GIÁO ÁN NGỮ VĂN 6 THẬT CHI TIẾT CHO NĂM HỌC 2009-2010

- Học sinh nhận diện đợc đoạn, bài văn miêu tả... Bài tậpMô hình phép so sánh Vế A sự vật đợc so sánh Từ so sánh Vế B Sự vật dùng để so sánh Trẻ em Nh Búp trên cànhRừng đớc Nh Hai dãy ờn

Trang 1

(Trích “ Dế Mèn phiêu lu ký“ của Tô Hoài)

A Mục tiêu bàI học:

- Hiểu đợc nội dung và ý nghĩa của “Bài học đờng đời đầu tiên” đối với Dế Mèn trong bài văn.

- Những đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả, kể chuyện và cách sử dụng từ ngữ.

- Kỹ năng đọc, hiểu, phân tích, bình giảng truyện hiện đại.

- Giáo dục tính cách khiêm tốn, tôn trọng ngời khác.

B Phơng tiện thực hiện:

- Giáo viên: SGK,SGV Ngữ văn 6 tập 2 ,Tài liệu tham khảo

- học sinh: Vở ghi, SGK Ngữ văn 6 tập 2, Kiến thức có liên quan

Văn bản này nên đọc nh thễ nào?

Tô Hoài viết rất nhiều truyện thiếu nhi đặc sắc:

Võ sĩ bọ ngựa, Đàn chim gáy, Chú bồ nông ở sa mạc an.

Em biết gì về truyện DMPLK? - Tác phẩm: Dế Mèn phiêu lu kí in lần đầu tiên

1941 là tác phẩm đặc sắc nổi tiếng nhất củaTô Hoài viết về loài vật

Trang 2

học đờng đời đầu tiên.

- Choắt xin đào ngách thông qua sang nhà Mèn

- Mèn rủ Choắt trêu chị Cốc nhng Choắt không

đồng ý

- Choắt phải gánh chịu hậu quả do Mèn gây ra

- Trớc khi chết Choắt khuyên nhủ Mèn

- Mèn hối hận và rút ra bài học đờng đời đầu tiên

- Răng đen nhánh - nhai ngoàm ngoạp

- Râu dài uốn congQua cách miêu tả đó em rút ra nhận

- Nhún nhảy, rung râu; đạp…

-> Điệu bộ hùng dũng oai phong

=> Bằng sự quan sát tỉ mỉ, tinh tế, từ ngữ giàuhình ảnh, màu sắc, nghệ thuật miêu tả độc đáo.Mèn hiện lên khoẻ mạnh, cờng tráng, tràn trề sứcsống, thích phô trơng sức mạnh

Đọc diễn cảm phân vai Luyện tập.

Trang 3

Học sinh đọc

4 Củng cố: Cảm nghĩ ban đầu của em về Dế Mèn?

5 Hớng dẫn học bài ở nhà: - Học thuộc bài

(Trích “ Dế Mèn phiêu lu ký“ của Tô Hoài) ( Tiếp theo)

2 Kiểm tra bài cũ: Nêu vài nét về tác giả, tác phẩm, tóm tắt những ý chính của

truyện, giới thiệu và nhận xét ngoại hình, điệu bộ của Dế Mèn?

+ Cà khịa với tất cả bà con hàng xóm

+ Quát cào cào, đá gọng vó-> Kiêu căng, tự phụ về vẻ đẹp, sức mạnh củamình Xem thờng mọi ngời, hung hăng, xốc nổi

b Bài học đờng đời đầu tiên

Giới thiệu đôi nét về Dế Choắt? * Dế Choắt:

- Chạc tuổi Mèn, gầy gò, dài lêu nghêu, cánh ngắn ngủn

-> Xấu xí, yếu ớt, bệnh tật, tơng phản với DếMèn

* MènMèn đối với Choắt bằng thái độ nh thế

Trang 4

-> ích kỷ

* Mèn trêu chị CốcHãy thuật lại quá trình Mèn trêu chị

Cốc?

- Lúc đầu: rất huyênh hoang, coi thờng

- Hát xong: chui tọt vào hang đắc chí với nơi ẩnnấp

- Khi chị Cốc mổ Choắt

- Mèn còn đắc chí nữa không? Mèn khiếp sợ nằm im thin thít

-> Hèn nhát

* Khi chị Cốc điMon men bò lên hốt hoảng quỳ xuống

* Khi nghe Choắt nóiThái độ của Mèn nh thế nào? - Mèn ân hận về việc làm dại dột, thấm thía bài

học đờng đời đầu tiên, thay đổi cách đối xử vớiChoắt và cách nhìn nhận bản thân mình

Em có nhận xét gì về Dế Mèn qua bài

học đờng đời đầu tiên này?

- Quá trình tính cách của Dế Mèn đã có thay

đổi, nhận ra lỗi lầm của mình

-> Đáng quýKhái quát về giá trị nghệ thuật và nội

dung của đoạn trích?

4.Tổng kết

- Nghệ thuật: Biện pháp nhân hoá làm cho cáccon vật trong truyện trở nên sinh động, hấp dẫn.+ Ngôi kể biến hoá, ngôn ngữ độc thoại nhữnglời bình luận, nhận xét Từ ngữ miêu tả đặc sắc,

so sánh sinh động

- Nội dung: Dế Mèn có vẻ đẹp về ngoại hìnhnhng do xốc nổi của tuổi trẻ nên đã phải trả giấcho bài học đờng đời đầu tiên

III Luyện tập: Làm BT SGK

Trang 5

- Phân biệt đợc phó từ trong cụm từ, trong câu?.

- Có ý thức vận dụng phó từ trong khi nói và viết

- Giáo dục ý thức học Tiếng Việt

- Học sinh: Vở ghi, SGK Ngữ văn 6 tập 2, Kiến thức có liên quan

loay hoay <- đangPhó từ có những loại nào? 2.Kết luận

Phó từ có các loại sau:

- Chỉ quan hệ thời gian: đã, đang, sẽ

Trang 6

- Chỉ mức độ: rất, quá, lắm, hỏi

Đã: chỉ quan hệ thời gian

Đều: chỉ quan hệ tiếp diễn

Đơng, sắp: chỉ quan hệ thời gianRa: chỉ quan hệ kết quả - hớngCùng: chỉ quan hệ tiếp diễnSắp, đã: chỉ quan hệ thời gian b) Đã: chỉ quan hệ thời gian

Tìm hiểu chung về văn miêu tả

A Mục tiêu bàI học:

- Giúp học sinh nắm vững những hiểu biết chung nhất về văn miêu tả Thế nào làvăn miêu tả Trong tình huống nào thì dùng văn miêu tả?

- Học sinh nhận diện đợc đoạn, bài văn miêu tả

- T duy khoa học, mạch lạc

- Giáo dục ý thức học tập bộ môn

Trang 7

Hai động vật đó có giúp em hình dung

đợc đặc điểm nổi bật của 2 chú dế?

- Đoạn tả Dế Choắt: “Cái anh chàng……”

- Hai động vật giúp em hình dung đợc đặc điểm nổi bật của 2 chú Dế

* Dế Mèn: Một chàng dế thanh niên cờng tráng

- Càng: Mẫm bóng, đầu to

- Vuốt: Cứng nhọn

- Cánh: dài-> Đẹp 1 vẻ khoẻ khoắn

* Dế Choắt: Gầy gò, ốm yếu, bệnh tật, xấu xí

- Đôi càng, râu: cụt

- Cánh: Ngắn ngủn

Trang 8

- Mặt mũi: ngẩn ngẩn ngơ ngơ

2 Kết luận

Thế nào là văn miêu tả? - Văn miêu tả là loại văn nhằm giúp ngời đọc, ngời

nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bậtcủa 1 sự vật, sự việc, con ngời, phong cảnh… Làmcho những sự vật đó nh hiện lên trớc mắt ngời đọc,ngời nghe

- Trong văn miêu tả năng lực quan sát của ngời viết,ngời nói thờng bộc lộ rõ nhất

Đoạn 3: Tả cảnh hồ ao, bờ bãi sau trận ma lớn Thế giới loài vật ồn ào, náo động kiếm ăn

Học sinh làm BT theo nhóm Bài tập 2: Phần a

Gợi ý: Nếu phải viết 1 ĐV tả cảnh mùa đông thì

em sẽ nêu lên những đặc điểm gì nổi bật?

Tả cảnh mùa đông: chú ý những đặc điểm

Sự thay đổi của trời, mây, cây cối, mặt đất, gió

Phần b: Khuôn mặt mẹ…

Tả mẹ chú ý: khuôn mặt: trán, mồm, răng, mắt, mũi, mái tóc

4 Củng cố: Thế nào là văn miêu tả?

5 HDVN: - Tìm hiểu bài: Lá rụng

- Viết 1 đoạn văn tả cảnh vờn hoa vào 1 buổi sáng

( Trích “ Đất rừng phơng Nam“ của Đoàn Giỏi

A Mục tiêu bài học:

- Cảm nhận đợc sự phong phú và độc đáo của cảnh thiên nhiên sông nớc vùng CàMau

Trang 9

- Nắm đợc nội dung của bài văn, hiểu đợc nghệ thuật miêu tả cảnh sông nớc trongbài văn.

- Rèn luyện kỹ năng miêu tả đợc sử dụng trong bài văn

- Giáo dục tình cảm yêu quê hơng đất nớc

2 Kiểm tra bài cũ:

Kể lại đoạn Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt Qua đoạn truyện đó

em hiểu gì về Mèn và rút ra bài học gì cho bản thân?

2 Chú thích.

a Tác giả

Nêu vài nét về tác giả? - Đoàn Giỏi (1925 - 1989)

- Quê Tiền Giang

- Viết văn từ thời kì kháng chiến chống Pháp

Trang 10

- Tả cảnh kênh rạch, sông nớc đợc giới thiệu rất

tỉ mỉ rõ ràng đúng với tên gọi của nó

Khái quát về giá trị nội dung và nghệ

thuật của đoạn trích?

Học sinh đọc ghi nhớ

- NT miêu tả, thuyết minh, giải thích, thủ pháp liệt kê, so sánh

- Cảnh sông nớc Cà Mau có vẻ đẹp rộng và lớn, hùng vĩ đầy sức sống hoang dã Chợ Năm Căn

là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, độc đáo

ở vùng đất tận cùng phía nam Trung Quốc

III Luyện tập

Học sinh làm BT SGK BT 1, 2 (SGK) 23

4 Củng cố: HS đọc lại ghi nhớ

5.HDVN: - Học thuộc bài.

Trang 11

- So¹n bµi: So s¸nh

Trang 12

Phó từ là gì? Các loại phó từ? Chữa bài tập số 2

- Những sự vật, sự việc nào so sánh

với nhau?

- Các sự vật, sự việc đợc so sánh: trẻ em so sánhvới búp trên cành

Rừng đớc dựng lên cao ngất so sánh với hai dãytrờng thành

- Vì sao có thể so sánh nh vậy? - Vì sự tơng đồng giữa sự vật, sự việc này với sự

Trang 13

hình ảnh.

So sánh sự khác nhau giữa các câu

trên với câu Con mèo…

- Cách so sánh này khác tạo ra sự tơng phảngiữa hình thức và tính chất của sự vật

Vậy em hiểu so sánh là gì? => So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với

sự vật, sự việc khác có nét tơng đồng để làmtăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

II Cấu tạo của phép so sánh

Điền những tập hợp từ chứa hình ảnh

so sánh trong các câu đã dẫn ở phần I

vào mô hình

1 Bài tậpMô hình phép so sánh

Vế A (sự vật đợc so sánh)

Từ so sánh

Vế B (Sự vật dùng để

so sánh)

Trẻ em Nh Búp trên

cànhRừng đớc Nh

Hai dãy ờng thànhvô tận

tr-* Các từ so sánh: Nh, là, giống nh, tự nh, bằnghơn…

* Cấu tạo của phép so sánha) Vắng từ ngữ chỉ phản diện so sánh, từ sosánh, về B trớc A

b) Từ so sánh và vế B đợc đảo lên trớc về A

Chí lớn ông cha nh Trờng SơnLòng mẹ bao la sóng trào nh Cửu LongCon ngời không chịu khuất phục nh tre mọcthẳng

2 KếtluậnGhi nhớ: SGKHọc sinh đọc to phần ghi nhớ

Học sinh làm BT theo nhóm Bài tập 1: Gợi ý

a) So sánh đồng loại

- So sánh ngời với ngời:

Ngời là Cha, là Bác là AnhQuả tim lớn bọc trăm dòng máu nhỏ

So sánh vật với vật:

Đêm nằm vuốt bụng thở dàiThở ngắn bằng chạch thở dài bằng lơn

Trang 14

A Mục tiêu cần đạt:

- Học sinh nắm đợc vai trò, tác dụng của quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xéttrong văn miêu tả

- Hình thành các kĩ năng trên khi nhận diện các đoạn bài văn miêu tả

- Biết vận dụng các yếu tố này trong khi viết văn miêu tả

*Tìm hiểu các khái niệm

- Quan sát: Dùng các giác quan mắt,tai, mũi để nhìn nhận sự vật, sự việc

- Tởng tợng: Hình dung ra cái cha

có để tởng tợng, so sánh

- Nhận xét: Đánh giá sự vật, sự việc,

tỏ thái độ khen, chê

Trang 15

I Vai trò và tác dụng của quan sát, tởng tợng,

so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

Học sinh đọc 3 đoạn băn SGK 1 Tìm hiểu các đoạn văn SGK

(27)

Đoạn 1 tả cái gì? * Đoạn 1: Tả chàng Dế Choắt gầy

gò, ốm yếu, đáng thơng

- Mỗi đoạn văn giúp em hình dung ra

những đặc điểm nổi bật gì của sự vật

- Từ ngữ, hình ảnh thể hiện:

Giăng chi chít nh mạng nhện, trờixanh, nớc xanh, rừng xanh, rì rào bấttận, mênh mông, ầm ầm nh thác

* Đoạn 3: Tả cảnh mùa xuân đẹp,vui náo nức nh ngày hội

- Các từ ngữ, hình ảnh thể hiệnChim ríu rít, cây gạo nh tháp đènkhổng lồ, ngàn hoa lửa, ngàn búpnõn, nến trong xanh

- Để tả đợc những đoạn văn nh trên ngời

viết cần có những năng lực gì?

Học sinhtrả lời

=> Ngời viết phải quan sát, tởng ợng, so sánh và nhận xét

- Hãy tìm những câu văn có sự liên t-

ởng và so sánh trong mỗi đoạn Sự

t-ởng tợng và so sánh ấy có gì độc đáo?

- Những câu văn có sự tởng tợng, sosánh:

+ Nh gã thuốc phiện, nh ngời cởitrần mặc áo zi nê

+ Nh mạng nhện, nh thác, nh ngờibơi ếch, nh dãy trờng thành

+ Nh tháp đèn, nh ngọn lửa, nh nếnxanh

-> Các hình ảnh so sánh, tởng tợng,liên tởng đều đặc sắc vì nó thể hiện

đúng, rõ hơn, cụ thể hơn về đối tợng

và gây bất ngờ lý thú cho ngời đọc

* Xét đoạn văn của Đoàn Giỏi:

Em hãy so sánh với đoạn nguyên văn Học sinh - Tất cả những chữ bị bỏ đi đó đề là

Trang 16

ở trên để chỉ ra đoạn này đã bỏ đi

so sánh để làm nổi bật lên những

đặc điểm tiêu biểu của sự vật

Trang 17

Tuần 20

Bài 19 - Tiết 80

Quan sát tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Điền các từ vào chỗ chấm:

Làm bàitập

1 Hồ nh chiếc gơng bầu dục lớn,sáng long lanh

2 Cầu Thê Húc màu son uốn congcon nh con tôm

3 Mái đền cổ kính bên gốc đa già

4 Tờng rêu xám xịt

5 Cỏ mọc xanh um

Bài tập 2

Dế Mèn có thân hình đẹp, cờngtráng nhng tính tình rất ơng bớng,kiêu căng

- Những hình ảnh tiêu biểu và đặcsắc làm nổi bật:

+ Rung rinh bóng mỡ+ Đầu to, nổ từng tảng

Trang 18

+ R¨ng ®en nh¸nh, nhai ngoµmngo¹p

+ TrÞnh träng, khoan thai, vuèt r©u

+ Nói nh chiÕc b¸t óp xÕp hµnh+ Nh÷ng ng«i nhµ

BTVN: Bµi tËp 5So¹n: Bøc tranh……

Trang 19

Dòng sông Năm Căn và chợ Năm Căn đợc miêu tả nh thế nào? Hãy phân tích?

3 Tóm tắt

Hãy tóm tắt những sự việc chính của

truyện?

- Giới thiệu về 2 anh em Kiều Phơng(Mèo) Anh đặt tên cho em là Mèovì em hay nghịch bẩn, bừa bãi

- Mèo bí mật tự học vẽ, tài hoa hộihoạ của Mèo đợc chú Tiến Lê bấtngờ phát hiện

- Tâm trạng và thái độ bực bội, buồnrầu của ngời anh trớc sự việc ấy

- Kiều Phơng vẽ thành công - giảinhất - cả nhà vui mừng, ngời anhcũng đi xem triển lãm tranh của em

- Đứng trớc bức tranh của Kiều

Ph-ơng, ngời anh hối hận vô cùng bởi

Trang 20

tâm hồn trong sáng và lòng nhânhậu của ngời em.

4 Giải thích từ - ngôi kể

- Giật sững: giật mình và sững sờ

- Thôi miên: là từ chỉ trạng thái tinhthần con ngời bị chế ngự, nh mêman vô thức không điều khiển đợc

lý trí bị thu hút cả tâm trí vào bứctranh

Ngôi kể:

Truyện đợc kể theo ngôi kể nào? Lời

của nhân vật nào?

- Truyện đợc kể theo ngôi thứ nhất(tôi)

Lời kể của ngời anhViệc lựa chọn vai kể nh vậy có tác

dụng gì?

Việc lựa chọn vai kể nh vậy có tácdụng sát với chủ đề để ngời anh bày

tỏ sự hối hận một cách chân thành

II Đọc và tìm hiểu truyện

1 Giới thiệu nhân vật

Trong truyện gồm những nhân vật

nào? Ai là nhân vật chính? Tại sao em

lại cho nhân vật ấy là chính?

Gồm: ngời anh, Kiều Phơng, bố mẹ,chú Tiến Lê…

Nhân vật chính: ngời anh, ngời emNhân vật trung tâm: Ngời anhVì chủ đề của truyện biểu hiện sự ănnăn, hối hận, ghen ghét đố kị củangời anh

Luyện tập: BT 1 SGK trang 35

Trang 21

- Phân tích để thấy đợc diễn biến tâm lý của ngời anh.

- Nắm đợc nội dung và nghệ thuật của truyện

B nội dung các bớc lên lớp

1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số

Tóm tắt truyện “Bức tranh của em gái tôi” Truyện đợc kể ở ngôi thứ mấy? Của ai?

3 Bài mới

2 Diễn biến tâm trạng của nhân vật ngời anh qua các thời điểm

Trong cuộc sống hàng ngày, thái độ

của ngời anh đối với em gái đợc bộc lộ

nh thế nào?

a) Trong cuộc sống hàng ngày: từ

trớc cho đến lúc thấy em gái tựchễ màu vẽ

- Coi thờng, khó chịu, gọi em là Mèo theo dõi việc làm bí mật của em

b) Khi tài năng hội hoạ ở em gái

đ-ợc phát hiện

Khi chú Tiến Lê phát hiện ra tài năng

hội hoạ của ngời em thì mọi ngời

trong gia đình tổ thái độ nh thế nào?

- Mọi ngời xúc động mừng rỡ, ngạcnhiên

- Riêng ngời anh có tâm trạng khôngvui

- Vì sao ngời anh có tâm trạng không

vui nh vậy?

Bởi: Ghen ghét, đố kị với tài năngcủa em, cảm thấy mình thua kém vàthấy mọi ngời chỉ chú ý đến em màkhông chú ý đến mình

c) Khi lén xem những bức tranh

em gái vẽ

Khi lén xem bức tranh của em gái

Ngời anh có thái độ nh thế nào?

- Trút ra 1 tiếng thở dài: thể hiện sựbuồn chán, bất lực nhận ra rằng:

Đứa em gái bẩn thỉu…… tài nănghơn mình nhiều

- Ngời anh hay gắt gỏng, bực bội,xét nét vô cớ đối với em

d) Khi đứng trớc bức tranh giải

Trang 22

nhất của em gái trong phòng trng bày.

Em có biết nhận xét của em về bức

tranh?

- Bức chân dung: rất đẹp

“mặt chú bé toả ra 1 thứ ánh sáng rấtlạ”

Đứng trớc bức tranh, ngời anh có tâm

trạng nh thế nào?

- Giật sững - ngỡ ngàng, hãnh diệnxấu hổ muốn khóc

Câu nói cuối cùng của ngời anh thể

hiện điều gì?

- Câu nói cuối cùng của ngời anh thểhiện sự hối hận, sự ăn năn tự nhậnthức về bản thân

- Theo em, nhân vật gời anh đáng yêu

hay đáng ghét? Nhận xét?

-> Ngời anh đáng đợc cảm thông,biết hối hận nhận đợc tài năng quantrọng hơn, nhận ra tâm hồn trongsáng, nhân hậu của em biết sửamình

3 Nhân vật ngời em.

Nêu nhận xét của em về nhân vật này? - Là một cô bé nhanh nhẹn, tò mò,

thông minh, nghịch ngợm, tài nănghội hoạ chớm nở từ nhỏ

- Hiểu tính anh, yêu thơng anh

- Đặc biệt là tâm hồn - nhân cáchcao thợng của ngời em đã làm chongời anh tự nhận ra lỗi lầm củamình

TK:

Nghệ thuật: Miêu tả tinh tế tâm lýnhân vật qua cách kể theo ngôi thứnhất

Nội dung: Câu chuyện cho thấy tìnhcảm trong sáng, hồn nhiên và lòngnhân hậy của em gái đã giúp cho ng-

ời anh nhận ra phần hạn chế củamình

Học sinhthảo luậnlàm bài tập

Củng cố: Luyện tậpLàm bài tập 1, 2 SGKChuẩn bị bài: Luyện nói……

Trang 23

Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh Phân chia theo tổ nhóm, cử nhóm, tổ trởnglên trình bày Học sinh nghe - nhận xét - đánh giá

Bài tập 2: Bằng cách quan sát, so sánh, liên tởng, tởng tợng và nhận xét làm nổi bật những đặc điểm chính.

Trang 24

Trong quá trình luyện nói

3 Bài mới

- Học sinh chuẩn bị các bài tập đã giao ở nhà, xem xét lại cử đại diện ên trình bàytrớc lớp

- Phân theo tổ

- Học sinh còn lại nghe và nhận xét

Yêu cầu: Nói to, rõ ràng theo dàn ý đã chuẩn bị không đọc

Bài tập 3: Gợi ý lập dàn ý

* Mở bài: Giới thiệu đêm trăng ở nơi em đang sống (có thể là đêm trăng bình thờng

hoặc đêm trăng trung thu)

* Thân bài: Miêu tả đêm trăng theo trình tự

- Đêm trăng sáng rất đẹp vào dịp trung thu

- Đêm trăng đó rất đặc sắc: Bầu trời cao, trong xanh vời vợi, trăng tròn vành vạch.Trăng toả ánh sáng khắp không gian: cây cối nhà cửa, đờng làng ngõ xóm tràn ngập ánhtrăng

- ánh trăng len lỏi hỏi thăm đến từng nhà từ miền núi Trung Du - đồng bằng

- Đâu đâu cũng tràn ngập ánh trăng

* Kết bài: Cảm nghĩ của em về đêm trăng đó

Đêm trăng thật đẹp, khiến em càng cảm thấy yêu cảnh vật quê hơng, đất nớc ta

Bài tập 4:

Gợi ý: lập dàn ý tả về quang cảnh 1 buổi sáng bình minh trên biển

Mở bài: Giới thiệu quang cảnh 1 buổi sáng trên biển

Trang 25

Bào 1 buổi sáng, quang cảnh trên biển thật là đẹp, không khí trong lành và mát mẻ.

Thân bài: Tả biển theo 1 trình tự

+ Mặt trời mới nhổ lên khỏi biển

+ Bầu trời cao trong xanh

+ Mặt biển trong xanh+ Sóng vỗ rì rầm+ Bãi cát chạy dài - mịn màng+ Những con thuyền bắt đầu ra khơi với 1 ngày lao động mới

Kết bài: cảnh biển vào 1 buổi sáng thật đẹp, không khí trong lành, mát mẻ khiến

chúng ta vô cùng dễ chịu

Bài tập 5:

Gợi ý: Miêu tả hình ảnh ngời dũng sĩ trong các truyện cổ

Mở bài: Giới thiệu chàng dũng sĩ mà mình định tả (Thạch Sanh)

Thân bài: Miêu tả ngoại hình - tính cách, việc làm - hành động của ngời dũng sĩ

Thạch Sanh

- Thạch Sanh là con trời đợc đầu thai xuống hạ giới

- Thạch Sanh mồ côi cha mẹ, sống bên cạnh gốc đa

- Thạch Sanh to cao, khoẻ mạnh, vạm vỡ, bắp thịt nổi cuồn cuộn, mình trần, đóngkhố

- Thạch Sanh hiền lành chăm chỉ, chất phác cả tin

- Thạch Sanh kết nghĩa anh em với Lý Thông vì mong ớc có một mái ấm gia đình

- Thạch Sang giết chằn tin, đại bàng cứu công chúa và con vua thuỷ tề

- Thạch Sanh đợc giải oạn - đánh thắng 18 nớc ch hầu lấy công chúa

Kết bài: Hình ảnh dũng sĩ Thạch Sanh thật đẹp

Chuẩn bị bài 21: Vợt thác

Trang 26

Nêu cảm nhận của em về nhân vật ngời anh trong truyện “Bức tranh của em gái tôi”

3 Tóm tắt

- Con thuyền nhổ sào, ngợc dòngsông qua đoạn sông phẳng lặngchuẩn bị vợt nhiều thác nớc DHT(thả) chỉ huy thuyền

- Dợng Hơng Th thả sào vợt tháctrông đẹp một vẻ đẹp khoẻ khoắn

- Qua nhiều lớp núi, thuyền lại tiếntới vùng đồng ruộng cao nguyên

Trang 27

miêu tả trong bài đã thay đổi nh thế

nào theo từng chặng đờng của con

thuyền?

trả lời thổi thuyền lớt bon bon

- Cảnh thuyền trở các loại hàng lâmsản xuôi dòng nặng nề, chậm chạp

- Cảnh những chò cây cỏ thụ dọc 2bên bờ dáng mãnh liệt đứng trầmngâm lặng nhìn (nhân hoá)

- Cảnh núi chắn đột ngột báo hiệu

đoạn sông lắm thác

=> cảnh thiên nhiên hùng vĩ, oainghiêm

2 Hình ảnh DHTh chỉ huy thuyền vợt thác

Cảnh con thuyền vợt thác đã đợc miêu

tả nh thế nào?

- Dòng sông nh dựng đứng lên, nớckhông chảy mạnh, chảy xiết mà từtrên cao phóng xuống hết sức nhanh,mạnh nh chặt đứt dòng sông, nh rắn

đứt đuôi

- Hình ảnh Dợng HơngHãy tìm những từ ngữ miêu tả hình

ảnh, hành động của nhân vật Dợng

H-ơng trong vuộc vợt thác?

Học sinhtìm

+ đánh trần, co ngời phóng chiếc sàoxuống lòng sông

+ Ghì chặt trên đầu sào, lấy thế trụlại

+ Thả sào, rút sào nhanh nh cắt.Những cách so sánh nào đợc sử dụng? + Dợng Hơng Th nh 1 pho tợng

đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn,hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh

ra, cặp mắt nảy lửa ghì sào nh 1 hiệp

sĩ của Trờng Sơn

Nêu ý nghĩa của hình ảnh so sánh? Học sinh

trả lời

-> Rất hay+ Sức khoẻ rắn chắc So sánh+ Tầm vóc và sức khoẻ phi thờng.Nhận xét về Dợng Hơng? Học sinh

nhận xét

Bổ sung ýkiến

=> Là ngời lao động quả cảm, bìnhtĩnh, dày dặn kinh nghiệm đồng thời

là ngời nhu mì trong cuộc sống.TK:

Nghệ thuật: Tả cảnh, tả ngời từ điểm

Trang 28

nhìn trên con thuyền theo hành trìnhvợt thác rất tự nhiên, sinh động.Nội dung: bài văn miêu tả cảnh vợtthác của con thuyền trên sông ThuBồn làm nổi bật vẻ hùng dũng vàsức mạnh của con ngời lao động trênnền cảnh thiên nhiên rộng lớn, hùngvĩ.

Luyện tập củng cố: BT SGK

Trang 29

Thế nào là so sánh? Cấu tạo của phép so sánh?

2 Nhận xét

- Trong khổ thơ này có các từ so sánh

ấy không?

- Trong khổ thơ này không có từ sosánh đó

- Tìm phép so sánh trong khổ thơ? - Phép so sánh

+ Những ngôi sao (sự vật đợc sosánh)

+ Mẹ đã thức (sự vật dùng để sosánh)

+ Chẳng bằng (từ so sánh)

- Phép so sánh 2:

+ Mẹ (sự vật đợc so sánh)+ Ngọn gió (sự vật dùng để so sánh)+ Là (từ so sánh)

- Trong các phép so sánh trên từ dùng

để so sánh có gì khác nhau?

- Trong các phép so sánh trên từ sosánh có khác nhau

+ Chẳng bằng: vế A không ngàngbằng vế B

+ Là: Vế A ngang bằng vế B

- Hãy tìm 1 số câu văn, thơ có dùng Học sinh - Tìm:

Trang 30

phép so sánh mà có từ so sánh nh vậy? trả lời Quê hơng là chùm khế ngọt (NB)

Quê hơng là đờng đi học (NB)+ Thà rằng ăn bát cơm rauCon hơn cá thịt nói nhau nặng lời

( Không NB)Qua ví dụ em thấy có mấy kiểu so

sánh?

Học sinhtrả lời,nhận xét

Trong đoạn văn phép so sánh có tác

dụng gì đối với việc miêu tả sự vật, sự

việc?

- Phép so sánh hay, giàu hình ảnh,gợi cảm và xúc động

- Đối với việc miêu tả sự vật, sựviệc Sự vật đợc đem ra ra so sánh lànhững chiếc lá, chiếc lá đợc so sánhtrong hoàn cảnh đã rụng Chiếc lágợi ra những liên tởng những chiều

và sâu sắc, tác giả đã sử dụng phép

so sánh linh hoạt tài tình: Chỉ là 1chiếc lá mà có đủ các cung bậc tìnhcảm: vui, buồn của con ngời đợc gửigắm vào đò

Vậy phép so sánh có tác dụng gì? Học sinh

nhận xéttrả lời

=> So sánh có tác dụng gợi hìnhgiúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc

đợc cụ thể , sinh động vừa có tácdụng biểu hiện t tởng tình cảm sâusắc

Bài tập 1: Gợi ý

Trang 31

a) Tâm hồn tôi là một buổi tra hè (ngang bằng)

b) Cha bằng muôn nỗi tái tê lòng Bầm

Cha bằng nhó nhọc đời Bầm 60 (không ngang bằng)

c) Nh nằm trong giấc mộng (ngang bằng)

ấm hơn ngọn lửa hồng (không ngang bằng)

Phân tích tác dụng gợi hình ảnh, gợi cảm của 1 phép so sánh

Câu “tâm hồn tôi là một buổi tra hè”

Lấy sự vật trìu tợng phi vật thể không định lợng đợc “tâm hồn” đem so sánh với “1buổi tra hè” KN tg đối cụ thể, gắn với kỉ niệm đó là thời gian, cụ thể 1 không gian đầynắng gió, đầy tiếng ve và rực rỡ hoa phợng đỏ, chính điều đó cho thấy “Tâm hồn tôi” là 1tâm hồn nhạy cảm, phong phú đa dạng, rung động trớc vẻ đẹp của thiên nhiên và khôngkhỏi bồi hồi với những hoài niệm của một thời trai trẻ, hồn nhiên vô t

BTVN: 2, 3

Trang 32

- Giúp học sinh phân biệt các phụ âm: tr; ch; s; x; r/s,g; l,n;

- Viết đúng các cặp phụ âm - nguyên âm hay mắc lỗi

a) Bài tập điền bài chỗ trống dới

đây

Giáo viên hớng dẫn học sinh làm bài

tập - nhận xét các viết?

Tr, ch; s, x; r,d, gi; l,n

- Con chuồn chuồn

- Chích choèDẻo dai, dè dặt, reo hò, ao chuôm,

bảnh chọẹ, dẻo dai, rõ rệt, xoăn tóc, xoèn xoẹt, lên núi, cho nên.

b) Chọn từ thích hợp điền vào ô trống

- Gió thổi mạnh, dây điện đứt, đèn

- Lúa chiêm lấp ló đầu bờ.

Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên.

- Chú gà trống choai nhảy lên nóc

chuồng cất tiếng gáy

Bài tập 3: Điền dấu thanh ?, ~ vào những từ gạch dới.

Mới ngày nào lúa mới vào đòng

Trang 33

Ngoảnh đi ngoảnh lại nay lúa đãchín Khắp Hợp tác xã sôi nổi laovào công việc sửa soạn gặt Các bễ

lò rèn phì phò không nghỉ Hàngchục xe cải tiến đợc sửa chữa lại chothêm dầu mỡ vào

Bài tập 4: Phát hiện lỗi sai trong các câu sau:

- Vùng này ngời ta hay rùng ngựa để

- Tôi dở vở ra sem lại kéo se bài

- Họ là những ngời xinh xau đẻmuộn

II Một số điều chú ý khi viết đọc cho đúng chính tả

1 Khi đọc: phát âm chuẩn, đúng từtoàn dân, chuẩn chính tả, tránh mắclỗi

2 Khi viết: đối với phụ âm

- tr - ch: trớc uô, oe, oa (và) ghi chkhông ghi tr ngoại lệ

- Phát âm l/n trớc oâ, oe, oô, uy, oăghi l không ghi n

- Phát âm r, d, gi trớc uy, oa, oê ghi

d trớc e, ê ghi d, r không ghi gi

Trang 34

- Cho học sinh biết cách tả cảnh, hình thức, bố cục 1 bài văn tả cảnh - kỹ năng quansát, lựa chọn chi tiết, hình ảnh để tả trình bày bố cục

H-ơng Th trong một chặng đờng của

cuộc vợt thác Tại sao có thể nói, qua

có nhiều thác dữ vì ngời vợt thác từ ngoại hình,

t thế, động tác đã phải đem hết sức mình, tinhthần để chiến đấu cùng thác dữ

+ Hai hàm răng cắn chặt, cặp mắt nảy lửa, quaihàm bạnh ra, bắp thịt cuồn cuộn nh hiệp sĩ Tr-ờng Sơn oai linh

=> Dòng sông rất hiểm trở, nớc chảy mạnh dữdội

b) Tả cảnh sắc vùng sông nớc Cà Mau theo 1trình tự

- Theo trình tự:

Trang 35

Từ gần -> xa

Từ dới -> bờ-> Trình tự hợp lý

- Xác định đối tợng miêu tả (MĐ đối tợng)

- Lựa chọn chi tiết hình ảnh

- Trình bày những điều quan sát theo 1 trình tựhợp lý

Bố cục của bài văn tả cảnh gồm mấy

phần?

Nêu PP viết văn tả cảnh, bố cục bài

văn tả cảnh?

* Bố cục: 3 phầnMB: Giới thiệu cảnh đợc tả

TB: Tập trung tả cảnh vật chi tiết theo 1 trình tựKB: Phát biểu cảm tởng về cảnh vật đó

Học sinh tập viết phần mở bài - thân bài

Mở bài: vào ngày thứ 7 tiết 3, lớp chúng em làmbài tập làm văn trên lớp

Trang 36

- Các trò chơi diễn ra khắp sân trờng

- Trống vào lớp

- Cảm xúc của ngời viết

* Đề tập làm văn cho về nhà: Hãy tả cảnh ánhtrăng vào đêm trung thu ở quê hơng em

4 Củng cố: Nêu PP tả cảnh và bố cục bài văn tả cảnh?

5 HDVN: - Học bài, làm bài viết tả cảnh theo đề ra.

- Chuẩn bị bài: Buổi học cuối cùng.

- Giúp học sinh nắm đợc cốt truyện, nhân vật và t tởng của truyện qua câu chuyệnbuổi học tiếng Pháp cuối cùng ở vùng An- dát Truyện đã thể hiện lòng yêu nớc trong mộtbiểu hiện cụ thể là tình yêu tiếng nói của dân tộc

- Nắm đợc tác dụng của phơng thức kể chuyện từ ngôi thứ nhất và nghệ thuật thểhiện tâm lý nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ, ngoại hình, hành động

- T duy ngôn ngữ, mạch lạc

- Giáo dục tình yêu tiếng mẹ đẻ, yêu Tổ quốc

Em có nhận xét gì về khung cảnh thiên nhiên vùng Trung Bộ?

3 Bài mới

i Đọc văn bản và tìm hiểu

Trang 37

Nêu vài nét về tác giả, tác phẩm? An Phông Xơ Đô Đê 1840 - 1897 là nhà văn

Pháp, ông nổi tiếng về truyện ngắn

b) Tác phẩmTruyện “Bài học cuối cùng” lấy bối cảnh từ `biến cố lịch sử sau cuộc chiến tranh Pháp Phổnăm 1870 – 1871, nớc Pháp thua trận, 2 vùngAn- dát và Lo -ren giáp biên giới với Phổ bịnhập vào nớc Phổ

Truyện viết về buổi học cuối cùng bằng tiếngPháp

- Phrăng trên đờng tới trờng

- Diễn biến buổi học cuối cùng+ Cảnh lớp học và thầy Hamen+ Phrăng không thuộc bài+Tái độ và c xử của thầy Hamen+ Thầy Hamen tiếp tục giảng bài, huớng dẫnviết tập

- Giờ học kết thúc với hành động đột ngột củathầy

3 Ngôi kể và bố cục

Truyện đợc kể theo lời của nhân vật

nào? Thuộc ngôi thứ mấy?

- Ngôi kể: Truyện đợc kể theo ngôi thứ nhất qualời kể của PRăng

- Truyện chia làm mầy phần? - Bố cục: 3 phần

Phần 1: Từ đầu -> vắng mặt con: trớc buổi họcquang cảnh trên đờng đến trờng và quang cảnh

ở trờng qua sự quan sát của PRăng

Phần 2: Tiếp -> nhớ mãi buổi học cuối cùngDiễn biến buổi học cuối cùng

Trang 38

Phần 3: Còn lại: cảnh kết thúc buổi học cuốicùng

* Tâm trạng của Phrăng trớc buổi họcPhát hiện những nét chủ yếu về quang

cảnh và tâm trạng Phrăng trên đờng

tới trờng?

- Định trốn học vì trễ giờ, sợ thầy hỏi bài nhng

em đã cỡng lại ý định ấy vội vã đến trờng

- Ngạc nhiên: Khi thấy điều lạ trên đờng, cảnhtrờng yên tĩnh, trong lớp học trang nghiêm

- Choáng váng: Khi biết đây là buổi học cuốicùng

- Tiếc nuối, ân hận: về sự lời học ham chơi…

- Xấu hổ, tự giận mình: không học bài

- Kinh ngạc khi thấy mình hiểu bài đến thế

- Khâm phục và tự hào về ngời thầy Thầy khơidậy trong chú tình cảm với tiếng nói dân tộc.Nhận xét gì về nhân vật Phrăng? => Trong buổi cuối cùng, tâm trạng và nhận

thức của Prăng đã có những biến đổi sâu sắccậu đã hiểu đợc ý nghĩa thiêng liêng của việchọc tiếng Pháp nay muốn đợc học tập nhngkhông còn cơ hội

( Tiếp theo)

A Mục tiêu bài học: ( Nh tiết 89 )

- Phân tích nhân vật thầy Ha men giúp học sinh nắm đợc cốt truyện và t tởng củatruyện Truyện đã thể hiện lòng yêu nớc trong một biểu hiện cụ thể là yêu tiếng nói củadân tộc

Trang 39

- Học sinh: Vở ghi, SGK Ngữ văn 6 tập 2, Kiến thức có liên quan.

Phan tích tâm trạng của Phrăng trớc buổi học và trong buổi học cuối cùng

3 Bài mới

b) Hình ảnh thầy Ha menNhân vật thầy Ha men trong buổi học

cuối cùng đã đợc miêu tả nh thế nào về

trang phục? Nhận xét?

- Trang phục: chiếc mũ lụa đen, thêu áo sơ đanh gốtmàu xanh lục diềm lá sen -> trang phục chỉ dùngvào buổi lễ, phát phần thởng, đón thanh tra

-> Với các ăn mặc đó, thầy Ha men đã chứng tỏ

ý nghĩa hệ trọng của buổi học cuối cùng

- Thái độ của thầy đối với học sinh Thái độ của thầy đối với học sinh? + Lời lẽ dịu dàng, nhẹ nhàng nhắc nhở nhng

không mắng (đi học muộn, không học bài)+ Nhiệt tình kiên nhẫn giảng bài nh muốntruyền hết mọi hiểu biết của mình cho học sinh.Những lời nói về việc học tiếng Pháp? - Điều tâm niệm thiết tha của thầy muốn nói với

tất cả mọi ngời là: Hãy yêu quý, giữ gìn và traudồi cho mình tiếng nói ngôn ngữ của dân tộc vì

nó là 1 biểu hiện của tình yêu nớc vì ngôn ngữkhông chỉ là tài sản quý giá của 1 dân tộc màcon là chìa khoá để mở ngục từ khi 1 dân tộc bịrơi vào vòng nô lệ

+ Lời của thầy sâu sắc, tha thiết biểu hiện lòngyêu nớc sâu đậm và lòng tự hào về tiếng nói dântộc

- Hành động cử chỉ của thầy lúc kết thúc buổihọc

+ Nỗi đau đớn và xúc động của thầy đã lên đến

Trang 40

Cụ già Hô de, Bác phát th cũ, các học sinh bày

tỏ lòng biết ơn của dân làng đối với thầy thểhiện tình cảm thiêng liêng trân trọng đối vớitiếng nói của dân tộc mình

- Nội dung: Truyện thể hiện lòng yêu nớc trongmột biểu hiện cụ thể là tình yêu tiếng nói củadân tộc và nêu chân lý “khi một dân tộc đã rơivào vòng nô lệ chừng nào họ vẫn giữ vững tiếngnói của mình thì chẳng khác gì nắm đợc chìakhoá chốn lao tù

A Mục tiêu Bài học :

- Giúp học sinh nắm đợc khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá

- Nắm đợc tác dụng chính của nhân hoá

- Biết dùng các kiểu nhân hoá trong bài viết của mình

- Giáo dục ý thức học tiếng Việt

C Cách thức tiến hành:

Tiêu đề	Bài Học Đường Đời Đầu Tiên
Tác giả	Nguyễn Thị Đỗ Quyên
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009-2010
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	97
Dung lượng	507,5 KB