A. ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lí do chọn đề tài: a. Lí do khách quan: Công tác chủ nhiệm có vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục đạo đức kĩ năng sống, nâng cao tri thức cho các em học sinh. Ngoài việc nâng cao chất lượng dạy và học thì việc duy trì sĩ số học sinh là một trong những mục tiêu phải cần đạt được, nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Xuất phát từ những yêu cầu trên mà hàng năm nhà trường lên kế hoạch chỉ đạo việc duy trì sĩ số học sinh để góp phần hạn chế tối đa học sinh bỏ học giữa chừng. Việc duy trì sĩ số là một trong những mục tiêu của ngành mà nhà trường phải thực hiện, nếu việc duy trì có hiệu quả thì làm giảm bớt đi một phần gánh nặng cho xã hội.. b. Lí do chủ quan: Như chúng ta đã biết bỏ học là một trong những hiện tượng xảy ra không chỉ riêng ở lớp học, trường học mà nó bao trùm ở tất cả các cấp học, ngành học là nổi lo của cả hệ thống chính trị toàn xã hội nhất là những người làm công tác giáo dục. Bỏ học ở THCS có ý nghĩa quyết định sự thành công hay thất bại đến công tác phổ cập giáo dục đúng độ tuổi . Với trách nhiệm của một giáo viên THCS, bất cứ người GVCN nào cũng mong muốn lớp mình phụ trách suốt từ đầu năm đến cuối năm phải đảm bảo về mặt sĩ số, cũng như phải đạt yêu cầu về mặt chất lượng học tập. Nhưng thực tế vô cùng phức tạp vì đối tượng học sinh rất đa dạng, mỗi em có hoàn cảnh và điều kiện sống khác nhau, nếu không khéo thì khó mà duy trì sĩ số lớp đạt như mong muốn. Trong thời gian qua, việc bỏ học đã có những chuyển biến đáng kể ở tất cả các cấp học, tuy nhiên trong thực tế việc duy trì sĩ số học sinh vẫn còn rất nhiều khó khăn, phức tạp trước nền kinh tế thị trường phát triển để đáp ứng nhu cầu đổi mới của xã hội trong xu thế hội nhập quốc tế. Chính vì vậy một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường là công tác duy trì sĩ số, hạn chế học sinh bỏ học để nâng cao chất lượng giáo dục. Đó là nổi trăn trở của những người làm công tác chủ nhiệm. Từ những vấn đề nêu trên tôi quyết định chọn đề tài “Công tác duy trì sĩ số lớp chủ nhiệm, bậc THCS” . 2. Mục đích nghiên cứu: Duy trì sĩ số lớp là một nhiệm vụ quan trọng trong công tác chủ nhiệm. Để thực hiên tốt nhiệm vụ này GVCN phải hướng các em vào mục đích lí tưởng và định hướng tương lai cho các em. Nghĩa là làm sao các em hướng vào nhiệm vụ chính là học tập và rèn luyện tự giác. Vượt qua được những khó khăn, thử thách trong cuộc sống để học tập thật tốt. Đề tài một số giải pháp “Công tác duy trì sĩ số lớp chủ nhiệm, bậc THCS” nhằm giúp GVCN thuận lợi hoàn thành hiệu quả công tác giáo dục học sinh trở thành những con người toàn diện, có ích cho xã hội. 3. Đối tượng nghiên cứu: Học sinh khối 8 ở trường tôi đang công tác năm học 20142015, năm học 20152016 và năm học 20162017. 4. Kế hoạch thời gian: Thời gian thực hiện Nội dung Đối tượng liên hệ Từ 01 3110 Từ 0111 1511 Từ 1611 1012 Từ 1112 3012 Mượn tài liệu tham khảo, thu thập thông tin Dự giờ một số tiết sinh hoạt lớp. Bắt tay vào viết nháp, sửa chữa bổ sung cho hoàn thiện. Hoàn thành SKKN, in ấn và trang trí. Thư viện trường, các nhà sách, thị xã, tỉnh… Giáo viên chủ nhiệm các khối lớp. Tập hợp những nguồn kiến thức, tài liệu đã tìm tòi được để viết. Đánh vi tính tại nhà. B. PHẦN NỘI DUNG 1. Cơ sở lí luận: Trong công tác chủ nhiệm, tiết sinh hoạt lớp đóng vai trò khá quan trọng. Thực hiện tốt tiết sinh hoạt sẽ tác động tích cực đến các tiết học khác trong toàn tuần học của lớp và là cơ sở để theo dõi, đánh giá quá trình rèn luyện và tiến bộ của mỗi học sinh xuyên suốt cả năm học. Trong chương trình giáo dục phổ thông, tiết sinh hoạt lớp được quy định như một tiết học bắt buộc không thể thiếu ở mỗi cấp học. Tiết sinh hoạt lớp thời điểm để mỗi học sinh thực hiện tự đánh giá và đánh giá hoạt động học tập, rèn luyện của cá nhân và tập thể lớp sau mỗi tuần học đồng thời xây dựng kế hoạch hoạt động cho tuần học tập tiếp theo nhằm mục tiêu hoàn thành tốt kế hoạch năm học của mỗi lớp đã đề ra . Tiết sinh hoạt lớp được đặt dưới sự quản lý, giám sát và tác động giáo dục của GVCN. 2. Thực trạng: Sự phát triển của các dịch vụ trò chơi điện tử làm một số em nghiện game nên trốn học la cà ở các tiệm internet, khi gia đình phát hiện thay vì giáo dục để các em sửa chữa thì lại cho các em nghỉ học. Các em ở độ tuổi 1314, tâm sinh lí thay đổi muốn học đòi làm người lớn, dễ tự ái, xấu hổ với bạn bè nếu bị xúc phạm, đó cũng là nguyên nhân làm các em dễ dàng bỏ học.
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lí do chọn đề tài:
a Lí do khách quan:
Công tác chủ nhiệm có vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục đạo đức kĩ năng sống, nâng cao tri thức cho các em học sinh Ngoài việc nâng cao chất lượng dạy và học thì việc duy trì sĩ số học sinh là một trong những mục tiêu phải cần đạt được, nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Xuất phát từ những yêu cầu trên mà hàng năm nhà trường lên kế hoạch chỉ đạo việc duy trì sĩ số học sinh để góp phần hạn chế tối đa học sinh bỏ học giữa chừng Việc duy trì sĩ số là một trong những mục tiêu của ngành mà nhà trường phải thực hiện, nếu việc duy trì có hiệu quả thì làm giảm bớt đi một phần gánh nặng cho xã hội
b Lí do chủ quan:
- Như chúng ta đã biết bỏ học là một trong những hiện tượng xảy ra không chỉ riêng ở lớp học, trường học mà nó bao trùm ở tất cả các cấp học, ngành học là nổi lo của cả hệ thống chính trị toàn xã hội nhất là những người làm công tác giáo dục Bỏ học ở THCS có ý nghĩa quyết định sự thành công hay thất bại đến công tác phổ cập giáo dục đúng độ tuổi
- Với trách nhiệm của một giáo viên THCS, bất cứ người GVCN nào cũng mong muốn lớp mình phụ trách suốt từ đầu năm đến cuối năm phải đảm bảo về mặt sĩ số, cũng như phải đạt yêu cầu về mặt chất lượng học tập Nhưng thực tế vô cùng phức tạp vì đối tượng học sinh rất đa dạng, mỗi em có hoàn cảnh và điều kiện sống khác nhau, nếu không khéo thì khó mà duy trì sĩ số lớp đạt như mong muốn Trong thời gian qua, việc bỏ học đã có những chuyển biến đáng kể ở tất cả các cấp học, tuy nhiên trong thực tế việc duy trì sĩ số học sinh vẫn còn rất nhiều khó khăn, phức tạp trước nền kinh tế thị trường phát triển để đáp ứng nhu cầu đổi mới của xã hội trong
xu thế hội nhập quốc tế Chính vì vậy một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường là công tác duy trì sĩ số, hạn chế học sinh bỏ học để nâng cao chất lượng giáo dục Đó là nổi trăn trở của những người làm công tác chủ nhiệm Từ những vấn đề nêu trên tôi quyết định chọn đề tài “Công tác duy trì sĩ số lớp chủ nhiệm, bậc THCS”
2 Mục đích nghiên cứu:
Duy trì sĩ số lớp là một nhiệm vụ quan trọng trong công tác chủ nhiệm Để thực hiên tốt nhiệm vụ này GVCN phải hướng các em vào mục đích lí tưởng và định
Trang 2hướng tương lai cho các em Nghĩa là làm sao các em hướng vào nhiệm vụ chính là học tập và rèn luyện tự giác Vượt qua được những khó khăn, thử thách trong cuộc sống để học tập thật tốt Đề tài một số giải pháp “Công tác duy trì sĩ
số lớp chủ nhiệm, bậc THCS” nhằm giúp GVCN thuận lợi hoàn thành hiệu quả công tác giáo dục học sinh trở thành những con người toàn diện, có ích cho xã hội
3 Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh khối 8 ở trường tôi đang công tác năm học 2014-2015, năm học 2015-2016 và năm học 2016-2017
4 Kế hoạch thời gian:
Thời gian thực hiện Nội dung Đối tượng liên hệ
Từ 01 - 31/10
Từ 01/11 - 15/11
Từ 16/11 - 10/12
Từ 11/12 - 30/12
- Mượn tài liệu tham khảo, thu thập thông tin
- Dự giờ một số tiết sinh hoạt lớp
- Bắt tay vào viết nháp, sửa chữa bổ sung cho hoàn thiện
- Hoàn thành SKKN, in
ấn và trang trí
- Thư viện trường, các nhà sách, thị xã, tỉnh…
- Giáo viên chủ nhiệm các khối lớp
- Tập hợp những nguồn kiến thức, tài liệu đã tìm tòi được để viết
- Đánh vi tính tại nhà
B PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận:
- Trong công tác chủ nhiệm, tiết sinh hoạt lớp đóng vai trò khá quan trọng Thực hiện tốt tiết sinh hoạt sẽ tác động tích cực đến các tiết học khác trong toàn tuần học của lớp và là cơ sở để theo dõi, đánh giá quá trình rèn luyện và tiến bộ của mỗi học sinh xuyên suốt cả năm học
- Trong chương trình giáo dục phổ thông, tiết sinh hoạt lớp được quy định như một tiết học bắt buộc không thể thiếu ở mỗi cấp học Tiết sinh hoạt lớp thời điểm để mỗi học sinh thực hiện tự đánh giá và đánh giá hoạt động học tập, rèn luyện của cá nhân và tập thể lớp sau mỗi tuần học đồng thời xây dựng kế hoạch hoạt động cho tuần học tập tiếp theo nhằm mục tiêu hoàn thành tốt kế hoạch năm học của mỗi lớp đã đề ra Tiết sinh hoạt lớp được đặt dưới sự quản lý, giám sát và tác động giáo dục của GVCN
2 Thực trạng:
Trang 3- Sự phát triển của các dịch vụ trò chơi điện tử làm một số em nghiện game nên trốn học la cà ở các tiệm internet, khi gia đình phát hiện thay vì giáo dục để các em sửa chữa thì lại cho các em nghỉ học
- Các em ở độ tuổi 13-14, tâm sinh lí thay đổi muốn học đòi làm người lớn,
dễ tự ái, xấu hổ với bạn bè nếu bị xúc phạm, đó cũng là nguyên nhân làm các em
dễ dàng bỏ học
- Các em ham chơi trốn học, học yếu, kiến thức cơ bản bị hụt hẩng không tiếp thu được kiến thức mới nên các em chán mất hứng thú học tập, mặc cảm với bạn bè về trình độ, một số ý thức học tập chưa cao làm cho các em chán học dẫn đến bỏ học
- Một số gia đình lao động nghèo tất bật với sinh hoạt đời sống hằng ngày, chỉ nghĩ tới lợi ích trước mắt mà cho con em nghỉ học lao động sớm như: bán vé
số, làm tôm…
- Nỗi băn khoăn lớn nhất của GVCN hiện nay là nhận thức của phụ huynh còn hạn chế, sự thiếu quan tâm và vô trách nhiệm đối với con em mình, không theo dõi kiểm tra nhắc nhở con em mà bỏ mặc cho thầy cô và nhà trường Một số phụ huynh dễ dàng cho con nghỉ học mà không có lý do chính đáng( ví dụ: ăn giỗ, đi chơi ) Nghỉ học như thế HS bị thiếu kiến thức cho dù vào học lại các em có chép bài đầy đủ, vào học lại các em phải tiếp thu kiến thức mới mà kiến thức cũ lại chưa hiểu nên đâm ra chán học, cúp tiết Theo sự điều tra và đánh giá của cá nhân tôi thì có khoản 30% phụ huynh học sinh của trường không hề hay biết gì về việc con
em mình nghỉ học Khi GVCN đến nhà thông báo việc nghỉ học, họ chỉ nói “Nó có
đi học mà, ngày nào sáng sớm nó cũng xin tiền tôi đi học….”
- Trong thực thi luật phổ cập giáo dục chủ yếu là giáo dục thuyết phục, chưa mạnh dạn giải quyết đối với một số hộ gia đình có đủ điều kiện nhưng không muốn cho con em đến trường
3 Giải pháp:
Căn cứ vào những thực trạng trên tôi đưa ra các giải pháp:
Trang 4a Tìm hiểu học sinh lớp chủ nhiệm:
- Ngay từ đầu năm học khi nhận lớp chủ nhiệm, tôi cho học sinh làm lý lịch ghi
rõ họ tên, nghề nghiệp cha mẹ, hoàn cảnh sinh sống của gia đình, bao nhiêu em
có hoàn cảnh khó khăn, bao nhiêu em có sổ hộ nghèo và công việc thường ngày của các em ở nhà……Theo mẫu sau:
SƠ YẾU LÍ LỊCH HỌC SINH
I Phần tự ghi của học sinh
1 Họ và tên học sinh:……….……… Giới tính: ……
2 Ngày… tháng… năm sinh…… Dân tộc:… … Tôn giáo:………
3 Địa chỉ thường trú: Ấp( Khu phố) ……… xã (Thị Trấn)……… huyện ………
4 Họ tên cha: ……….Nghề nghiệp:………
Số điện thoại:…………
Họ tên mẹ: ……….Nghề nghiệp:………
Số điện thoại:…………
5 Điều kiện kinh tế gia đình:………
6 Xếp loại của năm học trước: Học lực:……….Hạnh kiểm:………
Chức vụ đã làm ở năm học trước:………
7 Năng khiếu:……… Sở thích:……….………
8 Em có ý kiến, đề nghị gì với GVCN và nhà trường:
II Ý kiến của PHHS
Tôi còn trao đổi và luôn nắm thông tin qua GVCN, GV bộ môn năm học trước, xem em nào thường xuyên trốn học, nghỉ học nhiều và có nguy cơ bỏ học… Từ
Trang 5đó có giải pháp phân luồng học sinh theo nhóm như: nhóm học sinh yếu hay trốn học, nhóm học sinh có gia đình khó khăn, nhóm học sinh ham chơi…
- Nắm chất lượng học tập và hạnh kiểm của học sinh năm trước Từ đó, tôi có
kế hoạch phân công các bạn học khá, giỏi giúp đỡ các bạn học yếu dưới hình thức đôi bạn cùng tiến
- Nắm tình hình đạo đức từng em của lớp chủ nhiệm để qua đó thường xuyên theo dõi các hành vi, vi phạm của các em để động viên uốn nắn kịp khi các em
vi phạm Kiên quyết không để xảy ra tình trạng học sinh vi phạm nội qui, đưa đến xử lý dẫn đến các em chán phải bỏ học
b Công tác quản lí lớp chủ nhiệm:
Trong công tác quản lý lớp chủ nhiệm tôi thường xuyên kiểm tra nhắc nhở học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn và quan tâm sự phát triển tâm lý của học sinh lớp mình Nhằm xây dựng kế hoạch chủ nhiệm cụ thể, nhận định, phát hiện đối tượng có nguy cơ bỏ học để có biện pháp phù hợp Thực hiện nghiêm túc tinh thần chỉ đạo của ngành, thường xuyên kiểm tra sĩ số học sinh ở các buổi học Qua kiểm tra thực tế, vẫn còn một số học sinh đôi lúc vẫn còn đi trễ do chơi game, giáo viên chấn chỉnh kịp thời Thông báo kết quả học tập nữa học
kỳ, học kỳ qua phiếu liên lạc, động viên sự phấn đấu vươn lên của các em nhằm tạo niềm tin đối với phụ huynh
c Giải pháp kiềm chế học sinh bỏ học:
Đối với các em học yếu :
- Tăng cường công tác kiểm diện nắm sát hoàn cảnh gia đình, năng lực học tập của học sinh Phân công đôi bạn cùng tiến, giúp đỡ nhau trong học tập
- Liên hệ thường xuyên với GVBM mà HS học yếu để theo dõi sự tiến bộ của em
- Hàng tuần giáo viên tuyên dương những em học yếu có nhiều cố gắng vươn lên trong học tập Thường xuyên liên hệ với gia đình học sinh yếu để PHHS tạo điều kiện tốt cho các em học tập tốt hơn
Trang 6Ví dụ: Trường hợp em Nguyễn Thành Đạt học yếu thuộc diện có nguy cơ bỏ học, tôi đã phối hợp với BCS lớp phân công HS khá giúp đỡ em và PHHS quan tâm tình hình học tập của em ở nhà Nhờ vậy mà kết quả học tập của em có sự tiến bộ
rõ rệt Em không còn sợ đi học nữa
Đối với học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn:
- Tổ chức thăm gia đình: nắm bắt được học sinh đặc biệt, cá biệt và những học sinh có nguy cơ nghỉ học cao, tôi liền đến thăm gia đình, việc làm này vô cùng cấn thiết và hiệu quả rất cao Đối với giáo viên chủ nhiệm đến thăm nhà học sinh mới hiểu rõ hơn hoàn cảnh sống của các em để từ đó có biện pháp giáo dục
kĩ năng sống và giúp đỡ các em và hiểu các em hơn Với phụ huynh và học sinh được cô giáo đến thăm là nguồn động viên an ủi rất lớn đối với họ Họ rất tự hào và sẽ không còn mặc cảm tự ti vì hoàn cảnh nhà mình nữa Phụ huynh an tâm, tin tưởng giao con cho nhà trường, các em tự hào vì cô biết nhà mình từ đó tình cảm thân thiện hơn cởi mở hơn và nhờ vậy kết quả duy trì sĩ số cao hơn
- GVCN kết hợp Chi hội phụ huynh lớp đến những gia đình lớp mình có con
em lao động sớm nhằm tâm tình thuyết phục gia đình dành thời gian học tập cho học sinh Thông báo những văn bản về chế độ miễn giảm các khoản thu cho PHHS nắm Hội phụ huynh học sinh giúp đỡ các em tập sách, cặp viết… nhằm giúp các em đủ điều kiện đến trường và yên tâm trong học tập
Trang 7Thăm hỏi, giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn
Đối với gia đình đi làm ăn xa có khả năng dẫn con theo :
- GVCN nắm danh sách các em có cha mẹ thường xuyên đi làm ăn xa để kịp thời báo BGH tên cha mẹ, địa chỉ cụ thể từng trường hợp để nhà trường kết hợp chính quyền địa phương để quan tâm sâu sát hơn những đối tượng này
- Thường xuyên đến gia đình nắm tình hình động viên nhằm hạn chế học sinh
bỏ học vì phải theo cha mẹ đi làm ăn xa nhất là các thời điểm sau tết, vụ mùa…
d Đối với học sinh ham chơi :
- Tổ chức các phong trào: Muốn học sinh không phân tán việc học, sa vào tệ nạn xã hội, giúp HS hứng thú, yêu lớp, thân thiện đoàn kết tôi còn tổ chức các phong trào thông qua các tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp với hình thức: “Rung chuông vàng”, “Đuổi hình bắt chữ”, “Sinh hoạt truyền thống”, cho các em xem video về “gương điển hình, vượt khó học giỏi”, những câu chuyện trong “Quà tặng cuộc sống”
- Tăng cường phối hợp hoạt động Đoàn, Đội trong nhà trường để tổ chức nhiều hình thức vui chơi để các em “học mà chơi, chơi mà học”, các em có cảm giác mỗi ngày đến trường là một niềm vui, không còn tư tưởng bỏ học giữa chừng
Tổ chức nhiều phong trào thể thao, thi đấu trò chơi dân gian, thi đố em để các
Trang 8em được tham gia thi đua với các lớp, đồng thời tạo điều kiện cho các em tham gia tốt các phong trào của ngành và địa phương tổ chức
Tổ chức các hoạt động phong trào
Trang 9Sinh hoạt truyền thống, về nguồn
- Phân công trật nhật làm sạch đẹp trường lớp, chăm sóc hoa kiểng cây trồng….Tạo cảnh quang xanh, sạch đẹp để thu hút các em đến trường
C HIỆU QUẢ SKKN:
Với những biện pháp trên cùng với sự hợp tác từ các em Tôi đã đạt được những kết quả khả quan như sau:
Năm học Sĩ số đầu năm Sĩ số cuối năm Số lượng HS bỏ học
a Với học sinh:
Giáo dục học sinh năng cao nhận thức đi học là quyền lợi là nghĩa vụ để có thái
độ và động cơ học tập tốt, học để tương lai sau này tốt đẹp hơn
b Với giáo viên:
- Việc giáo dục ý thức học tập cho các em học sinh ngay từ những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường là cần thiết, là việc làm thường xuyên liên tục của người giáo viên Từ đó, chất lượng học tập của học sinh mới nâng lên và công tác chống bỏ học của giáo viên chủ nhiệm mới đạt được kết quả tốt nhất
- Hoàn thành được công tác DTSS của lớp chủ nhiệm
c Với nhà trường:
Trang 10Hạn chế số lượng học sinh bỏ học, hoàn thành tốt nhiệm phổ cập cấp THCS theo đúng độ tuổi
D KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1 Với trường:
- Ban giám hiệu nhà trường cần xây dựng tổ chức Hội phụ huynh học sinh nhiệt tình để có kế hoạch giúp đỡ học sinh nghèo, khó khăn có nguy cơ bỏ học đủ điều kiện để tiếp tục đến trường
- Cần có các hình thức khen thưởng kịp đối với những giáo viên làm tốt công tác duy trì sỉ số của lớp chủ nhiệm
2 Với ngành:
Xây dựng thay thế những phòng học xuống cấp theo kế hoạch kiên cố hóa trường lớp, nhằm thu hút các em đến trường
3.Với địa phương:
- Cần có biện pháp chế tài đối với PHHS gia đình có đủ điều kiện nhưng không cho con đi học
- Phối hợp cùng nhà trường giữ gìn trật tự trường học tránh sự gây rối của lực lượng ngoài nhà trường.Tạo được sân chơi lành mạnh cho HS
Trên đây là kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã thực hiện và thấy có hiệu quả, mong quý đồng nghiệp thử nghiệm và có ý kiến đóng góp cho đề tài ngày càng hoàn thiện hơn
Xin chân thành cảm ơn!