Từ đó giải thích được sự lớn lên và dài ra của xương - Xác định được thành phần hoá học của xương chứng minh được tính đàn hồi và cứng rắn của xương.. 2/ Kĩ năng: - Rèn luyện kĩ năng qu
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Bài 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I/ Mục tiêu:
1/ Kiến thức: (chuẩn kiến thức)
- HS nắm được cấu tạo chung 1 xương dài Từ đó giải thích được sự lớn lên và dài ra của xương
- Xác định được thành phần hoá học của xương chứng minh được tính đàn hồi và cứng rắn của xương
2/ Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình
- Phát triển kĩ năng lắp đặt thí nghiệm đơn giản
Kĩ năng sống:
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK để tim hiểu cấu tạo sự phát triển, thành phần hoá học và tính chất của xương
- Kĩ năng hợp tác lắng nghe tích cực
- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, trước tổ
3/ Thái độ:
Giáo dục ý thức bảo vệ xương, liên hệ với thức ăn của lứa tuổi HS
II/ Phương pháp / kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng
- Động não
- Vấn đáp – tìm tòi
- Trực quan
- Dạy học theo nhóm
- Giải quyết vấn đề
III/ Chuẩn bị:
- Gv: Tranh phóng to hình 8.1 và sơ đồ 8.5 SGK
+ Mẫu vật: Đốt xương sống lợn ( bò) cưa đôi đã làm khô, vài chiếc xương đùi ếch
Trang 2+ DC: 1 đoạn dây đồng: 1 đầu cuốn vào que tre, đầu kia buộc vào mẩu xương.
+ Đèn cồn, cốc
+ HC: DD: HCl
- HS: Xem trước nội dung bài, mỗi nhóm chuẩn bị 1 vài xương đùi ếch ( hoặc sườn gà)
IV/ Tiến trình lên lớp:
1/ Ổn định (1’)
2/ Kiểm tra bài cũ (5’)
(?) Bộ xương người chia làm mấy phần, kể ra? Nêu đặc điểm của từng phần?
(?) Cơ thể người có những loại khớp xương nào? Cho biết vai trò của từng loại khớp đó? 3/ Các hoạt động dạy học
a/ Khám phá:
Gv: Bộ xương người khi mới sinh ra có tới 300 chiếc khi lớn lên, một số xương ghép lại với nhau nên khi trưởng thành chỉ còn 206 chiếc xương đùi là xương dài nhất trong cơ thể Đối với người cao 1,83m thì xương đùi dài tới 50 cm Những thông tin đó cho ta biết xương có sức chịu đựng rất lớn Do đâu mà xương có khả năng đó?… Nội dung bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta giải đáp thắc mắc này…
b/ Kết nối:
HS chỉ ra được cấu tạo của xương dài, xương dẹt và chức năng của nó
- Gv: Sức chịu đựng rất lớn của xương
có liên quan gì đến cấu tạo xương
Chắc chắn xương phải có cấu tạo đặc
biệt →
- Gv: Y/c hs nghiên cứu thông tin/sgk,
kết hợp quan sát hình 8.1 - 8.2/sgk Thảo
luận nhóm trả lời câu hỏi:
(?) Cho biết các phần của xương dài?
I/ Cấu tạo của xương 1/ Cấu tạo của xương dài
- HS: Tự thu thập thông tin, kết hợp quan sát tranh vẽ hình 8.1 – 8.2 và trao đỏi nhóm thống nhất ý kiến
Trang 3(?) Đầu và thân xương có cấu tạo như thế
nào? Nêu chức năng
- Gv: Y/c hs chú ý nội dung trong bảng
8.2
(?) Cấu tạo hình ống, nan xương ở đầu
xương xếp vòng cung có ý nghĩa gì đối
với chức năng đỡ của xương?
→ Liên hệ: người ta vận dụng kiểu Ct
hình ống của xương và cấu trúc hình
vòm vào kỹ thuật xây dựng đảm bảo cho
độ bền vững mà tiết kiệm được nguyên
liệu
VD: Làm trụ cầu, vòm cửa…
- Gv: Từ các nội dung trên y/c hs tự rút
ra kết luận
- HS: Gồm đầu xương và thân xương
- HS: Đầu xương:
+ Sụn bọc đầu sương → giảm ma sát trong khớp xương
+ Mô xương xốp gồm các nan xương xếp theo kiểu vòng cung → phân tán lực tác động, tạo các ô chứa tủy đỏ xương
- Thân xương:
+ Màng (ở ngoài): mỏng → giúp xương phát triển to về bề ngang
+ Mô xương cứng (ở giữa) → chịu lực, đảm bảo vững chắc
+ Khoang xương (ở trong) → chứa tủy, sinh hồng cầu
- HS: Cấu tạo hình ống giúp xương nhẹ và vững chắc
- Nan xương ở đầu xương xếp vòng cung giúp phân tán lực TD làm tăng khả năng chịu lực
- Xương có cấu tạo gồm màng xương,
mô xương cứng và mô xương xốp
- Xương dài có cấu trúc hình ống, mô xương xốp ở 2 đầu xương, trong xương chứa tủy đỏ (ở trẻ em) hoặc tủy vàng ở
Trang 4- Gv: Y/c hsh n/cứu SGK, kết hợp quan
sát hình 8.3/SGK
(?) Hãy kể các xương dẹt và xương ngắn
có ở cơ thể người?
(?) Xương dẹt và xương ngắn có cấu tạo
như thế nào?
người lớn.
2/ Cấu tạo xương ngắn và xương dẹt
- HS: Tự thu thập thông tin trong SGK
- HS: Tự liệt kê xương dẹt và xương ngắn (xương đốt sống, xương ngón tay chân )
- Cấu tạo:
+ Ngoài là mô xương cứng.
+ Trong là mô xương xốp gồm nhiều nan xương và hốc trống nhỏ.
- Chức năng: Chứa tủy.
7’ Hoạt động 2: Tìm hiểu sự to ra và dài ra của xương
HS chỉ ra được xương dài ra do sụn tăng trưởng, to ra nhờ các tế bào màng xương
- Gv: Y/c hs n/cứu SGK, kết hợp quan
sát hình 8- 4,5/SGK chú ý tới vị trí của
sụn tăng trưởng
(?) Cho biết vai trò của sụn tăng trưởng?
(?) Tại sao ở tuổi thiếu niên xương phát
triển nhanh, còn đến tuổi trưởng thành
xương phát triển chậm lại?
II/ Sự to ra và dài ra của xương
- HS: Tự thu thập thông tin, kết hợp uan sát hình vẽ
- HS: Sụn tăng trưởng có vai trò hóa thành xương
Trang 5- Gv: Liên hệ thực tế, giáo dục hs ý thức
bảo vệ bộ xương chắc khẻo và y/c hs tự
rút ra kết luận:
(?) Vậy xương dài ra và to lên là do đâu?
- HS: Vì ở tuổi thiếu niên do sụn phát triển hóa thành xương, còn ở người trưởng thành sụn hết khả năng phát triển hoặc phát triển chậm
- Xương to ra là nhờ các tế bào màng xương phân chia.
- Xương dài ra do sự phân chia các tế bào ở lớp sụn tăng trưởng.
15’ Hoạt động 3: Thành phần hóa học và tính chất của xương.
Thông qua thí nghiệm, HS chỉ ra được 2 thành phần cơ bản của xương có liên
quan đến tính chất của xương – liên hệ thực tế.
- Gv: Cho 1 nhóm H/s biểu diễn TN0
trước lớp:
- Thả 1 xương đùi ếch vào cốc đựng
dung dịch HCl 10%
(?) Có hiện tượng đặc biệt nào xảy ra?
Giải thích?
(?) Sau 10 - 15 phút lấy ra thử uốn xem
xương cứng hay mềm? Tại sao?
- Gv: Đốt xương khác trên ngọn lửa đèn
cồn, khi hết khói ( xương không cháy
nữa) bóp nhẹ phần xương đã đốt
(?) Nhận xét hiện tượng xảy ra? giải
III/ Thành phần hóa học và tính chất của xương
- HS: Tự thực hiện
- HS: Giải thích kết quả thí nghiệm
Trang 6(?) Từ các TN0 trên em có kết luận gì về
thành phần hóa học và tính chất của
xương?
? Tại sao xương người già giòn, dễ gẫy?
- HS: Nhận xét hiện tượng dựa theo kết quả thí nghiệm
- Xương gồm 2 thành phần chính là cốt giao (chất hữu cơ) và muối khoáng.
Sự kết hợp giũa 2 thành phần này làm cho xương bền chắc và có tính mềm dẻo.
- HS: Vì tỉ lệ cốt giao giảm 5’ Hoạt động 4: Củng cố và tóm tắt bài
GV: - Cho học sinh làm bài tập 1 ?SGK - 31
- Chữa nhanh bài tập 1 (chấm điểm)
ĐA: 1 - b , 2 - g , 3 - d, 4 -c và 5 -a.
- Nêu cấu tạo và chức năng của xương dẹt và xương ngắn?
- Học bài, làm bài tập 2,3
- Chuẩn bị bài sau: Cấu tạo và tính chất của cơ