Những vấn đề pháp lý về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại (tt)

25 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN .... THỰC TRẠNG QUY ĐỊN

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Danh mục ký hiệu, chữ viết tắt vi

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Về tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu tài liệu liên quan 2

3 Mục tiêu 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Kết cấu của luận văn 5

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 6

1.1 KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM VẾ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 6

1.1.1 Khái niệm thế chấp tài sản, quyền sử dụng đất và xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại 6

1.1.2 Đặc điểm về xử lý thế chấp quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại 15

1.2 QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÁC BÊN TRONG QUÁ TRÌNH XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 17

1.2.1 Đối với bên thế chấp 17

1.2.2 Đối với bên nhận thế chấp 17

1.2.3 Đối với bên giữ tài sản thế chấp 17

1.2.4 Đối với bên xử lý tài sản thế chấp 17

1.3 NGUYÊN TẮC XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT 18

1.3.1 Nguyên tắc tôn trọng và ưu tiên thực hiện thỏa thuận của các bên 19

1.3.2 Nguyên tắc xử lý tài sản phải khách quan, công khai, minh bạch 20 1.3.3 Nguyên tắc đảm bảo thủ tục đơn giản, thuận tiện, nhanh chóng và tiết kiệm 21

1.4 Ý NGHĨA CỦA VIỆC XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 22

1.4.1 Đối với bên đi vay 22 1.4.2 Đối với ngân hàng thương mại 24

1.5 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ

XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM 25 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN 31 2.1 THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ TÀI SẢN BẢO ĐẢM PHẢI ĐƯỢC XỬ LÝ ĐỂ BÊN BẢO ĐẢM THỰC HIỆN NGHĨA VỤ KHÁC VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN 32

2.1.1 Thực trạng quy định pháp luật về tài sản bảo đảm phải được xử lý để bên bảo đảm thực hiện nghĩa vụ khác 32 2.1.2 Kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về tài sản bảo đảm phải được xử lý

để bên bảo đảm thực hiện nghĩa vụ khác 35

2.2 THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ TRÌNH TỰ, THỦ TỤC XỬ

LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN 37

2.2.1 Thực trạng quy định pháp luật về trình tự, thủ tục xử lý tài sản thế c hấp

là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại 37 2.2.2 Kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về trình tự, thủ tục xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại 47

2.3 THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ PHƯƠNG THỨC XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN 50

2.3.1 Thực trạng quy định pháp luật về phương thức xử lý tài sản thế chấp là

quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại 50 2.3.2 Kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về phương thức xử lý tài sản thế chấp

là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại 57

2.4 THỰC TRẠNG XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT THUỘC SỞ HỮU CHUNG CỦA HỘ GIA ĐÌNH, VỢ CHỒNG VÀ TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN 59

2.4.1 Thực trạng xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất thuộc sở hữu của hộ gia đình, vợ chồng trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại 59 2.4.2 Kiến nghị hoàn thiện xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất thuộc sở hữu của hộ gia đình, vợ chồng trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại 64

2.5 CƠ SỞ HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 65 2.6 MỘT SỐ GIẢI PHÁP HỖ TRỢ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 69 PHẦN KẾT LUẬN 72 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 74

DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

BLDS: Bộ luật Dân sự

NHTM: Ngân hàng thương mại

TCTD: Tổ chức tín dụng

PHẦN MỞ ĐẦU

1 VỀ TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Ngân hàng thương mại đã hình thành, tồn tại và phát triển gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa Sự phát triển của hệ thống Ngân hàng thương mại đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hóa, ngược lại nền kinh tế hàng hóa phát triển mạnh mẽ thì Ngân hàng thương mại cũng ngày được hoàn thiện và trở thành những chế tài chính không thể thiếu được Như vậy, một trong những biện pháp bảo đảm tiền vay phổ biến hiện nay tại Ngân hàng thương mại là nhận thế chấp tài sản, đây được coi là “chiếc phao” nhằm hạn chế những rủi ro tín dụng có thể xảy ra, là điều kiện có tính tiên quyết đảm bảo cho sự vận hành một cách an toàn trong hoạt động cho vay Tuy nhiên, biện pháp này chỉ có ý nghĩa và giá trị thực tiễn khi bên cấp tín dụng thu hồi được khoản nợ trên cơ sở xử lý tài sản bảo đảm, nếu không

sẽ dẫn đến tình trạng nợ xấu kéo dài làm ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế Bởi lẽ, hệ thống ngân hàng và nền kinh tế có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, ngân hàng là kênh thu hút và cung cấp tiền cho các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trong nền kinh tế

Khi các giao dịch dân sự, thương mại được xác lập ngày càng nhiều thì các tranh chấp ngày một gia tăng, hoạt động của hệ thống Ngân hàng thương mại cũng đang phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức, tình trạng nợ xấu kéo dài, đã và đang ảnh hưởng không nhỏ đến việc điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước, đến lưu thông dòng vốn vào nền kinh tế và tính an toàn, hiệu quả kinh doanh của chính các Ngân hàng thương mại Do đó, khi xác lập quan hệ thế chấp, các bên không chỉ quan tâm đến giá trị tài sản đảm bảo mà còn quan tâm đến vấn đề xử lý tài sản bảo đảm, đặc biệt đối với xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất

Mặc dù, các quy định của pháp luật về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất không ngừng được sửa đổi, bổ sung đã góp phần tạo lập môi trường pháp lý an toàn, thuận lợi cho quá trình xử lý tài sản bảo đảm để bảo vệ ngân hàng khỏi những rủi ro ngày càng đa dạng và phức tạp do sự thay đổi về môi trường kinh tế, xã hội Nhưng, do những chế định của pháp luật về quyền sử dụng đất và thế chấp quyền sử dụng đất khá phức tạp, mang tính đặc thù cao và còn nhiều mâu thuẫn, bất đồng nên việc xử lý tài sản thế chấp bằng quyền sử dụng đất đã bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế Vì vậy, việc xây dựng,

triển khai và áp dụng một chuẩn mực thống nhất về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất tại Ngân hàng thương mại là vấn đề cần được quan tâm

Từ những căn nguyên nêu trên, tác giả chọn đề tài “Những vấn đề pháp lý về xử

lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại” làm đề tài Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Luật Kinh tế của mình với mong muốn

sẽ làm sáng tỏ những hạn chế, bất cập trong các quy định pháp luật Việt Nam hiện nay

về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại các Ngân hàng thương mại từ đó đề ra các kiến nghị pháp lý nhằm hoàn thiện các quy định này

2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU LIÊN QUAN

“Những vấn đề pháp lý về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại” là một đề tài tương đối mới chưa có nhiều

công trình nghiên cứu chuyên sâu Về các công trình khoa học có liên quan đến đề tài này

có thể liệt kê:

- Sách chuyên khảo: Các biện pháp bảo đảm tiền vay bằng tài sản của các tổ

chức tín dụng của tác giả Lê Thị Thu Thủy (chủ biên), Nxb Tư pháp, năm 2006 Sách đi

sâu vào tìm hiểu thực trạng quy định pháp luật về các biện pháp bảo đảm tiền vay bằng tài sản của các tổ chức tín dụng, qua đó tìm giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật về lĩnh vực này Tuy nhiên, các nội dung pháp luật tìm hiểu chỉ mang tính chất tham khảo

do các quy định này hiện nay đã được sửa đổi, bổ sung và thay thế

- Luận án tiến sĩ của tác giả Vũ Thị Hồng Yến: Tài sản thế chấp và xử lý tài sản

thế chấp theo quy định của pháp luật dân sự Việt Nam hiện hành, trường đại học Luật

Hà Nội, năm 2013 Luận án nghiên cứu làm rõ bản chất pháp lý của biện pháp thế chấp tài sản; Xây dựng các khái niệm khoa học về tài sản thế chấp và xử lý tài sản thế chấp; Phát hiện những đặc điểm pháp lý riêng biệt của tài sản thế chấp và xử lý tài sản thế chấp Đưa ra giải pháp

- Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Nga: Pháp luật về thế chấp Quyền sử

dụng đất ở Việt Nam, Viện Nhà nước và Pháp luật, năm 2009 Luận án nghiên cứu,

đánh giá thực trạng pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất, đánh giá khái quát thành tựu mà pháp luật Việt Nam trong thời gian qua đã đạt được, đồng thời chỉ rõ các vấn đề bất cập đang tồn tại trong chế định pháp luật này Đưa ra phân tích các yêu cầu, giải pháp về hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả vận hành quyền thế chấp quyền sử dụng đất trong thực tế

- Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Nguyễn Xuân Phương Quỳnh: “Pháp luật

về xử lý tài sản bảo đảm tiền vay tại các tổ chức tín dụng và thực tiễn thi hành trên địa bàn thành phố Hà Nội”, trường đại học quốc gia Hà Nội, năm 2016 Luận văn tìm hiểu

về thực trạng quy định pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm tiền vay và thực tiễn thi hành pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm tiền vay trên địa bàn thành phố Hà Nội; đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm tiền vay và giải pháp nâng cao hiệu quả về xử lý tài sản bảo đảm tiền vay ở Việt Nam

- Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Lâm Minh Đức: “Pháp luật về xử lý tài

sản thế chấp trong hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng”, trường đại học kinh tế

thành phố Hồ Chí Minh, năm 2009 Luận văn phân tích những vấn đề pháp lý về xử lý tài sản thế chấp trong hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng Thực tiễn áp dụng và định hướng hoàn thiện pháp luật về xử lý tài sản tài sản thế chấp trong hoặt động cho vay của tổ chức tín dụng

Ngoài ra, một số bài viết đăng trên các tạp chí như: Bài viết “Những vấn đề pháp

lý về hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng” của tác giả Trần Vũ Hải, Tạp chí Luật học, số

12/2007, chỉ ra một số hạn chế và nêu lên một số biện pháp pháp lý nhằm kiểm soát rủi

ro tín dụng của các ngân hàng thương mại; Bài viết “Quản trị rủi ro trong triển khai giao

dịch một cửa tại các tổ chức tín dụng” của các tác giả Việt Bảo, Vân Anh, Tạp chí Ngân

hàng, số 4/2011, nêu lên một số biện pháp nghiệp vụ nhằm hạn chế rủi ro khi thực hiện

các giao dịch một cửa tại các tổ chức tín dụng trong đó có hoạt động cấp tín dụng

Xét trong mối quan hệ với các nội dung thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài thì các công trình nghiên cứu khoa học nêu trên chỉ đề cập đến một hoặc một vài khía cạnh của vấn đề pháp lý về xử lý tài sản thế chấp trong quan hệ dân sự, quan hệ cho vay của các tổ chức tín dụng, từ đó đưa ra được một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về vấn đề này Tuy nhiên, chưa có một công trình nghiên cứu khoa khọc nào nghiên cứu chuyên sâu đến hoạt động xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất tại các ngân hàng thương mại Hiện nay, vấn đề xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất tại các ngân hàng được quy định trong Bộ luật dân sự, Nghị định, Thông tư khá chồng chéo và chưa đồng

bộ Chính vì vậy, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài ngoài việc kế thừa có chọn lọc các vấn đề đã được nghiên cứu trong các công trình khoa học nêu trên như: khái niệm về xử

lý tài sản thế chấp quyền sử dụng đất, quyền và nghĩa vụ của các bên trong quá trình xử

lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất Tác giả còn tham khảo quy định về xử lý tài

sản thế chấp của một số ngân hàng, đi sâu nghiên cứu những vấn đề đặc thù của hoạt động xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất như: nguyên tắc, phương pháp, căn cứ, trình tự thủ tục xử lý tài sản thế chấp, từ đó nhận thấy được thực trạng quy định pháp luật

về hoạt động xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất và đưa ra những giải pháp hoàn

thiện quy định pháp luật về lĩnh vực này Do đó, với việc lựa chọn đề tài “Những vấn đề

pháp lý về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại”, tác giả mong muốn sẽ xây dựng cơ sở lý luận toàn diện về xử lý tài

sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại ngân hàng, từ đó đưa ra các giải pháp mang tính pháp lý nhằm góp phần đảm bảo an toàn trong hoạt động ngân hàng

3 MỤC TIÊU

3.1 Mục tiêu chung

Thông qua việc nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực trạng quy định pháp luật

về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại, đề tài hướng đến mục tiêu hạn chế rủi ro trong hoạt động tín dụng cũng như đảm bảo hoạt động an toàn, ổn định và phát triển bền vững của các Ngân hàng thương mại

3.2 Mục tiêu cụ thể

Mục tiêu cụ thể của luận văn là nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống những vấn đề pháp lý cơ bản về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại Thông qua việc phân tích những nội dụng chủ yếu của pháp luật thực định về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất, từ đó tìm ra những quy định còn bất cập, chưa phù hợp gây khó khăn cho việc xử lý tài sản thế chấp

là quyền sử dụng đất của các Ngân hàng thương mại Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra các kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất đảm bảo phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - tài chính ngân hàng hiện nay ở Việt Nam

4 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

4.1 Đối tƣợng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu các quy định của pháp luật trong lĩnh vực xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại và thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật liên quan

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Vấn đề xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại đặt ra nhiều yêu cầu và giải pháp đồng bộ cả về kinh tế lẫn quy định pháp luật Tuy nhiên, với tên đề tài là “Những vấn đề pháp lý về xử lý tài sản thế chấp là sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại”, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu dưới góc độ pháp lý về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất của Ngân hàng thương mại Vì vậy, những nội dung mang tính kinh tế, tài chính ngân hàng, về quản trị doanh nghiệp… sẽ không được đề cập trong luận văn này

Bên cạnh đó, đề tài tìm hiểu các quy định tương ứng của một số hệ thống pháp luật trên thế giới để đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật, đặt pháp luật Việt Nam trong mối tương quan với pháp luật các nước trên thế giới, nhằm tạo sự tương đồng về các quy định pháp luật hướng tới tạo môi trường thuận lợi cho việc hội nhập Tổ chức Thương mại quốc tế (WTO)

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Việc nghiên cứu luận văn được tiến hành trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, cụ thể các phương pháp nghiên cứu khoa học được sử dụng trong luận văn gồm:

- Phương pháp thống kê, phân tích và tổng hợp các quy định của pháp luật về xử

lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất tại Ngân hàng thương mại, đây là phương pháp tác giả sử dụng xuyên suốt luận văn để lý giải và đánh giá nội dung các quy định của pháp luật về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất và các vấn đề lý luận về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất

- Phương pháp so sánh để so sánh pháp luật điều chỉnh đối với hoạt động xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất tại Ngân hàng thương mại với pháp luật điều chỉnh các lĩnh vực tương ứng có liên quan

- Phương pháp chứng minh để làm rõ các vấn đề bất cập của pháp luật, từ đó khẳng định những vấn đề tác giả kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật

6 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN

Luận văn gồm 02 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại

Chương 2: Thực trạng những quy định pháp luật về xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại và những kiến

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP

LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM VẾ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP LÀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1.1 Khái niệm thế chấp tài sản, quyền sử dụng đất và xử lý tài sản thế chấp

là quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại

- Khái niệm thế chấp tài sản

Thế chấp tài sản nói riêng là một biện pháp bảo đảm, là công cụ hữu hiệu nhằm ngăn ngừa hành vi vi phạm của bên có nghĩa vụ, vừa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của bên có quyền Trong giao lưu dân sự, đặc biệt là trong quan hệ kinh doanh - thương mại, biện pháp bảo đảm có vai trò rất quan trọng Thuật ngữ “thế chấp” đã xuất hiện từ rất sớm, thời La Mã cổ đại Theo các học giả La Mã thì “Một văn tự thế chấp là một lời cam kết nếu nó được định nghĩa theo đúng nghĩa gốc của nó Đó là “giao kết thế chấp” được quy định trong thông luật sớm nhất, được dịch sang tiếng Pháp giai đoạn của người Nooc Măng là thế chấp1 Chế định này được chuyển tiếp và phát triển rộng rãi trong các quy định pháp luật của hầu hết các nước theo hai hệ thống pháp luật Common Law (hệ thống pháp luật lục địa) và Civil Law (hệ thống Luật dân sự) hoặc gọi đơn giản hơn là hệ thống pháp luật Pháp - Đức

Ở Việt Nam, quan niệm về thế chấp tài sản cũng xuất hiện từ rất sớm, từ “thế chấp” có nguồn gốc từ Hán - Việt: “Thế là bỏ đi, thay cho”, còn “chấp là cầm giữ, bắt”2

Trong từ điển tiếng Việt thì “thế chấp dùng làm vật bảo đảm, thay thế cho số tiền vay nếu không có khả năng trả đúng kỳ hạn”3 Như vậy có thể hiểu thế chấp là cách thức mà bên có quyền và bên có nghĩa vụ đã lựa chọn để đảm bảo thực hiện một hay nhiều nghĩa vụ dân sự thông qua một loại tài sản nhất định, giá trị của tài sản này có khả năng thay thế cho nghĩa vụ bị vi phạm

1

Nguyễn Thị Nga (2009), Pháp luật về thế chấp Quyền sử dụng đất ở Việt Nam, tr 9.

2