Tiết3 Nghị luận về một tư tưởng đạo lí

- Có ý thức rèn luyện kĩ năng làm bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí.. Ngoài ra, còn phải biết quan hệ trong cuộc sống giữa con người với con người, phải biết các quan hệ tr

Ngày soạn: 10-8 -2009 Làm văn:

Tiết : 3

I MỤCTIÊU

1 Về kiến thức: Giúp học sinh:

- Biết cách viết một bài văn về tư tưởng đạo lí

2 Về kĩ năng:

Rèn luyện tư duy khoa học và nâng cao kiến thức về xã hội, biết lập dàn ý, trình bày luận điểm đối với dạng đề nầy

- Có ý thức rèn luyện kĩ năng làm bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

3 Về thái độ:

Có ý thức tiếp thu những quan niệm đúng đắn và phê phán những quan niệm sai lầm

II CHUẨN BỊ

1.Chuẩn bị của giáo viên

- Đồ dùng dạy học : Tài liệu tham khảo: Sách giáo viên, Thiết kế bài giảng Ngữ

văn 12, Ôn tập Ngữ văn 12 Soạn giáo án

- Phương án tổ chức lớp học : Đọc diễn cảm, gợi mở, thảo luận, bình giảng

2 Chuẩn bị của học sinh : Đọc sách giáo khoa, soạn bài theo hướng dẫn sách

giáo khoa

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định tình hình lớp : (1phút) Kiểm tra nề nếp, sĩ số, tác phong học sinh.

2 Kiểm tra bài cũ : (5 phút) kiểm tra sự chuan bị của học sinh.

3 Giảng bài mới:

- Giới thiệu bài : (2 phút)

- Đối với thanh niên hiện nay là phải sống cĩ lí tưởng đúng đắn, phù hợp với thời đại, xác định vai trị, trách nhiệm của bản thân Ngoài ra, còn phải biết quan hệ trong cuộc sống giữa con người với con người, phải biết các quan hệ trên, dưới, tình làng nghĩa xĩm, thầy trị, bạn bè…Bài học “ Nghị luận về một tư tưởng đạo lí” giúp chúng ta hiểu rõ thêm vấn đề nay

- Tiến trình bài dạy:

THỜI

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

NỘI DUNG KIẾN THỨC

15’ Hoạt động 1:

Giáo viên hướng dẫn

học sinh tìm hiểu

chung

+ Thế nào là nghị

luận về một tư tưởng

đạo lí?

+Tư tưởng đạo lí

trong cuộc đời gồm

những mặt nào?

Hoạt động 1:

Học sinh đọc sách giáo khoa

* Tìm hiểu và lập dàn ý:

Đề : Anh chị hãy trả lời câu hỏi sau của nhà thơ Tố Hữu:

“ Ơi ! Sống đẹp là gì hỡi bạn? ”

I – TÌM HIỂU CHUNG

1 Khái niệm:

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí là quá trình kết hợp những thao tác lập luận để làm rõ những vấn đề tư tưởng, đạo lí trong cuộc đời

Tư tưởng đạo lí trong cuộc đời bao gồm:

- Lí tưởng

- Cách sống

- Hoạt động sống

- Mối quan hệ trong cuộc đời

Những yêu cầu khi

làm bài văn nghị luận

về tư tưởng đạo lí là

gì?

Sống đẹp là sống như

thế nào?

*Giáo viên gợi ý:

-Câu thơ của Tố Hữu

viết dưới dạng câu

hỏi, nêu lên vấn đề

sống đẹp trong đời

sống của mỗi người

-Để sống đẹp con

người cần xác định :

lí tưởng đúng đắn,

cao cả, cá nhân xác

định được vai trị

trách nhiệm với cuộc

sống, đời sống tình

cảm phong phú , hành

động đúng đắn

→ câu thơ trên nêu lí

tưởng và hướng con

người tới hành động

để nâng cao phẩm

chất, giá trị con người

- Với Thanh niên, HS

muốn trở thành người

“ sống đẹp ” cần

thường xuyên trau

dồi, học tập và rèn

luyện để từng bước

hồn thiện nhân cách

Dẫn chứng thêm :

Tham gia chiến dịch

tình nguyện mùa hè

xanh, hiến máu nhân

đạo…

Bài nghị luận về tư

tưởng đạo lí cịn cĩ

Học sinh đọc phần yêu cầu làm văn nghị luận

về tư tưởng đạo lí

Học sinh làm việc cá nhân trả lời:

*4 bước để trở thành người “ sống đẹp ” : +Cĩ lí tưởng đúng đắn

+ Tâm hồn lành mạnh

+ Trí tuệ sáng suốt

+ Hành động tích cực

→ Sống khơng lí tưởng là “ sống mịn ”

Học sinh thảo luận cử đại diện trả lời ngắn gọn những yêu cầu tiếp theo

Học sinh đọc trả lời

Học sinh lần lượt trình bày từng ý trong phần tiến hành làm thân bài

giữa con người với con người

Ở ngồi xã hội cĩ các quan hệ trên, dưới, đơn vị, tình làng nghĩa xĩm, thầy trị, bạn bè…

2.Yêu cầu làm bài văn nghị luận về tư tưởng đạo lí:

a Hiểu được vấn đề cần nghị luận, ta phải qua các bước phân tích, giải đề xác định được vấn đề.

Ví dụ: Đề bài: “ Sống đẹp là thế nào hỡi bạn?”

* Muốn hiểu được vấn đề cần nghị luận nêu trên, ta cần phân tích,giải thích cụ thể vấn

đề : + Thế nào là sống đẹp?

- Sống cĩ lí tưởng đúng đắn, cao cả phù hợp với thời đại, xác định vai trị, trách nhiệm của bản thân

-Cĩ đời sống tình cảm đúng mực, phong phú và hài iịa

- Cĩ hành động đúng đắn

=> Sống đẹp là sống cĩ lí tưởng đúng đắn, cao cả, cá nhân xác định được vai trị, trách nhiệm với cuộc sống, cĩ đời sống tình cảm hài hịa, phong phú, cĩ hành động đúng đắn Vấn đề đặt ra hướng con người tới hành động để nâng cao giá trị, phẩm chất con người

b Từ vấn đề nghị luận đã xác định, người viết tiếp tục phân tích, chứng minh những biểu hiện cụ thể của vấn đề, thậm chí so sánh, bàn bạc, bãi bỏ nghĩa là biết áp dụng nhiều thao tác lập luận.

c Phải biết rút ra ý nghĩa vấn đề.

d Yêu cầu vơ cùng quan trọng là người thực hiện nghị luận phải sống cĩ lí tưởng và đạo lí.

3 Cách làm bài nghị luận:

a Bố cục;

Bài nghị luận về tư tưởng đạo

7’

yêu cầu gì?

Bài nghị luận tư

tưởng đạo lí bao

gồm những bước

nào?

Các bước tiến hành ở

phần thân bài là gì?

Ví dụ đề bài đã dẫn

trên, ta phải giải thích

sống đẹp là thế nào?

Tại sao phải đặt ra

vấn đề sống cĩ lí

tưởng, cĩ đạolí và nĩ

thể hiện như thế nào?

Hoạt động 2:

Giáo viên tóm lại

những đơn vị kiến

thức và gọi học sinh

đọc ghi nhớ

Hoạt động 3:

Giáo viên hướng dẫn

học sinh luyện tập

Câu 1.

Giáo viên: Em

hãy nêu vấn đề mà

cố Thủ tướng Ấn Độ

nêu ra là gì? Đặt tên

cho vấn đề ấy?

Câu 2.

- Giaó viên cho học

sinh trình bày các ý

của phần tiếp theo

của đề bài đã neu trên

Hoạt động 2:

Học sinh đọc phần ghi nhớ sách giáo khoa

Hoạt động 3:

Học sinh làm bài luyện tập trong sách giáo khoa

Học sinh làm việc cá nhân trả lời:

Vấn đề mà cố Thủ tướng Ấn Độ nêu ra là văn hĩa và những biểu hiện ở con người

=> Ta đặt tên cho văn bản lả: Văn hĩa con người

Câu 2

Giải thích các khái niệm “ lí tưởng , cuộc sống , và ý nghĩa câu nĩi của nhà văn

L Tơn-xtơi

lí cũng gồm ba phần: Mở bài, thân bài, kết bài

b Các bước tiến hành ở phần thân bài: phần này phụ thuộc

vào yêu cầu của thao tác Những vấn đề chung nhất là: -Giải thích khái niệm của đề bài

-Giải thích và chứng minh vấn

đề đặt ra -Suy nghĩ xem cách đặt vấn

đề như thế đúng hay sai Chứng minh ta nên mở rộng bàn bạc bằng cách đi sâu vào một vấn đề nào đĩ.( Ví dụ làm thế nào để sống cĩ lí tưởng,

cĩ đạo lí hoặc phê phán cách sống khơng lí tưởng, khơng hồi bão, thiếu đạo lí…) Phần này cần cụ thể, sâu sắc tránh chung chung

- Sau cùng là nêu ý nghĩa của vấn đề

* Ghi nh ơ ù :Sách giáo khoa

II LUY ỆN TẬP :

Câu 1

1.*Tác giả sử dụng các thao tác lập luận:

+ Giải thích, chứng minh +Phân tích, bình luận

+ Đoạn từ đầu đến “hạn chế

về trí tuệ và văn hĩa” giải thích + khẳng định vấn đề ( chứng minh)

+ Những đoạn cịn lại là thao tác bình luận

+ Cách diễn đạt rõ ràng văn giàu hình ảnh

Câu 2.

a.Kh ái niêm “ lí tưởng” -Là ước mơ cao đẹp nhất, là hình ảnh tuyệt vời về một con người kiểu mẫu, một xã

- Giải thích khái

niệm?

- Nêu suy nghĩ về

vấn đề

-Tại sao lí tưởng là

ngọn đèn chỉ đường,

vạch phương hướng

cho cuộc sống của

thanh niên ta và nĩ

thể hiện như thế nào?

Giáo viên: Em hãy

nêu ý nghĩa lời của

cố Tổng thống Nê-ru?

“ lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường ” : thanh niên sống cần cĩ lí tưởng , biết đề ra mục tiêu để phấn đấu vươn tới ước mơ…→ đưa ra phương hướng cho cuộc sống của Thanh niên trong tương lai

- Khẳng định là :Đúng

hội hoàn hảo, là biểu tượng trong sáng hoàn thiện, hoàn

mĩ của cuộc sống mà cá nhân tự xây dưng cho bản thân mình và xem như mục đích để vươn tới Lí tưởng là lẽ sống, là mục tiêu phấn đấu thu hút mọi hoạt động của cả một đời người

b Vai trò của lí tưởng:

+ Khát vọng chi phối đến sự phấn đấu

+ Hướng tới cái đẹp hoàn thiện

+Vẫy gọi người ta vươn tới + Tạo niềm lạc quan và tự

do trong hành động

c Thái độ: Tán thành

d Lí tưởng của cá nhân và con đường phấn đấu cho lí tưởng ấy:

Không ngừng học tập, tu dưỡng và hành động

4 Củng cố :

Giáo viên giúp học sinh củng cố nội dung bài học:

+ Khái niệm : Nghị luận về tư tưởng đạo lí

+ Những yêu cầu chính khi làm bài nghị luận về tư tưởng đạo lí

- Ra bài tập về nhà: Học sinh về nhàhọc bài, đọc lại tác bài Làm bài tập ở sách

giáo khoa

- - Chuẩn bị bài : - Xem trước bài mới

- Soạn bài “ Tuyên ngơn Độc lập ” của HồChí Minh

IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG: