THỰC TRẠNG VIỆC PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG GIẢI QUYẾT vấn đề CHO TRẺ mẫu GIÁO 5 6 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG số LƯỢNG

THỰC TRẠNG VIỆC PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG GIẢI QUYẾT vấn đề CHO TRẺ mẫu GIÁO 5 6 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG số LƯỢNG THỰC TRẠNG VIỆC PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG GIẢI QUYẾT vấn đề CHO TRẺ mẫu GIÁO 5 6 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG số LƯỢNG

THỰC TRẠNG VIỆC PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG GIẢI

QUYẾT VẤN ĐỀ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG

- Phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành biểu tượng số lượng

- Mục đích điều tra

Tìm hiểu thực trạng việc phát triển khả năng GQVĐ tronghoạt động hình thành BTSL cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi Từ đó xâydựng biện pháp phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6tuổi trong hoạt động này

- Vài nét về đối tượng điều tra

-Đối tượng điều tra: Thực hiện khảo sát điều tra 30 GV đangtrực tiếp đứng lớp của các lớp mẫu giáo 5-6 tuổi tại các trườngmầm non huyện Hoài Đức: gồm trương mầm non An Thượng A,

An thượng B, Mầm non Song Phương về trình độ đào tạo

-Đối tượng khảo sát: Khảo sát trên 60 trẻ thuộc 2 lớp MGLA1, A2, thuộc 2 trường mầm non An Thượng A, An Thượng B:trẻ khỏe mạnh, tâm sinh lý phát triển bình thường và độ chuyêncần cao

- Thời gian điều tra thực trạng

Từ tháng 05/02/2018 đến tháng 05/03/2018

- Nội dung khảo sát

Chương trình giáo dục trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hìnhthành BTSL về toán học ở trường mầm non.

Nhận thức của GV về việc phát triển khả năng GQVĐ chotrẻ 5-6 tuổi trong hoạt động làm quen BTSL

Biện pháp GV đã sử dụng để phát triển khả năng GQVĐcho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động làm quen với BTSL

Thực trạng mức độ phát triển khả năng GQVĐ của trẻ 5-6tuổi trong hoạt động hình thành BTSL

-Phương pháp điều tra

-Phương pháp dự giờ: Thực hiện theo dõi, quan sát cô và trẻtrong các hoạt động hình thành BTSL

-Phương pháp dùng phiếu hỏi: Sử dụng phiếu hỏi thu thậpthông tin của giáo viên đang thực hiện giảng dạy tại các trường mầmnon An thượng A và An Thượng B - Xã An Thượng - Huyện HoàiĐức - Thành Phố Hà Nội (Phụ lục 1)

-Phương pháp đàm thoại: Thực hiện các buổi thảo luận vớigiáo viên mầm non về các biện pháp tổ chức các hoạt động hìnhthành BTSL ở lớp mẫu giáo 5-6 tuổi

-Phương pháp thống kê: Xử lý số liệu điều tra bằng toánthống kê, phần mềm excel 2010

- Tiêu chí và thang đánh giá mức độ phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

Chúng tôi tiến hành đánh giá hiệu quả của quá trình pháttriển khả năng GQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động làm quenvới BTSL dựa vào việc đánh giá mức độ hình thành khả năngGQVĐ của trẻ trong hoạt động hình thành BTSL

Dựa vào chương trình GDMN mới về phát triển khả năngGQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành BTSL, chúngtôi đưa ra các tiêu chí:

Tiêu chí 1: Nhận biết vấn đề (2đ)

Mức độ 1: Không nhận ra vấn đề (0đ)

Mức độ 2: Nhận ra vấn đề có sự giúp đỡ của giáo viên (1đ)Mức độ 3: Tự mình nhận ra vấn đề (2đ)

Tiêu chí 2: Lựa chọn giải pháp (2đ)

Mức độ 1: Không lựa chọn được giải pháp nào đúng (0đ)Mức độ 2: Lựa chọn được 1 giải pháp đúng có gợi ý (1đ)Mức độ 3: Tự lựa chọn được giải pháp đúng (2đ)

Tiêu chí 3: Thực hiện giải pháp (3đ)

Mức độ 1: Không thực hiện giải pháp (0đ)

Mức độ 2: Thực hiện được giải pháp có sự hướng dẫn (1,5đ)Mức độ 3: Tự thực hiện được giải pháp và thực hiện một cáchlinh hoạt (3đ)

Tiêu chí 4: Kết quả GQVĐ (3đ).

Mức độ 1: Kết quả không phù hợp (0đ)

Mức độ 2: Kết quả phù hợp với hiệu quả (1,5đ)

Mức độ 3: Kết quả phù hợp, hiệu quả, mới lạ và thú vị (3đ)Chúng tôi đánh giá mức độ hình thành khả năng GQVĐ củatrẻ bằng bài tập khảo sát với thang điểm 10 (Phụ lục 7) Nội dungbài khảo sát gồm 3 bài tập, mỗi bài tập nhằm đánh giá mức độhình thành khả năng GQVĐ của trẻ lần lượt từng tiêu chí (4 tiêuchí) Dựa trên kết quả thực hiện bài khảo sát của trẻ chúng tôiđánh giá mức độ hình thành khả năng GQVĐ của trẻ với 4 mứcđộ: Giỏi, khá, trung bình, kém

-Mức độ 1: Giỏi 9-10 điểm;

-Mức độ 2: Khá 7-cận 9 điểm;

-Mức độ 3: Trung bình 5-cận 7 điểm;

-Mức độ 4: Kém dưới 5 điểm

- Kết quả điều tra

- Kết quả điều tra nhận thức của giáo viên về việc phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành biểu tượng số lượng

a,Thực trạng nhận thức của giáo viên về biểu hiện khả năng GQVĐ của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành biểu tượng số lượng.

-Quan niệm của GVMN về sự cần thiết của việc phát triển

khả năng GQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hình thànhBTSL

Qua trao đổi ý kiến và thu thập số liệu từ phiếu trưng cầu ýkiến đối với 30 giáo viên thu được như sau:

- Vai trò của giáo dục phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành BTSL (theo ý kiến GV)

Rất cần thiết Cần thiết Không cần thiết

giáo dục phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạtđộng hình thành BTSL.

-13,3% số giáo viên cho rằng việc giáo dục phát triển khảnăng GQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành BTSL làcần thiết và không có ý kiến nào cho rằng không cần thiết

Như vậy đa số GV đã nhận thức được tầm quan trọng củaviệc giáo dục phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi tronghoạt động hình thành BTSL

- Quan niệm của giáo viên về khái niệm về khả năng GQVĐ

- Quan niệm của giáo viên về khái niệm về khả năng GQVĐ của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành biểu tượng số

Quan niệm 3: Làcách làm khi chúng

ta có một mục tiêunhưng không biếtlàm thế nào để đạtđược mục tiêu đó

SL(30) % SL(30) % SL(30) %

Từ kết quả khảo sát của Bảng 2.2 chỉ ra:

-83,3% số giáo viên điều tra lựa chọn quan niệm 2, đây làcách hiểu đúng nhưng chưa đầy đủ bởi khả năng GQVĐ khôngchỉ nêu cách thực hiện và tiến hành thực hiện nó, mà còn là tổnghợp nhiều hành động khác nhau như nhận biết vấn đề, nhận địnhkết quả

-43,3% số giáo viên chọn quan niệm 1, mặc dù quan niệmnày đầy đủ hơn hai quan niệm còn lại nhưng số giáo viên chọnkhông nhiều

-10% số giáo viên chọn quan niệm 3, các giáo viên đượcđiều tra cho rằng đây là khái niệm khó hiểu đối với họ Có một sốgiáo viên chọn 2 hoặc cả 3 khái niệm Như vậy đa số giáo viên đã

có hiểu về khả năng GQVĐ tuy nhiên việc hiểu về khái niệm nàycủa họ còn chưa đầy đủ

- Thực trạng nhận thức của giáo viên về biểu hiện khả năng GQVĐ của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành BTSL

T Cách biểu hiện khả năng GQVĐ của trẻ mẫu Ý kiến

T giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành

1

Trẻ biết so sánh số lượng các nhóm đối tượng

trong phạm vi 10 và nhiều hơn bằng cách sắp

xếp tương ứng 1:1

30 10

0

2

Trẻ biết sắp xếp 3 nhóm đối tượng theo sự tăng

hay giảm dần về số lượng của các nhóm và sử

dụng các từ: nhiều nhất, ít hơn, ít nhất

3

Trẻ biết tạo nhóm các đối tượng theo đặc điểm

hay dấu hiệu chung, tìm ra một đối tượng không

Trẻ nhận biết các con số chỉ số lượng và con số

chỉ số thứ tự trong phạm vi 10, nắm được mối

quan hệ giữa các số liền kề thuộc dãy số tự

nhiên

28 93

6 Trẻ biết thực hiện các biện pháp biến đổi số

lượng như: Thêm, bớt, chia các nhóm đối tượng

30 10

b,Thực trạng nhận thức của giáo viên về lựa chọn các hoạt động, tình huống để phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.

- Kết quả lựa chọn các hoạt động, tình huống để phát triển

khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

7

Có 66,7% giáo viên lựa chọn chế độ sinh hoạt, 56,7% chọnhoạt động lao động vừa sức, 40% lựa chọn hoạt động vui chơi Ítgiáo viên chọn hoạt động khám phá khoa học để giáo dục pháttriển khả năng GQVĐ cho trẻ Ho cho rằng chỉ giáo dục khả năngGQVĐ thông qua các hoạt động cho trẻ chứ không cho là nộidung chính vì hoạt động học là để cung cấp kiến thức chuyên mônchủ yếu của bộ môn.

Giáo viên chủ yếu khai thác để đi vào hình thành và pháttriển khả năng GQVĐ cho trẻ trong các hoạt động chế độ sinhhoạt, lao động, vui chơi để trẻ hình thành thói quen sinh hoạt như

ăn, ngủ, học tập vui chơi…giúp trẻ có phản xạ đói, chơi, học,chuẩn bị đồ dùng ăn uống, vui chơi, học tập Trong hoạt động laođộng hình thành kỹ năng tự phục vụ, trẻ được rèn luyện kỹ năngnhư kê bàn, mặc quần áo, đi dày dép…nên khi gặp các vấn đề khókhăn trẻ có thể giải quyết được như tuột dây dày khi đi thamquan, thiếu thìa khi ăn, bạn đi nhầm dép…Trong vui chơi, trẻđược học cách giải quyết các các vấn đề như tranh giành đồ chơi,nhiều bạn trong nhóm chơi, ít đồ chơi

Việc tổ chức giáo dục phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ rấtcần thiết, tuy thế không phải mọi GV quan tâm và thực sự đưavào kế hoạch giáo dục của họ và đưa ra cách làm cụ thể để tổ

chức Khi hỏi “Anh chị đã quan tâm đến việc giáo dục phát triểnkhả năng GQVĐ cho trẻ trong hoạt động làm quen với BTSLchưa? Thì có 80% trả lời là quan tâm, còn lại có 5% rất ít giáoviên trả lời rất quan tâm và 15% không quan tâm.

Như vậy giáo viên có hiểu biết về giáo dục phát triển khảnăng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thànhBTSL chưa đầy đủ Chứng tỏ họ không chắc chắn với hiểu biếtcủa mình Nguyên nhân của việc hiểu biết chưa đầy đủ và kháiquát về vấn đề này là: Hiện nay trong chương trình giáo dục chưa

có một tài liệu cụ thể về giáo dục phát triển khả năng GQVĐ chotrẻ trong hoạt động hình thành BTSL dành cho giáo viên mầmnon nên họ khó khăn khi tìm hiểu và thực hiện Việc tự tìm hiểu,nghiên cứu thì các tài liệu, bài viết về vấn đề này tràn lan trênmạng internet khó xác định được độ chính xác và tin cậy họkhông có điều kiện để tiếp cận với các đề tài nghiên cứu của một

số tác giả hay các nghiên cứu trong nước đối với đối tượng mầmnon còn ít, trình độ ngoại ngữ hạn chế nên việc tiếp cận với cáctài liệu nước ngoài gặp khó khăn đó, giáo dục khả năng GQVĐcho trẻ trong hoạt động hình thành BTSL ở hai trường mầm nondiễn ra tự phát, phụ thuộc vào hiểu biết và ý thức của từng giáoviên Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và hiệu quảgiáo dục khả năng GQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hìnhthành BTSL nói riêng ở trường mầm non

- Thực trạng sử dụng các biện pháp phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành biểu tượng số lượng.

Qua việc quan sát giáo viên thực hiện, phiếu điều tra, traođổi trực tiếp chúng tôi đã thống kê tổng hợp lại thực trạng sửdụng các biện pháp giáo dục phát triển khả năng GQVĐ tronghoạt động hình thành BTSL cho trẻ như sau:

- Thực trạng sử dụng các biện pháp phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành biểu

Thỉnh thoảng

Không sử dụng

- Biện pháp tạo môi trường: Khả năng GQVĐ được hình

thành và phát triển nếu được tổ chức tốt môi trường hoạt độngcho trẻ Việc tạo môi trường hoạt động tạo cơ hội phát hiện nhiềuvấn đề trong quá trình hoạt động trong và ngoài lớp ở trườngmầm non Nếu tạo môi trường hấp dẫn sẽ kích thích và thỏa mãnnhu cầu tìm hiểu của trẻ ở trường mầm non khi trẻ tham gia hoạtđộng khám phá về cách hình thành BTSL, cũng như tạo điều kiệncho trẻ nhận biết vấn đề và giải quyết nó Tạo môi trường là giáoviên có kế hoạch sắp đặt, bố trí đồ dùng, dụng cụ, đồ chơi đadạng, hấp dẫn liên quan đến các nội dung khám phá về các hiệntượng Ví dụ trong hoạt động khám và về lợi ích của nước Giáoviên bố trí lọ thủy tinh cắm hoa nhưng gần hết nước hoặc chậucây gần héo bên cửa sổ góc thiên nhiên

Tạo môi trường rất có ý nghĩa đến việc giáo dục khả năngGQVĐ cho trẻ Tuy nhiên ở trường mầm non An Thượng A và Bvẫn còn nhiều giáo viên không sử dụng đến biện pháp này (40%),

có 23,3% giáo viên lựa chọn sử dụng thường xuyên và 36,7%giáo viên chọn thỉnh thoảng Trong thực tế quan sát cách làm củanhững giáo viên lựa chọn sử dụng biện pháp tạo môi trường: Họ

tiến hành treo, dán tranh ảnh về các hiện tượng mưa, sấm chớp,mặt trời xung quanh lớp…Họ bày trí, đất, sỏi…ở góc chơi chotrẻ Như vậy họ tạo môi trường cho trẻ quan sát về các sự vật,hiện tượng chứ chưa tạo môi trường cho trẻ hoạt động với mụcđích giáo dục khả năng GQVĐ cho trẻ.

Qua thống kê kết quả phiếu hỏi và thực tế quan sát cho thấygiáo viên chưa nhận thức đúng đắn về việc sử dụng biện pháp tạomôi trường trong hoạt động khám phá về cách hình thành BTSLnhằm giáo dục phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ

Biện pháp đàm thoại: Biện pháp này được 100% giáo viênlựa chọn sử dụng với mức độ thường xuyên chiếm tỷ lệ cao63,3% và thỉnh thoảng 36,7% Trong thực tế quan sát giáo viên sửdụng nhiều đến biện pháp này, đơn giản là họ nghĩ dễ sử dụng màlại không mất nhiều thời gian và công sử chuẩn bị Khi nghiêncứu giáo án của giáo viên chúng tôi thấy hệ thống câu hỏi đàmthoại được sử dụng ít, chưa mang tính gợi mở, mục đích của câuhỏi chưa hướng đến kích thích trẻ giải quyết vấn đề hay khámphá, sự sắp xếp hệ thống câu hỏi chưa lô gic Điều này cho thấytuy có nhiều giáo viên lựa chọn mức độ thường xuyên nhưng hiệuquả của biện pháp này mang lại vẫn chưa như mong muốn Thực

tế chúng tôi quan sát trong hoạt động khám phá do giáo viên tổchức: Trẻ tỏ ra ngơ ngác, thờ ơ với các câu hỏi của giáo viên đưa

ra, trẻ lúng túng không thực hiện được nhiệm vụ khám và cũng

như không tiến hành GQVĐ mà trẻ gặp phải khi khám phá, trẻmất hứng thú, mất tập trung chú ý lắng nghe.

Biện pháp tạo tình huống 100% nhiều giáo viên lựa chọn sửdụng biện pháp tạo tình huống để giáo dục phát triển khả năngGQVĐ cho trẻ nhưng mức độ sử dụng chưa thường xuyên Có20% sử dụng thường xuyên và đến 80% số giáo viên sử dụng mức

độ thỉnh thoảng Giáo viên có ý thức rằng, việc tạo tình huốnggiúp cho trẻ phát triển khả năng GQVĐ cũng như nhiệm vụ khámphá Và trong thực tế chúng tôi quan sát họ đã làm là chủ yếu sửdụng câu hỏi tình huống đặt ra cho trẻ, trẻ giải quyết bằng cách trảlời câu hỏi Giáo viên chưa hoặc rất ít tạo tình huống cụ thể để tạo

cơ hội cho trẻ giải quyết trực tiếp

Ví dụ Trong hoạt động khám phá chủ đề “con vật nuôi tronggia đình” GV nên áp dụng các tình huống ví dụ “nhà các con nuôicon mèo, khi mèo đói các con sẽ làm gì? Để dạy trẻ biết cáchchăm sóc và cho con vật ăn mà mà lại không tạo tình huống thực

tế là “con mèo này đã 2 ngày không được chủ cho ăn, các connghĩ chúng ta nên làm già bây giờ? Để trẻ có cơ hội giải quyếttrực tiếp chăm sóc và cho mèo ăn ngay tại lớp

Với cách làm này đã hạn chế hiệu quả của biện pháp manglại, chưa tạo cơ hội cho trẻ được hình thành và rèn luyện khả năngGQVĐ Còn một phần nhỏ GV có áp dụng biện pháp tạo tình

huống nhằm giáo dục khả năng GQVĐ nhưng các tình huống đưa

ra còn nghèo nàn đôi khi lại không phù hợp nên phần nào làm trởngại đến việc phát triển khả năng GQVĐ ở trẻ

Biện pháp động viên, khuyến khích trẻ tự GQVĐ 100% giáoviên của cả hai trường mầm non đều chọn lựa biện pháp này vàmức độ sử dụng là thường xuyên Đây là biện pháp họ thấy rấtphù hợp với trẻ nên được lựa chọn rất nhiều và mức độ sử dụngcao nhất trong tất cả các biện pháp

Với trẻ nhỏ, không phải bất cự nhiệm vụ khám phá, vấn đềnào cũng có khả năng giải quyết Hay khi gặp vấn đề không phảitrẻ nhỏ nào cũng có thể tự mình giải quyết được Do đó, ngườilớn cần động viên, khuyến khích trẻ tự GQVĐ Tuy thế, khi quansát các hoạt động giáo dục nói chung và hoạt động khám phá vềcác hoạt động hình thành BTSL nói riêng, chúng tôi nhận thấygiáo viên thường áp dụng cho tập thể trẻ hoặc nhóm trẻ mà ít khicho cá nhân trẻ, lời động viên khuyến khích còn chung chung,qua loa, không dành thời gian cho trẻ suy nghĩ, tự giải quyết, chưakích thích được trẻ cố gắng GQVĐ Một số giáo viên có độngviên trẻ, nhưng không khuyến khích trẻ đến cùng, họ giải quyết

hộ trẻ, hoặc chỉ định bạn khác giải quyết, không cho trẻ được chia

sẻ ý tưởng và cách GQVĐ của riêng mình

Tất các các biện pháp đã nêu ra và sử dụng đều chưa hướng

tới việc giáo dục phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ Giáo viênthường sử dụng các biện pháp chủ yếu truyền nội dung kiến thứccho trẻ, trẻ chưa được tạo nhiều cơ hội trải nghiệm, việc trảinghiệm chưa quan tấm đến từng cá nhân, giáo viên hay gọi nhữngtrẻ nhanh nhẹn, khá giỏi để thực hiện hoặc giải quyết tình huống

mà hiếm khi cho trẻ yếu cơ hội Trong suốt quá trình hoạt động,giáo viên thường nói nhiều, vẫn làm mẫu, làm thay nhiều khi trẻgặp khó khăn mà chưa chú ý đến việc gợi ý, chỉ dẫn cho trẻ thờigian suy nghĩ và thực hiện vẫn còn áp đặt trẻ (các con phải thế này,các con phải thế kia, không được thế này không được thếnọ…)Việc giáo dục phát triển khả năng GQVĐ chủ yếu là dung lờimang tính chất dặn dò mà chưa mạnh dạn đưa trẻ vào tình huống

cụ thể

Tóm lại, qua quá trình điều tra thấy rằng, khi nói đến ýnghĩa, sự cần thiết của việc giáo dục và phát triển khả năng nàythì hầu hết giáo viên đều nhận thức được tầm quan trọng, sự cầnthiết của nó và khẳng định cần giáo dục phát triển khả năngGQVĐ cho trẻ ở trường mầm non Nhưng nội dung cách làm hoạtđộng này như thế nào cho hiệu quả thì họ còn gặp rất nhiều khókhăn và hạn chế Ở cả hai trường mầm non, giáo viên khối 5-6tuổi có sử dụng một số biện pháp giáo dục phát triển khả năngGQVĐ tuy nhiên họ tự nhận thấy là chưa hiệu quả Điều này đặt

ra cho các nhà giáo dục tìm ra cách khắc phục những nhược điểm