Đề cương ôn luật hành chính (ths trần anh hùng)

- Các mối quan hệ xã hội mà luật hành chính thường điều chỉnh cho ví dụ cụ thể: + Nhóm thứ nhất: Cơ quan hành chính chủ thể quản lý với các chủ thể có thể là tổ chức hoặc cá nhân đối tượ

Chuyên đề 1:

KHÁI NIỆM CHUNG VỀ LUẬT HÀNH CHÍNH

Phần 1

Bố cục chuyên đề 1

1 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến nội dung chuyên đề.

2 Luật hành chính là một ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam

3 Luật hành chính với tư cách là một khoa học pháp lý chuyên ngành

4 Quy phạm pháp luật hành chính

5 Quan hệ pháp luật hành chính

Phần 2 Nội dung chuyên đề 1

1 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến nội dung chuyên đề

1.1 Hành chính, Quản lý

- Hành chính là gì?

- Đặc điểm của hành chính?

- Quản lý là gì?

- Đặc điểm của quản lý?

1.2 Quản lý nhà nước và quản lý hành chính nhà nước

- Nội dung này cần làm rõ và phân biệt quản lý nhà nước và quản lý hành chính nhà nước, cho ví dụ cụ thể.

2 Luật hành chính là một ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam

2.1 Đối tượng điều chỉnh của luật hành chính

- Làm rõ các quan hệ xã hội mà luật hành chính điều chỉnh.

- Các mối quan hệ xã hội mà luật hành chính thường điều chỉnh (cho ví

dụ cụ thể):

+ Nhóm thứ nhất: Cơ quan hành chính (chủ thể quản lý) với các chủ

thể có thể là tổ chức hoặc cá nhân (đối tượng bị quản lý) ít nhất cho 6

ví dụ và phân tích làm rõ để chứng minh ví dụ đó thuộc đối tượng điều chỉnh của luật hành chính.

+ Nhóm thứ hai: Hoạt động nội bộ trong các cơ quan nhà nước khác,

hoặc các cơ quan nhà nước khác được nhà nước trao quyền hành pháp (02 ví dụ).

+ Nhóm thứ ba: Một số hoạt động nội bộ của các tổ chức chính trị,

chính trị - xã hội và các quan hệ xã hội phát sinh khi các tổ chức này và

cá nhân được nhà nước trao quyền hành pháp (02 ví dụ).

2.2 Phương pháp điều chỉnh của luật hành chính

- Phương pháp gì? (cho ví dụ cụ thể)

- Lý do lựa chọn phương pháp.

- Nội dung các phương pháp (cho ví dụ cụ thể)

2.3 Nguồn của luật hành chính

- Khái niệm nguồn của luật hành chính

- Một số nguồn cơ bản (cho ví dụ cụ thể)

2.4 Mối quan hệ giữa ngành luật hành chính với các ngành luật khác

- Với luật Hiến pháp

- Với luật dân sự

- Với luật kinh tế

- Với luật đất đai

3 Luật hành chính với tư cách là một nhà khoa học pháp lý chuyên ngành

3.1 Đối tượng nghiên cứu của luật hành chính

- Nghiên cứu cái gì?

- Nghiên cứu góc độ nào?

- Phạm vi nghiên cứu tới đâu?

3.2 Phương pháp nghiên cứu luật hành chính

- Phương pháp gì? Ví dụ cụ thể

- Tại sao lại sử dụng phương pháp đó?

3.3 Phân biệt khoa học luật hành chính với các khoa học xã hội khác

- Phân biệt với khoa học quản lý

- Phân biệt với khoa học hành chính

4 Quy phạm pháp luật hành chính

4.1 Khái niệm quy phạm pháp luật hành chính

- Nêu được những thuộc tính cơ bản của quy phạm pháp luật hành chính.

- Kết luận quy phạm pháp luật hành chính là gì?

4.2 Phân loại quy phạm pháp luật hành chính

- Theo tiêu chí phân loại nào? Có bao nhiều loại?

- Nêu nội dung của từng loại, cho ví dụ cụ thể.

4.3 Cơ cấu quy phạm pháp luật hành chính

- Quy định: nội dung của bộ phận, yêu cầu đối với bộ phận, ví dụ cụ thể.

- Giả định: nội dung của bộ phận, yêu cầu đối với bộ phận, ví dụ cụ thể.

- Chế tài: nội dung của bộ phận, yêu cầu đối với bộ phận, ví dụ cụ thể.

4.4 Hình thức thể hiện của các quy phạm pháp luật hành chính

- Thể hiện hình thức nào?

- Đặc điểm hình thức đó?

- Nêu một số hình thức điển hình.

4.5 Thực hiện quy phạm pháp luật hành chính

- Tuân thủ pháp luật hành chính

- Chấp hành pháp luật hành chính

- Sử dụng pháp luật hành chính

5 Quan hệ pháp luật hành chính

5.1 Khái niệm quan hệ pháp luật hành chính

- Nêu những thuộc tính cơ bản của quan hệ pháp luật hành chính

- Kết luận quan hệ pháp luật hành chính là gì?

5.2 Điều kiện làm xuất hiện, chấm dứt các quan hệ pháp luật hành chính

- Quan hệ xã hội

- Quy phạm pháp luật hành chính.

- Sự kiện pháp lý: khái niệm, các loại sự kiện pháp lý, nội dung, ví dụ cụ thể

5.3 Cơ cấu của quan hệ pháp luật hành chính

- Chủ thể quan hệ pháp luật hành chính

- Khách thể quan hệ pháp luật hành chính

- Nội dung quan hệ pháp luật hành chính

Phần 3 Câu hỏi và tình huống Câu 1: Cho một ví dụ cụ thể để phân biệt quản lý và hành chính?

Câu 2: Phân biệt khoa học luật hành chính với ngành luật hành chính?

Câu 3: Mỗi loại quan hệ xã hội mà luật hành chính điều chỉnh hãy cho một ví dụ cụ thể

để minh họa

Câu 4: Cho ví dụ cụ thể và phân tích ví dụ đó để làm sáng tỏ mối quan hệ giữa luật

hành chính và luật nhà nước?

Câu 5: Cho một ví dụ về một quy phạm pháp luật hành chính và phân tích cấu thành

(cấu trúc) của quy phạm đó

Câu 6: Cho một ví dụ cụ thể và chứng minh các đặc điểm của quan hệ pháp luật hành

chính

Câu 7: Cho một ví dụ cụ thể về một quan hệ pháp luật hành chính và phân tích cấu

thành của quan hệ pháp luật hành chính đó

Bài tập tình huống: M, 14 tuổi có hành vi gây rối trật tự công cộng tại địa bàn phường

X, quận Y, bị Công an phường xử lý bằng hình thức xử phạt hành chính với số tiền là 50.000đ M đã viết đơn khiếu nại đến trưởng Công an phường và nhận được trả lời là Công an phường vẫn giữ nguyên quyết định xử phạt hành chính Ngày hôm sau, M viết đơn khởi kiện vụ án hành chính tạo tòa án nhân dân quận Y Tòa án nhân dân quận Y sau khi xem xét đơn của M đã trả lại cho M Hỏi: có những sự kiện pháp lý hành chính

và quan hệ pháp luật chính nào phát sinh trong ví dụ trên? Giải thích

Phần 4

Tài liệu tham khảo

1 Giáo trình Luật hành chính và tài phán hành chính của Học viện Hành chính Quốc gia

2 Giáo trình Lý luận chung nhà nước và pháp luật của Học viện Hành chính Quốc gia

Chuyên đề 2 CHỦ THỂ CỦA LUẬT HÀNH CHÍNH

Phần 1

Bố cục chuyên đề thứ 2

1 Cơ quan hành chính nhà nước

2 Cán bộ, công chức

3 Tổ chức xã hội

4 Cá nhân, công dân

Phần 2 Nội dung chuyên đề 2

1 Cơ quan hành chính nhà nước

1.1 Khái niệm cơ quan hành chính nhà nước

- Đưa ra những dấu hiệu cơ bản của cơ quan hành chính nhà nước, phân tích các dấu hiệu, từ đó đi đến kết luận về cơ quan hành chính nhà nước.

1.2 Phân loại các cơ quan hành chính nhà nước

- Đưa ra các tiêu chí để phân loại

- Nêu ra các cơ quan hành chính hiện nay, vẽ sơ đồ các cơ quan hành chính nhà nước đó

1.3 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của các cơ quan

hành chính nhà nước

- Chức năng của từng loại cơ quan

- Nhiệm vụ, quyền hạn của từng cơ quan hành chính

- Vẽ sơ đồ cơ cấu tổ chức của từng cơ quan hành chính nhà nước sau:

a) Chính phủ b) Bộ, cơ quan ngang bộ c) UBND cấp tỉnh

d) UBND cấp huyện e) UBND cấp xã

(Chú ý: Chỉ vẽ sơ đồ theo sự hình thành các bộ phận của cơ quan hành chính)

2 Cán bộ, công chức

2.1 Khái niệm cán bộ, công chức

- Nêu và phân biệt các đối tượng: Cán bộ, công chức và viên chức

2.2 Phân loại cán bộ, công chức

- Các tiêu chí phân loại.

- Phân biệt ngạch và bậc của cán bộ, công chức.

2.3 Địa vị pháp lý của cán bộ, công chức trong hoạt động quản lý hành

chính.

- Quyền của cán bộ, công chức trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước.

- Nghĩa vụ cán bộ, công chức trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước.

3 Cá nhân, công dân

- Khái niệm

- Địa vị pháp lý của cá nhân, công dân trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước

Phần 3 Câu hỏi và bài tập tình huống Câu 1: Cho ví dụ cụ thể về một cơ quan hành chính nhà nước và một đơn vị sự nghiệp,

phân biệt giữa chúng

Câu 2: Phân biệt ngạch công chức và bậc công chức và nêu mối quan hệ giữa ngạch

công chức với bậc công chức

Câu 3: Phân biệt công chức và viên chức.

Câu 4: Các trường hợp sau đây đúng hay sai? Tại sao?

a) Trong mọi trường hợp, công chức phải phục tùng mệnh lệnh của cấp trên;

b) Công chức phạm tội thì đương nhiên bị buộc thôi việc

Bài tập tình huống 1: Anh Trần Văn B là công chức tập sự tại UBND huyện Y Trong

thời gian tập sự, B đã có hành vi vi phạm kỷ luật cơ quan Chủ tịch UBND huyện đã quyết định kỷ luật B với hình thức hạ một bậc lương Hỏi, việc áp dụng hình thức kỷ luật trên đối với B là đúng hay sau, Tại sao?

Bài tập tình huống 2: Ông Lê Văn C là giám đốc một sở của UBND tỉnh H Ông C

cũng đồng thời là Đại biểu HĐND tỉnh H Do có sai phạm trong quản lý, nên ông C đã

bị Chủ tịch UBND tỉnh ra quyết định tạm đình chỉ công tác đối với chức vụ giám đốc sở

và Đại biểu HĐND của ông C Anh (chị) hãy bình luận quyết định tạm đình chỉ công tác nêu trên của Chủ tịch UBND tỉnh

Bài tập tình huống 3: Bà Lê Thị X là công chức địa chính công tác tại UBND xã H Bà

X đã có hành vi vi phạm pháp luật khi thự hiện công vụ được giao, nên cách đây 6 tháng, đã bị kỷ luật ở hình thức hạ một bậc lương Nay bà X lại tái phạm Hỏi việc xử lý

kỷ luật bà X như thế nào?

Bài tập tình huống 4: Anh Trần Văn C là công chức tại Sở N Do mâu thuẫn trong

công tác, anh C đã tự ý bỏ việc 3 tháng Giám đốc Sở đã triệu tập anh C trở lại công tác nhưng anh C không tới Sở Để giải quyết vụ việc, Giám đốc Sở đã ra quyết định cho anh C thôi việc Hãy bình luận sự việc trên

Phần 4 Tài liệu tham khảo

1 Giáo trình Luật hành chính và tài phán hành chính của Học viện Hành chính Quốc gia

2 Các văn bản quy phạm pháp luật sau:

1) Hiến pháp năm 1992 sửa đổi bổ sung năm 2001

2) Luật tổ chức Chính phủ

3) Nghị định số 179/2007/NĐ-CP ban hành kèm theo quy chế làm việc của Chính phủ; đã được thay thế nghị định khác

4) Nghị định số 178/2007/NĐ-CP về việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan thuộc Chính phủ, nghị định này đã thay thế 5) Nghị định số 30/2003 về việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan thuộc Chính phủ, nghị định này đã thay thế

6) Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân

7) Nghị định số 107/2004/NĐ-CP về số lượng phó chủ tịch UBND các cấp

8) Nghị định số 13/2008/NĐ-CP quy định về số lượng các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh

9) Nghị định số 14/2008/NĐ-CP quy định về số lượng các cơ quan chuyên môn cấp huyện, sửa đổi bổ sung Nghị định số 12/2010/NĐ-CP

10) Luật cán bộ công chức năm 2008

11) Nghị định 92/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009 về chức danh, số lượng, một số chế

độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã

12) Nghị định số 06/2010/NĐ-CP ngày 25/01/2010 quy định những người là công chức

13) Nghị định số 18/2010/NĐ-CP ngày 05/3/2010 đào tạo, bồi dưỡng công chức 14) Nghị định số 24/2010/NĐ-CP ngày 15/03/2010 quy định về tuyển dụng, sử dụng

và quản lý công chức, sửa đổi bổ sung Nghị định số 93/2010/NĐ-CP

15) Nghị định số 46/2010/NĐ-CP ngày 27/4/2010 quy định về thôi việc và thủ tục nghỉ hưu đối với công chức

16) Nghị định số 34/2011/NĐ-CP ngày 17/05/2011 quy định về xử lý kỷ luật đối với công chức

17) Luật viên chức năm 2010 có hiệu lực ngày 01/01/2012

Chuyên đề 3:

PHƯƠNG PHÁP VÀ HÌNH THỨC QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Phần 1

Bố cục chuyên đề 3

1 Khái niệm về phương pháp quản lý hành chính nhà nước

2 Phân loại các phương pháp

3 Khái niệm về hình thức quản lý hành chính nhà nước

4 Nội dung các hình thức

Phần 2 Nội dung chuyên đề 3

1 Khái niệm về phương pháp quản lý hành chính nhà nhà nước

- Xuất phát từ khái niệm phương pháp, tiếp đến là phương pháp quản lý hành chính nhà nước, từ đó nêu ra những đặc điểm của phương pháp quản lý hành chính nhà nước (cho ví dụ cụ thể để làm rõ các đặc điểm của phương pháp quản lý hành chính nhà nước).

2 Phân loại các phương pháp

2.1 Căn cứ vào mức độ tác động

- Có những phương pháp nào?

- Nội dung các phương pháp

- Cho ví dụ cụ thể cho từng phương pháp

2.2 Căn cứ vào cách thức tác động

- Có những phương pháp nào?

- Nội dung các phương pháp

- Cho ví dụ cụ thể cho từng phương pháp

2.3 Căn cứ vào dấu hiệu quyền lực nhà nước

- Có những phương pháp nào?

- Nội dung các phương pháp

- Cho ví dụ cụ thể cho từng phương pháp

• Đối với phương pháp cưỡng chế hành chính cần làm rõ các nội dung sau:

- Cưỡng chế hành chính là gì, đặc điểm của cưỡng chế hành chính;

- Các hình thức cưỡng chế hành chính (nên chia làm các nhóm sau đó cho ví dụ cụ thể)

- Nội dung các hình thức cưỡng chế hành chính (cần làm rõ trong trường hợp nào áp dụng biện pháp cưỡng chế hành chính đó, ai có thẩm quyền? và thủ tục thực hiện biện pháp cưỡng chế đó như thế nào?)

• Đối với hình thức cưỡng chế hành chính là biện pháp xử lý vi phạm hành chính cần làm rõ những vấn đề sau:

- Vi phạm hành chính là gì? Các dấu hiệu của vi phạm hành chính, cấu thành của vi phạm hành chính (cho ví dụ cụ thể để làm rõ các nội dung trên)

- Nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính

- Các biện pháp xử lý vi phạm hành chính cụ thể

3 Khái niệm về hình thức quản lý hành chính nhà nước

- Khái niệm

- Bản chất

4 Nội dung các hình thức

4.1 Hình thức mang tính pháp lý

- Khái niệm, dấu hiệu đặc trưng

- Ví dụ cụ thể

4.2 Hình thức mang tính pháp lý

- Khái niệm, dấu hiệu đặc trưng

- Các hình thức cụ thể, ví dụ làm rõ

Phần 3 Câu hỏi và bài tập xử lý tình huống Câu 1: Cho ví dụ cụ thể để phân biệt thời hiệu xử lý vi phạm hành chính và thời hạn

được coi là chưa bị xử lý vi phạm hành chính

Câu 2: Khoản 2 điều 3 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính quy định: “cá nhân, tổ chức

chỉ bị xử phạt hành chính khi có vi phạm hành chính do pháp luật quy định” Hãy giải thích và cho ví dụ chứng minh nội dung trên

Câu 3: Cho một ví dụ cụ thể về biện pháp phòng ngừa hành chính và biện pháp ngăn

chặn hành chính và phân tích ví dụ đó để phân biệt giữa chúng

Câu 4: Cho một ví dụ cụ thể về hình thức quản lý hành chính quy phạm, một quyết định

hành chính cá biệt và phân biệt giữa chúng

Câu 5: Cho một ví dụ cụ thể về hình thức quản lý hành chính nhà nước do Ủy ban nhân

dân tỉnh thực hiện và phân tích ví dụ đó

Câu 6: Hãy phân loại các ví dụ về các biện pháp cưỡng chế hành chính sau đây:

1 Kiểm tra đăng ký tạm trú, tạm vắng;

2 Tạm giữ người theo thủ tục hành chính;

3 Khám nơi cất giấu tang vật vi phạm hành chính;

4 Cưỡng chế dỡ nhà xây dựng trái phép;

5 Tịch thu hàng hóa đã hết hạn sử dụng;

6 Xử phạt hành chính đối với người vi phạm hành chính;

7 Hạn chế người ra, vào khu vực đang có dịch bệnh;

8 Bảo lãnh hành chính;

9 Áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục;

10.Buộc khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường

Câu 7: Cho một ví dụ cụ thể về phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế trong

quản lý hành chính nhà nước và phân tích ví dụ đó

Câu 8: Cho một ví dụ về phương pháp quản lý hành chính, một hình thức quản lý hành

chính tương ứng và phân tích mối quan hệ giữa chúng

Câu 9: Hãy cho một ví dụ cụ thể về một hình thức quản lý mang tính pháp lý, một hình

thức quản lý hành chính ít mang tính pháp lý tương ứng và phân tích mối quan hệ giữa chúng

Bài tập tình huống 1: Để góp phân xây dựng nếp sống văn hóa mới, xã Y đã xây dựng

hương ước (đã được UBND huyện phê chuẩn), trong đó có nội dung: Gia đình nào tổ chức tiệc cưới xin cho con cháu mà có hút thuốc lá, uống rượu sẽ bị phạt 500.000đ, số tiền thu được sẽ bổ sung vào quỹ chung của thôn Anh (chị) hãy bình luận nội dung trên của hương ước

Bài tập tình huống 2: Cách đây 30 tháng, Ông Nguyễn Văn A đã có hành vi xây nhà

lấn chiếm đất công Nay hành vi đó mới bị phát hiện Chủ tịch UBND xã đã quyết định

xử phạt hành chính đối với ông A là 500.000đ và buộc ông A phải tháo dỡ phần xây dựng trái phép Hỏi:

1 Có những sự kiện pháp lý hành chính và quan hệ pháp luật hành chính nào phát sinh trong ví dụ trên?

2 Việc xử lý của Chủ tịch UBND xã như trên là đúng hay sai tại sao?

Bài tập tình huống 3: Đội cảnh sát giao thông số 1 của tỉnh A, trong quá trình thực

hiện nhiệm vụ đã phát hiện Lê Văn K lái một chiếc xe tải chở gỗ không có giấy tờ hợp

lệ, Đội đã lập biên bản, tạm giữ xe cùng với số gỗ trên xe, đồng thời chuyển giao vụ việc cho UBND tỉnh, đề nghị xử lý Căn cứ vào mức độ sai phạm của Lê Văn K Chủ tịch UBND tỉnh A đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Lê Văn K số tiền 40 triệu đồng, trả lại hàng hóa cho Lê Văn K Lê Văn K đã chấp hành quyết định xử phạt, nhưng khi đến trụ sở của đội Cảnh sát giao thông số 1 lấy xe và hàng thì phát hiện

số gỗ trên xe bị mất so với biên bản là nửa mét khối gỗ Anh (chị) hãy xác định: Ai là người bồi thường số gỗ bị mất cho Lê Văn K? Tại sao?

Bài tập tình huống 4: Chủ tịch UBND huyện A, tỉnh B đã ban hành quyết định giao đất

với diện tích là 80m2 thuộc diện tích nằm ngoài quy hoạch đã được UBND tỉnh phê duyệt cho ông C, người cùng huyện Sự việc này bị ông E người hàng xóm của ông C phát hiện Ông E đã viết đơn tố cáo đến Chủ tịch UBND tỉnh Chủ tịch UBND tỉnh sau khi xem xét, đã ra quyết định xử lý với nội dung: Hủy quyết định giao đất của Chủ tịch UBND huyện A; kỷ luật Chủ tịch UBND huyện A với hình thức cảnh cáo, hạ một bậc