Hệ thống nhân vật nữ trong âm thanh và cuồng nộ, nắng tháng tám, thánh địa tội ác của w faulkner từ góc nhìn phân tâm học

Chuyên luận đã bước đầu đi sâu vào nghiên cứu các phương diện nghệ thuật trong sáng tác của các nhà văn Mỹ, trong đó có William Faulkner, đặc biệt là vấn đề nhân vật với việc khắc họa tí

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LƯU HOÀI TRANG

HỆ THỐNG NHÂN VẬT NỮ TRONG ÂM THANH VÀ CUỒNG

NỘ, NẮNG THÁNG TÁM, THÁNH ĐỊA TỘI ÁC CỦA

W.FAULKNER TỪ GÓC NHÌN PHÂN TÂM HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Hà Nội – 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LƯU HOÀI TRANG

HỆ THỐNG NHÂN VẬT NỮ TRONG ÂM THANH VÀ CUỒNG NỘ, NẮNG THÁNG TÁM, THÁNH ĐỊA TỘI ÁC CỦA

W.FAULKNER TỪ GÓC NHÌN PHÂN TÂM HỌC

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Mã số: 60 22 02 45

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đào Duy Hiệp

Hà Nội – 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn do tôi thực hiện Những kết quả từ những tác giả trước mà tôi sử dụng trong luận văn đều được trích dẫn rõ ràng, cụ thể Không có bất kỳ sự không trung thực nào trong các kết quả nghiên cứu Nếu có gì sai trái, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Đào Duy Hiệp – người

đã tận tình giúp đỡ, khích lệ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài này Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong Khoa Văn học, Phòng Sau đại học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi được học tập, nghiên cứu, thực hiện và hoàn thành luận văn

Cuối cùng, tôi xin được tri ân tới gia đình và bạn bè đã luôn bên cạnh, động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn này!

Lưu Hoài Trang

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 6

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 15

4 Phương pháp nghiên cứu 15

5 Bố cục luận văn 16

Chương 1: HIỆN THÂN CỦA HỢP CHỦNG QUỐC HOA KỲ NGÀY KHỞI ĐẦU – “NHẪN NHỊN” VÀ “ĐỘC ĐOÁN” 17

1.1 Disley – Hình ảnh của những thân phận nô lệ đáng trân trọng 18

1.1.1 Con người khỏe mạnh, có lòng bao dung 19

1.1.2 Chấp nhận hoàn cảnh, cố gắng vươn lên 23

1.2 Caroline Bascomb – Hình ảnh của giới quý tộc đầy cực đoan 30

1.1.1 Con người yếu ớt, lối sống cá nhân 30

1.1.2 Đổ lỗi hoàn cảnh, lối sống chán nản 34

Tiểu kết 38

Chương 2: HIỆN THÂN CỦA MỘT ĐẾ QUỐC CÔNG NGHIỆP – “SA NGÔ VÀ “VÔ ĐỊNH” 39

2.1 Caddy – Hiện thân của sự sa ngã 39

2.1.1 Hình tượng của sự mâu thuẫn 41

2.1.2 Biểu tượng giễu nhại Đức mẹ Đồng Trinh 46

2.2 Joanna Burden – Hiện thân của sự vô định 48

2.2.1 Hình ảnh của kẻ thấp hèn 49

2.2.2 Biểu tượng của những “bóng ma” 51

Tiểu kết 54

Chương 3: HIỆN THÂN CỦA NƯỚC MỸ THỜI KỲ MỚI – “NỔI LOẠN” VÀ “HƯỚNG VỀ NGUỒN CỘI” 55

3.1 Quentin (con gái Caddy) và Temple Drake – Biểu tượng của sự nổi loạn 55

3.1.1 Biểu tượng của lối sống hưởng thụ 55

3.1.2 Biểu tượng của sự hèn nhát 63

3.2 Lena Grove và Ruby Lamar – Biểu tượng của sự tìm về nguồn cội 68

3.2.1 Biểu tượng của lối sống trách nhiệm 69

3.2.2 Biểu tượng của “nữ thần đất” 71

Tiểu kết 76

KẾT LUẬN 77

TÀI LIỆU THAM KHẢO 79

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Không chỉ là một cường quốc công nghiệp hàng đầu thế giới, ở ngay ngưỡng cửa của thế kỉ XX Mỹ còn được biết đến nhờ sự nở rộ của các tài năng văn học Một trong những nhà văn vĩ đại nhất của thế kỉ XX ta không thể không nhắc đến chính là William Faulkner (1897 – 1962) Tên đầy đủ của ông là William Harrison Faulkner Ông được coi là người báo hiệu cho một nền tiểu thuyết hiện đại

William Faulkner đã mang đến cho người đọc một bức tranh toàn cảnh về miền Nam nước Mỹ thông qua nhiều tác phẩm của ông Với địa danh hư cấu Yoknapatapha, ông đã miêu tả tỉ mỉ xã hội miền Nam sau Nội chiến Có thể xem toàn bộ tác phẩm của ông như một cuốn “trường thiên tiểu thuyết” mô tả những thăng trầm của nước Mỹ kể từ sau thời kỳ nội chiến đến giữa thế kỉ XX

Qua từng trang viết, ông đã giúp người đọc lật giờ từng lớp cuộc đời, đi sâu vào mọi ngóc ngách đời sống vật chất và đặc biệt là đời sống tinh thần của mọi lớp người từ địa vị cao nhất cho đến đáy cùng của xã hội Nói đến William Faulkner là người ta nói đến kỹ thuật dòng ý thức hay thời gian đồng hiện Tuy nhiên, người viết lại muốn hướng đến tác gia này với một khía cạnh khác – hệ thống nhân vật nữ trong các tiểu thuyết của ông Những con người đặc biệt được ông dành nhiều tình cảm và tâm huyết vào cây bút của mình Qua họ, ta sẽ thấy phần nào đời sống nước Mỹ những ngày mới đổi da thay thịt và những day dứt, những ám ảnh của nhà văn về những con người được gọi là “phái yếu” của xã hội này

Không đi vào khảo sát toàn bộ các tác phẩm của đại tác gia này, người viết tập trung nghiên cứu vào những tác phẩm nổi bật của ông Đó là tiểu thuyết làm nên tiếng vang lừng lẫy cho ông đầu tiên trong giới văn học và sau

đó là toàn bộ dân chúng: tác phẩm Âm thanh và cuồng nộ (ấn hành lần đầu

tiên vào ngày 7 tháng 10 năm 1929) Cuốn sách thứ hai mà người viết khảo sát là cuốn tiểu thuyết tuy không quá nổi tiếng nhưng lại được các nhà làm phim chọn và chuyển thể đầu tiên trong số biết bao các tác phẩm của

W.Faulkner là Thánh địa tội ác (được phát hành năm 1931) Cuốn sách cuối

cùng người viết tiếp cận là một cuốn sách đặc biệt, ra đời vào năm 1932 là

Nắng tháng Tám Đây là tác phẩm trọng đại của William Faukner vào thời kỳ

khi ông đã mang đến cho độc giả biết bao các kiệt tác trước và sau nó Mỗi tác phẩm đều có những nét riêng, khía cạnh khác lạ để từ đó, người đọc hậu thế như chúng ta có thể tiếp cận phần nào đó gần hơn với những di sản và những tư tưởng mà nhà văn đại tài này để lại

Đó có thể là tác phẩm mà ngay từ khâu xuất bản đã bị ngăn cản quyết liệt “Tôi không thể xuất bản cuốn sách này Cả hai chúng ta sẽ bị bỏ tù” là câu trả lời của bà Harrison Smith – biên tập viên của tác giả William Faulkner

tại Nhà xuất bản Noel Polk, người đỡ đầu cuốn tiểu thuyết Âm thanh và cuồng

nộ – khi nhận được bản thảo Thánh địa tội ác lần đầu tiên vào tháng 1 năm

1929 Tiểu thuyết Thánh địa tội ác mang sự khốc liệt đến mức động chạm tới

ranh giới những điều cấm kỵ trong xã hội thời bấy giờ Đây là cuốn sách đi sâu vào nghiên cứu bản chất của tội ác, chứa đựng nhiều bí ẩn Nó dựa trên những truyền thuyết dân gian địa phương và một vụ bắt cóc có thật

mà tác giả William Faulkner đã được nạn nhân kể lại trong một hộp đêm

ở New Orleans

Khác với những tác phẩm nổi tiếng khác của ông như Âm thanh và

cuồng nộ, Nắng tháng Tám…, ngay từ ban đầu khi nói về cuốn tiểu tiểu

thuyết thứ năm Thánh địa tội ác này, William Faulkner đã thẳng thắn thừa nhận khi viết lời giới thiệu trong ấn bản Tiểu thuyết hiện đại (1932): “Đối với

tôi, đây chỉ là ý tưởng rẻ tiền bởi vì nó cố tình được viết ra để kiếm tiền… Tôi

dành một khoảng thời gian ngắn để nghiên cứu những người ở Mississippi có thể tin là xu hướng tại thời điểm đó, chọn một câu trả lời tôi nghĩ là đúng và đầu tư vào một câu chuyện kinh khủng tôi có thể tưởng tượng ra, rồi viết nó trong khoảng ba tuần” [27, tr 145] Điều đó cho thấy nhà văn không đặt quá nhiều kỳ vọng vào tác phẩm này của mình

Tuy nhiên các nhà nghiên cứu về William Faulkner như học giả Noel Polk – trợ lý giáo sư tiếng anh tại Đại học miền Nam Mississippi – lại khẳng định: cuốn sách này không phải viết trong ba tuần, mà có thể kéo dài trong bốn tháng (từ tháng một đến tháng năm năm 1929) Học giả khẳng định William Faulkner đã đưa cả một phông văn hóa đa dạng vào tác phẩm của mình Sinh ra và lớn lên tại Mississippi, nhà văn hiểu hơn ai hết thế giới ngầm của Memphis Trước đây, nó đã từng là trung tâm giết người của Mỹ Với những tư liệu thu thập được, các nhà phê bình đã khẳng định: bằng trí tưởng tượng phi thường, William Faulkner đã đưa một ý tưởng rẻ tiền trở thành một cuốn tiểu thuyết đầy sức ám ảnh

Vượt qua mong đợi của chính tác giả, cuốn tiểu thuyết Thánh địa tội ác

đã vô cùng thành công, còn trở thành best – seller khi phát hành và được đạo

diễn Holywood Stephen Roberts chuyển thể nó trở thành bộ phim The Story

of Temple Drake (Câu chuyện về Temple Drake) vào năm 1933

Với Âm thanh và cuồng nộ, William Faukner đã bước lên một vũ đài

hoàn toàn khác Nhan đề cuốn sách được trích ra từ một câu thơ của W.Shkespearare, trong vở bi kịch Macbeth, cảnh 5, hồi 5 Đó là một định nghĩa về cuộc đời: Đây là câu chuyện do một thằng ngốc kể, đầy những kêu la

và cuồng nộ Thế nhưng chính những tiếng kêu la, những sự đau đớn, dày vò của một kẻ điên lại càng khiến người đọc cảm thấy day dứt hơn về số phận những con người buổi đầu giao thời ấy Sự la hét của một tên đần bẩm sinh hay sự la hét của biết bao thế hệ con người Mỹ lớn lên trong cái văn hóa phức

tạp và thời buổi nhiễu nhương Có chắc đấy chỉ là tiếng la hét của những kẻ sống trong thế kỉ XX hay cho đến thời điểm hiện tại?

Từ khi ra đời cho đến nay, Âm thanh và cuồng nộ vẫn làm không ít biết

bao độc giả trăn trở Nó vẫn là câu hỏi đầy hóc búa và hấp dẫn để chúng ta thâm nhập và đi tìm lời giải đáp Nó như một bản nhạc giao hưởng với đầy đủ các tiết tấu nhanh chậm của các chương sonata “Bố cục cuốn sách thường được các nhà nghiên cứu W.Faulkner so sánh với một bản giao hưởng thuộc trường phái ấn tượng mà các chủ đề xuất hiện, biến mất, tái hiện rồi lại biến mất cho đến khi bùng nổ trọn vẹn… Tuy nhiên, không cần phải hiểu cặn kẽ từng câu trong kiệt tác này mới có thể cảm nhận vẻ đẹp và sức quyến rũ của

nó Chính những vùng mờ tối, những mặt trái sáng, những mơ hồ lấp lửng sẽ dẫn dắt trí tưởng tượng của người đọc vào thế giới của W.Faulkner, một thế giới xao xuyến, chấn động, và đầy bí ẩn như chính cuộc đời này vậy”

Gần như là một “đứa con” lạc dòng, Nắng tháng Tám dường như dễ đọc hơn cả so với các tác phẩm khác như Âm thanh và cuồng nộ hay Thánh

địa tội ác Thế nhưng sự khốc liệt của một xã hội mà người ta gọi là “miền

đất hứa” ấy vẫn hiện lại đầy gai góc, hoang dại Chính nhà văn, dịch giả, nhà nghiên cứu văn học Nhật Chiêu đã nhận xét rằng: tác phẩm này là “hào quang của những gương mặt người Và bao nhiêu chân dung là bấy nhiêu tính cách… Màu da, giới tính, thiên nhiên, thành phố, tôn giáo, thế tục, cá nhân, cộng đồng va chạm và tương tác liên tục trong ánh sáng và bóng tối được Faulkner thể hiện bằng một thứ ngôn ngữ giàu hình ảnh, vừa rực rỡ vừa thâm

u, vừa ẩn nghĩa và sinh khí”

Thế giới của Nắng tháng Tám mang trong nó những nét hoang sơ đậm

đặc hơn của vùng đất Mississippi Thế giới nhân vật ở đây hiện lên cũng đặc biệt hơn bởi màu sắc huyền thoại đậm đặc hơn Đọc tác phẩm, độc giả không chỉ cảm thấy mình đang trên chặng đường khám phá từng “hang cùng ngõ

hẻm” của nước Mỹ, mà còn lần giở cả những nét văn hóa tâm linh, những ám ảnh tôn giáo cực đoan… vẫn đang ngày một âm ỉ trong lòng đất nước đa chủng tộc này Chúng ta sẽ cảm nhận được phần nào cái tài tình và con mắt nhìn ra, nhìn thấu tương lai của William Faulkner khi vấn đề chủng tộc và tôn giáo vẫn luôn là những điều nhức nhối trong xã hội cho đến cả ngày nay

Có thể nói, qua hệ thống nhân vật nữ được khắc họa trong ba cuốn tiểu

thuyết Âm thanh và cuồng nộ, Nắng tháng Tám và Thánh địa tội ác, chúng ta

cũng có thể thấy được sự biến đổi trong đời sống xã hội Mỹ những năm đầu thế kỉ XX hay cả trong thời điểm hiện tại Những mặt tối của một nền công nghiệp hóa, một xã hội tư bản đã bao trùm lên những con người Mỹ Không chỉ có giới trẻ mà con người Mỹ đang rơi vào những “mê lộ” không thể thoát

ra Sự suy đồi về mặt đạo đức, sự xuống cấp của các giá trị tinh thần, thật – giả lẫn lộn… làm nhân cách con người đảo lộn Những con người có thân phận cao quý chưa hẳn đã có tấm lòng và sự độ lượng như những con người mà bị xã hội gọi là tầng lớp thấp hèn Cũng qua đây, người đọc thấy được những quan niệm của Faulkner về nữ giới và quan điểm của ông về

“một nửa thế giới” này

Tiếp cận hệ thống nhân vật nữ trong ba cuốn tiểu thuyết Âm thanh và

cuồng nộ, Nắng tháng Tám và Thánh địa tội ác từ góc độ phân tâm học có thể

coi là một bộ công cụ khai mở những cấp độ ý nghĩa mới mẻ cho các tác phẩm nổi tiếng này Từ đó, ta thấy được tài năng văn chương ở nhà văn lớn của thế kỉ, ý nghĩa của tác phẩm đã vượt ra ngoài những con chữ

Là nhà văn cùng thời với Ernest Hemingway, tuy chưa từng gặp mặt nhưng sự đối đầu giữa hai cây bút này luôn được công chúng quan tâm Khác với văn phong mang nguyên lý “Tảng băng trôi” của Hemingway, William Faulkner luôn vận dụng phân tâm học của Freud vào trong các sáng tác của mình với những câu văn dài đầy ám ảnh Nhờ sự đối đầu của hai nhà tiểu

thuyết lớn thế kỉ XX đã đưa đến cho nền văn học Mỹ và thế giới những kiệt tác đi cùng năm tháng Với những đóng góp to lớn của mình, William Faulkner đã được trao tặng giải Nobel Văn học vào năm 1949, trước cả nhà văn Ernest Hemingway 5 năm (năm 1954)

Nhận xét về thế giới nhân vật của Faulkner, Tuyên dương của Viện Hàn

Lâm Thụy Điển ghi nhận: “Gần như cứ mỗi tác phẩm mới Faulkner lại càng

thâm nhập sâu hơn vào tâm lí con người, vào cái cao cả to tát của con người, sức mạnh của sự hi sinh, sự thèm khát quyền lực, sự tham lam, sự nghèo nàn

về tinh thần, sự thiển cận trong tâm trí, sự bướng bỉnh đến độ nực cười, khổ đau, khiếp hãi và những thác loạn đốn mạt của con người Với tư cách một nhà tâm lí thấu suốt, ông là bậc thầy chẳng ai sánh kịp trong số mọi nhà tiểu thuyết Anh và Mỹ hiện còn sống”

2 Lịch sử vấn đề

2.1 Trong nước:

Tại Việt Nam, các công trình nghiên cứu về tác giả William Faulkner

có số lượng khá khiêm tốn Các công trình nghiên cứu về nhà văn này chủ yếu đi vào nghiên cứu cuốn tiểu thuyết nổi tiếng và thành công nhất của ông

là Âm thanh và cuồng nộ, ít khi đề cập đến tiểu thuyết Nắng tháng Tám hay

Thánh địa tội ác

Năm 2006, trong cuốn sách Có những nhà văn như thế của Hà Vinh và

Vương Trí Nhàn viết, do Hội nhà văn xuất bản đã đề cập đến William Faulkner Cuốn sách đã giới thiệu khái quát cho độc giả một nhà văn tài năng của nền văn học hiện đại, và nét nổi bật trong sáng tác của ông là những mảng tối của con người Tuy nhiên đây chỉ là những tiếp cận ban đầu của các tác giả, mà chưa đi sâu vào nghiên cứu

Năm 2009, nhà nghiên cứu Huy Liên với chuyên luận Văn học Mỹ:

Nghệ thuật viết văn và kỹ xảo được xuất bản tại Nhà xuất bản Văn hóa –

thông tin đã ra đời Chuyên luận đã bước đầu đi sâu vào nghiên cứu các phương diện nghệ thuật trong sáng tác của các nhà văn Mỹ, trong đó có William Faulkner, đặc biệt là vấn đề nhân vật với việc khắc họa tính cách nhân vật qua những gam màu…

Đến năm 2010, Lê Huy Bắc với công trình Lịch sử văn học Hoa Kỳ,

xuất bản tại Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã mang đến cái nhìn rộng hơn

về nhà văn Mỹ tài năng này Cuốn sách khái quát bức tranh văn học Hoa Kỳ

từ năm 1607 đến thế kỉ XXI Bên cạnh đó, tác phẩm còn đề cập đến những thành tựu về phương diện lí luận – phê bình ở đây Không những vậy, phần quan trọng nhất của cuốn sách chính là giới thiệu và phân tích khái quát những tác giả cùng những tác phẩm nổi tiếng của quốc gia này Trong số đó

có nhà văn William Faulkner Không chỉ giới thiệu với người đọc về cuộc đời

và sự nghiệp của William Faulkner, tác giả còn đưa chúng ta đến gần hơn với tiểu thuyết của ông qua các vấn đề như kết cấu, tư tưởng và đặc biệt đi sâu

vào phân tích hai tác phẩm là Con gấu cùng Âm thanh và cuồng nộ

Vào năm 2011, công trình Văn học Âu – Mỹ thế kỉ XX (2011), do Lê

Huy Bắc chủ biên, được xuất bản tại Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Công trình này đã khái quát các tác giả, tác phẩm Âu – Mỹ nổi tiếng trong lịch sử văn học Trong đó, khi nghiên cứu về nhà văn William Faulkner, ngoài những thông tin về cuộc đời và sự nghiệp, người đọc còn được cung cấp những kiến

thức đầy sâu rộng về một số tác phẩm nổi tiếng của nhà văn này là Âm thanh

và cuộng nộ, Con gấu Đặc biệt với tiểu thuyết Âm thanh và cuồng nộ, người

viết đã khai thác rất nhiều phương diện cách tân, đặc biệt là thế giới nhân vật đầy bất toàn, ám ảnh và những nỗi đau

Bên cạnh các sách nghiên cứu, các công trình khoa học như khóa luận, luận văn… nghiên cứu về William Faulkner xuất hiện ngày càng nhiều Tuy nhiên các công trình đó chủ yếu chỉ nghiên cứu về William Faulkner với tác

phẩm nổi tiếng Âm thanh và cuồng nộ như: luận văn thạc sĩ Kết cấu Âm thanh

và cuồng nộ của William Faulner năm 2000 của Nguyễn Thị Phương ở Đại

học Sư phạm Hà Nội, khóa luận tốt nghiệp năm 2005 của Lê Thị Thu Ngân ở

Đại học Sư phạm Hà Nội với đề tài Dòng ý thức trong Âm thanh và cuồng nộ

của William Faulkner, luận án tiến sĩ văn học của Trần Thị Anh Phương năm

2014 với đề tài Thời gian trong Âm thanh và cuồng nộ và Absolom, Absolom!

của William Faulkner ở Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN do

PGS.TS Đào Duy Hiệp; GS.TS Lê Huy Bắc hướng dẫn…

2.2 Nước ngoài:

Tại nước ngoài, các công trình nghiên cứu về William Faulkner và 3

tiểu thuyết Âm thanh và cuồng nộ, Nắng tháng Tám và Thánh địa tội ác

chiếm số lượng khá lớn

Vào năm 1969, Beverly G Shefall đã viết luận văn với đề tài

Faulkner's treatment of women in his major novels (Thái độ đối với phụ nữ

trong các tiểu thuyết chính của Faulkner) tại Đại học Atlanta Luận văn nghiên cứu dựa trên việc tổng hợp các ý kiến hiện hành trước đó của các nhà phê bình về các tác phẩm của Faulkner và chủ yếu là các những lời chỉ trích tiêu cực Sau đó, tác giả đi vào giải thích và minh oan cho nhà văn với việc

khảo sát nhiều tác phẩm như Muỗi, Âm thanh và cuồng nộ, Nắng tháng Tám,

Khi tôi nằm chết và Absalom, Absalom! Tuy nhiên, tác giả không sử dụng học

thuyết phân tâm học để nghiên cứu mà tiếp cận từ góc độ xã hội học để đưa ra kết luận về người phụ nữ lý tưởng mà William Faulkner muốn hướng tới cần phải có một xã hội trật tự ổn định

Năm 1977, cuốn sách tổng hợp các bài tiểu luận của các học giả nổi tiếng như Daniel Arron, Michael Millgate… tại Hội nghị Faulkner và

Yoknapatawpha, Đại học Mississippi đã được xuất bản với tên gọi The South

and Faulkner's Yoknapatawpha: The Actual and the Apocryphal (Miền Nam

và Yoknapatawpha của Faulkner: Sự thật và Sự giả tạo) Công trình tổng hợp này đã đặt Faulkner trong các mối liên hệ khác nhau, trong đó có phân tích thái độ của tác giả đối với các nhân vật nữ Điều này được thể hiện dưới dạng câu trả lời của các nhà nghiên cứu xoay quanh sự đối lập giữa các thế hệ nhân vật nữ: trẻ và trung niên từ đó đặt ra cho người đọc về câu hỏi vai trò cũng như vị trí của người phụ nữ trong xã hội

Năm 1986, Doreen Fowler cho ra mắt công trình Faulkner and women

(Faulkner và phụ nữ) tổng hợp các bài viết của nhiều tác giả trước đó xoay quanh chủ đề về Faulkner và người phụ nữ tại Đại học Mississippi Dù khai thác ở khía cạnh thái độ của tác giả khi kể chuyện hay mối quan hệ tương quan giữa đàn ông và phụ nữ… thì tựu chung lại, các bài viết vẫn chủ yếu chỉ tiếp cận hệ thống nhân vật nữ của Faulkner dưới hình thức bị động, là nạn nhân của xã hội Hạn chế này cũng do góc nhìn từ thời đại

Năm 1995, Donald M Kartiganer và Ann J Abadie đã tổng hợp một

số bài nghiên cứu xoay quanh vấn đề tư tưởng của nhà văn William

Faulkner trong công trình Faulkner and ideology (Faulkner và tư tưởng)

Các bài viết chủ yếu khai thác khía cạnh tư tưởng và cách trần thuật, tư tưởng và địa lý… trong nhiều sáng tác của Faulkner Các nhà nghiên cứu vẫn sử dụng lý thuyết về xã hội học và trần thuật học để khai thác các sáng tác của nhà văn này

Cũng vào năm 1995, nhà nghiên cứu Ineke Bockting công bố công

trình Character and Personality in the Novels of William Faulkner (Nhân vật

và nhân cách hóa trong cách tiểu thuyết của William Faulkner) Đối tượng

nghiên cứu của công trình này là bốn tác phẩm nổi tiếng của Faulkner là Âm

thanh và cuồng nộ, Khi tôi nằm chết, Nắng tháng Tám và Absalom, Absalom!

Nhà nghiên cứu cũng đã áp dụng phương pháp tâm lý học vào nghiên cứu hệ thống nhân vật nhưng chủ yếu dựa vào dấu hiệu ngôn ngữ được nhà văn sử

dụng Từ ngôn ngữ, giọng điệu trần thuận mà độc giả định hình được tính cách nhân vật và ngược lại, cũng với tính cách, bản chất như vậy mà các nhân vật sử dụng ngôn ngữ, giọng điệu như thế

Vào năm 2006, cuốn sách tổng hợp các bài tiểu luận về William Faulkner của các học giả như Giles Gun, Evan Harrington… do hai tác giả Doreen Fowler và Ann J Abadie đồng biên tập đã được xuất bản với tên gọi

Faulkner and Religion: Faulkner and Yoknapatawpha Series (Faulkner và tôn

giáo: Faulkner và hàng loạt Yoknapatawpha) Nghiên cứu vấn đề tôn giáo trong nhiều cuốn tiểu thuyết của William Faulkner, các tác giả đã nhận ra đặc điểm huyền thoại (myth) và đạo Thiên chúa trong các sáng tác của ông Như

câu chuyện cưỡng dâm cô nữ sinh xinh đẹp Temple Drake trong Thánh địa

tội ác đầy kinh khủng đó cũng có yếu tố huyền thoại, các nhân vật cũng mang

trong mình hình bóng của các nhân vật xa xưa trong thần thoại Hy Lạp: Ruby Lamar như nữ thần Demeter, đứa trẻ của cô như Demophon…

Năm 2007, hai tác giả Joseph R Urgo và Ann J Abadie đã biên tập

cuốn sách mang tên Faulkner and Material Culture (Faulkner và văn hóa vật

chất) Cuốn sách này tổng hợp lại nhiều bài tiểu luận của các học giả nổi tiếng như Charles S Aiken, Katherine R Heningger… Trong những bài tiểu luận

đó, các tác giả đã chỉ ra những mối quan tâm của nhà văn Faulkner với cuộc

sống xã hội lúc đó Trong đó có bài viết đi sâu vào tác phẩm Nắng tháng Tám,

tuy nhiên các nhà nghiên cứu chủ yếu phân tích về triết lý của sự sắp đặt các tình tiết và sự việc trong câu chuyện chứ không đi sâu nghiên cứu về đặc điểm các nhân vật nói chung và nhân vật nữ nói riêng

Cũng trong năm 2007, Carolyn Porter đưa đến cho độc giả công trình

nghiên cứu có tên gọi William Faulkner: Lives and Legacies (William

Faulkner: Sống và di sản) tại Đại học Oxford Công trình này chủ yếu giúp người đọc khám phá ra tầm nhìn sử thi của văn hóa miền Nam nước Mỹ nói

riêng và phương Tây nói chung ở các sáng tác trong mười hai năm ngoạn mục (từ năm 1929 đến năm 1942) của Faulkner

Năm 2008, C Hugh Holman đã công bố bài báo The Unity of

Faulkner's Light in August (Sự thống nhất của Faulkner trong Nắng tháng Tám) trên website Đại học Modern Language Association Bài viết này chủ

yếu sử dụng phương pháp văn hóa học để khảo sát các nhân vật nam trong tác phẩm Phân tích và giải thích yếu tố Kytô giáo đậm đặc trong tiểu thuyết này Đồng thời, mang đến cho người đọc cái mô hình thế giới phức tạp mà nhà văn Faulkner đã dày công dựng nên

Năm 2009, hai tác giả Anna Priddy và Harold Bloom đã cùng kết hợp

đưa đến cho độc giả cuốn sách Bloom's How to Write about William Faulkner

(Blom viết như thế về William Faulkner) Công trình này chỉ là tác phẩm khái

quát về các sáng tác của nhà văn này trong đó có Âm thanh và cuồng nộ,

Nắng tháng Tám Công trình chỉ giới thiệu khái quá về nội dung, nhân vật,

lịch sử và bối cảnh, triết lý, hình thức mà nhà văn muốn truyền tải đến người đọc dưới dạng các câu hỏi và gợi ý tự trả lời

Năm 2009, công trình tổng hợp các tiểu luận nghiên cứu về William

Faulkner được xuất bản với tên gọi Faulkner and the Ecology of the South

(Faulkner và sinh thái miền Nam) Cuốn sách đã khám phá sự tưởng tượng của Faulkner trong môi trường văn hóa miền Nam Nó chính một trong những nguyên nhân tạo nên tính cách nhân vật trong các sáng tác của ông Công trình này đã chỉ ra sự giống và khác nhau trong các sáng tác của Faulkner như

mối liên hệ giữa môi trường tự nhiên và bạo lực trong Thánh địa tội ác và Âm

thanh và cuồng nộ…

Năm 2009, Victoria M Bryan với bài nghiên cứu Joe Christmas’s

Formation of Race and Sexuality in Light in August (Sự hình thành chủng tộc

và tính dục của Joe Christmas trong Nắng tháng Tám) tại Đại học Tennessee

của bang Chattanooga cũng có đề cập đến một số nhân vật nữ trong tiếu

thuyết Nắng tháng Tám Tuy bài nghiên cứu chủ yếu phân tích nhân vật nam

chính Joe Christmas nhưng qua đó ta nhận thấy phần nào tính cách cũng như

sự ảnh hưởng của những người đàn ông đối với phụ nữ miền Nam nước Mỹ trong gian đoạn đầu thế kỷ XX

Năm 2010, Annette Trefzer và Ann J Abadie đã cho ra đời cuốn sách

Faulkner’s Sexualities (Bản năng giới của Faulkner) Đúng như tên gọi của

nó, công trình này đề cập đến nhiều khía cạnh của vấn đề tính dục trong William Faulkner Họ đã nhận thấy mối liên hệ giữa vấn đề tính dục và tính thẩm mỹ, văn hóa trong nhà văn Faulkner Một trong những điều đặc biệt mà các tác giả của cuốn sách đã tìm ra mối liên hệ giữa nhân vật liên quan đến vấn đề sắc tộc

Năm 2011, trong chương trình giảng dạy của Giáo sư Dimock trong khóa học mở rộng của Đại học Yale (Hoa Kỳ) về Ernest Hemingway, F Scott Fitzgerald, and William Faulkner – ba nhà văn hàng đầu của văn học Mỹ hiện đại Giáo sư đã đi vào phân tích tổng quát một số tác phẩm tiêu biểu của từng

nhà văn, trong đó với William Faulkner là hai tiểu thuyết Âm thanh và cuồng

nộ cùng Nắng tháng Tám Giáo sư Dimock chủ yếu mang đến cho người học

cái nhìn tổng quan nhất về phong cách sáng tác và những ảnh hưởng chi phối trong sáng tác của các nhà văn Với Faulkner, giáo sư chỉ ra ảnh hưởng của Freud đối với ông qua dẫn chứng về đặc điểm “mùi cây” trên người Caddy Bài học cung cấp cái nhìn bao quát về các vấn đề nội dung, nghệ thuật và đặc biệt là nghệ thuật trần thuật của Faulkner trong hai sáng tác tiêu biểu này

Cũng trong năm 2011, Richard Boland với bài nghiên cứu Faulkner,

Freud, and the Holy Family: The Portrayal of the Joseph Figure in Light in August (Faulkner, Freud, and Gia đình Holy: Chân dung nhân vật Joseph

(Thánh Joseph) trong Nắng tháng Tám) tại đại học Seton Hall University đã

giúp người đọc có một cái nhìn mới thêm về các nhân vật trong cuốn tiểu thuyết này Tác giả đã sử dụng học thuyết phân tâm học để phân tích cặp nam nhân vật đối lập Byron và Christmas Qua đó, chúng ta cũng có thể phần nào thấy rõ hơn chân dung nhân vật nữ chính Lena và có thêm cách thức tiếp cận

hệ thống nhân vật nữ trong các tiểu thuyết khác của nhà văn

Năm 2012, nhà nghiên cứu Turki S Althubaiti đã cho ra mắt công trình

nghiên cứu Resisting slavery and racial segregation in Light in August and

Beloved (Chống chế độ nô lệ và phân biệt chủng tộc trong Nắng tháng Tám

và Người yêu dấu) tại Đại học Faculty of Arts Taif Công trình này cũng chủ

yếu khảo sát hệ thống nhân vật nam đặc biệt là nhân vật Joe Christmas trong

tác phẩm Nắng tháng Tám Dưới góc độ văn hóa và xã hội học, người viết đã

giúp người đọc có cái nhìn bao quát hơn về tình hình xã hội cả nước Mỹ trong giai đoạn đầu thế kỉ XX và định hướng giải pháp chống nạn phân biệt chúng tộc trên nước Mỹ nói riêng và thế giới nói chung

Năm 2013, Linda Doris Mariah Chavers công bố nghiên cứu Violent

Disruptions: Richard Wright and William Faulkner’s Racial Imaginations

(Sự phá vỡ bạo lực: Các quan niệm về chủng tộc của Richard Wright and William Faulkner) Trong công trình này, tác giả chủ yếu khai thác tác phẩm

Absalom, Absalom! trong đó có đối sánh với tiểu thuyết Nắng tháng Tám

Nhân vật nữ vẫn ít được quan tâm mà nội dung khai thác chủ yếu xoay quanh nhân vật Joe Christmas với việc giải quyết các câu hỏi: “là ai”, “đi đâu” Qua

đó, cũng giải thích cách nhà văn Faulkner tái hiện lịch sử và dự báo tương lai trong các sáng tác của mình

Cũng vào năm này, nhà nghiên cứu Terese D Osborne đã giới thiệu

công trình luận văn Inheritance of the Past: Patriarchy, Race and Gender in

Faulkner's and Chopin's South (Sự kế thừa của quá khứ: Chế độ gia trưởng,

chủng tộc và giới trong các sáng tác về miền Nam của Faulkner và Chopin)

tại Đại học Rollins Luận văn này chỉ yếu đi vào nghiên cứu tác phẩm

Absalom, Absalom! đồng thời cũng có so sánh và phân tích Nắng tháng Tám

Công trình này chủ yếu dùng kiến thức về lịch sử và văn hóa để giải thích sự tiếp nhận của người đọc trong các giai đoạn đối với các nhân vật trong sáng

tác của các nhà văn Với Nắng tháng Tám, người viết chỉ chú yếu khảo sát

nhân vật Joe Christmas và những người đàn ông khác trong tác phẩm

Năm 2015, nhà nghiên cứu Mindy Allen công bố bài báo Unwed

Mothers, Race, and Transgression in William Faulkner’s Novels (Các bà mẹ

đơn thân, chủng tộc và sự vượt quá quyền hạn trong các tiểu thuyết của

William Faulkner) Nhà nghiên cứu chủ yếu khai thác các tác phẩm Khi tôi

nằm chết, Âm thanh và cuồng nộ, Nắng tháng Tám, Absalom! Absalom! và

Đi xuống, Moses từ góc độ xã hội học xoay quanh câu hỏi chính “Tại sao

phụ nữ chỉ bị ràng buộc để sinh đẻ” Qua đó, nhà nghiên cứu đã khắc họa rõ ràng hơn quan niệm khác biệt về vai trò, địa vị… của người phụ nữ trong từng giai đoạn Đồng thời, cho thấy cái nhìn nhân văn của tác giả đi trước thời đại ra sao

Có thể thấy, đa số các nghiên cứu trong và ngoài nước trước đây khi nghiên cứu về William Faulkner và đặc biệt là hệ thống nhân vật trong các sáng tác của ông đã khá nhiều Tuy nhiên, phương pháp tiếp cận thường được các nhà nghiên cứu áp dụng là xã hội học, lịch sử - văn hóa học… Phân tâm học cũng đã có từ lâu nhưng chủ yếu là xoay quanh các nhân vật nam, các nhân vật nữ thường có sự tiếp cận nhỏ lẻ hơn Họ thường chỉ nghiên cứu về một nhân vật nữ tiêu biểu hoặc nhóm nhân vật nữ có đặc điểm chung (như các

bà mẹ đơn thân)…

Từ khảo sát trên, người viết quyết định tiếp cận hệ thống nhân vật nữ

trong tiểu thuyết của William Faulkner từ ba tiểu thuyết nổi tiếng là Âm thanh

và cuồng nộ, Nắng tháng Tám và Thánh địa tội ác từ góc độ phân tâm học,

đưa ra cái nhìn khái quát hơn về thái độ, cách nhìn nhận của nhà văn đối với phái nữ, cũng như tài năng nghệ thuật được tác giả thể hiện trong đó

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các tiểu thuyết Âm thanh và

cuồng nộ của nhà văn William Faulkner, được Phan Đan và Phan Linh Lan

dịch, Nhà xuất bản Văn học, tái bản năm 2015 Nắng tháng Tám, được Quế Sơn dịch, Nhà xuất bản Hội nhà văn, tái bản năm 2014 Cuối cùng là Thánh

địa tội ác, được Trần Nghi Hoàng dịch, Nhà xuất bản Văn học và

BachVietBook phát hành năm 2012 Đồng thời người viết cũng có đối sánh

với các bản nguyên tác bằng tiếng anh của tác giả William Faulkner

Trong phạm vi của một luận văn tốt nghiệp, người viết chỉ đi sâu vào vấn đề nhân vật nữ trong ba tiểu thuyết trên của William Faulkner

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp tâm lý học: Phương pháp tâm lý học được coi là phương pháp chính của đề tài Học thuyết phân tâm học gắn liền với việc nghiên cứu các biểu tượng của C.G.Jung Có hàng trăm công trình lớn nhỏ nghiên cứu về vấn đề này Nó giúp chúng ta đi tìm cái vô thức của con người, từ đó phát hiện ra phong cách cũng như những ám ảnh của người sáng tác Đồng thời, nghiên cứu về phân tâm học của Sigmund Freud, hay gắn nghiên cứu với các huyền thoại của Gaston Bachelard… đã đề cập Hướng tiếp cận này sẽ giúp chúng ta đến gần hơn với tư tưởng của các nhà văn đối với người phụ nữ trong xã hội, đặc biệt là với Faulkner – một người thừa nhận đã chịu ảnh hưởng rất lớn từ Freud, Jung

Phương pháp văn hóa – lịch sử: Điều này xuất phát từ đặc điểm của đề tài cũng như yêu cầu kết hợp các phương pháp khác nhau trong nghiên cứu khoa học để đạt hiệu quả cao nhất Cụ thể, người viết chú ý đến những sự kiện trong lịch sử của nước Mĩ nói chung và miền Nam nước Mỹ nói riêng

Đồng thời các yếu tố “đa lai” của văn hóa đa chủng tộc cũng ảnh hưởng đến con đường sáng tạo nghệ thuật của William Faulkner cũng được quan tâm Diễn biến của các giai đoạn lịch sử căng thẳng, tình hình chính trị, xã hội của Hoa Kỳ là cơ sở quan trọng để người viết nghiên cứu sự phản ánh lịch sử trong các sáng tác của nhà văn này, đặc biệt được thể hiện qua số phận cũng như tính cách của các nhân vật nữ Vận dụng phương pháp văn hóa – lịch sử giúp cho việc xác định mối liên hệ mật thiết giữa lịch sử Hoa Kỳ và hiện thực trong các cuốn tiểu thuyết của Faulkner có hiệu quả

Ngoài ra, luận văn còn kết hợp thêm phương pháp trần thuật học và các thao tác so sánh, đối chiếu; phân tích, tổng hợp… để làm sáng tỏ đề tài

Chương 1: HIỆN THÂN CỦA HỢP CHỦNG QUỐC HOA KỲ NGÀY

KHỞI ĐẦU – “NHẪN NHỊN” VÀ “ĐỘC ĐOÁN”

Nếu như thuở ban sơ, người da đỏ châu Mỹ có lẽ là những dân tộc phồn thịnh và nắm quyền nhiều nhất trên vùng đất rộng lớn tại lục địa mới; thì làn sóng nhập cư ồ ạt từ châu Âu sang Bắc Mỹ kéo dài suốt hơn ba thế kỷ (bắt đầu vào đầu những năm 1600) đã xây dựng một nền văn minh mới ở phần phía bắc của lục địa này Mối quan hệ giữa thổ dân da đỏ với thực dân châu

Âu trong giai đoạn đầu vừa mang tính hợp tác vừa mang tính đấu tranh Đã có

vô số những trở ngại, giao tranh và chiến tranh kéo dài, và bao giờ cũng vậy, thổ dân da đỏ luôn bị thua và mất đất

“Phần lớn dân di cư tới Mỹ là người Anh, nhưng cũng có cả người Hà Lan, Thụy Điển và Đức ở miền Trung, một số người Pháp theo đạo Tin Lành ở bang Nam Carolina và một số nơi khác, nô lệ châu Phi chủ yếu ở miền Nam, và rải rác những nhóm nhỏ người Tây Ban Nha, người Italia, người Bồ Đào Nha sống ở khắp các thuộc địa” [27]… Người Mỹ nhận thức khá rõ về sự đa dạng dân tộc hoặc văn hóa của họ Họ cũng nhận thức được sự phân vùng về mặt chính trị, xã hội và địa lý quan trọng ngay trong lòng nước Mỹ Ngoài các bang, nước Mỹ còn được chia nhỏ hơn thành các hạt, thành phố, thị trấn và việc phân vùng theo tiêu chí chính trị còn làm vấn đề này phức tạp hơn

Miền Nam nước Mỹ chủ yếu là những khu dân cư thuần nông Kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào các chủ đồn điền lớn và các chủ trại tiểu nông Các chủ đồn điền ở đây nhờ có nguồn lao động nô lệ đã chiếm giữ hầu hết quyền lực chính trị và vùng đất màu mỡ nhất Họ xây những ngôi nhà thật tráng lệ, sống theo kiểu quý tộc… Tuy nhiên, trước đây đa số người Mỹ lại không hiểu được điều này Một trong những người làm được điều đó là William Faulkner

William Faulkner sinh ra trong một gia đình lâu đời ở miền Nam Trưởng thành trên một vùng đặc biệt nhất trong các vùng văn hóa của Mỹ nên ông hiểu rất rõ văn hóa, căn cước của những con người nơi đây, đặc biệt là những người phụ nữ miền Nam nói riêng, nước Mỹ nói chung Nhà văn có những cái nhìn sâu sắc về một nửa thế giới, dựng lên những bức tranh tâm trạng cũng như xã hội Mỹ trong những trang văn của mình Cụ thể nhất đối

với luận văn này, người viết đi sâu nghiên cứu vào ba trường hợp: Âm thanh

và cuồng nộ, Nắng tháng Tám, Thánh địa tội ác

Những người phụ nữ được Faulkner miêu tả đầy ẩn ý, hình tượng Họ không chỉ là những cá nhân đơn lẻ mà còn chính là hiện thân của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ sau ngày thành lập, trưởng thành bước ra từ cuộc nội chiến và lại hợp nhất: sự hiện diện giữa những kẻ bị trị và thống trị, của những xung

đột văn hóa khác nhau Với những thân phận đƣợc sinh ra trong khoảng thời gian nửa đầu thế kỷ XIX, nhà văn đã dựng lên hình ảnh của những

người nô lệ da đen đầy bao dung, nhẫn nhịn; bên cạnh những gương mặt đại diện cho giới quý tộc đầy độc đoán, cổ hủ

1.1 Disley – Hình ảnh của những thân phận nô lệ đáng trân trọng

Là một cây bút có những cái nhìn vô cùng sắc bén về cuộc sống, William Faulkner đã dựng lên hình ảnh về những thân phận của người phụ nữ

da đen trong lòng nước Mỹ đầy chân thực Dù không xây dựng nhân vật chính

là người phụ nữ gốc Phi, nhưng những nhân vật phụ nữ da đen với số phận nô

lệ hiện diện rất rõ trên từng trang viết của vị tiểu thuyết gia này Faulkner đã mang đến cái nhìn mới về người phụ nữ, đặc biệt là những thân phận được coi dưới đáy cùng xã hội, so với các tác giả trước đó

Chiếm hữu nô lệ là một thể chế đã hình thành và gây căng thẳng giữa hai miền sau khi nước Mỹ thành lập Trong vòng ba thập kỷ, miền Bắc và miền Nam ngày càng trở nên xa cách hơn Miền Nam là lãnh địa của đồn điền cây

bông Có khoảng 3,2 triệu nô lệ da đen làm việc trong những đồn điền ấy Lượng vốn đầu tư vào số nô lệ da đen này lên tới 1,5 tỷ đô la Mỹ Những chủ đồn điền lớn đều thuộc tầng lớp có tiếng nói trong các lãnh vực chính trị, xã hội và kinh tế miền Nam Các thành phố miền Nam có phần nhỏ hơn so với miền Bắc Nơi đây là quê hương của nhiều nhà chuyên môn, chủ ngân hàng, các tay buôn nô lệ và chủ nô giàu có Họ liên kết chặt chẽ cả về mặt xã hội lẫn chính trị với những chủ đồn điền lớn Các thành phố cũng có một lực lượng đông đảo các chủ tiệm buôn, thợ thủ công lành nghề, và giới lao động bình dân Nhưng đa số dân miền Nam là người da trắng sinh sống bằng nghề chăn nuôi gia súc hay như những nông dân độc lập

Người da trắng ở miền Nam nói chung ủng hộ chế độ chiếm hữu nô lệ

dù 3/4 trong số họ không hề có nô lệ Phần lớn quan điểm này xuất phát từ lí

lẽ chủ đạo: người da trắng, xét về mặt chủng tộc, có quyền tối thượng Họ lo

sợ giải phóng nô lệ sẽ gây ra cảnh bạo lực lan tràn, xã hội bị lay chuyển tới tận gốc rễ Chế độ dân chủ về chính trị ảnh hưởng lên phần lớn các bang ở miền Nam như ở bất cứ nơi nào khác: quyền bầu cử thuộc về đàn ông trưởng thành da trắng Nhiều người lầm tưởng rằng: các tầng lớp da trắng miền Nam

đã từng bị chi phối bởi giới chủ đồn điền giàu có và sở hữu nhiều nô lệ Thật

ra, thời ấy ai cũng đồng tình rằng: ở miền Nam, da đen là nô lệ, da trắng là ông chủ Hầu hết dân da trắng miền Nam đều hiểu rằng: dân chủ bình đẳng tức là người da trắng có quyền có nô lệ da đen

1.1.1 Con người khỏe mạnh, có lòng bao dung

Nếu như xã hội Mỹ với những cái nhìn định kiến về phân biệt chủng tộc, coi thường những ai mang dòng máu da đen (những người gốc Phi) vì thân phận nô lệ của họ; thì đến với Faulkner, người đọc sẽ cảm nhận được cái nhìn

đầy tính nhân văn của ông Trong tiểu thuyết Âm thanh và cuồng nộ, nhà văn

đã dựng lên bức chân dung nhân vật bà vú già da đen Disley trong gia đình

quý tộc Compson với tấm lòng bao dung vô bờ bến Bà Disley đã trở thành chỗ dựa tinh thần, luôn sẵn sàng dang rộng vòng tay của mình cho mọi thành viên trong ngôi nhà ấy, bất kể họ là những cậu chủ, cô chủ mang màu da trắng hay những người con, người cháu của bà

Hình ảnh bà vú già bị mài mòn bởi năm tháng hiện lên đầy chân thực:

“Chiếc áo rủ xuống buồn thảm từ vai đến bộ ngực chảy nhẽo, bó lại phía sau bụng, rồi lại rũ xuống trên những váy lót mà bà sẽ cởi bỏ từng lớp khi mùa xuân tới hẳn với màu sắc vương giả và suy tàn Trước kia bà là một phụ nữ to lớn, nhưng giờ đây khung xương đã nhô lên dưới lớp da bùng nhùng, tuy nhiên, lớp da này thít lại trên cái bụng gần như phù thủng, như thể cơ và mô một thời từng là can đảm và chịu đựng đã bị năm tháng gặm mòn cho đến khi chỉ còn bộ xương bất khuất trồi lên như một tàn tích hay một cột mốc dựng trên can trường và đờ đẫn, và trên nữa là khuôn mặt sụp xuống, khiến người

ta có cảm tưởng như xương ở ngoài da, gương mặt ngước lên đón một ngày cuồn cuộn với vẻ vừa an phận vừa như một đứa trẻ thất vọng ngỡ ngàng” [6,

tr 343]

Với Disley, chỉ có hành động mới gặt đƣợc kết quả, chỉ kết quả mới

lay chuyển được cuộc sống và chỉ cuộc sống tốt đẹp mới nuôi dưỡng vun đầy tâm hồn Và đặc biệt, tình yêu thương đâu cần phải là những gì đó lớn lao, phải phô trương hay khoe mẽ Những thứ tốt đẹp nhất trong cuộc sống này vẫn luôn là những thứ lặng im, đơn giản Disley vẫn lặng thầm mang tình yêu thương, lòng bao dung vô bờ trải rộng khắp căn nhà, trải dài cho cả ba thế hệ những con người quý tộc mà bà giúp việc tại đó Dilsey đã chăm sóc lũ trẻ nhà Compson khi mẹ chúng luôn sống trong cảnh ốm đau, bệnh tật, cha của chúng ngập chìm trong men rượu

Đối với Benjamin hay Benjy, đứa con điên dại của đại gia đình Compson, Disley đã giúp người đọc cảm nhận được tình mẫu tử bao dung,

chở che của bà đối với nhân vật đáng thương này – thứ tình cảm trân quý ngay cả người mẹ đẻ của anh ta cũng không thể mang lại Bà luôn dỗ dàng anh với những cử chỉ âu yêu không phai mòn theo năm tháng dù anh là một đứa trẻ hay là một người đàn ông to lớn mang tâm hồn của một đứa trẻ lên ba

Bà vẫn chăm Benjy từng miếng cơm, từng tấm áo, không quên làm bánh sinh nhật cho anh, lo anh bị bỏng tay mà đau đớn…

Và đặc biệt, nếu như mẹ của Benjy – bà Compson là cho rằng Benjy là một sự trừng phạt với mình, thì Disley vẫn luôn có cái nhìn thiện cảm về nhân vật này Bà dỗ dành Benjy nín khóc đầy thân thương với tấm lòng bao dung

mà người đọc chưa từng thấy một lần nào người mẹ ruột của anh làm điều này Khi Quentin, con gái của Caddy sau khi cạy cửa sổ phòng người cậu Jackson của mình, lấy trộm tiền và bỏ đi, Benjy đã không ngừng khóc Nếu

mẹ cậu chỉ biết bỏ đi một mình về phòng nghỉ thì Disley “xoa đầu Ben, đều đều chậm chậm vuốt mớ tóc trước trán hắn Ben khóc lặng lẽ và chậm rãi

“Nín đi”, Disley nói “Nào nín ngay Mình đi ngay bây giờ đây Nín ngay!” Hắn vẫn rền rĩ từng đợt âm thầm” [6, tr 371]…

Hay với người con trai lớn của gia đình Comspon, Quentin có làm những điều dại dột như treo bàn là vào chân, gieo mình tự tử thì bà vú già cũng không bao giờ nặng lời khi nói về anh chàng, không trách móc hay oán thán

về hành động đầy cực đoan này

Sự bao dung của Disley không chỉ dành cho đứa con điên dại của dòng

họ này, mà còn dành cho Caddy hay đứa con gái bé bỏng của cô – những kẻ

mà đại gia đình Compson coi là sự ô nhục Bà vú già luôn dang rộng vòng tay

để chăm sóc và chở che cho họ Ở đây vang lên một thanh âm của tình yêu thương vô bờ bến của người vú già da đen đối với lũ trẻ da trắng

Khi cả gia đình quay lưng với cô con gái duy nhất, coi Caddy là một con điếm làm mất mặt dòng họ, là vết nhơ của cả gia đình… thì đối với Disley,

Caddy vẫn mãi là cô chủ nhỏ với những hình dung tốt đẹp Caddy sai lầm nhưng bà không thấy quay lưng lại với cô, đẩy cô đi xa mà sẵn sàng tha thứ cho những quyết định bồng bột của tuổi trẻ

Dù cho bà Caroline – mẹ của Caddy cấm mọi người nhắc về đứa con gái của mình, đau khổ khi phải nhận nuôi đứa cháu gái không cha mà chẳng có tiền phụ cấp từ người chồng chính thức của cô con gái; hay người con trai út đầy bảo thủ và toan tính Jason cấm cửa chị gái Caddy không cho về gặp con gái để nhằm moi tiền từ người chị mình… thì Disley vẫn không ngần ngại mở cửa nhà đón chào Caddy về nhà Người phụ nữ luôn bị gọi là “đồ mọi đen”,

đồ ăn bám… ấy đã dùng tấm lòng bao dung của một người mẹ, rộng lượng sẵn sàng tha thứ cho những lỗi lầm khờ dại của những đứa con thơ – những cậu ấm, cô chiêu màu da trắng mà bà phục vụ Jason đã dọa Disley Caddy bị

hủi và “lấy Kinh Thánh ra đọc đoạn có người bị thối rụng chân tay ra sao” [6,

tr 272] thì bà vẫn để Caddy được làm người mẹ thực sự, được gặp con gái, được cưng nựng nó dù ngắn ngủi đến đâu Bởi bà hiểu: tình mẫu tử quan trọng như thế nào

Ngay cả khi bị chính đứa trẻ mình chăm sóc bấy lâu rủa xả mình là “Đồ mọi đen già” [6, tr 246], Disley vẫn ra sức bảo vệ Quentin – cô con gái nhỏ của Caddy Ngay từ khi ông chủ gia đình Compson bế đứa cháu nhỏ đầy đáng thương về nhà, người bà ngoại đã chán nản muốn từ bỏ Người phụ nữ da đen

đã thẳng thắn nói rằng: “Ai sẽ nuôi nó ngoài tôi? Chả phải một tay tôi nuôi các cô các cậu hết người này đến người kia đấy sao?” [6, tr 262]… Đến khi

cô bé đã 17 tuổi, cái tuổi trăng rằm đẹp nhất ấy, nó cũng phản kháng, nổi loạn như người mẹ của mình, Disley vẫn thấu hiểu cô bé Người cậu Jason mờ mắt

vì tiền sẵn sàng bòn rút chút tài sản mà chị gái để dành cho con, trút mọi nỗi bực dọc lên đầu cháu gái thơ dại, dẫn đến những hành động đầy nổi loạn của

cô bé sau này Khi Jason muốn đánh đập Quentin, với tấm lòng thương yêu cô

bé da trắng tội nghiệp, dù “đã quá già rồi chẳng còn làm được gì ngoài việc nặng nề đi lại trong nhà” [6, tr 246] thì Disley vẫn cố gắng ngăn cản hành động đầy thú tính của Jason – người được bà chủ Caroline coi là ông chủ của gia đình lúc bấy giờ

Tấm lòng bao dung vô bờ bến của Dilsey được thể hiện qua những đoạn đối thoại giữa bà với vợ chồng Compson, giữa bà với các anh em nhà Compson, giữa bà với những người thân trong gia đình của chính mình Dù

bà có đối xử nghiêm khắc với Luster, dùng những lời lẽ nặng nề, mắng mỏ đứa cháu trai nhỏ khi không chăm sóc cẩn thận Benjy như: “mày câm mồm đi”, “mày mà làm Benjy giở chứng thì tao đập vào đầu” [6, tr 366]… thì trên tất cả vẫn là tình yêu thương, sự quan tâm của người bà già cả dành cho đứa cháu nhỏ Bà không cho cháu đi xem nhạc tại gánh xiếc vì sợ cháu hư hỏng,

bà không cho cháu nghịch trò nguy hiểm trên nền đất ẩm vì sợ cháu bị thương… Hình ảnh của Disley là hình ảnh của những người phụ nữ luôn quan tâm, chở che cho gia đình với đức hi sinh thầm lặng đáng trân trọng

Chứng kiến sự suy tàn của dòng họ Compson, Dilsey bỏ ngoài tai lời nói của chồng về định mệnh và số phận của gia đình này Bà tin rằng tình yêu thương, sự bao dung sẽ cứu rỗi được tất cả Bà thương yêu mọi thành viên trong cái gia đình mà được coi là chủ nhân của mình đó đầy chân thành Nó chính là biểu hiện của cái tính chất phác, hồn nhiên và nhân hậu của những con người da đen gốc Phi Họ sống theo bản năng và đầy nhiệt huyết, không toan tính vụ lợi

1.1.2 Chấp nhận hoàn cảnh, cố gắng vươn lên

Không chỉ là một người có tấm lòng bao dung, độ lượng; Disley còn

là hình ảnh của những thân phận nô lệ da đen biết chấp nhận hoàn cảnh, vươn lên trên cuộc sống và thấu tình đạt lý Có thể nói, William Faulkner

đã dành những trang viết đầy tâm huyết ca ngợi hình ảnh người vú già da

đen trong một gia đình quý tộc thời kỳ suy tàn Dù là nhân vật phụ, nhưng những ấn tượng mà người đọc nhận thấy ở Disley sâu sắc không kém hình ảnh những nhân vật chính như Caddy, cậu chủ điên Benjy… Có thể thấy, Disley là hình tượng nhân vật đầy đáng khen, đáng tự hào mà tác giả đã kỳ công xây dựng

Nếu không phải là người biết chấp nhận hoàn cảnh, biết lặng thầm hi sinh và thấu hiểu người khác, thì chắc chắn Disley đã không dễ dàng hiểu được Benjy – người con trai điên khùng, bị cho là sự xấu hổ, nỗi hổ thẹn của dòng họ Compson Trên đường đi đến nghĩa trang thăm ông Compson, cuộc hành trình đầy vất vả chỉ có bà mẹ ốm yếu Caroline, bà vú già Disley, cậu con trai khùng điên Benjy và đứa con trai cả T.P của bà vú già làm người đánh xe ngựa thì cách cư xử giữa bà Caroline và Disley đã tạo ra sự khác biệt đến đối lập Người mẹ đẻ chẳng thể hiểu chính đứa con mình muốn gì, cần gì Người phụ nữ quý tộc này chỉ biết tiếng khóc của con là điều phiền toái, ngược lại, Disley lại hiểu cậu bé này cần gì Hành động lấy một bông hoa trong tay bà chủ gia đình Compson đưa cho Ben vì bà biết điều này sẽ an ủi anh ta: “cho cậu ấy cầm một bông hoa”, “cậu ấy đòi đấy” [6, tr 22]…

Không chỉ với nhân vật Disley trong Âm thanh và cuồng nộ, W

Faulkner cũng vẽ lên bức chân dung những thân phận phụ nữ nô lệ da đen đầy mạnh mẽ khác như người phụ nữ gốc Phi già không tên trong gia đình

mục sư Hightower trong Nắng tháng Tám Sau khi chủ (ông nội của mục sư

Hightower) và chồng bà chết, bà vẫn kiên trì sống tại mảnh đất trước kia mình cùng chống sống với ông chủ Dù người cha của mục sư sau đó đã đến đóng của ngôi nhà, dọn dẹp đồ đạc, ngỏ ý nuôi dưỡng bà thì bà vẫn nhất quyết từ chối “Bà tự trồng một vườn rau nhỏ sau nhà và bà sống ở đó một mình, chờ người chồng trở về, vì bà không muốn nghe theo tin đồn là ông ấy

đã chết” [7, tr 608]

Luôn sống đúng với lương tâm, đầy chất phác không sợ vất vả, luôn mạng mẽ vươn lên trong cuộc sống dù có khó khan đến đâu chỉnh là điểm chung của những người da đen gốc Phi Thế nhưng nếu như Disley đầy uyển chuyển, tinh tế trong suy nghĩ thì người phụ nữ này có phần cứng nhắc hơn Nguyên nhân cũng vì nữ nô lệ da đen già này đã mất hết người thân, chỉ còn đơn độc một mình trong cuộc sống Bà bấu víu vào lý do về

sự sống chết còn mập mờ của người chồng để tiếp tục sống tiếp Điều này hoàn toàn trái ngược với Disley, bà vẫn còn đầy đủ những người thân yêu

để san sẻ tình yêu thương

Dù là ai thì những thân phận nô lệ như Disley hay người nô lệ da đen già trong gia đình mục sư Hightower đều rất đáng thương Họ phải đối mặt với muôn vàn khó khăn trong cuộc sống Khổ cực, vất vả là thế nhưng những con người ấy vẫn giữ được những căn tính của những người dân gốc Phi: chất phác và nhân hậu, biết chấp nhận hoàn cảnh Họ vẫn mang trong mình những

ý chí sống vô cùng mạnh mẽ Đứng trước thực tại, những con người ấy biết cách vươn lên, không lùi bước Nếu như ông Jason Compson ngập chìm trong rượu, người Caroline suốt ngày ốm đau, thì chính Disley mới là người đứng lên quán xuyến gia đình

Trong xã hội Mỹ những năm cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, chế độ

nô lệ vẫn đang diễn ra trên toàn nước Mỹ và đặc biệt là kéo dài tại miền Nam Hoa Kỳ thì Disley có thể coi là một hình ảnh đầy mẫu mực về những người

vú già da đen tần tảo, giàu đức hi sinh, nhẫn nhịn chịu đựng số phận nhưng cũng không ngừng vươn lên trong cuộc sống Một phụ nữ nhân hậu đầy bao dung ấy đại diện cho những con người bị áp bức nhưng không vì thế mà trở nên xấu xa, mất đi những nét đẹp vốn có của mình Để sau này, Frony – người con gái duy nhất của bà vừa kế thừa cái đức tính lo toan, chịu khó, không ngừng đấu tranh vươn lên trong cuộc sống, mà cũng đầy mạnh mẽ và

cá tính, trở thành một con người có tiếng nói, đầy gai góc sau khi chế độ nô lệ

bị xóa bỏ trên toàn đất nước đa chủng tộc này

Tính cách mạnh mẽ của Disley được thể hiện rất rõ thông qua tiếng hát

của bà Xuyên suốt tác phẩm, người đọc nhận thấy dù trong những hoàn cảnh khó khăn nhất, bà vú già người da đen vẫn cất lên những tiếng hát du dương

Đó là hành động của sự lạc quan, hướng đến những điều tốt đẹp của nhân vật đặc biệt này

Trong chương cuối, với điểm nhìn bên ngoài, tác giả đã khách quan hóa hiện thực của gia đình Compson Một buổi sáng chủ nhật ngày 8/4/1928, Quentin – con gái của Caddy cạy cửa sổ phòng người cậu Jason lấy đi bảy ngàn đô la, trốn đi cùng một người đàn ông trong rạp hát Không khí nặng nề bao trùm ngôi nhà Compson khi Jason phát hiện ra sự việc đó Trên phông nền hiện thực ấy, hình ảnh của bà vú già Dilsey hiện lên đầy bao dung và nghị lực Không khóc lóc oán trách, không rối trí loạn thần, bà vẫn bình tĩnh giải quyết mọi việc vẫn đang diễn ra trong gia đình ấy: đưa bà chủ già yếu Caroline về phòng, sai người cháu Luster chăm sóc Benjy, bản thân mình quay lại làm những công việc dọn dẹp cần thiết… “Vừa đi đi lại lại, bà vừa hát một bản thánh ca” [6, tr 387] Disley không chỉ một lần cất tiếng hát Hay ngay trong những trang đầu tác phẩm, khi không ai trong cái gia đình quý tộc Compson lo cho đứa cháu nhỏ Quentin đáng thương, thì Disley vẫn săn sóc

cô bé Bà vẫn hát khi đang làm việc vất vả…

Có thể thấy, tiếng hát của Dilsey là bài ca lạc quan về tình yêu và cuộc sống Trong cái dàn âm thanh đầy cuồng nộ, là những tiếng gào khóc, tiếng rên rỉ, tiếng kêu la… thì tiếng hát du dương của Disley vẫn cất lên đầy trong trẻo, là một nốt nhạc tươi vui trong cái bản nhạc đầy u ám nói chung ấy

Bà chăm lo cho Benjy – kẻ chỉ phát ra những thanh âm rên rỉ, những tiếng gào khóc đến xé lòng Bà vẫn thương yêu Caddy – người phụ nữ của

những thanh âm tươi vui lúc dạo đầu, mà đầy não nề khi kết thúc… Với Âm

thanh và cuồng nộ, “bố cục cuốn sách thường được các nhà nghiên cứu W

Faulkner so sánh với một bản giao hưởng thuộc trường phái ấn tượng” [6, tr 7] lúc chậm rãi khoan thai; lúc vừa phải, thành kính; khi nhanh chóng, giận dữ… Tiếng hát của Disley chính là một nốt nhạc đầy khoan thai và thành kính Mỗi nhân vật trong tác phẩm này là một nốt nhạc của bản giao hưởng định mệnh về cuộc đời con người Disley là người chứng kiến mọi biến cố, mọi sự việc đã, đang và sẽ diễn ra tại cái dòng họ Compson này… Mọi cung bậc cảm xúc từ hạnh phúc, vui sướng đến đau buồn, xót xa… bà đều đã trải qua Người phụ nữ này vẫn luôn cố gắng hóa giải mọi phiền phức, mọi điều rủi xảy đến với những người trong cái gia đình da trắng mà bà phải gắn bó Những lời ca nói riêng và những câu nói của Dilsey nói chung đã gợi lên tiếng nói của đức hi sinh, biểu tượng cho hình ảnh con người dám đương đầu

và bất chấp số phận

Trong thân phận là một nô lệ, thế nhưng Disley dường như đảm nhiệm vai trò của một người trụ cột, dẫn dắt cái gia đình, dòng họ Compson ấy, giúp nhà Compson tồn tại và phát triển Sau khi Quentin cháu bỏ trốn khỏi nhà, người vú già đã nói bên bếp lò lạnh lẽo: “Mình đã thấy cái đầu tiên và cái cuối cùng” [6, tr 387] Với Disley, định mệnh không phải là nguyên nhân dẫn đến sự diệt vong của một dòng họ “Chính sự ích kỉ và thói thù ghét cá nhân,

sự tư lợi mới khiến con người rơi vào vòng xoáy của tội lỗi, đưa con người đến sự suy tàn Thanh âm trong trẻo của tiếng hát Dilsey chen vào những

thanh âm trầm đục của những nhân vật tạo cho Âm thanh và cuồng nộ tựa một

bản giao hưởng mà mọi niêm luật đều xô bồ, vô trật tự” [22, tr 56]

Câu chuyện không được kể theo thời gian tuyến tính, nó là những mảnh ghép lộn xộn mà trên đó mỗi một số phận, một con người lạ được kể với một cung bậc, một nốt nhạc khác nhau Hầu hết tất cả các nhân vật trong tiểu

thuyết Âm thanh và cuồng nộ đều được tác giả W Faulkner miêu tả có một

cung bậc chung đó là âm thanh của sự “cuồng nộ”, có thăng có giáng Thế nhưng, đến với Disley, người đọc chỉ lắng nghe thấy tiếng ca của tấm chân tình ngập tràn yêu thương, của đức hi sinh đáng trân trọng của một con người luôn cố gắng để yêu thương tất thảy mọi người

Những tiếng hát mà Disley cất lên không chỉ là lời ca thông thường, nó

có những bản thánh ca đầy trong trẻo Màu sắc tôn giáo đã được nhuốm vào trong trang viết một cách đầy ẩn ý Tín ngưỡng tôn giáo và cụ thể Thiên Chúa Giáo mà Dilsey tin tưởng cho phép bà vượt qua được những đau khổ và những vấn đề khó khăn trong thế giới mà bà đang phải đối mặt theo cách mà những con người mang họ Compsons ấy không bao giờ có thể làm được Người phụ nữ ấy thực sự chân thành trong niềm tin và đức tin của mình vào Thiên Chúa Do đó, không phải ngẫu nhiên mà ở Disley, người đọc nhận ra sự trầm lắng, sâu sắc ở một người không biết chữ mà không phải những kẻ có học thức nào cũng có được

Là một công dân thanh giáo, chịu ảnh hưởng của huyền thoại Kinh Thánh, Faulkner đã đưa những triết lý sâu xa của tôn giáo vào trong cuốn tiếu thuyết đầy âm u và mãnh liệt này Hình ảnh nhà thuyết giáo đầy trang nghiêm, tôn kính ở gần cuối cuốn tiểu thuyết giúp người đọc nhận ra sự thiêng liêng của tín ngưỡng, tính chất huyền bí của tôn giáo Trong bài giảng của nhà thuyết giáo ấy, bà vú già đã lặng lẽ khóc “Disley ngồi thẳng người, tay bà đặt trên đầu gói Ben Hai dòng lệ chảy xuống đôi má xệ của bà, vô số những giọt lóng lánh của hy sinh, của xả kỷ và của tuổi tác” [6, tr 379]… Bà

“khóc day dứt và lặng lẽ trong nỗi nung nấu và máu huyết của Con Chiên được hồi tưởng” [6, tr 382]

Rõ ràng, Disley đã hiểu được sự liên quan của bài giảng về cuộc sống, về cái chết và sự phục sinh của Chúa Kitô Lễ Phục Sinh được xem là một trong

những ngày lễ quan trọng nhất trong năm của người theo Kitô giáo, thường diễn ra vào tháng 3 hoặc tháng 4 mỗi năm để tưởng niệm sự kiện Phục Sinh của Chúa Giêsu từ cõi chết sau khi bị đóng đinh trên thập tự giá “Trong hình dung của dân gian, lễ Phục Sinh gắn với sự trỗi dậy tươi mới của thiên nhiên, dường như cỏ cây vạn vật cũng dự phần vào ngày hội mừng Đức Chúa sống lại, vinh danh chiến thắng của Ánh sáng vĩnh hằng trước bóng tối âm u của

Tử thần” [30] Sự diệt vong của dòng họ Compson không phải là dấu chấm hết hoàn toàn Nó vẫn có thể mở ra một trang mới cho lịch sử nếu như những con người ấy biết hướng thiện, hối lỗi về những sai lầm

Disley nhận thức được sự bắt đầu cũng như kết thúc của dòng họ Compson mà bà gắn bó “Tôi thấy”, là thanh âm của người thuyết giảng, gợi lên sự suy tàn của một dòng họ Hành động Disley đưa Benjy đến buổi giảng đạo vào ngày Phục sinh cũng như nghi lễ hiến tế cho những tội lỗi Người vú già khi đã bước vào cái tuổi gần đất xa trời, đôi mắt mờ đục gần như đã lòa nhận ra cô chủ nhỏ mình từng nuôi nấng qua bức ảnh in trên tờ báo thường nhật được người thủ thư mang đến Bà chẳng hỏi về Caddy, chỉ hỏi “cậu ấy bảo sao” – ám chỉ Jason – muốn biết cái hậu duệ gần như cuối cùng của gia đình ấy đã nhận ra lối đi đúng đắn hay chưa Thế nhưng thật tiếc, niềm hy vọng của bà chẳng thể được đáp lại Bà không nhìn tấm ảnh, không nghe thêm câu chuyện về Caddy; hay bà hiểu “Caddy không muốn được cứu vớt, không có bất cứ cái gì đáng được cứu vớt, không có cái gì đáng để mất” [6,

tr 429]

Có thể thấy, tiếng hát của Disley là biểu tượng cho sự vươn lên mạnh mẽ trước sự bất hạnh, là tiếng ca hòa giải, làm nhẹ nỗi đau mà gia đình Compson đang phải đối mắt Vượt lên trên những âm thanh gào thét, tuyệt vọng là tiếng

ca vượt lên số phận, đấu tranh với hiện thực khó khăn, đồng thời ca ngợi tình yêu thương, sự bao dung của Dilsey

1.2 Caroline Bascomb – Hình ảnh của giới quý tộc đầy cực đoan

Nếu như nhân vật bà vú da đen già Disley tượng trưng cho hình ảnh những thân phận nô lệ đầy đáng thương nhưng cũng đáng tự hào, thì Caroline Bascomb hay còn biết đến với tên gọi bà Compson lại đại diện cho hình ảnh

những thân phận quý tộc đầy cực đoan, độc đoán Trong tiểu thuyết Âm thanh

và cuồng nộ, tác giả đã vẽ lên bức chân dung nhân vật người mẹ lớn của dòng

họ Compson này đầy xấu xí Bà sống một lối sống cá nhân ích kỷ; chỉ biết đổ lỗi cho hoàn cảnh, bất lực cam chịu trước hiện thực Người đọc khó có thể thấy sự cố gắng, giọng điệu tươi vui ở nhân vật này

1.2.1 Con người yếu ớt, lối sống cá nhân

Hình ảnh nổi bật hiện lên trong tác phẩm về bà Compson là một người phụ nữ ốm đau, quanh năm bệnh tật Nếu như bà vú da đen già Disley được miêu tả là một con người khỏe mạnh, linh hoạt, đảm đang có thể lo chu toàn mọi việc cho cái gia đình lớn ấy; thì người phụ nữ đáng nhẽ phải làm công việc ấy là bà Caroline lại chỉ biết nằm suốt ngày, qua tháng qua năm Hình ảnh người phụ nữ này nằm trên giường với chiếc khăn trên trán được tái hiện trở đi trở lại trong tác phẩm Người phụ nữ quý tộc dường như chỉ hiện lên đơn độc, không hề được miêu tả với những cử chỉ ngọt ngào hay dịu dàng mà một người phụ nữ đáng lẽ nên có Thay vào đó là những lời nói lạnh lùng, thái

độ dửng dung và sự thờ ơ trước vận mệnh gia đình

Bà Compson là người không quan tâm đến cậu con trai út – đứa con khùng điên Benjy – mà bà cho là sự xấu hổ, một điều đáng hổ thẹn của bản thân Khi con trai khóc, bà chẳng bao giờ dang tay ra đón con vào lòng Người đọc không hề nhận thấy tình mẫu tử hay chút thể hiện nào của bà Caroline đối với Benjy Những lời phàn nàn trách móc chị vú già trong nhà Disley lại vang lên mỗi khi tiếng khóc của con trai làm ảnh hưởng đến chuyện nghỉ ngơi của bà “Tôi ốm cũng không được yên Hai thằng đen lớn xác trông

nom nó mà tôi phải bò dậy khỏi giường để xuống với nó nữa sao?” [6, tr 86],

“tôi nằm im sao được nếu nó cứ gào lên như thế?” [6, tr 87]… Một người mẹ chỉ biết nói suông “nín đi con” liệu có là một người mẹ thực sự?

Dù Benjy còn nhỏ, mới chỉ lên năm thế nhưng cậu đã phải rời xa vòng tay của mẹ Benjy khóc vì muốn được mẹ âu yếm, vỗ về thế nhưng không được Người mẹ của cậu thẳng thừng từ chối bế cậu: “đừng đặt vào lòng mẹ”… Chính vì xa rời con cái, mà người mẹ này chẳng thể hiểu con mình muốn gì Bà không muốn chia sẻ bất cứ điều gì liên quan đến Benjy – đứa con khùng điên của gia đình Chẳng phải vì lẽ đó, với Benjy thì Caddy – người chị của mình chẳng khác nào một người mẹ Caddy dường như chăm lo cho Benjy, thương yêu em trai thay cho cả phần của mẹ mình

Không chỉ với Benjy, sự lạnh nhạt của bà Compson còn dành cho cả Quentin – cậu con trai cả của gia đình Bà ít lo lắng cho anh, sau khi anh mất không muốn nhắc đến người con này nữa Tất cả sự quan tâm của bà Caroline chỉ dồn hết vào Jason – chàng trai dẻo miệng, biết ăn nói trong gia đình Từ đầu đến cuối, người đọc nhận thấy rất ít trường hợp (gần như không có) những câu hỏi chỉ là bâng quơ về sức khỏe, tình trạng của người mẹ này với hai cậu con trai Quentin và Benjy; mà chỉ thi thoảng điều đó xảy ra với Jason khi anh chàng đã trở thành nguồn thu nhập chính trong gia đình

Cũng chỉ vì coi đứa con trai chẳng may đẻ ra lại có tật về trí não ấy là một sự đáng hổ thẹn, có thể là sự trừng phạt của thượng đế với cá nhân; mà bà xa lánh người con ấy Bà sẵn sàng đổi tên con trai mình từ “Maury” sang “Benjamin” để khỏi làm ô danh ông cậu Maury Bascomb (em trai ruột của bà mẹ) kẻ suốt ngày chỉ biết ăn bám vào gia đình chị gái, vay tiền quỵt nợ khắp nơi Bà dường như muốn tách biệt cậu con trai tật nguyền ấy khỏi mọi liên quan đến bản thân mình Qua những dòng tự thuật của các anh em nhà Compson như Benjy trong chương một, Quentin trong chương hai, Jason trong chương ba, Dilsey và

Caddy là hai bước chân dung nổi bật nhất về bóng dáng người phụ nữ đã cưu mang và nuôi dưỡng tâm hồn họ Hiện thực và quá khứ trộn lẫn, nhưng người đọc vẫn có thể cảm nhận được đặc điểm chung trong cảm thức của họ Tất cả đều có một tình yêu, họ không yêu người mẹ sinh ra mình mà gắn bó phần lớn cuộc đời họ với hai người phụ nữ trên

Xuyên suốt tác phẩm, hình ảnh một nhân vật chỉ đóng khung trong một không gian phòng ngủ tù túng đã phần nào nói lên những ý nghĩa biểu tượng sâu sắc Một không gian bức bí, thiếu sức sống khiến con người ta cũng trở nên bệnh tật, ốm yếu Cái lối sống gò bó của bà Compson cũng do một phần tính cách quá nhạy cảm về địa vị của gia đình Bà quá lo sợ gia đình mình – một gia đình quý tộc – bị điều tiếng Người phụ nữ này cảm thấy sự ra đời của một đứa con ngốc nghếch như là một sự miệt thị cá nhân và bà không thể chấp nhận điều đó Cũng chính vì sự thiếu quan tâm, săn sóc cũng như tình yêu thực sự của người mẹ, mà gia đình Compson đã gặp biết bao khó khăn, dẫn đến sự đổ vỡ trong gia đình này Khi một người phụ nữ sống quá vị kỷ, không có tấm lòng hi sinh thì cái gia đình đó cũng sẽ tan vỡ như bọt nước Sự lạnh lùng của bà Caroline chính là một phần lớn gây ra sợ đổ vỡ của gia đình Compson

Nếu tiếng nói của Dilsey mang giọng điệu mạnh mẽ, biết thấu hiểu và lắng nghe, thì bà Caroline là giọng điệu sợ hãi, đau ốm Bà vú da đen Disley

có thể cảm thông cho sự lỡ lầm của Caddy khi còn trẻ dại, nhưng người mẹ của cô này lại chẳng thể bỏ qua Bà cấm mọi người trong nhà nhắc đến tên Caddy kể từ khi cô gái bỏ đi sau khi sinh đứa con gái nhỏ Nguyên nhân dẫn đến hành động như vậy vì thấy xấu hổ, chỉ vì sợ mất danh dự Bà đã hùng hồn tuyên bố: “Họ Bascomb chúng ta đâu cần ai bố thí Nhất là của một đứa con gái sa đọa” [6, tr 288] Người mẹ đáng xấu hổ này cũng không muốn nhận nuôi cháu ruột của mình là Quentin vì không nhận được tiền hỗ trợ từ người

chồng cũ của con (mà thực ra người chồng của con gái ấy không phải bố đẻ của đứa bé và ai cũng biết điều đó)… Thế nhưng bà có biết cái hành động châm lửa đốt ngân phiếu mà Caddy vẫn gửi về nhà ấy hoàn toàn không có tác dụng Cậu con trai bà vẫn hằng yêu quý đã đánh tráo ruột của mỗi bức thư chị gái gửi về, lấy đi khoản tiền chị gửi về nuôi con để làm quỹ đen riêng Bà đã

bị lừa vì đôi mắt đã mờ, đâu có thể nhìn rõ

Khi xem xét sự việc trên nhiều góc độ, ghép lại từng mảnh của câu chuyện, chúng ta nhận ra rằng: nếu người mẹ này không sống ích kỷ thì những đứa con của bà có thể sẽ khác Jason sẽ không bị đồng tiền tha hóa để trở thành một kẻ máu lạnh Caddy sẽ không bị bức đến mức không thể quay trở về nhà Nếu bà chịu quan tâm đến con cái sẽ không dẫn đến tình cảnh tuyệt vọng phải tìm đến cái chết của chàng trai hiền lành Quentin Đặc biệt, cuộc sống của đứa cháu gái Quentin sẽ không là một chuỗi bi kịch, khiến con bé phải trốn nhà bỏ đi, trộm lấy khoản tiền bảy nghìn đô la từ người cậu Jason cất giấu bí mật – số tiền mà con bé và người đọc đều nghĩ rằng: đó là tiền nuôi dưỡng mà người mẹ Caddy

đã gửi về nhà trong suốt mười bảy năm dài đằng đẵng

Lối sống cá nhân ích kỷ của những con người quý tộc không chỉ xuất

hiện trong tác phẩm Âm thanh và cuồng nộ, người đọc cũng có thể nhận thấy

bóng dáng của những bà mẹ mang thân phận cao quý nhưng tấm lòng, nhân cách lại cần xem xét lại qua hình ảnh người mẹ của ông mục sư Hightower

trong Nắng tháng Tám “Ông còn nhớ đến bà trước tiên và cuối cùng, như

một khuôn mặt ốm với đôi mắt rất to và mái tóc đen xõa dài trên gối, với hai bàn tay thâm tím, bất động, gần như bàn tay của một bộ xương Nếu vào ngày

bà chết mà ông được người ta nói là ông từng thấy bà ở chỗ khác hơn là trong giường thì ông hẳn đã không tin” [7, tr 607]

Có thể nhận thấy, chiếc giường là hình ảnh gắn liền với những người

phụ nữ quý tộc như bà Compson hay bà mẹ của ông mục sư Theo từ điển

biểu tượng văn hóa thế giới, giường là “biểu tượng của sự tái tạo, tái sinh trong chiêm mộng và trong tính yêu; đây cũng là nơi chốn của sự chết”,

“giường có thể chỉ cái thân thể kẻ tội lỗi” [3, tr 365] Phải chăng tác giả Wiliiam Faulkner đang ngầm ám chỉ những con người quen sống dựa dẫm vào kẻ khác, lười hoạt động, lười tư duy, chỉ quan tâm đến hư danh, địa vị chỉ

là những tâm hồn mang đầy tội lỗi Họ sẽ chẳng thoát khỏi sự diệt vong nếu như không có bàn tay cứu chuộc cả Chúa, hay một sự thay đổi từ trong chính nhận thức và tư duy của mình Cũng chính vì họ mà những mối quan hệ trong gia đình bị tê liệt, khiến những đứa con của mình mang tổn thương về tâm lý, tạo ra những đổ vỡ sau này ngay cả khi chúng đã lớn khôn, kiếm tìm hạnh phúc riêng nhưng bất thành

1.2.2 Đổ lỗi hoàn cảnh, lối sống chán nản

Không chỉ mang một thân thể yêu ớt, một hình hài đầy bệnh tật xanh xao, những người phụ nữ với thân phận cao quý như bà Compson còn đại diện cho những kẻ chỉ biết đổ lỗi cho hoàn cảnh, oán thán cuộc đời mà không

hề biết vươn lên trong cuộc sống Cuộc sống của giới quý tộc tư bản thời kỳ đầu đã sản sinh ra những thế hệ chỉ biết “ngồi mát mà ăn bát vàng” Họ chỉ quan tâm đến hư vinh, danh vọng; chăm chút cái vỏ bọc tiếng tăm bên ngoài

mà chẳng màng đến đời sống tình cảm cá nhân thực tế giữa mình và những người thân yêu ngay xung quanh Lối sống hình thức này đã giết chết tâm hồn con người, sản sinh ra những kẻ chỉ biết oán thán, phàn nàn về mọi sự Những

kẻ không biết vươn lên thay đổi cuộc sống, không học cách chấp nhận hiện thực thì sao có thể thay đổi được nó

Nếu như tiếng hát của Disley là những nốt nhạc tươi vui, khoan khoái

trong dàn âm hưởng chung của cuốn tiểu thuyết Âm thanh và cuồng nộ, thì bà

Compson lại đại diện cho những âm trầm đầy chán nản, mệt mỏi của những

tiếng khóc Tiếng khóc chính là âm thanh gắn liền với người phụ nữ Caroline