tưởng và văn hoá

* Các nội dung cụ thể khác của Luật Báo chí năm 2016 quy định quản

lý nhà nước về báo chí

- Vấn đề tự do báo chí và tự do ngôn luận trên báo chí: tự do tham gia vào quá trình hoạt động báo chí, tự do hưởng thụ sản phẩm báo chí

+ Đối với công dân (Điều 11)

1- Phát biểu ý kiến về tình hình đất nước và thế giới

2- Tham gia ý kiến xây dựng và thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước

3- Góp ý kiến, phê bình, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo trên báo chí đối với các tổ chức của Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và các tổ chức, cá nhân khác

+ Đối với nhà nước (Điều 13)

1- Nhà nước tạo Điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí và để báo chí phát huy đúng vai trò của mình

2- Báo chí, nhà báo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được Nhà nước bảo hộ Không ai được lạm dụng quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân

3- Báo chí không bị kiểm duyệt trước khi in, truyền dẫn và phát sóng Hiện nay, việc thực hiện quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí trên địa bàn thành phố Hải Phòng còn gặp khó khăn khi nhận thức về pháp luật của nhân dân thành phố chưa trở thành ý thức thường trực, tự giác, hệ thống truyền thông tuy phát triển song còn thiếu chuyên nghiệp, dẫn đến một số cá nhân thiếu thiện chí lợi dụng truyền thông để tác động xấu tới xã hội Vấn

đề đặt ra cho Hải Phòng là làm sao để quản lý tốt quyền tự do báo chí và tự do

ngôn luận để nhân dân thành phố sẽ được hưởng các quyền này ngày càng đầy đủ hơn, được tạo các điều kiện để phát triển toàn diện và hài hòa, từ đó có

những đóng góp thiết thực vào sự phát triển chung của xã hội

- Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của báo chí (Điều 4)

1- Thông tin trung thực về tình hình đất nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước và của Nhân dân;

2- Tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thành tựu của đất nước

và thế giới theo tôn chỉ, Mục đích của cơ quan báo chí; góp phần ổn định

chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu văn

hóa lành mạnh của Nhân dân, bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; 3- Phản ánh và hướng dẫn dư luận xã hội; làm diễn đàn thực hiện quyền

tự do ngôn luận của Nhân dân;

4- Phát hiện, nêu gương người tốt, việc tốt, nhân tố mới, điển hình tiên tiến; đấu tranh phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật và các hiện tượng tiêu cực trong xã hội;

5- Góp phần giữ gìn sự trong sáng và phát triển tiếng Việt, tiếng của các dân tộc thiểu số Việt Nam;

6- Mở rộng sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nước và các dân tộc, tham gia vào sự nghiệp của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, hữu nghị, hợp tác, phát triển bền vững

Thực hiện những chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn này cũng chính là

sự thế hiện trách nhiệm xã hội của báo chí trong đời sống hiện nay như: trách nhiệm xã hội trong cung cấp thông tin; nâng cao dân trí và sự hiểu biết của nhân dân; củng cố và bảo vệ sự ổn định xã hội; đấu tranh bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ; cổ vũ các nhân tố mới; chống các hiện tượng tiêu cực; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; bảo vệ môi trường, phát triển bền vững Ngoài ra, bản thân những người làm báo phải không ngừng rèn luyện chuyên

môn, nghiệp vụ, trau dồi phẩm chất đạo đức để thực hiện chức năng, nhiệm

vụ và quyền hạn được giao của mình

- Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động báo chí (Điều 9)

1- Đăng, phát thông tin chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có nội dung: Xuyên tạc, phỉ báng, phủ nhận chính quyền nhân dân; Bịa đặt, gây hoang mang trong Nhân dân; Gây chiến tranh tâm lý

2- Đăng, phát thông tin có nội dung: Gây chia rẽ giữa các tầng lớp nhân dân, giữa Nhân dân với chính quyền nhân dân, với lực lượng vũ trang nhân dân, với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; Gây hằn thù, kỳ thị, chia rẽ,

ly khai dân tộc, xâm phạm quyền bình đẳng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam; Gây chia rẽ người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo, giữa người theo các tôn giáo khác nhau, chia rẽ các tín đồ tôn giáo với chính quyền nhân dân, với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; xúc phạm niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo; Phá hoại việc thực hiện chính sách đoàn kết quốc tế

3- Đăng, phát thông tin có nội dung kích động chiến tranh nhằm chống lại độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

4- Xuyên tạc lịch sử; phủ nhận thành tựu cách mạng; xúc phạm dân tộc, anh hùng dân tộc

5- Tiết lộ thông tin thuộc danh Mục bí mật nhà nước, bí mật đời tư của

cá nhân và bí mật khác theo quy định của pháp luật

6- Thông tin cổ súy các hủ tục, mê tín, dị đoan; thông tin về những chuyện thần bí gây hoang mang trong xã hội, ảnh hưởng xấu đến trật tự, an toàn xã hội và sức khỏe của cộng đồng

7- Kích động bạo lực; tuyên truyền lối sống đồi trụy; miêu tả tỉ mỉ những hành động dâm ô, hành vi tội ác; thông tin không phù hợp với thuần phong

mỹ tục Việt Nam

8- Thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; quy kết tội danh khi chưa có bản án của Tòa án

9- Thông tin ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường về thể chất và tinh thần của trẻ em

10- In, phát hành, truyền dẫn, phát sóng sản phẩm báo chí, tác phẩm báo chí, nội dung thông tin trong tác phẩm báo chí đã bị đình chỉ phát hành, thu hồi, tịch thu, cấm lưu hành, gỡ bỏ, tiêu hủy hoặc nội dung thông tin mà cơ quan báo chí đã có cải chính

11- Cản trở việc in, phát hành, truyền dẫn, phát sóng sản phẩm báo chí, sản phẩm thông tin có tính chất báo chí hợp pháp tới công chúng

12- Đe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phóng viên; phá hủy, thu giữ phương tiện, tài liệu, cản trở nhà báo, phóng viên hoạt động nghề nghiệp đúng pháp luật

Với các quy định ngày càng chặt chẽ, hoàn thiện, phù hợp với tình hình thực tế hiện nay về các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động báo chí sẽ giúp báo chí ngày càng phát huy hiệu quả xã hội trong việc đưa tin tức kịp thời, phản ánh chân thực mọi vấn đề của cuộc sống; giúp người làm báo thật

sự yên tâm khi tác nghiệp, đề cao đạo đức người làm báo để tác phẩm báo chí luôn nhận được sự tin cậy của xã hội, của bạn đọc, góp phần tác động tích cực đến sự phát triển của đất nước

- Thông tin trên báo chí

+ Cung cấp thông tin cho báo chí (Điều 38)

1- Trong phạm vi quyền hạn, nhiệm vụ của mình, các cơ quan, tổ chức, người có trách nhiệm có quyền và nghĩa vụ cung cấp thông tin cho báo chí và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thông tin đã cung cấp Việc cung cấp thông tin cho báo chí có thể bằng văn bản, trên trang thông tin điện

tử tổng hợp, họp báo, trả lời phỏng vấn và các hình thức khác Cơ quan báo chí phải sử dụng chuẩn xác nội dung thông tin được cung cấp và phải nêu rõ xuất xứ nguồn tin

2- Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có quyền từ chối cung cấp thông tin cho báo chí trong các trường hợp sau đây: Thông tin thuộc danh Mục bí mật nhà nước, bí mật thuộc nguyên tắc và quy định của Đảng, bí mật

đời tư của cá nhân và bí mật khác theo quy định của pháp luật; Thông tin về

vụ án đang được Điều tra hoặc chưa xét xử, trừ trường hợp cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan Điều tra cần thông tin trên báo chí những vấn đề có lợi cho hoạt động Điều tra và công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm; Thông tin về vụ việc đang trong quá trình thanh tra chưa có kết luận thanh tra;

vụ việc đang trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo; những vấn đề tranh chấp, mâu thuẫn giữa các cơ quan nhà nước đang trong quá trình giải quyết, chưa có kết luận chính thức của người có thẩm quyền mà theo quy định của pháp luật chưa được phép công bố; Những văn bản chính sách, đề án đang trong quá trình soạn thảo mà theo quy định của pháp luật chưa được cấp có thẩm quyền cho phép công bố

3- Đối với vụ án đang trong quá trình Điều tra, truy tố mà chưa được xét

xử, các vụ việc tiêu cực hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật nhưng chưa có kết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, báo chí có quyền thông tin theo các nguồn tài liệu của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thông tin

4- Cơ quan báo chí và nhà báo có quyền và nghĩa vụ không Tiết lộ người cung cấp thông tin, trừ trường hợp có yêu cầu bằng văn bản của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và tương đương trở lên cần thiết cho việc Điều tra, truy tố, xét xử tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh

và tương đương trở lên có trách nhiệm tổ chức bảo vệ người cung cấp thông tin; các cơ quan bảo vệ pháp luật có trách nhiệm phối hợp với Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và tương đương trở lên bảo vệ người cung cấp thông tin

5- Cơ quan hành chính nhà nước có trách nhiệm cử người phát ngôn, thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí định kỳ và đột xuất, bất thường

Chính phủ quy định chi Tiết việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước

+ Trả lời trên báo chí (Điều 39)

1- Người đứng đầu cơ quan báo chí có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức,

cá nhân có thẩm quyền trả lời vấn đề mà công dân nêu ra trên báo chí Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của người đứng đầu cơ quan báo chí, cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm trả lời trên báo chí

2- Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được ý kiến, kiến nghị, phê bình, khiếu nại của tổ chức, công dân và tố cáo của công dân do cơ quan báo chí chuyển đến, người đứng đầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm thông báo cho cơ quan báo chí biết biện pháp giải quyết

Nếu quá thời hạn nêu trên mà không nhận được thông báo của cơ quan,

tổ chức thì cơ quan báo chí có quyền chuyển ý kiến, kiến nghị, phê bình, khiếu nại, tố cáo của tổ chức, công dân đến cơ quan cấp cao hơn có thẩm quyền giải quyết hoặc đưa vấn đề đó lên báo chí

3- Trong thời hạn 10 ngày đối với báo in ra hằng ngày và báo nói, báo hình, báo điện tử, 15 ngày đối với báo tuần, trên số ra gần nhất đối với tạp chí

in kể từ khi nhận được văn bản trả lời của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo hoặc văn bản trả lời kiến nghị, phê bình của cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với vấn đề mà báo chí nêu hoặc tiếp nhận, cơ quan báo chí phải thông báo cho cơ quan, tổ chức, công dân có ý kiến, kiến nghị, phê bình, khiếu nại, tố cáo hoặc đăng, phát trên báo chí của mình

4- Cơ quan, tổ chức, công dân có quyền yêu cầu cơ quan báo chí trả lời vấn đề mà cơ quan báo chí đã thông tin; cơ quan báo chí có trách nhiệm trả lời trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của cơ quan, tổ chức, công dân

+ Cải chính trên báo chí (Điều 42)

1- Cơ quan báo chí thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân thì phải đăng, phát lời cải chính, xin lỗi trên báo chí và thông báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân đó

Đối với báo chí điện tử, ngoài việc đăng, phát lời cải chính, xin lỗi còn phải gỡ bỏ ngay thông tin sai sự thật đã đăng, phát nhưng phải lưu giữ nội dung thông tin trên máy chủ để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra theo quy định tại Điểm d Khoản 1 Điều 52 của Luật này

2- Khi có văn bản kết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về vụ việc mà báo chí đã đăng, phát là sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm

uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân thì cơ quan báo chí phải đăng, phát phần nội dung kết luận đó và nội dung cải chính, xin lỗi của cơ quan báo chí, của tác giả tác phẩm báo chí

Lời xin lỗi của cơ quan báo chí, tác giả tác phẩm báo chí được đăng, phát liền sau nội dung thông tin cải chính

3- Việc đăng, phát thông tin cải chính, xin lỗi của cơ quan báo chí, của tác giả tác phẩm phải thực hiện theo quy định sau đây: Đăng, phát tại trang hai đối với báo in, trang cuối đối với tạp chí in, chuyên Mục riêng tại trang chủ đối với báo điện tử với cùng một kiểu chữ, cỡ chữ mà báo chí đã đăng, phát thông tin; Đăng, phát đúng chuyên Mục, giờ phát sóng, số lần phát sóng đối với báo nói, báo hình mà báo chí đã đăng, phát thông tin

4 Khi đăng, phát thông tin cải chính, xin lỗi, cơ quan báo chí phải thể hiện đầy đủ các nội dung sau đây: Tiêu đề: “Thông tin cải chính, xin lỗi”; Tên tác phẩm báo chí, tên chuyên Mục, số báo, ngày, tháng, năm đã đăng, phát phải cải chính; Những thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân đã đăng, phát trong tác phẩm báo chí và nội dung thông tin được cải chính

5- Thời Điểm đăng, phát cải chính, xin lỗi được quy định như sau: Việc đăng, phát cải chính, xin lỗi của báo điện tử được thực hiện ngay khi nhận được văn bản kết luận hoặc tự phát hiện vi phạm; thông tin cải chính, xin lỗi phải được lưu giữ trên báo ít nhất là 07 ngày kể từ ngày đăng, phát cải chính, xin lỗi; Việc đăng, phát cải chính, xin lỗi trên báo in, báo nói, báo hình phải được thực hiện trong thời hạn 02 ngày đối với báo ngày, báo nói, báo hình; trong số ra gần nhất đối với báo tuần, tạp chí, tính từ ngày cơ quan báo chí nhận được văn bản kết

luận hoặc tự phát hiện vi phạm Đối với tạp chí xuất bản trên 30 ngày một kỳ thì phải có văn bản trả lời ngay cho cơ quan, tổ chức, cá nhân và phải đăng trong số

ra gần nhất; Cơ quan báo chí, trang thông tin điện tử tổng hợp đã đăng, phát thông tin của cơ quan báo chí khác có nội dung phải cải chính, xin lỗi cũng phải thực hiện đăng lại nội dung cải chính, xin lỗi của cơ quan báo chí vi phạm

Cơ quan báo chí đã đăng, phát nội dung thông tin vi phạm, sau khi thực hiện cải chính, xin lỗi phải có trách nhiệm thông báo cho các cơ quan báo chí

và trang thông tin điện tử tổng hợp có thỏa thuận về việc sử dụng tin, bài của báo mình để thực hiện việc đăng lại lời cải chính, xin lỗi

+ Phản hồi thông tin (Điều 43)

1- Khi cơ quan, tổ chức, cá nhân có căn cứ cho rằng cơ quan báo chí thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm của mình hoặc gây hiểu lầm làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự, nhân phẩm của mình thì có quyền nêu ý kiến phản hồi bằng văn bản đến cơ quan báo chí, cơ quan chủ quản báo chí, cơ quan quản lý nhà nước về báo chí hoặc khởi kiện tại Tòa án

2- Cơ quan báo chí phải đăng, phát ý kiến phản hồi của cơ quan, tổ chức,

cá nhân Thời Điểm đăng, phát thực hiện theo quy định về đăng, phát cải chính tại Khoản 5 Điều 42 của Luật này

Trường hợp không nhất trí với ý kiến phản hồi của cơ quan, tổ chức, cá nhân, cơ quan báo chí vẫn phải đăng, phát ý kiến phản hồi đó và có quyền thông tin tiếp để làm rõ quan Điểm của mình

Sau ba lần đăng, phát ý kiến phản hồi của cơ quan, tổ chức, cá nhân và

cơ quan báo chí mà không có sự nhất trí giữa hai bên thì cơ quan báo chí có quyền ngừng đăng, phát; cơ quan quản lý nhà nước có quyền yêu cầu cơ quan báo chí ngừng đăng, phát thông tin của các bên có liên quan

3- Cơ quan báo chí có quyền không đăng, phát ý kiến phản hồi của cơ quan, tổ chức, cá nhân nếu ý kiến đó vi phạm pháp luật, xúc phạm đến uy tín của cơ quan báo chí, danh dự, nhân phẩm của tác giả tác phẩm báo chí, đồng thời thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do để cơ quan, tổ chức, cá nhân biết

4- Khi đăng, phát ý kiến phản hồi, cơ quan báo chí phải thể hiện đầy đủ các nội dung sau đây: Tên cơ quan, tổ chức, cá nhân phản hồi thông tin; Tên tác phẩm báo chí, tên chuyên Mục, số báo, ngày, tháng, năm đã đăng, phát bị phản hồi thông tin

Thông tin trên báo chí hiện nay không đơn thuần chỉ là cung cấp thông tin như trước đây Báo chí hiện nay được hiểu là sự tác động qua lại giữa công chúng và tòa soạn báo, bao gồm những ý kiến, thái độ thể hiện quan điểm của công chúng về nội dung tác phẩm báo chí Ngoài việc trao đổi, trả lời và cung cấp thông tin, công chúng còn liên tục phản hồi về thông tin báo chí đã đăng, khi thấy sai sự thật trong thông tin trên báo chí, độc giả có quyền yêu cầu cải chính Điều này thể hiện rõ về thực tế hoạt động báo chí hiện nay: tính tương tác giúp rút ngắn khoảng cách giữa báo chí và công chúng, khiến những vấn

đề xã hội được nhìn nhận một cách khách quan trên nhiều bình diện

1.3.3 Các văn bản dưới luật về quản lý nhà nước đối với báo chí

Để hoạt động báo chí phát triển, đặc biệt phát huy vai trò của báo chí là

vũ khí trên mặt trận tư tưởng, là công cụ hữu hiệu, là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và nhân dân, cần phải tạo lập hành lang pháp lý thuận lợi, đầy đủ Đồng thời, thông qua đó có thể thực hiện các hoạt động quản lý nhà nước về báo chí một cách nhất quán, thuận lợi, hạn chế bớt các nhược điểm không đáng có trong quá trình hoạt động Xu hướng xây dựng và phát triển Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, để cao khẩu hiệu “Sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật”… Hành lang pháp lý cho tổ chức và hoạt động báo chí được xác lập bởi Luật Báo chí cùng hệ thống các văn bản hướng dẫn thi hành

Tuy nhiên, Luật Báo chí năm 2016 mới được ban hành nên Nghị định và Thông tư hướng dẫn chi tiết cho Luật Báo chí năm 2016 còn chưa đầy đủ Áp dụng các văn bản dưới Luật về quản lý Nhà nước đối với báo chí thường sử dụng những văn bản sau:

1- Nghị định số 09/2017/NĐ-CP ngày 09/02/2017 của Chính phủ quy định chi tiết việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính Nhà nước

Đây là văn bản mang tính pháp lý cao, quy định tập trung và khá đồng

bộ những nội dung về trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền hạn của các bên liên quan để bảo đảm chất lượng thông tin cung cấp cho báo chí

Nghị định xác định rõ trách nhiệm và hình thức cung cấp thông tin của người đứng đầu cơ quan hành chính Nhà nước từ cấp Chính phủ tới cấp xã (Người phát ngôn) là người có trách nhiệm cung cấp thông tin cho báo chí về những vấn đề cụ thể được giao Thông tin chi tiết về người phát ngôn phải được công bố bằng văn bản cho cơ quan quản lý nhà nước về báo chí và phải được đăng công khai trên Cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử của cơ quan hành chính Nhà nước Nghị định cũng quy định các cơ quan báo chí, nhà báo, phóng viên có trách nhiệm đăng, phát, phản ánh trung thực, khách quan, đầy đủ nội dung phát ngôn và thông tin cung cấp, ghi rõ họ tên người, cơ quan phát ngôn hoặc người được ủy quyền phát ngôn Trong trường hợp các cơ quan báo chí đăng, phát không chính xác nội dung thông tin của Người phát ngôn thì họ có quyền phản hồi đến cơ quan báo chí, cơ quan chủ quản báo chí, cơ quan quản lý nhà nước về báo chí yêu cầu cơ quan báo chí đó phải đăng, phát ý kiến phản hồi, cải chính theo quy định của pháp luật hoặc khởi kiện tại Tòa án

Với Nghị định 09/2017/NĐ-CP, các cơ quan báo chí, nhà báo và tổ chức,

cá nhân tham gia hoạt động báo chí tại Việt Nam có thêm những điều kiện thuận lợi, cũng như tự đề cao trách nhiệm, thận trọng trong tiếp cận và đăng tải các nguồn thông tin chính thức kịp thời và chính xác, phục vụ công tác tuyên truyền và hoạt động nghiệp vụ báo chí

2- Nghị định số 08/2017/NĐ-CP ngày 08/02/2017 của Chính phủ quy định về lưu chiểu điện tử đối với loại hình báo nói, báo hình và báo điện tử độc lập với cơ quan báo chí

3- Thông tư số 49/TT-BTTTT ngày 26/12/2016 của Bộ Thông tin và Truyền thông quy định chi tiết và hướng dẫn về hồ sơ, thủ tục cấp, đổi, cấp lại

và thu hồi Thẻ Nhà báo

4- Thông tư số 48/2016/TT-BTTTT ngày 26/12/2016 của Bộ Thông tin

và Truyền thông quy định chi tiết và hướng dẫn việc cấp giấy phép hoạt động

báo in và báo điện tử, xuất bản thêm ấn phẩm, mở chuyên trang của báo điện

tử, xuất bản phụ trương, xuất bản bản tin, xuất bản đặc san

5- Thông tư số 36/2016/TT-BTTTT ngày 26/12/2016 của Bộ Thông tin

và Truyền thông quy định chi tiết về việc cấp phép hoạt động và chế độ báo cáo đối với loại hình báo nói, báo hình

5- Thông tư số 18/2016/TT-BTTTT ngày 28/6/2016 của Bộ Thông tin

và Truyền thông quy định về danh mục kênh chương trình truyền hình phục

vụ nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thiết yếu của quốc gia và của địa phương

6- Nghị định số 159/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản

7- Nghị định 88/2012/NĐ-CP ngày 23/10/2012 của Chính phủ quy định

về hoạt động thông tin, báo chí của báo chí nước ngoài, cơ quan đại diện nước ngoài, tổ chức nước ngoài tại Việt Nam

8- Thông tư số 33/2011/TT-BTTTT ngày 01/11/2011 của Bộ Thông tin

và Truyền thông quy định chi tiết việc cấp Giấy phép hoạt động báo chí điện

tử, Giấy phép chuyên trang báo chí điện tử

9- Thông tư số 07/2011/TT-BTTTT ngày 01/3/2011 của Bộ Thông tin và Truyền thông quy định chi tiết và hướng dẫn việc cấp Giấy phép hoạt động báo chí trong lĩnh vực phát thanh, truyền hình

10- Thông tư số 13/2008/TT-BTTTT ngày 31/12/2008 của Bộ Thông tin

và Truyền thông hướng dẫn việc thành lập và hoạt động của cơ quan đại diện, phóng viên thường trú ở trong nước của các cơ quan báo chí

11- Quyết định số 03/2007/QĐ-BVHTT ngày 07/02/2007 của Bộ trưởng

Bộ Văn hóa - Thông tin về việc ban hành Quy chế cải chính trên báo chí 12- Quyết định số 52/2008/QĐ-BTTTT ngày 02/12/2008 của Bộ Thông tin

và Truyền thông về việc ban hành Quy chế xác định nguồn tin trên báo chí 13- Thông báo số 41-TB/TW ngày 11/10/2006 của Ban Chấp hành Trung ương về Kết luận của Bộ Chính trị về một số biện pháp tăng cường lãnh đạo và quản lý báo chí

14- Quyết định số 26/2002/QĐ-BVHTT ngày 26/9/2002 của Bộ trưởng

Bộ Văn hoá - Thông tin về việc ban hành Quy chế phỏng vấn trên báo chí 15- Công văn số 3366/BTTTT-CBC ngày 28/9/2016 của Bộ Thông tin

và Truyền thông về việc sử dụng các loại giấy tờ, thẻ gây nhầm lẫn với Thẻ Nhà báo;

Các văn bản quản lý nhà nước về báo chí đã chi tiết, cụ thể hơn về những quy định của Luật Báo chí, cơ bản đã phù hợp hơn với thực tế phát triển của báo chí trong giai đoạn nước ta đẩy mạnh công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế sâu rộng Tuy nhiên, sự phát triển về công nghệ giữa viễn thông, truyền thông và Internet diễn ra nhanh, đặt ra nhiều vấn đề mới và phức tạp cần được tiếp tục điều chỉnh phù hợp với những vấn đề như: cơ quan báo chí thực hiện nhiều loại hình báo chí, vấn đề liên kết trong hoạt động báo chí, vấn

đề tài chính đối với cơ quan báo chí, vai trò cơ quan chủ quản, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan báo chí; báo chí đi lệch tôn chỉ mục đích, thông tin sai sự thật, xu hướng “thương mại hóa”, thông tin miêu tả tỉ mỉ các hành động dâm ô, tội ác; thông tin về những chuyện thần bí, mê tín dị đoan…

Vậy nên, dựa trên tình hình thực tế quản lý nhà nước về báo chí, trung ương cần ban hành những văn bản quy định chi tiết và cụ thể hơn để hoạt động báo chí thực sự là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của các tổ chức của Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội; là diễn đàn của nhân dân

1.3.4 Các văn bản quản lý nhà nước đối với báo chí của thành phố Hải Phòng

Chi tiết hóa từ những văn bản chỉ đạo của Trung ương, thành phố Hải Phòng đã ban hành những văn bản quản lý nhà nước đối với báo chí phù hợp với tình hình địa phương hơn Tất cả những văn bản đã được ban hành dưới đây là cơ sở pháp lý giúp cho công tác quản lý báo chí của thành phố thực hiện một cách có hiệu quả

- Quy định số 01-QĐ/BTGTU ngày 30/11/2016 của Ban Tuyên giáo Thành uỷ về việc tổ chức Hội nghị Giao ban báo chí, cung cấp thông tin cho báo chí trên địa bàn thành phố Hải Phòng;

- Quyết định số 59/QĐ-UBND ngày 12/01/2016 của Uỷ ban nhân dân thành phố Hải Phòng về việc Ban hành Quy định về việc quản lý hoạt động của các cơ quan đại diện, phóng viên thường trú thuộc các cơ quan báo chí trong nước trên địa bàn thành phố Hải Phòng ;

- Kế hoạch 3426/KH-UBND ngày 10/7/2015 của Uỷ ban nhân dân thành phố về việc Phát triển báo chí thành phố Hải Phòng giai đoạn 2015 – 2020;

- Quyết định 596/2014/QD-UBND ngày 14/3/2014của Uỷ ban nhân dân thành phố Hải Phòng về việc ban hành Quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính Nhà nước trên địa bàn thành phố Hải Phòng (văn bản này chưa bị bãi bỏ, tuy nhiên một số nội dung không còn thống nhất với Nghị định số 09/2017/NĐ-CP ngày 09/02/2017; hiện nay Sở Thông tin và Truyền thông đang tham mưu lên Ủy ban nhân dân thành phố ban hành Quy chế mới cụ thể Nghị định số 09/2017/NĐ-CP phù hợp với tình hình tại địa phương);

- Quyết định 841-QĐ/TU ngày 15/8/2008 của Thành uỷ Hải Phòng về việc ban hành Quy chế phối hợp giữa Ban Cán sự đảng Uỷ ban nhân dân thành phố, Ban Tuyên giáo Thành uỷ, Sở Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo và các cơ quan Đảng, chính quyền trong công tác chỉ đạo, quản lý báo chí trên địa bàn thành phố

- Chỉ thị số 29/2006/CT-UBND ngày 29/12/2006 của Uỷ ban nhân dân thành phố Hải Phòng về việc thực hiện kết luận của Bộ Chính trị về một số biện pháp tăng cường lãnh đạo và quản lý báo chí trên địa bàn thành phố Hải Phòng

- Hiện nay, thành phố Hải Phòng đang xây dựng Quy hoạch phát triển

và quản lý báo chí thành phố Hải Phòng đến năm 2025;

Với mục tiêu quản lý báo chí phải đi đôi với việc hỗ trợ báo chí phát triển và nâng cao mặt bằng hoạt động báo chí Thành phố Hải Phòng ngoài ban hành các văn bản Quy định về việc quản lý hoạt động của các cơ quan đại

diện, phóng viên thường trú, Quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính Nhà nước, Chỉ thị về tăng cường lãnh đạo

và quản lý báo chí trên địa bàn thành phố mà còn Quy định cụ thể trong việc

tổ chức Giao ban báo chí, Quy chế phối hợp trong công tác chỉ đạo, quản lý báo chí hy vọng rằng, công tác quản lý nhà nước về báo chí của thành phố thể hiện tốt chức năng nhiệm vụ, đồng thời góp phần định hướng và khích lệ hoạt động báo chí Hải Phòng ngày càng phát triển

Tiểu kết Chương 1

Trong Chương 1, tác giả đã hệ thống lại toàn bộ vấn đề lý luận về công tác quản lý nhà nước đối với báo chí hiện nay như: các khái niệm về báo chí, quản lý nhà nước về báo chí; phân tích, đánh giá về các nội dung quản lý nhà nước, các văn bản quản lý nhà nước về báo chí; tìm hiểu vai trò của quản lý nhà nước về báo chí

Căn cứ vào những khái niệm cụ thể của quản lý nhà nước về báo chí và

hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật để quản lý báo chí có thể thấy công tác quản lý nhà nước đối với báo chí luôn phải chủ động, sắc bén, kịp thời, nhanh nhạy, linh hoạt; cán bộ làm công tác quản lý nhà nước về báo chí không ngừng nâng cao năng lực, chất lượng, hiệu quả công việc; cần đổi mới nội dung, tư duy, phong cách và phương thức lãnh đạo, quản lý của Đảng và Nhà nước đối với công tác báo chí sao cho có thể đáp ứng các yêu cầu đặt ra trong công tác quản lý nhà nước về báo chí trước tình hình, nhiệm vụ mới; tránh tình trạng bị động trong định hướng chiến lược; chạy theo vụ việc, lúng túng trong xử lý những vụ việc thiếu triệt để

Vì vậy, để giải quyết một vụ việc về sai lệch thông tin của báo chí đòi hỏi nhà quản lý phải hiểu hết các quy định hướng dẫn quản lý hoạt động báo chí: các điều khoản áp dụng quản lý trong từng trường hợp, từng vụ việc vi phạm hoạt động báo chí để giải quyết vấn đề một cách thấu đáo

Việc liệt kê, phân tích và đánh giá các văn bản quy định về nội dung quản lý nhà nước về báo chí tại Chương 1 sẽ là cơ sở và nền tảng để giải quyết những vấn đề trình bày tại Chương 2

2 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI BÁO CHÍ CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐƯỢC PHẢN ÁNH TRÊN BÁO CHÍ ĐỊA

PHƯƠNG 2.1 Khái quát về báo chí Hải phòng

Trong bối cảnh tình hình trong nước và quốc tế hiện nay, thời cơ và thách thức, thuận lợi và khó khăn đan xen và diễn biến mau lẹ, vai trò của báo chí đối với xã hội càng trở nên quan trọng hơn, trách nhiệm của báo chí đối với đất nước, với nhân dân càng nặng nề hơn Báo chí không chỉ là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân mà còn phải phản ánh kịp thời, phân tích, đánh giá đúng mức, góp phần nâng cao nhận thức của nhân dân và định hướng dư luận xã hội

về các sự kiện, vấn đề thời sự trong nước và trên thế giới

Báo chí hoạt động tại Hải Phòng thực sự là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng và văn hóa, vừa là tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền thành phố, vừa là diễn đàn của các tầng lớp nhân dân thành phố góp phần xứng đáng vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành phố

Báo chí Hải Phòng đã kịp thời phát hiện những gương người tốt, việc tốt, những điển hình tiên tiến… Tuyên truyền, cổ vũ, động viên kịp thời tạo thêm động lực mới trong qúa trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành phố, qua đó góp phần rèn luyện đạo đức cách mạng, xây dựng lối sống lành mạnh, trong sạch, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nâng cao ý thức cách mạng và trách nhiệm của công dân, góp phần xây dựng nên truyền thống tốt đẹp của người Hải Phòng Báo chí Hải Phòng thời gian qua đã tích cực trong việc đấu tranh, chống các hiện tượng tiêu cực trong đời sống xã hội của thành phố Phê phán, lên án các biểu hiện tiêu cực, tham ô… uốn nắn những lệch lạc, đấu tranh với những quan điểm sai trái, làm thất bại âm mưu "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch, góp phần giữ vững ổn định chính trị -

xã hội, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế và an sinh xã hội của thành phố

Tính đến tháng 8/2017, Hải Phòng có 40 cơ quan báo chí chính thức đăng ký hoạt động với cơ quan quản lý Nhà nước Cụ thể:

- Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng: 01 kênh truyền hình THP, Đài Phát thanh thành phố và kênh VOV giao thông Hải Phòng

- Báo Hải Phòng: 01 phiên bản báo giấy và Báo điện tử (baohaiphong.com.vn)

- Báo An ninh Hải Phòng: 01 phiên bản báo giấy và Báo điện tử (anhp.vn)

- 04 Tạp chí: Tạp chí Khoa học và Kinh tế, Tạp chí Sinh hoạt chi bộ, Tạp chí Cửa biển và Tạp chí Khoa học

- 03 cơ quan báo chí Trung ương của lực lượng vũ trang đặt trụ sở chính trên địa bàn thành phố: Báo Quân khu Ba, Báo Hải quân và Tạp chí Hải quân

- 30 Văn phòng đại diện, Phóng viên thường trú các cơ quan báo chí Trung ương và tỉnh bạn đặt tại Hải Phòng: Báo Diễn đàn doanh nghiệp; Báo Thanh Niên; Báo Tiền Phong; Báo Lao Động; Báo Nhân dân + Truyền hình Nhân dân; Thông tấn xã Việt Nam + Truyền hình Thông tấn xã; Báo Đầu tư; Thời báo Kinh tế Việt Nam; Báo Du lịch; Tạp chí Văn hoá - Doanh nhân Việt Nam; Báo Công thương; Báo Nông thôn ngày nay; Thời báo kinh doanh; Báo Pháp luật Việt Nam; Tạp chí Hướng nghiệp và Hòa nhập; Báo Gia đình và Xã hội; Báo Tuổi trẻ; Báo Bảo vệ pháp luật; Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập; Báo Tuổi trẻ thủ đô; Báo Công lý; Báo Nhà báo và Công luận; Báo Thương hiệu và Công luận; Báo Nhân đạo và Đời sống; Báo Đời sống và Pháp luật; Báo Giao thông; Báo điện tử VnExpress; Báo Người lao động; Báo Đại biểu nhân dân; Tạp chí Phụ nữ

Ngoài ra, trên địa bàn thành phố còn hơn 20 cơ quan báo chí cử phóng viên hoạt động tích cực trên địa bàn nhưng chưa đăng ký với Sở Thông tin và Truyền thông và một số cộng tác viên hoạt động theo quyền tự do báo chí công dân

Hoạt động báo chí trên địa bàn thành phố đang đi vào nề nếp, thực hiện đúng quy định của pháp luật về báo chí Hầu hết đội ngũ phóng viên, nhà báo