ĐỀ XUẤT và THỰC NGHIỆM sư PHẠM một số BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG GIẢI QUYẾT vấn đề CHO TRẺ mẫu GIÁO 5 6 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG số LƯỢNG

ĐỀ XUẤT và THỰC NGHIỆM sư PHẠM một số BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG GIẢI QUYẾT vấn đề CHO TRẺ mẫu GIÁO 5 6 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG số LƯỢNG ĐỀ XUẤT và THỰC NGHIỆM sư PHẠM một số BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG GIẢI QUYẾT vấn đề CHO TRẺ mẫu GIÁO 5 6 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG số LƯỢNG

ĐỀ XUẤT VÀ THỰC NGHIỆM SƯ

PHẠM MỘT SỐ BIỆN PHÁP

NHẰM PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH BIỂU

TƯỢNG SỐ LƯỢNG

- Đề xuất một số biện pháp phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành biểu tượng số lượng

- Nguyên tắc xây dựng một số biện pháp phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành biểu tượng số lượng

- Biện pháp được xây dựng phù hợp với mục tiêu GDMN

Ở trường MN thì người lớn hay GV là chủ thể tác động lênnhận thức của trẻ Do vậy việc xây dựng một số biện pháp pháttriển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt độnghình thành BTSL cần phải đảm bảo mục tiêu GDMN

Từ mục tiêu GDMN và những đòi hỏi bức thiết của xã hội,chúng tôi cho rằng việc phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫugiáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành BTSL giúp trẻ có nhữngnăng lực sau đây:

+ Trẻ hình thành thói quen nỗ lực thực hiện công việc đếncùng, không nản chí

+ Trẻ có tính tự lập, chủ động và dám chịu trách nhiệm.+ Trẻ phát huy tính sáng tạo, linh hoạt thực hiện hành động,lựa chọn giải pháp

- Đảm bảo đúng mục tiêu phát triển nhận thức của trẻ: Trẻnhận biết được và GQVĐ đơn giản theo các cách khác nhau.

Đối với trẻ 5-6 tuổi thì nhận thức cảm tính là con đường cơ bản

để trẻ nhận biết sự vật, hiện tượng nói chung và các dấu hiệu toánhọc nói riêng Vốn biểu tượng toán học được tăng cường là nhờ trigiác phát triển của trẻ, tuy nhiên tri giác ở trẻ nhỏ thường khôngđược xác định từ trước, cho nên các biện pháp sư phạm cần đặt sựphát triển hoạt động nhận biết của trẻ theo hướng tích cực lên trên hếttạo tiền đề cho nhận thức lý tính của trẻ Điều đó cũng có nghĩa làphương pháp dạy trẻ cần hướng tới việc rèn luyện cho trẻ biết quansát, nhận biết các BTSL, con số, số lượng các đồ vật, các sự vật, hiệntượng xung quanh Thông qua các hoạt động như: vui chơi, học tập,lao động mà chuyển từ tri giác không chủ định sang tri giác có chủđịnh Chính vì vậy, các biện pháp đưa ra phải tương xứng với khảnăng của trẻ, không đánh đố để trẻ tìm ra kết quả

Ở trẻ 5-6 tuổi đã xuất hiện những yếu tố của tư duy lôgic.Chính vì vậy trong phương pháp dạy trẻ, GV nên áp dụng các kýhiệu để tạo khả năng sử dụng thành thạo, phát triển tư duy lôgiccủa trẻ Các biện pháp hình thành BTSL phải phát huy được phẩmchất tư duy của trẻ…trên cơ sở cho trẻ tiếp xúc với những phéptính đơn giản khác nhau để phát triển BTSL cho trẻ

- Vừa đảm bảo yêu cầu về phát triển khả năng GQVĐ vừa

đảm bảo giáo dục nhận thức về BTSL cho trẻ 5-6 tuổi.

- Biện pháp phải nhằm vào hứng thú của trẻ, hướng trẻ quantâm chú ý

Khi tiến hành thực hiện nội dung truyền đạt cho trẻ, GV cầnphát huy tính ham học hỏi, biến nhiệm vụ dạy học của người lớnthành mong muốn và niềm thích thú hoạt động của trẻ Trong dạytrẻ, GV không được mang tính áp đặt lên sự nhận biết của trẻ màcần dựa trên sự khai thác vốn kinh nghiệm, sự hiểu biết vốn có củatrẻ để dẫn dắt trẻ đến những kiến thức mới Hơn nữa mỗi trẻ là một

cá thể riêng biệt với vốn kinh nghiệm khác nhau, đặc điểm nhậnthức khác nhau Bên cạnh đó vấn đề sống ở những vùng khác nhau,điều kiện và hoàn cảnh sống khác nhau, phong tục tập quán khácnhau thì có vốn kinh nghiệm riêng cũng khác nhau Tóm lại, cácbiện pháp hình thành BTSL cho trẻ phải khai thác những đặc điểmriêng ở mỗi trẻ như vốn kinh nghiệm ,tri thức, sự nhận biết, biểuhiện … để có sự tác động phù hợp tới việc hình thành BTSL

Trong quá trình hình thành BTSL, GV cần chú trọng tớiviệc tổ chức các hoạt động tích cực, độc lập, xuất phát từ mongmuốn, niềm yêu thích của trẻ để trẻ tự nhận biết được những kiếnthức, kỹ năng mới

Tóm lại, biện pháp hình thành BTSL là quá trình giáo viên

tổ chức và hướng dẫn các hoạt động có mục đích học tập cho trẻ

nhằm lôi cuốn mọi trẻ tự giác tham gia, tích cực, mong muốn, tựtin Từ những tình huống, hoạt động sát với cuộc sống, từ sự nhậnthức của trẻ, GV giúp đỡ để trẻ tự phát hiện, xác định những dấuhiệu đặc trưng của số lượng, các mối liên hệ số lượng GV cần chọnlọc, hướng tới kiến thức, kỹ năng mới thông qua việc mở rộng,chính xác hóa, hệ thống và khái quát hóa những biểu tượng đã có,

từ đó hình thành ở trẻ thói quen tự phát hiện và GQVĐ trong họctập cũng như trong cuộc sống, phát triển từng bước tính chủ động,sáng tạo trong học tập ở trẻ

- Biện pháp phải làm sao để tất cả các trẻ đều được cung cấpkinh nghiệm, được trải nghiệm trực tiếp, được tự làm và tạo cơhội được làm để tìm hiểu để giải quyết

Trẻ em được rèn luyện kỹ năng GQVĐ thường xuyên, khitrẻ được hoạt động trong nhiều tình huống khó khăn hay thực hiệncác nhiệm vụ, vấn đề mới Thí dụ: Trong cuộc sống hàng ngày,khi ăn cơm trẻ được thực hiện nhiệm vụ chia số bát cho mọingười trong gia đình, hay phân chia số kẹo cho các bạn ở trongnhóm của mình ở lớp, tham gia trò chơi đi chợ dùng tiền để muabán các đồ vật

- Biện pháp đưa ra phải tạo điều kiện để trẻ chia sẻ, tham giathực hành các tình huống, được thừa nhận kết quả của mình,khích lệ trẻ nhận xét và vận dụng kết quả vào cuộc sống, sáng tạo

với cách GQVĐ và kết quả khám phá.

- Đề xuất biện pháp phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành biểu tượng số lượng

- Biện pháp 1: Gây hứng thú nhu cầu của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành BTSL.

+ Mục đích, ý nghĩa

Dự vào nhu cầu hứng thú của trẻ 5-6 tuổi ở thực tiễn, từ đó

đề xuất xây dựng một số biện pháp phát huy tính ham học hỏi,thích khám phá cho trẻ trong việc hình thành các BTSL

Trong các hoạt động làm quen với toán, người lớn và GVnên sử dụng lỗi dẫn dắt vào bài mới lạ, tạo ấn tượng, thì sẽ thu hút

sự chú ý của trẻ, khiến trẻ thích thú, tinh thần thư giãn, không bị

ép buộc khi học

Tạo nhiều vấn đề cho trẻ giải quyết, tạo điều kiện cho trẻđược nhận ra vấn đề và rèn luyện khả năng GQVĐ trong việchình thành các biểu tượng số lượng thông qua chính môi trườngcủa trẻ

Trẻ hình thành khả năng GQVĐ thông qua hoạt động, cáctình huống hoạt động của trẻ càng phong phú và đa dạng thì sẽnảy sinh vấn đề không chỉ tạo hứng thú cho trẻ, kích thích trẻ hoạt

động mà còn đáp ứng nhu cầu khám phá cũng như tạo cơ hội chotrẻ nhận ra và GQVĐ Nếu giáo viên chuẩn bị môi trường hoạtđộng như tổ chức sắp xếp, bố trí làm sao các đồ dùng, đồ chơi,thiết bị xung quanh trẻ làm xuất hiện vấn đề cho trẻ giải quyết thìkhả năng GQVĐ của trẻ được phát triển, làm tăng hiệu quả giáodục khả năng GQVĐ cho trẻ ở trường mầm non.

+ Nội dung và cách tiến hành

-Tạo môi trường lớp học xung quanh trẻ

Môi trường học tập tốt có hiệu quả là môi trường gây hứngthú cho trẻ, khơi dậy được các tố chất tiềm ẩn tốt đẹp cho trẻ Dovậy phải làm sao tạo ra các dụng cụ, đồ chơi hấp dẫn bố trí, xếpđặt quanh lớp Thí dụ cắt những nhân vật của chuyện cổ tích dánlên tường, tạo hình các con vật được ưa thích ở trong rừng vàtrong gia đình, chủ điểm giao thông, v.v nói chung trang trí theochủ đề gắn liền với các ngày lễ, cho trẻ đếm và tham gia các mônkhác

Tạo dựng thành khu vực riêng biệt trong lớp để trẻ có thể tựlàm việc một mình hay nhóm nhỏ theo hứng thú, nhu cầu riêng, tựkhám phá cái mới,hoạt động

Trẻ nhỏ luôn tò mò, thích khám phá, thích cái đẹp, trí tưởngtượng phong phú do vậy môi trường hoạt động đóng vai trò quan

trọng kích thích đứa trẻ tư duy và sáng tạo Trẻ ưa thích thoải mái,không bị chói buộc, cần tạo lớp học như gia đình của bé để trẻđược tham gia dọn dẹp, trang trí, sáng tạo theo ý mình Tăngcường khích lệ trẻ sưu tầm đồ chơi, tranh ảnh để trang trí lớp họctheo chủ đề.

Tạo dựng hoạt động làm quen với toán phong phú, đa dạngchủng loại sắp xếp bố trí đồ chơi gọn gàng, khơi dậy tính tò mòthích khám phá, đồ dùng đồ chơi phải đảm bảo thuận tiện chothao tác sử dụng,được sắp xếp sao cho dễ lấy, dễ cất và đặc biệt

có thể sử dụng vào các môn học và các hoạt động khác Góc thưviện toán phải được xếp đặt nổi bật, đẹp mắt, gọn gàng ngăn nắp

Các đồ dùng đồ chơi trong góc toán được phân loại thànhnhóm riêng biệt

-Gây hứng thú cho trẻ ngay từ phần mở đề bài học.

Trẻ nhỏ không thể hiểu ngay được các khái niệm toán họcbằng cách học vẹt hay bằng các quy tắc Cần khuyến khích trẻhọc tìm kiếm các chuẩn mực Nếu GV chỉ đơn thuần dạy trẻ xácđịnh không gian, nhận biết hình khối, đếm, so sánh, thêm bớt,chia theo hình thức thông thường nội dung lại lặp đi lặp lại thì

sẽ rất nhàm chán và đơn điệu, cứng nhắc, làm mất sự hứng thúcủa trẻ Khi truyền đạt các nội dung học tập GV cần linh hoạt thayđổi các hình thức học để làm tăng tính hấp dẫn của bài học

Trong buổi hoạt động làm quen với toán, phần mở đầu hấpdẫn, mới lạ lôi cuốn sự chú ý của trẻ, làm tăng sự hứng thú củatrẻ, tinh thần không bị ép buộc khi tiếp nhận nội dung học

Ví dụ: Trong chủ đề “bản thân”,khi dạy trẻ nhận biết chữ số

6, tạo nhóm có 5 đối tượng, Tôi đã nghĩ ra chủ đề xuyên suốt giờhọc đó là “sinh nhật búp bê tròn 7 tuổi” Mở đầu tiết dạy, tiếngnhạc “Chúc mừng sinh nhật” vang lên, trẻ được lên đốt nến vàthổi nến, nói những lời chúc mừng sinh nhật có ý nhĩa, trẻ đượcđếm số nến, tặng quà cho búp bê Sau đó trẻ sẽ được bày cỗ mừngsinh nhật búp bê ( mỗi món quà sẽ bày số lượng là 7, đúng bằngvới tuổi của búp bê ) Trẻ sẽ cảm thấy thích thú và nhiệt tình thamgia, kích thích trí tò mò ham học hỏi của trẻ Việc đặt ra các tìnhhuống có vấn đề để cô và trẻ cùng giải quyết sẽ gây cho trẻ được

trí tò mò và thích thú.

Hay ví dụ khác: Trẻ ở lứa tưổi này rất thích các con vật nhưkhủng long, khủng long bạo chúa,.…Mở đầu tiết dạy cô tạo tìnhhuống cho bạn khủng long đến thăm lớp,bạn khủng long sẽ chia sẻ

về các thành viên trong gia đình nhà mình; có khủng long bố, khủnglong mẹ và 4 chú khủng long con, trẻ sẽ rất hứng thú với cách mởbài này Nhiệm vụ của trẻ là sẽ đếm xem gia đình long có mấythành viên và lấy số ghế để mời các thành viên trong gia đình khủnglong ngồi, số ghế đúng bằng với số thành viên trong gia đìn khủnglong

Như vậy việc đặt ra các tình huống có nhiều vấn đề sẽ kíchthích trí tò mò ở trẻ và trẻ thích thú và đưa ra nhiều cách thứcGQVĐ khác nhau

+ Giáo viên có tinh thần nhiệt tình, tư duy sáng tạo ra nhiều

đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn trẻ, sử dụng cho giờ học hình thànhBTSL cho trẻ.

+ GVMN có tâm huyết trong dạy học , biết cách tạo tìnhhuống gây hứng thú trẻ tham gia các hoạt động, kích thích trí tò

mò , ham hiểu biết ở trẻvà hướng dẫn hoạt động cho trẻ

- Biện pháp 2: Sử dụng bài tập có nhiều cách GQVĐ khác nhau trong hoạt động hình thành biểu tượng số lượng.

Mục đích, ý nghĩa:

Việc sử dụng các bài tập đa dạng về cách GQVĐ sẽ giúpđưa trẻ củng cố tri thức, có khả năng phát hiện vấn đề mới và tìmcách giải quyết Trẻ có tư duy khái quát về các vấn đề đặt ra trongbài tập, tích lũy kinh nghiệm GQVĐ ở trẻ đồng thời giúp trẻ rènluyện khả năng phát hiện và GQVĐ nhanh, chính xác, hiệu quả

Sự đa dạng trong cách giải quyết các vấn đề của bài tập giúptrẻ phát triển và linh hoạt trong tư duy logic, kích thích đa giácquan Qua đó rèn luyện cho trẻ khả năng quan sát, suy nghĩ, suyluận, nêu ý kiến, phát huy tính độc lập, hành động tích cực và tựgiải quyết vấn đề

Nhằm hướng sự quan tâm của trẻ, kích thích trẻ tìm hiểunguyên nhân, hiểu, xác định vấn đề, người giải quyết vấn đề, cũngnhư kích thích, hỗ trợ trẻ tìm cách, thực hiện và đánh giá kết quả

GQVĐ trong quá trình hoạt động về khả năng GQVĐ ở trườngmầm non.

Khuyến khích, động viên trẻ đưa ra các cách GQVĐ khácnhau trên cùng một vấn đề của hoạt động hình thành BTSL qua

đó phát triển khả năng GQVĐ của trẻ

Nội dung và cách tiến hành:

GV xây dựng bài tập hình thành BTSL có nhiều cáchGQVĐ và cung cấp các cách giải quyết vấn đề bằng các cáchthức khác nhau nhằm tác động đến tri thức, kỹ năng thái độ, kíchthích sự hứng thú, tính tích cực của trẻ khi tham gia GQVĐ

Ví dụ: Tôi chuẩn bị cho trẻ 7 chiếc lá xếp thành 2 hàng, trên

4 dưới 3

Với bài tập này, tôi đặt câu hỏi “Có tất cả bao nhiêu chiếclá?” thì tôi nhận ra rằng cùng là một kết quả nhưng trẻ sẽ cónhững cách thức GQVĐ khác nhau: Có trẻ đếm lần lượt từ tráisang phải hay ngược lại, từ trên xuống dưới, đếm theo cặp nhưng cũng có trẻ thì lại thêm bớt luôn là 4 thêm 3 bằng 7 hoặc

có trẻ tính nhẩm trong đầu là 4 cộng 3 bằng 7

Kết quả thực nghiệm cho thấy trẻ có thể có những cách làmkhác nhau để xác định số lượng chiếc lá Từ đếm tuần tự từ tráisang phải, từ trên xuống dưới, hay trẻ đếm từ phải sang trái, một

số trẻ sử dụng phép toán như hàng trên có bốn chiếc lá, hàng dưới

có 3 chiếc lá, có tất cả 7 chiếc lá”, Kết quả cho thấy trẻ có khảnăng đếm đúng tương đối cao, cùng là một tình huống có vấn đềđưa ra, trẻ có nhiều cách thứu GQVĐ khác nhau

GV xây dựng bài tập hình thành BTSL có nhiều cáchGQVĐ và cung cấp các cách giải quyết vấn đề bằng các cáchthức khác nhau nhằm tác động đến tri thức, kỹ năng thái độ, kíchthích sự hứng thú, tính tích cực của trẻ khi tham gia GQVĐ

Sử dụng các câu hỏi nhằm kích thích trẻ GQVĐ trong hoạtđộng đưa ra cách thức GQVĐ để trẻ biết một vấn đề có nhiềucách giải quyết

Giáo viên quan sát và nhận ra rằng trẻ sẽ có nhiều cách thứcgiải quyết khác nhau:

- Có trẻ nhấc 3 con vật ở dưới của bên trái lên cho bập bênhthăng bằng

- Có trẻ nhấc 4 con vật ở bên trái lên, nhấc 1 con vật ở bênphải lên;

- Có trẻ hạ (bớt) 3 con vật từ bên phải của bập bênh xuống;

- Có trẻ nhấc( thêm) 2 con vật ở bên trái lên, và hạ một convật ở bên phải xuống

Ví dụ : Cô chuẩn bị một giỏ đồ chơi bằng nhựa, gồm 4 quả

đu đủ, 5 quả chuối, 6 quả cam Câu hỏi: “Trong giỏ đồ chơi của

con có rất nhiều loại quả Con hãy xem quả nào có số lượng nhiều nhất, quả nào có số lượng ít nhất?”

Kết quả cho thấy đa số trẻ có cách làm và kết quả đúng.Trong đó có nhiều trẻ sử dụng cách xếp tương ứng ba loại quả vàđưa ra kết quả quả nào nhiều nhất, quả nào ít nhất (như hình 2).Một số ít trẻ gặp khó khăn trong việc xác định quả nào nhiềunhất, quả nào ít nhất Đây là cách làm tốt và trẻ bước đầu biết sắpxếp, phân loại, so sánh các đối tượng

Với mỗi vấn đề sẽ có nhiều cách giải quyết, nhiệm vụ củatrẻ là tìm ra cách tốt nhất để GQVĐ một cách hiệu quả Do đó, trẻphải dựa trên những thông tin thu thập được và những mâu thuẫncủa vấn đề đã được xác định để liệt kê các cách giải quyết khácnhau Mỗi cách sẽ có những ưu điểm và khuyết điểm khác nhaunên nếu càng nhiều cách được đưa ra thì trẻ càng có cơ hội để lựachọn ra cách giải quyết tốt nhất Vì vậy, ở giai đoạn này trẻ có thểliệt kê tất cả những cách làm được hình dung để sau đó xác địnhmột giải pháp tối ưu

Việc xác định thời điểm hay trường hợp để sử dụng câu hỏicủa giáo viên kích thích trẻ kịp thời, không để trẻ bỏ qua mà làmcho đứa trẻ quan tâm đến vấn đề gặp phải Sự việc,tình huống khó

khăn sẽ là vấn đề khi đứa trẻ quan tâm.

Nếu vấn đề chưa có trong kinh nghiệm của trẻ thì giáo viênđưa thông tin liên quan giúp đứa trẻ liên tưởng để giải quyết,trong quá trình khám phá tìm tòi giáo viên nhận biết các dấu hiệucủa trẻ tỏ ra lúng túng, lo lắng trước vấn đề gặp phải thì sử dụngcâu hỏi giúp trẻ bình tĩnh, cố gắng mạnh dạn tìm cách giải quyếtkhác nhau

Để trẻ kích thích tri giác, trải nghiệm, hoạt động trực tiếpkhi đứa trẻ nhút nhát, sợ làm, chờ đợi cô giáo thì GV nên sử dụngcâu hỏi làm cho trẻ nhìn, sờ, đếm, so sánh, thử

Các câu hỏi sẽ kích thích trẻ tư duy giúp trẻ so sánh, phánđoán, suy luân, các câu hỏi làm sống dậy kinh nghiệm của trẻ đểtìm ra mối liên hệ phù hợp Câu hỏi đặt ra khi trẻ đã có trảinghiệm như tri giác, tiếp xúc, thử nghiệm câu hỏi phải phù hợpvới khả năng của trẻ, khái quát và gợi mở

Câu hỏi kích thích trẻ biểu đạt, sử dụng khi trẻ đang tìmhiểu hoặc sau tìm hiểu Giúp trẻ nói lên sự tò mò, quan tâm, mongmuốn mang lại kết quả và đánh giá kết quả

Điều kiện sử dụng:

-Biện pháp này được sử dụng tốt nhất khi ngôn ngữ của trẻ5-6 tuổi phát triển bình thường về ngôn ngữ hay thính giác

- GV biết lựa chọn, thiết kế các bài tập hình thành BTSL cónhiều cách GQVĐ phù hợp với khả năng của trẻ và thực hiện mụctiêu hình thành khả năng GQVĐ cho trẻ.

-Trẻ nắm được vấn đề, có hứng thú và nhu cầu tham giaGQVĐ cùng các bạn

-Giáo viên linh hoạt, tinh tế, có khả năng quan sát để đưa ra

các câu hỏi khuyến khích trẻ giải quyết vấn đề theo các cách khácnhau

- Biện pháp 3: Tận dụng các tình huống có vấn đề nảy sinh trong quá trình hình thành biểu tượng số lượng Tăng cường sử dụng các câu hỏi để trẻ tự làm và tự giải quyết các tình huống xảy ra.

Mục đích, ý nghĩa:

Khi tận dụng các tình huống có vấn đề nảy sinh trong quátrình hình thành BTSL sẽ kích thích sự hứng thú, tăng tính tíchcực, khả năng độc lập của trẻ Sử dụng những câu hỏi, lời đề nghịmang tính định hướng để hướng dẫn trẻ suy nghĩ, cân nhắc sửdụng sự so sánh, phân tích, hệ thống, biết tận dụng sự hiểu biết vềcác BTSL (số lượng,con số, phép tính…) của mình để đưa ra câutrả lời

Tạo điều kiện để trẻ tìm kiếm và vận dụng những BTSL,

khả năng nhận biết BTSL vào hoàn cảnh và điều kiện mới qua đónâng cao hiệu quả hình thành BTSL cho trẻ.

Sử dụng những tình huống có vấn đề phù hợp với sự pháttriển tư duy của trẻ 5-6 tuổi trong quá trình hình thành BTSL sẽmang lại cho trẻ sự hứng thú, sự tò mò và lòng ham hiểu biết ởtrẻ, động viên khích lệ trẻ tự trả lời và đưa ra các cách thức giảiquyết vấn đề theo cách riêng của mình

Nội dung và cách tiến hành

Việc tận dụng các tình huống có vấn đề nảy sinh trong quátrình hình thành BTSL cho trẻ 5-6 tuổi một cách có chủ đích cầnđảm bảo những yêu cầu sau:

- Các tình huống có vấn đề được sử dụng phải hướng đếnviệc thực hiện nội dung hình thành BTSL cho trẻ 5-6 tuổi và đảmbảo được vai trò chủ thể tích cực của trẻ

- Tình huống có vấn đề phải phù hợp với tư duy của trẻ 5-6tuổi, có sự hấp dẫn và lôi cuốn trẻ, kích thích trẻ giải quyết cáctình huống dựa trên sự hiểu biết, kỹ năng, kinh nghiệm mà trẻ đãtích lũy được

- Phù hợp với đặc điểm nhận thức số lượng đặc biệt là đặcđiểm tư duy của trẻ

Trong quá trình dạy học, giáo viên đưa ra các tình huống có

vấn đề liên quan đến nội dung bài học có tính hấp dẫn, lôi cuốntrẻ, khích lệ trẻ tích cực tìm hiểu, khám phá, thể hiện suy nghĩ,cách giải quyết của mình Qua đó giúp trẻ tiếp thu được kiến thứcmới, hình thành và phát triển năng lực sáng tạo, suy nghĩ độc lập,tính tích cực trong quá trình hình thành BTSL của trẻ.

Ví dụ: Gà mẹ dắt 8 gà con đi chơi nhưng bị lạc mất 3 bạn

gà con Các con hãy tìm và đếm cho đủ 8 gà con để giúp gà mẹ nhé?

Khi GV đưa trẻ vào các tình huống có vấn đề là GV đã yêucầu trẻ tiếp nhận và đưa ra cách giải quyết các nhiệm vụ nhậnthức Kết quả giải quyết của trẻ chính là tri thức mới mà trẻ nhậnđược

Ví dụ: Bác Gấu vừa đi chợ về mua được rất nhiều quả.Cáccon hãy kiểm tra xem bác Gấu mua được những quả gì và mỗiloại quả có mấy quả? Muốn biết được số lượng mỗi quả các conphải làm thế nào?

Giáo viên luôn đưa ra các tình huống mới trong quá trình trẻhoạt động, việc này yêu cầu trẻ phải sử dụng những kiến thức, kỹnăng đã có để đưa ra cách giải quyết phù hợp với tình huống nêu

ra Vì vậy, khi đưa ra các tình huống GV cần lưu ý:

Tình huống mới đưa ra phải khó hơn một chút so với khả

năng, kiến thức và kinh nghiệm của trẻ Ví dụ trẻ đã biết đếm xácđịnh nhóm vật có số lượng là 8 theo hàng thì cô sẽ yêu cầu trẻđếm xác định số lượng nhóm 8 vật xếp lộn xộn, xem trẻ có xácđịnh đúng số lượng là 8 không?

Nâng cao dần yêu cầu, độ phức tạp, độ khó của nhiệm vụnhận thức trong các tình huống mới Ví dụ: Cô yêu cầu trẻ tách, gộp

3 nhóm vật thay vì 2 nhóm như trước đó trẻ đã làm, thêm bớt 1 đốitượng rồi thêm, bớt 2,3 đối tượng

Khi đưa ra tình huống, GV chỉ gợi ý, kích thích trẻ tự tìmkiếm và giải quyết dựa theo khả năng và vốn kinh nghiệm của trẻ,không đưa ra đáp án cụ thể Bên cạnh đó, GV theo dõi cách giảiquyết của trẻ và đưa ra các gợi ý cần thiết nhằm phát triển nănglực nhận thức ở trẻ

Việc tận dụng và tạo tình huống có vấn đề trong quá trìnhhình thành BTSL cho trẻ là vô cùng quan trọng Cho nên GV cầnphải lựa chọn biện pháp phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ,

có sự mới lạ, độ phức tạp hơn so với các biện pháp mà trẻ đãđược làm quen ở các độ tuổi trước

Điều kiện sử dụng:

Các tình huống tạo ra phải phù hợp với khả năng, vốn kinhnghiệm, sự hiểu biết và hứng thú của trẻ để trẻ có thể tự mình tiếp

thu tri thức và giải quyết được các tình huống.

Các tình huống tạo ra không gò bó, áp đặt trẻ

Trẻ phải có hiểu biết nhất định về bản thân, về người khác,

về thế giới xung quanh

Giáo viên phải biết thiết kế nội dung hình thành BTSL trong

Trong quá trình chơi, để thực hiện hành động chơi, giảiquyết nhiệm vụ chơi, trẻ phải sử dụng các giác quan, ngôn ngữ,phải phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hoá và trừu tượnghoá khiến cho các giác quan của trẻ phát triển trở nên nhạy bénhơn, ngôn ngữ mạch lạc hơn, tư duy trực quan - hình tượng pháttriển mạnh Các hành động khả năng GQVĐ không ngừng đượcphát triển và tình cảm trí tuệ được hình thành

Hình thành và rèn luyện ở trẻ kỹ năng vận dụng những kiến

thức BTSL đã có vào các hoàn cảnh khác nhau để GQVĐ.

Giáo dục ở trẻ thói quen tìm hiểu và định hướng thế giớixung quanh một cách đầy đủ và lôgic, tích cực, độc lập, sáng tạo

Tăng cảm xúc, hứng tú của trẻ trong quá trình tham gia cáchoạt động

hình thành BTSL nhằm phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ

Nội dung và cách tiến hành

Các trò chơi hình thành BTSL phải phù hợp với mức độhình thành BTSL, với kỹ năng, kỹ xảo nhận biết BTSL và mức độkhả năng GQVĐ của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, gây hứng thú cho trẻ

Trò ch i hình thành BTSL nh m phát tri n kh năngơi hình thành BTSL nhằm phát triển khả năng ằm phát triển khả năng ển khả năng ả năngGQVĐ cho tr ph i t o cho tr đẻ phải tạo cho trẻ được luyện tập hoạt động ả năng ạo cho trẻ được luyện tập hoạt động ẻ phải tạo cho trẻ được luyện tập hoạt động ược luyện tập hoạt độngc luy n t p ho t đ ngện tập hoạt động ập hoạt động ạo cho trẻ được luyện tập hoạt động ộngGQVĐ v i các m c đ khác nhau: t kh năng GQVĐ b ngới các mức độ khác nhau: từ khả năng GQVĐ bằng ức độ khác nhau: từ khả năng GQVĐ bằng ộng ừ khả năng GQVĐ bằng ả năng ằm phát triển khả nănghành đ ng t i GQVĐ b ng l i M i nhi m v GQVĐ trong tròộng ới các mức độ khác nhau: từ khả năng GQVĐ bằng ằm phát triển khả năng ời Mỗi nhiệm vụ GQVĐ trong trò ỗi nhiệm vụ GQVĐ trong trò ện tập hoạt động ụ GQVĐ trong trò

ch i đòi h i tr ph i huy đ ng tri óc đ ho t đ ng tích c c.ơi hình thành BTSL nhằm phát triển khả năng ỏi trẻ phải huy động tri óc để hoạt động tích cực ẻ phải tạo cho trẻ được luyện tập hoạt động ả năng ộng ển khả năng ạo cho trẻ được luyện tập hoạt động ộng ực

H n n a trong m i trò ch i h c t p c n k t h p c hai y uơi hình thành BTSL nhằm phát triển khả năng ữa trong mỗi trò chơi học tập cần kết hợp cả hai yếu ỗi nhiệm vụ GQVĐ trong trò ơi hình thành BTSL nhằm phát triển khả năng ọc tập cần kết hợp cả hai yếu ập hoạt động ần kết hợp cả hai yếu ết hợp cả hai yếu ợc luyện tập hoạt động ả năng ết hợp cả hai yếu

t : nh n th c và hài hố: nhận thức và hài hước để trẻ có hứng thú chơi và nỗ lực ập hoạt động ức độ khác nhau: từ khả năng GQVĐ bằng ưới các mức độ khác nhau: từ khả năng GQVĐ bằngc đ tr có h ng thú ch i và n l cển khả năng ẻ phải tạo cho trẻ được luyện tập hoạt động ức độ khác nhau: từ khả năng GQVĐ bằng ơi hình thành BTSL nhằm phát triển khả năng ỗi nhiệm vụ GQVĐ trong trò ực

c g ng vố: nhận thức và hài hước để trẻ có hứng thú chơi và nỗ lực ắng vượt qua mọi khó khăn, thử thách khi chơi Vì vậy, ược luyện tập hoạt độngt qua m i khó khăn, th thách khi ch i Vì v y,ọc tập cần kết hợp cả hai yếu ử thách khi chơi Vì vậy, ơi hình thành BTSL nhằm phát triển khả năng ập hoạt động

vi c tham gia trò ch i h c t p chính là quá trình tr h cện tập hoạt động ơi hình thành BTSL nhằm phát triển khả năng ọc tập cần kết hợp cả hai yếu ập hoạt động ẻ phải tạo cho trẻ được luyện tập hoạt động ọc tập cần kết hợp cả hai yếukhông ch đ nh: tr ch i - h c.ủ định: trẻ chơi - học ịnh: trẻ chơi - học ẻ phải tạo cho trẻ được luyện tập hoạt động ơi hình thành BTSL nhằm phát triển khả năng ọc tập cần kết hợp cả hai yếu

Các trò chơi học tập được sử dụng nhằm hình thành các thaotác khả năng GQVĐ cho trẻ cần có tính hệ thống và được sắp xếptheo một trình tự nhất định nhằm hình thành cho trẻ từ thao tácGQVĐ bằng hành động, đến GQVĐ bằng lời nói

Ví dụ :Giáo viên chuẩn bị hai bức tranh, một bức tranh có 5 quả

bóng, một bức tranh có 3 quả bóng Câu hỏi: “Cô có năm quả

bóng, cô thêm ba quả bóng nữa là mấy quả táo?” Giáo viên quan

sát và ghi lại cách thức và kết quả trẻ phản hồi

Giáo viên đưa câu hỏi: Có 5 quả bóng thêm 3 quả bóng thành mấy quá bóng?

Trẻ đưa ra nhiều cách thức giải quyết khác nhau:

đúng Như vậy qua cách đặt câu hỏi GV nhằm mục đích tăng dần

mức độ khó của tình huống có vấn đề

Nội dung hình thành biểu tượng số lượng của trò chơi phảihướng lên “vùng phát triển gần nhất” của trẻ, không quá khó hoặcquá dễ làm trẻ chán nản và phải luôn có yếu tố mới lạ, hấp dẫn

Ví dụ : Tôi chuẩn bị bức tranh (gồm 8 quả dâu tây) như hình

1 Câu hỏi: “Theo con có tất cả bao nhiêu quả dâu tây trong bức

tranh?” Tôi quan sát và ghi lại cách thức và kết quả trẻ phản hồi.

Kết quả thực nghiệm cho thấy trẻ có thể có những cách làmkhác nhau để xác định số lượng dâu tây Từ đếm tuần tự từ tráisang phải, từ trên xuống dưới, hay trẻ đếm từ phải sang trái, một

số trẻ sử dụng phép toán như hàng trên có bốn quả dâu tây, hàngdưới có bốn quả dâu tây, có tất cả tám quả”, Kết quả cho thấy trẻ

có khả năng đếm đúng tương đối cao , chỉ một số ít trẻ chưa cókết quả, sau khi được GV hướng dẫn, trẻ đã có cách GQVĐ củariêng mình

Ví dụ:

+Trò chơi: “Cửa hàng hoa”

+Trò chơi: “Gắn hoa cho cây”

+Trò chơi: “Tìm về đội xe”