Giao an 12 moi hoc ki II (Tuan 29)

Thỏi độ: Cảm nhận đợc vẻ đẹp tâm hồn của những ngời lao động trong cuộc đấu tranh chống lại sự dung tục, bảo vệ quyền đợc sống trọn vẹn, hài hòa giữa thể xác và tâm hồn, vật chất và tinh

Giỏo ỏn tuần 29

Tiết PPCT 85, 86, 87– Văn học.

HỒN TRƯƠNG BA, DA HÀNG THỊT ( Trớch)

Lưu Quang Vũ

-A Mục tiờu bài học:

1 Kiến thức: giỳp hs :

- Hiểu đợc bi kịch của con ngời khi bị áp đặt vào nghịch cảnh : phải sống nhờ, sống vay mợn, sống tạm bợ và trái với tự nhiên khiên tâm hồn nhân hậu, thanh cao bị nhiễm độc và tha hóa bởi sự lấn át của thể xác thô lỗ, phàm tục

- Thấy đợc kịch Lu Quang Vũ đặc sắc trên cả hai phơng diện : kịch bảm văn học và nghệ thuật sân khấu với tính hiện đại kết hơpp các giá trị truyền thống ;sự phê phán mạnh mẽ, quyết liệt và chất trữ tình đămg thắm, bay bổng

2 Kĩ năng: Rốn luyện hs kĩ năng tỡm hiểu tp kịch.

3 Thỏi độ: Cảm nhận đợc vẻ đẹp tâm hồn của những ngời lao động trong cuộc đấu tranh chống lại sự

dung tục, bảo vệ quyền đợc sống trọn vẹn, hài hòa giữa thể xác và tâm hồn, vật chất và tinh thần cùng khát vọng hoàn thiện nhân cách

B Phương phỏp, phương tiện:

- Phương phỏp:

- Phương tiện:

C Tiến trỡnh bài dạy:

I Ổn định lớp(1p)

II Kiểm tra bài cũ: (5p)

Cuộc chinh phục con cỏ kiếm của lóo Xan-ti-a-gụ diễn ra như thế nào? í nghĩa của cuộc chiến

là gỡ?

III Bài mới:

Hoạt động của Gv H/đ của hs Nội dung

*Hoạt động 1: Hướng

dẫn học sinh tỡm hiểu

phần Tỏc giả- SGK.

GV yờu cầu HS đọc

SGK và túm tắt những

nột chớnh về tỏc giả

? Nờu những hiểu biết

của em về tgiả LQV?

Trả lời

Bổ sung

A Tìm hiểu chung

I Tác giả

Lu Quang Vũ (1948- 1988) quê gốc ở Đà Nẵng, sinh tại Phú Thọ trong một gia đìng trí thức

+ Từ 1965 đến 1970: Lu Quang Vũ vào bộ đội và đợc biết đến với t cách một nhà thơ tài năng đầy hứa hẹn + Từ 1970 đến 1978: ônng xuất ngũ, làm nhiều nghề

để mu sinh

+ Từ 1978 đến 1988: biên tập viên Tạp chí Sân khấu, bắt đầu sáng tác kịch và trở thành một hiện tợng đặc biệt của sân khấu kịch trờng những năm 80 với những

vở đặc sắc nh: Sống mãi tuổi 17, Hẹn ngày trở lại, Lời thề thứ 9, khoảnh khắc và vô tận, Bệnh sĩ, Tôi và chúng ta, Hai ngàn ngày oan trái, Hồn Trơng Ba, da hàng thịt,…

+ Lu Quang Vũ là một nghệ sĩ đa tài: làm thơ, vẽ tranh, viết truyện, viết tiểu luận,… nhng thành công nhất là kịch Ông là một trong những nhà soạn kịch tài năng nhất của nền văn học nghệ thuật Việt Nam hiện

đại

Lu Quang Vũ đợc tặng giải thởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2000

II Vở kịch "Hồn Trương Ba, da hàng thịt":

?Vở kịch " Hồn Trương

Ba, da hàng thịt" được

viết trong h/cảnh nào?

Nhận xột, sửa chữa

bsung

? Vở kịch viết nhằm

mđớch gỡ?

Nhận xột, sửa chữa

? Nhắc lại những

ndung chớnh của vở

kịch?

Nhận xột, sửa chữa

?Theo em ndung vở

kịch cú quen khụng?

? TP cú nguồn gốc từ

đõu?Ở đõy sự đổi mới

của tgiả là gỡ?

Nhận xột, sửa chữa

? Nờu vị trớ của đtrớch?

Sửa chữa, bsung: qtrỡnh

vận động thụng thường

của 1 vở kịch qua cỏc

thuật ngữ kịch và san

khấu; thắt nỳt, phỏt triển

, cao trào, mở nỳt Đtrớch

nằm ở fần cao trào và

Trả lời

Trả lời

í kiến

Trả lời

Bổ sung

Trả lời

í kiến

Bổ sung

1 H/cảnh và mục đớch stỏc:

a H/cảnh:

-Vở kịch đợc Lu Quang Vũ viết vào năm 1981, đợc công diễn vào năm 1984

- Cụng cuộc đổi mới của Đảng phỏt động nhằm giải phúng sức sản xuất , phỏt huy mọi tiềm năng sỏng tạo của nhõn dõn trong đú cú người cầm bỳt

- Số phận cỏ nhõn, con người cỏ nhõn, vấn đề tiờu cực cần được khỏm phỏ

b Mục đớch: Phờ phỏn biểu hiện tiờu cực của lối sống

lỳc bấy giờ :

- Chạy theo những ham muốn tầm thường về vật chất chỉ muốn hưởng thụ để trở nờn phàm phu, thụ thiển

- Csống ớt chỳ tõm tới đời sống vật chất, khụng phấn đấu cho hạnh phỳc vẹn toàn

- Tỡnh trạng con người sống giả khụng thực với bản thõn mỡnh

 C/sống con người chỉ thực sự hạnh phỳc, chỉ cú gtrị khi được sống đỳng mỡnh, được sống tự nhiờn trong

mộ thể thống nhất

2 Túm tắt ndung vở kịch: Gồm 7 cảnh

( sgk)

3 Nguồn gốc và sự sỏng tạo của vở kịch:

Tỏc giả mượn truyện dõn gian, nhưng cú nhiều sỏng tạo :

- Ở truyện dõn gian Hồn Trương Ba cứ việc sống trong xỏc anh hàng thịt 1 cỏch bỡnh thường

- Ở tp LQV đó sỏng tạo:

+ Diễn tả tỡnh trang trớ trờu, nỗi đau khổ dày vũ của Trương Ba

+ Quyết định cuối cựng giàu tớnh nhõn văn

II Đoạn trớch

Đõy là 1 phần của cảnh 7- cảnh cuối cựng của vở kịch

- Mõu thuẫn giữa hồn và xỏc lờn đến căng thẳng Hồn

cú nguy cơ bị lấn ỏt (người thõn trong gia đỡnh xa lỏnh) Để từ đú dẫn đến quyết định cuối cựng

B ĐỌC – HIỂU :

I Nguyờn nhõn dẫn đến xung đột

Trương Ba (Nhân hậu,trong sạch, ngay thẳng Thú vui

tao nhã, trí tuệ chơi cờ với nước đi khoáng hoạt)Trú nhờ thể xác của hàng thịt (Thô lỗ, phũ phàng, dung tục; Uống rượu nhiều, ham bán thịt, không mặn mà

mở nỳt

Gv giới thiệu sơ lược

cảnh trước đoạn trớch, từ

đú chỉ ra nguyờn nhõn

dẫn đến xung đột của

đtrớch đang học

?Trong đoạn trớch Hồn

Trương Ba đối thoại với

những ai?

Yờu cầu 2 em đọc màn

đối thoại giữa Hồn

Trương Ba và xỏc hàng

thịt ở fần đầu

( T144,145)

Yờu cầu thảo luận nhúm,

nờu vđề:

Nhận xét cuộc đối thoại

của hồn Trương

Ba và xác anh hàng thịt ở

các phương diện:

Cử chỉ, xưng hụ, giọng

điệu, mục đớch, vị thế

Gv :như vậy ta nhận thấy

sự đau đớn, dằn vặt của

Hồn Trương Ba Nhưng

dự đau đớn đến đõu cũng

khụng thể thoỏt rakhỏi

thõn xỏc anh hàng thịt

Kết thcỳ cuộc đối thoại

là sự lỳng tỳng, cơ hồ

như thất bại của Hồn

Trương Ba

? Qua màn đối thoại đú

Trả lời

Đọc

Thảo luận nhúm

+ N1,2,3:Nhận xét cuộc đối thoại của hồn Trương Baở các phương diện:Cử chỉ, xưng hụ, giọng điệu, mục đớch, vị thế

+ N4,5,6:xác anh hàng thịt ở các phương diện:Cử chỉ,

với chơi cờ, nước cờ không còn khoáng hoạt như trước)

=>Hồn Trương Ba ý thức được điều đú, ngày càng thấy xa lạ với mọi người, thấy chỏn chớnh mỡnh

II Nhõn vật Hồn Trương Ba:

a Màn đối thoại giữa Hồn Trương Ba và và Xỏc

hàng thịt:

* Hồn Trương Ba

- Mục đớch:Phủ định sự lệ thuộc của linh hồn vào xác

thịt, coi xác thịt chỉ là cái vỏ bề ngoài, không có ý nghĩa Khẳng định linh hồn vẫn có đời sống riêng: nguyên vẹn, trong sạch, thẳng thắn…

- Cử chỉ:Ôm đầu, đứng vụt dậy, nhìn chân tay, thân

thể, bịt tai lại

Uất ức, tức giận, bất lực

- Xưng hụ: Mày Ta–Ta

Khinh bỉ, xem thường

- Giọng điệu: Giận dữ, khinh bỉ, mắng mỏ, đồng thời

ngậm ngùi thấm thiá,tuyệt vọng

- Vị thế:Bị động, kháng cự yếu ớt, đuối lý, tuyệt

vọng

 Người thua cuộc Chấp nhận trở lại vào xác hàng thịt

* Xỏc hàng thịt:

- Mục đớch Khẳng định sự âm u, đui mù của thể xác

có sức mạnh ghê gớm, có khả năng điều khiển, làm át

đi linh hồn cao khiết Dồn hồn Trơng Ba vào thế đuối

lý buộc phải thoả hiệp, quy phục

- Cử chỉ: Lắc đầu  Tỏ vẻ thương hại

- Xưng hụ: Ông - TôiNgang hàng thách thức

- Giọng điệu :Khi ngạo nghễ thách thức, khi buồn rầu

thì thầm ranh mãnh, an ủi

- Vị thế Chủ động đặt nhiều câu hỏi phản biện, lý lẽ

giảo hoạt

Kẻ thắng thế, buộc được hồn Trương Ba quy phục mình

 Linh hồn và thể xỏc khụng thể tỏch rời nhau, phải

là 1 thể thống nhất Linh hồn phải sống đỳng với thõn xỏc của mỡnh.Khụng thể vay mượn, trỳ ẩn nơi khụng phải của mỡnh Sống như thế thỡ lỳc nào cũng chỉ thấy

bi kịch

- Lờn ỏn hiện tượng lớ thuyết suụng, đề cao tinh thần

mà chẳng chỳ ý đến vật chất

b Màn đối thoại giữa Trương ba và người thõn

*Trước sự tha hoá và biến đổi của Trương Ba

- Vợ:

tgiả cho ta thấy được

điều gỡ?

Yờu cầu hs đọc đoạn đối

thoại giữa Hồn Trương

Ba và những người

thõn(T 146 148))

Yờu cầu thảo luận, Giao

nhiệm vụ cho từng nhúm

Theo dừi hs thảo luạn

Nhận xột, sửa chữa

? So với màn đối thoại

với xỏc hàng thịt thỡ lần

này tõm trạng của

Trương ba cú gỡ khỏc?

Điều đú cho thấy điều

gỡ?

Sửa chữa:

Màn đối thoạivới xác

hàng thịt:

Tuyệt vọng, Bất lực cam

chịu.Chấp nhận chung

sống với xác thịt dung

tục

Màn đối thoại với ng ư -

ời thân:

Vô cùng đau đớn song

kiên quyết, dứt khoát

không sống chung với

xác thịt dung tục

Dẫn dắt: Cả nhà đau

khổ, chỏn ngỏn tỡnh cảnh

hồn Trương Ba sống

trong xỏc anh hàng thịt

Đấy là động lực để

Trương Ba đi đến qđịnh

cuối cựng :thắp hương

mừoi Đế Thớch xuống

Yờu cầu 2 hs đọc vài

đoạn tiờu biểu ở fần này

? Qua màn đối thoại

này, em thấy quan niệm

của Đế Thớch và

xưng hụ, giọng điệu, mục đớch, vị thế

TIẾT 2

Đọc

Thảo luận nhúm

+ N1,2,3:

Trước sự biến đổi của Trương Ba Fản ứng của người thõn như thế nào?

(con dõu, vợ

và chỏu gỏi) + N4,5,6:

Trước f/ứng của người thõn, tõm trạng của Trương Ba như thế nào?

Đại diện trả

+ Phản ứng: Buồn bã đau khổ muốn chết, bỏ đi

định nhờng chồng cho cô hàng thịt

+Nguyờn nhõn:Nhận thấy sự thay đổi của chồng và

đau khổ trớc tình cảnh chồng chung

- Con dõu:

+ Phản ứng: Thông cảm và xót thương + Nguyờn nhõn :Thấu hiểu nhưng đau lòng nhận

thấy bố ngày một đổi khác

- Chỏu gỏi:

+ Phản ứng: : Quyết liệt và dữ dội + Nguyờn nhõn Tâm hồn tuổi thơ vốn trong sạch,

không chấp nhận sự tầm thường dung tục

* Trước phản ứng của người thõn:

- Tõm trạng:

+Vẻ mặt: Thẫn thờ, lặng ngắt như tảng đá

+Cử chỉ: Tay ôm đầu + Điệu bộ: Run rẩy, lập cập

+Giọng điệu: Nhẫn nhục, cầu cứu

=> Vô cùng đau đớn, bế tắc.

- Nguyờn nhõn:Hiểu những gì mình đã, đang và sẽ

làm cho người thân là rất tệ hại mặc dù không hề muốn

phải đứng trước lựa chọn

Đỉnh điểm của bi kịch nhân vật không thoả hiệp mà

đấu tranh mạnh mẽ quyết liệt vẻ đẹp tâm hồn cao quý của người lao động trong cuộc đấu tranh với cái dung tục tự hoàn thiện nhân cách

c Màn đối thoại với Đế Thích:

* Quan niệm của Đế Thớch:

Khuyên Trương Ba chấp nhận vì thế giới vốn không toàn vẹn: “ Dưới đất, trên trời đều thế cả”

* Quan niệm của Trương Ba:

Không chấp nhận cái cảnh phải sống bên trong một

đằng bên ngoài một nẻo, muốn được là mình “toàn vẹn”

=> Đế Thích có cái nhìn quan liêu hời hợt về cuộc

Trương Ba như thế

nào?

Nhận xột, sửa chữa, uốn

nắn

? Ở màn kết , Hồn

Trương Ba đó qđịnh

điều gỡ? Qđịnh đú cho

ta thấy được điều gỡ?

Nhận xột, sửa chữa, uốn

nắn

? Nờu gtrị ndung và

nghệ thuật của đoạn

trớch?

Nhận xột, sửa chữa

Bài học:

Cần phải ý thức sâu sắc

giá trị sự sống: sống

đúng là mình, trọn vẹn

với giá trị mình vốn có và

luôn tự mình đấu tranh

với những nghịch cảnh

để hoàn thiện nhân cách

và vơn tới những giá trị

tinh thần cao quý

lời, Nhận xột,

bổ sung

Trả lời

í kiến

Trả lời

í kiến

Bổ sung

Trả lời

sống con người nói chung và với Trương Ba nói riêng

d Màn kết Trương Ba trả xỏc cho hàng thịt, chấp

nhận cỏi chết để linh hồn được trong sạch và húa thõn vào cỏc sự vật yờu thương, tồn tại vĩnh viễn vào người thõn yờu của mỡnh

 Cuộc sống tuần hoàn theo quy luật của muụn đời, màn kịch với chất thơ sâu lắng đã đem lại âm hưởng thanh thoát cho một bi kịch lạc quan đồng thời truyền

đi thông điệp về sự chiến thắng của cái Thiện, cái Đẹp

và của sự sống đích thực

III Tổng kết:

1 Nội dung:

- Bi kịch của con người khi bị đặt vào nghịch cảnh: Phải sống nhờ, sống vay mợn, sống tạm bợ và trái với

tự nhiên khiến tâm hồn nhân hậu, thanh cao bị nhiễm

độc và tha hoá bởi sự lấn át của thể xác thô lỗ, phàm tục

- Vẻ đẹp tâm hồn của những ngời lao động trong cuộc

đấu tranh chống lại sự giả tạo và dung tục, bảo vệ quyền đợc sống đích thực cùng khát vọng hoàn thiện nhân cách

2 Nghệ thuật:

- Sự sỏng tạo từ dõn gian; việc sử dụng ngụn ngữ kịch…

- Sự kết hợp giữa tính hiện đại và các giá trị truyền thống

- Sự phê phán mạnh mẽ, quyết liệt và chất trữ tình đằm thắm, bay bổng

IV Củng cố: ( 1p) Nắm được

- Cỏc màn kịch trong đoạn trớch và gtrị của nú

- Nghệ thuật trong cỏch xay dựng kớch của tgiả

V Dặn dũ: ( 1p)

- Học bài cũ, đọc kĩ đoạn trớch

- Chuẩn bị :Diễn đạt trong văn nghị luận (t2)

VI Rỳt kinh nghiệm, bổ sung