Ứng dụng nghệ thuật gothic trong dạy học môn tạo mẫu trang phục khoa thiết kế thời trang trường đại học sư phạm nghệ thuật trung ương

DĐ NGUYỄN HUYỀN TRANG ỨNG DỤNG NGHỆ THUẬT GOTHIC TRONG DẠY HỌC MÔN TẠO MẪU TRANG PHỤC KHOA THIẾT KẾ THỜI TRANG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ LÝ LUẬN VÀ

DĐ

NGUYỄN HUYỀN TRANG

ỨNG DỤNG NGHỆ THUẬT GOTHIC TRONG DẠY HỌC MÔN TẠO MẪU TRANG PHỤC KHOA THIẾT KẾ THỜI TRANG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN MỸ THUẬT

Khóa 1 (2015 - 2017)

Hà Nội, 2018

NGUYỄN HUYỀN TRANG

ỨNG DỤNG NGHỆ THUẬT GOTHIC TRONG DẠY HỌC MÔN TẠO MẪU TRANG PHỤC KHOA THIẾT KẾ THỜI TRANG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn mỹ thuật

Mã số: 8140111

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trang Thanh Hiền

Hà Nội, 2018

liệu trong luận văn là trung thực và chưa có công bố trong công trình nghiên cứu khoa học nào khác Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm với lời cam đoan của mình

Hà Nội, ngày 8 tháng 8 năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Huyền Trang

ĐHSP

GV

HN PPDH Nxb

SV ThS TKTT TMTP

TW

Đại học sư phạm Giảng viên

Hà Nội Phương pháp dạy học Nhà xuất bản

Sinh viên Thạc sĩ Thiết kế thời trang Tạo mẫu trang phục Trung ương

Chương 1:KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGHỆ THUẬT GOTHIC

VÀ THỰC TRẠNG MÔN TẠO MẪU TRANG PHỤC 7

1.1 Một số khái niệm sử dụng trong đề tài 7

1.1.1 Khái niệm “nghệ thuật Gothic” 7

1.1.2 Khái niệm “Trang phục” 8

1.1.3 Khái niệm “Trang phục trình diễn ấn tượng” 9

1.2 Khái quát về lịch sử hình thành và đặc điểm của nghệ thuật Gothic 10

1.2.1 Vài nét về lịch sử hình thành 10

1.2.2 Đặc điểm của kiến trúc Gothic 12

1.2.3 Đặc điểm của hội hoạ Gothic 20

1.2.4 Đặc điểm của điêu khắc Gothic 22

1.3 Giới thiệu chung về trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương

và môn Tạo mẫu trang phục trong đào tạo tại khoa Thiết kế Thời trang 25

1.3.1 Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương và khoa Thiết

kế Thời trang 25

1.3.2 Môn Tạo mẫu trang phục trong đào tạo ngành Thiết kế thời trang 28

1.3.3 Thực trạng môn Tạo mẫu trang phục 4 trong dạy học chuyên ngành 30

Tiểu kết 34

Chương 2:ỨNG DỤNG NGHỆ THUẬT GOTHIC VÀO VIỆC DẠY

THIẾT KẾ TRANG PHỤC TRÌNH DIỄN ẤN TƯỢNG 37

2.1 Các căn cứ để ứng dụng nghệ thuật Gothic vào dạy học thiết kế trang

phục trình diễn ấn tượng 37

2.2 Tính đặc thù trong dạy học môn Tạo mẫu trang phục ngành TKTT và các bước thiết kế trong môn Tạo mẫu trang phục ngành TKTT 40

2.3 Xây dựng ý tưởng sáng tạo từ nghệ thuật Gothic và ứng dụng vào

thiết kế trang phục trình diễn Ấn tượng 52

2.3.3 Ý tưởng sáng tạo TKTT từ nguồn cảm hứng điêu khắc Gothic 62

2.3.4 Cách triển khai bài học 65

2.4 Thực nghiệm sư phạm 66

2.4.1 Nội dung, kế hoạch tổ chức thực nghiệm 66

2.4.2 Kết quả thực nghiệm 69

2.4.3 Đánh giá thực nghiệm 71

Tiểu kết 72

KẾT LUẬN 74

TÀI LIỆU THAM KHẢO 76

PHỤ LỤC 79

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết, lịch sử thế giới đã trải qua rất nhiều giai đoạn từ

sơ khai đến nay Mỗi giai đoạn, mỗi thời đại đều mang trong đó những đặc điểm riêng biệt, những dấu ấn làm nên cột mốc lịch sử Khi nhắc đến thời Trung cổ, hẳn ai cũng sẽ biết đến nghệ thuật Gothic xuất hiện và phát triển cực thịnh trong ba thế kỷ cuối cùng của Thời Trung Cổ Nghệ thuật Gothic

mở ra từ một phong cách không hoàn toàn giống phong cách Roman hay Byzantine Trong nó bao hàm 3 thành tố: Kiến trúc, điêu khắc và hội hoạ Hội họa vào thời kỳ này chia làm 4 mảng: bích họa, tranh trên ván gỗ, kính màu và tranh trong các bản thảo minh hoạ sách Nói tới điêu khắc Gothic, người ta nghĩ ngay tới những chi tiết được điêu khắc cực kì tỉ mỉ đến hoa mắt chóng mặt Các mô típ thực vật như hoa hồng, lá nho, hoa cẩm chướng được dùng làm hoạ tiết trang trí phong phú và lộng lẫy về hình và màu sắc Được sử dụng chủ yếu là để trang trí ngoại thất của nhà thờ và các tòa nhà tôn giáo khác Những tác phẩm điêu khắc Gothic đầu tiên được thể hiện là tượng các vị thánh và gia đình Thánh được tạc khắc trang trí trên các ô cửa

và cổng chính các nhà thờ ở Pháp và cũng như là những nơi khác Trong 3 thành tố này kiến trúc Gothic vẫn là thành tố gặt hái được nhiều thành tựu

và nở rộ nhất so với điêu khắc và hội hoạ, phần do những quy định nghiêm ngặt của giáo hội và những quy chuẩn đề ra khiến cho 2 thành tố này không được phát triển mạnh bằng Kiến trúc Gothic tạo nên một ấn tượng phong cách khá sắc nét, một phong cách thời thượng nhiều cảm xúc Nó là sản phẩm của sự kết tinh, được tỉa gọt thường xuyên cho đến khi thành công của nó mang tới những nét đặc trưng: hoành tráng của mái vòm đầu nhọn,

sự mỹ lệ của hoa văn chạm khắc nổi và tranh kính, cửa sổ hoa hồng đặc sắc giàu tính trang trí cùng sự kết hợp của nhiều vật liệu mà rất nhiều các giai đoạn kiến trúc khác không có Tồn tại qua gần năm thế kỷ, nghệ thuật Gothic được thể hiện rõ rệt nhất và tráng lệ nhất trong các nhà thờ lớn,

trong các thánh đường và một số các công trình dân dụng khác Nhiều công trình còn lại đến ngày nay là những kiệt tác kiến trúc vô giá được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới Với vẻ đẹp lộng lẫy, kiến trúc Gothic ngập tràn ánh sáng nhờ vào những mảng kính màu trên cửa sổ đã tạo lên

sự trang nghiêm, nguy nga, tuyệt tác và cực kỳ ấn tượng Chính vì sự đặc biệt này mà nó đã trở thành nguồn ý tưởng phục vụ cho chương trình bộ

môn Tạo mẫu trang phục 4 của khoa thiết kế thời trang trong bài thiết kế

trang phục ấn tượng Từ đây sinh viên có thể khai thác được rất nhiều các ý tưởng khác nhau từ nét đẹp của nghệ thuật Gothic: mái vòm, cửa sổ hoa hồng, bích hoạ, tranh kính, hoạ tiết chạm khắc nổi, để áp dụng vào làm trang phục trình diễn ấn tượng, mang những giá trị tạo hình độc đáo, sinh động, vừa đảm bảo tính thẩm mĩ vừa kế thừa phát huy điều mà từ lâu thế

giới thiết kế đã rất quan tâm và chú ý, tìm tòi và thể nghiệm Sự lựa chọn

và ứng dụng nghệ thuật Gothic trong giảng dạy Tạo mẫu trang phục cho sinh viên chuyên ngành thiết kế thời trang nhằm vừa đảm bảo tính thẩm mỹ vừa thể hiện sự kế thừa và phát huy là điều mà giới thiết kế từ lâu đã rất quan tâm, chú ý và tìm tòi thể nghiệm bởi nghệ thuật Gothic mang những giá trị tạo hình độc đáo, sinh động, gần gũi và phù hợp với nhiều thể loại trang phục Công trình kiến trúc điêu khắc, hội hoạ Gothic với nét đẹp kì

vĩ của nó đã tạo nên hứng thú cho bản thân em lựa chọn đề tài này "Ứng dụng nghệ thuật Gothic trong dạy học môn Tạo mẫu trang phục khoa Thiết kế Thời trang trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương"

2 Tình hình nghiên cứu

Trước đây, đã có nhiều công trình nghiên cứu về Thời trang, Lịch sử

thiết kế trang phục, Nghệ thuật Gothic, Lý luận dạy và học… ở các góc độ khác nhau Phần lớn hướng nghiên cứu của các tác giả đều giới thiệu tổng quan theo góc độ lý luận, phương pháp luận, lịch sử, văn hoá Những tài liệu liên quan tới luận văn gồm:

Các công trình nghiên cứu đến lịch sử kiến trúc Gothic

- PGS KTS Đặng Thái Hoàng, TSKH KTS Nguyễn Văn Đỉnh (2006),

Giáo trình Lịch sử kiến trúc thế giới (Tập 1), Nxb Xây dựng, Hà Nội [14]

(chương 8 từ trang 152 - 175) Giáo trình viết rất rõ về nguồn gốc ra đời của kiến trúc, cùng 5 giai đoạn phát triển của kiến trúc Gothic Ngoài ra giáo trình

còn phân tích rất rõ từng công trình kiến trúc tiêu biểu của kiến trúc Gothic

- KTS.TS Trần Trọng Chi (2003), Lược sử kiến trúc thế giới 1, Nxb

Xây dựng, Hà Nội [8] Tác giả đề cập đến kiến trúc Gothic từ trang 114 -

128 đề cập tới các đặc điểm tiêu biểu của Gothic như kết cấu mái vòm, cửa

sổ hoa hồng Tác giả nhấn mạnh vào kiến trúc Gothic tại Pháp, và các nhà thờ nổi bật thời kỳ này

- Trần Văn Tâm (2007), Giáo trình Lịch sử nghệ thuật, Trường Đại

học Đà Nẵng [22] Nghệ thuật kiến trúc Gothic được nhắc tới trong chương

II của Giáo trình Trong giáo trình tác giả đề cập đến 3 thời kỳ của hội hoạ Gothic gồm nghệ thuật Gothic nguyên thuỷ, Gothic quốc tế, Gothic hậu kỳ với các tên các hoạ sỹ và tác phẩm nổi tiếng thời kỳ bấy giờ

- Michael Levey (Huỳnh Văn Thanh dịch) (11/2008), Lịch sử nghệ

thuật Phương Tây, Nxb Mỹ thuật, Hà Nội, [17] Nội dung chương 3: Thế

giới Gothic từ trang 109 -146, Nhìn chung tác giả muốn nhận mạnh tới tôn giáo trong thời kỳ này, và phong cách Gothic nổi bật thể hiện qua những nhà thờ đồ sộ, và tự biểu thị mình qua những tác vật thế tục có tính chất tôn giáo Tác giả cũng có sự so sánh nội ngoại thất nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic và Romanesque thời trước Các nhà thờ được nhắc tới như nhà thờ Saint Denis, nhà thờ Amiens, nhà thờ Chartres, nhà thờ Well, Tác giả ngoài nhắc tới kết cấu mái vòm, cửa sổ hoa hồng, tranh kính trong nội thất nhà thờ mà còn nhắc tới các tác phẩm điêu khắc, hội hoạ thời kỳ này

Các công trình nghiên cứu đến thiết kế thời trang và phương pháp giảng dạy thiết kế thời trang

- Trần Thủy Bình (2005), Giáo trình mỹ thuật trang phục, Nxb Giáo

dục, Hà Nội, [6] Giáo trình không chỉ cung cấp những nội dung cơ bản, cô đọng nhất về lịch sử trang phục, mà cả kiến thức về thời trang và mốt Giáo trình gồm 2 phần: phần lịch sử thời trang giới thiệu khái quát về thói quen, thị hiếu thẩm mỹ, tập quán mặc trong quá khứ của dân tộc trên thế giới và Việt Nam Phần thứ hai bàn về màu sắc, các yếu tố khác của mỹ thuật trang phục,

bố cục và các thủ pháp xây dựng bố cục, hiệu quả mà các bố cục đem lại

- Bộ môn Sáng tác thiết kế, (2013) Phương pháp Tạo mẫu trang phục

ứng dụng đào tạo chuyên ngành TKTT trường ĐHSP Nghệ thuật TW,

Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, Hà Nội [2]

Đây là đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, được coi như tài liệu giảng dạy của bộ môn Sáng tác thiết kế, khoa TKTT Nhóm tác giả cung cấp đầy đủ những khái niệm chuyên ngành, phương pháp thiết kế các thể

loại trang phục có trong chương trình học môn tạo mẫu

Nhưng tôi nghiên cứu kiến trúc Gothic để đưa vào giảng dạy môn Tạo

mẫu trang phục 4, cụ thể hơn là bài thiết kế trang phục trình diễn ấn tượng

Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu cụ thể nào nói về vấn đề ứng dụng kiến trúc Gothic vào giảng dạy môn Tạo mẫu trang phục chuyên ngành thời trang, phù hợp với nội dung chương trình đào tạo ngành TKTT của trường Đại học Sư phạm nghệ thuật Trung ương

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Kết quả của nghiên cứu này sẽ có tính ứng dụng, làm tài liệu tham khảo cho sinh viên và giảng viên khoa TKTT của trường ĐHSP Nghệ thuật Trưng ương

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến đề tài: các khái niệm về nghệ thuật Gothic, khái niệm về trang phục, khái niệm về thời trang ấn tượng, nghiên cứu về lịch sử hình thành và các đặc điểm nổi bật của nghệ thuật Gothic và nội dung chương trình đào tạo ngành TKTT và nội dung môn Tạo mẫu trang phục, khảo sát thực trạng việc dạy và học khoa TKTT

Ứng dụng nghệ thuật Gothic vào thiết kế trang phục trình diễn ấn tượng

và đưa ra giải pháp để nâng cao chất lượng dạy và học cho SV khoa TKTT

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Phương pháp dạy học môn Tạo mẫu trang phục 4

Nghệ thuật Gothic

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu ứng dụng trong môn Tạo mẫu trang phục 4

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích tổng hợp: Tổng hợp thông tin qua sách và các

tài liệu tham khảo nhằm dựa trên nền tảng đã có xây dựng sáng tạo ra cái mới

- Phương pháp phỏng vấn, điều tra: Tiến hành quan sát, dự giờ, chủ

động quan sát hoạt động của cô và trò trong quá trình dạy và học môn Tạo mẫu trang phục va tiến hành khảo sát thực trạng với hệ thống câu hỏi để thăm dò ý kiến

- Phương pháp thực nghiệm: Để kiểm tra kết quả phương pháp

nghiên cứu

- Phương pháp liên ngành: Tổng hợp thông tin từ các ngành liên quan,

lịch sử mỹ thuật, kiến trúc và thời trang

6 Những đóng góp của luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu khoa học mang tính định hướng cho sinh viên lựa chọn ý tưởng để TKTT mang tính ứng dụng cao, lấy ý tưởng từ nghệ thuật Gothic để có thể làm những bộ sưu tập giao lưu với nền văn hóa của phương tây đặc biệt là văn hóa Pháp

Luận văn còn góp phần làm tài liệu tham khảo cho giảng viên, các

em sinh viên đang học khoa TKTT tại trường ĐHSPNTTW

Rút ra các phương pháp ứng dụng các nghiên cứu liên ngành cho môn Tạo mẫu trang phục của khoa TKTT mà nghệ thuật Gothic là một điển hình

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn gồm 2 chương:

Chương 1: Khái quát chung về nghệ thuật Gothic và thực trạng môn Tạo mẫu trang phục

Chương 2: Ứng dụng nghệ thuật Gothic vào việc dạy thiết kế trang phục trình diễn ấn tượng

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGHỆ THUẬT GOTHIC

VÀ THỰC TRẠNG MÔN TẠO MẪU TRANG PHỤC

1.1 Một số khái niệm sử dụng trong đề tài

1.1.1 Khái niệm “nghệ thuật Gothic”

Thời Trung Cổ kéo dài từ lúc thành Roma sụp đổ vào năm 410 sau Công nguyên cho tới đầu Thời Phục Hưng, thế kỷ 15 [22] Nghệ thuật Gothic xuất hiện và phát triển cực thịnh trong ba thế kỷ cuối cùng của Thời Trung Cổ, khi vừa trải qua thời kỳ tối tăm Phong cách này ban đầu được

lấy tên là francigenum opus, dịch nôm na là tác phẩm của người Pháp, do

đó chứng thực ưu tiên của người Pháp trong việc tạo ra phong cách này Theo thuật ngữ kiến trúc những người Ý thời Phục hưng là Gothic Người

Ý dùng từ Gothic để chỉ thời kỳ này với dụng ý xấu, với khái niệm man rợ

và kinh dị nhằm ám chỉ một dân tộc thuộc người Đức cổ ở miền Bắc là người Goths, đã từng tràn vào cướp phá thành Roma năm 410 Vào cuối thế kỷ 14, nghệ thuật Gothic đã phát triển hướng tới một phong cách thế tục và tự nhiên hơn được gọi là Gothic quốc tế, tiếp tục cho đến cuối thế kỷ

15 Ngày nay, thuật ngữ Gothic được sử dụng để đề cập cụ thể đến nghệ thuật và kiến trúc của các nhà thờ châu Âu trong thế kỷ 12-15, đã thay thế phương pháp xây dựng của người La Mã Phần lớn niềm đam mê với thời

kỳ Gothic bắt nguồn từ các trang trí cách điệu phức tạp và cửa sổ kính màu rực rỡ kết hợp với các tác phẩm điêu khắc rất thực tế ở các nhà thờ

Nghệ thuật Gothic có rất nhiều thành tựu nổi bật Khác với nghệ thuật Roman thiên hướng trải rộng theo chiều ngang, nghệ thuật Gothic là một phong cách thẳng đứng, luôn chiếm lĩnh đỉnh chiều cao và đôi khi vượt qua cả giới hạn của tính khả thi về mặt kỹ thuật Sự ra đời của nghệ thuật Gothic đại diện cho một sự tổng hợp thành công và đầy cảm hứng về tôn giáo, triết học và nghệ thuật, cho việc thống nhất các lý tưởng thế tục

Nghệ thuật Gothic bao hàm 3 thành tố kiến trúc, điêu khắc và hội hoạ Trong đó kiến trúc nổi bật hơn cả Kiến trúc Gothic là một phong cách kiến trúc bắt đầu phát triển từ nửa sau thời Trung cổ ở Tây Âu khoảng thế kỷ thứ 12 đến thế kỷ 16 chủ yếu là Pháp sau đó lan sang Đức, Anh, Ý [14; tr.152] Kiến trúc Gothic được thể hiện rõ rệt nhất và đẹp nhất trong các nhà thờ lớn với vẻ bí ẩn và lạ lẫm, trong các thánh đường và một số các công trình dân dụng Nhiều mẫu công trình kiến trúc nhà thờ còn lại đến ngày nay Trong số chúng, ngay những công trình nhỏ nhất cũng mang vẻ đặc trưng, phần vì không có 2 công trình kiến trúc Gothic nào lại giống hệt

nhau Kiến trúc Gothic mang đến những đặc điểm tiêu biểu nhất mái

vòng và có đầu nhọn, nhấn mạnh vào những hình khối theo chiều thẳng đứng, và tập trung vào những hệ cột mảnh, trần cao mở rộng với sự kết hợp của những vật liệu như kính Nhờ vào kiến trúc mái vòng cung và

có đầu nhọn, cộng với hệ thống cửa sổ kính rộng nên những ngôi nhà theo kiến trúc này có nhiều ánh sáng

1.1.2 Khái niệm “Trang phục”

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, trang phục bao gồm “các loại đồ

mặc (áo, quần, …), đồ đội (mũ, nón, ô, …), đồ đi (giày, dép, guốc, …), ngoài ra còn bao hàm các thứ trang phục, các đồ trang sức [20; tr.523]

Trang phục là một trong những nhu cầu tất yếu của con người, xuất hiện từ rất lâu từ thời nguyên thuỷ với mục đích là giữ ấm và bảo vệ cơ thể Với sự phát triển của loài người, trang phục cũng thay đổi và có nhiều chức năng khác nhau Theo TS Trần Thuỷ Bình, các chức năng của trang phục được chia làm nhiều cấp độ gồm có: Chức năng thứ nhất “trang phục chúng ta sử dụng bảo vệ chúng ta được an toàn” [6; tr.11] Tạo hoá không

ưu ái cho con người có bộ lông ấm áp như lông thú hay cứng cáp như bò sát, để chống chọi lại điều kiện khí hậu bất ổn, cơ thể chúng ta cần áo quần

để che mưa, che nắng, giữ ấm cơ thể Hoặc trong môi trường làm việc nguy

hiểm quần áo bảo hộ còn giúp tránh thương tích Chức năng thứ 2 “trang phục giúp chúng ta đáp ứng nhu cầu tâm lý trong quá trình giao tiếp xã hội” [6; tr.11] Mỗi độ tuổi, giới tính cần loại trang phục phù hợp Đặc biệt trong các hoàn cảnh giao tiếp như đám cưới, hội nghị, nghi lễ,… cần những loại trang phục phù hợp Chức năng thứ 3 “trang phục thể hiện đẳng cấp và địa vị xã hội” [6; tr.12] Vd trong một vở kịch, mỗi một diễn viên có 1 bộ trang phục riêng thể hiện vị trí của mình trong xã hội từ vua, chúa, quan lại,

nô tì… Trang phục chính là một phương tiện hữu ích diễn đạt thân phận của mỗi người trong xã hội cùng phong tục tập quán, tôn giáo, bản sắc riêng của mỗi dân tộc Chức năng cuối cùng “trang phục thể hiện cái tôi của mỗi người” [6; tr.12] Trang phục ngoài tô điểm làm đẹp cho người mặc, còn thể hiện khiếu thẩm mỹ, phong cách riêng của người mặc

Khi nghiên cứu trang phục thì màu sắc, phom dáng, chất liệu, hoa văn,… của trang phục là yếu tố quan trọng Trong thiết kế thời trang, việc vận dụng những yếu tố mỹ thuật trong trang trí, tạo dáng trang phục là một

xu thế Thông qua những hoạt động này, những giá trị tiêu biểu trên trang phục được quảng bá rộng rãi, trong quá trình giao luu, hội nhập sâu rộng như hiện nay

1.1.3 Khái niệm “Trang phục trình diễn ấn tượng”

Trang phục trình diễn ấn tượng là trang phục được thiết kế đặc biệt

có tính cường điệu cao, gây ấn tượng mạnh về thị giác, tạo cảm giác mới lạ nhằm quảng bá cho mội nội dung có chủ định [2; tr.130]

Để tạo được sự ấn tượng trong trang phục trình diễn ấn tượng cần đáp ứng được ý tưởng rõ ràng và đạt được một mục đích sử dụng nhất định với việc kết hợp đường nét, màu sắc, kết cấu, phom dáng trang phục Trang phục trình diễn ấn tượng là một xu thế thời trang khá khác biệt Nó thể hiện

sự thăng hoa trong sáng tạo nghệ thuật của nhà thiết kế Vì lẽ đó mà trang phục ấn tượng không mang tính ứng dụng cao trong đời sống thường ngày

mà chủ yếu xuất hiện trên các sàn diễn thời trang mang tính nghệ thuật, giải trí cao Là sản phẩm mang tính nghệ thuật cao với ý đồ sáng tạo của nhà thiết kế, trang phục trình diễn ấn tượng đạt hiểu quả đặc biệt hấp dẫn tới thị giác thông qua màu sắc, kết cấu và hiệu ứng ánh sáng sân khấu

Trải qua quát trình hình thành và phát triển phồn vinh của làng thời trang, để tạo được sự ấn tượng cho các mẫu trang phục mới của mình thì các nhà thiết kế thời trang phải tìm kiếm cho mình những ý tưởng mới lạ, độc đáo, sáng tạo Tuy nhiên sự ấn tượng trong thiết kế không vi phạm về thu`ần phong, mỹ tục trong văn hoá Thiết kế thời trang đươc xem như một môn nghệ thuật ứng dụng đòi hòi nhà thiết kế phải có tài năng và óc sáng tạo không ngừng nghỉ Những mẫu thiết kế ấn tượng phải rõ ràng về ý tưởng, đáp ứng được sự nhận biết từ cái nhìn đâu tiền về cái cảm của ý tưởng Yếu tố ấn tượng biểu đạt trong các mẫu trang phục trình diễn có tính thuận lợi hơn bởi tính chất riêng biệt của thể loại trang phục này, việc thoải mái tự do trong sáng tạo từ phom dáng, chất liệu đến màu sắc

1.2 Khái quát về lịch sử hình thành và đặc điểm của nghệ thuật Gothic

1.2.1 Vài nét về lịch sử hình thành

Được sinh ra từ các truyền thống của phong cách Byzantine và Roman nghệ thuật Gothic đã đóng vai trò chủ yếu trong nền nghệ thuật hậu Trung Cổ Nghệ thuật Gothic bắt đầu vào thế kỷ thứ 12 ở Pháp và phát triển lan khắp châu Âu cho đến thế kỷ thứ 15 Đây là giai đoạn mà những giá trị truyền thống nghệ thuật đều phải mang tính quy chuẩn, cùng với đó

là những ràng buộc tôn giáo khắt khe, khiến cho sự sáng tạo cá nhân của người nghệ sĩ bị hạn chế Vào thời gian đó, chất lượng của một tác phẩm được đánh giá bởi độ đa dạng các loại chất liệu được sử dụng và các kỹ năng được áp dụng trong tác phẩm đó Nghệ thuật Gothic được phân biệt với những thể loại trước đó bởi chủ nghĩa tự nhiên đậm nét hơn trong hình khối và dáng điệu của các chân dung, cũng như cách sử dụng hoa văn,

đường nét và màu sắc ấn tượng hơn, cho phép người nghệ sĩ thêm nhiều tự

do để thể hiện

Nghệ thuật Gothic bao gồm 3 thành tố chính: hội hoạ, điêu khắc, kiến trúc Trong đó kiến trúc nổi bật hơn cả Phát triển sau kiến trúc Roman với những thành công cùng nhiều hạn chế, là bước chuẩn bị cho sự ra đời của kiến trúc Gothic được coi là kiến trúc của tài nghệ đỉnh cao của những

tư duy kỹ thuật rất táo bạo Kiến trúc Gothic xuất hiện năm 1140 dưới thời vua Louis VII [8; tr.114] hình thành ở Tây Âu, trước hết là ở Pháp sau đó lan sang Đức, Anh, Italia

Vào thế kỷ XII, xã hội phong kiến Tây Âu đã có nhiều sự thay đổi lớn với sự phát triển của ngành kinh tế thương phẩm thành thị Sau sự tan

rã của nền kinh tế tự cung tự cấp trước đó, kéo theo nhiều thắng lợi của hành hội thủ công nghiệp Ngôn ngữ các địa phương được hình thành rõ nét và nghệ thuật dân gian phát triển Thành thị Tây Âu giai đoạn này phát triển khá mạnh và chia ra làm 3 loại đô thị: thành phố lãnh địa của chủ phong kiến, thành phố thương nghiệp và thủ công nghiệp và cuối cùng là thành phố tôn giáo [14; tr.152] Quyền lực của giáo hội trở nên rất thịnh vượng và có sức ảnh hưởng lớn, góp phần tạo điều kiện cho kiến trúc tôn giáo phát triển mà nổi bật lên chủ yếu là các nhà thờ, dinh thự

Nhìn chung, các loại thành phố trên đều có nhà thờ Nhà thờ Gothic được xây dựng trong các thành phố nhằm phô diễn sự bề thế và kiêu hãnh của nó, gần gũi với nhà thờ Roman của thành phố nhưng lại không giống với nhà thờ Roman của các tu viện Nhìn toàn cục, nhà thờ Gothic có những bước tiến về nhiều mặt so với nhà thờ Roman

Kiến trúc Gothic bao gồm những loại hình chủ yếu sau đây: Nhà thờ, quảng trường thành phố, toà thị chính, các trụ sở hang hội thủ công nghiệp, thương nghiệp, thành quách, cung điện, lâu đài và nhà ở

Kiến trúc Gothic theo một số nghiên cứu, được chia thành 5 giai đoạn phát triển:

Giai đoạn thứ 1(nửa cuối thế kỉ XII): Chuyển từ kiến trúc Roman sang kiến trúc Gothic, giai đoạn này còn mang đặc điểm kiến trúc Roman

Giai đoạn thứ 2 (thế kỉ XIII): Giai đoạn Gothic chính thống - 1, đây là giai đoạn Gothic hoàn chỉnh và đỉnh cao của nghệ thuật xây dựng, sử dụng cung gãy lưỡi mác, không gác lửng, sử dụng mặt bằng công trình hình vuông hoặc hình chữ nhật, bên trên có vòm 6 múi Cột chịu lực lớn, đôi khi sử dụng nhiều cột, không gian nhận nhiều ánh sang thông qua cửa kính

Giai đoạn thứ 3 (thế kỉ XIV): Giai đoạn Gothic chính thống - 2, đặc trưng của giai đoạn này là cửa sổ tròn lớn ở mặt đứng có các nan hướng tâm, cửa sổ này có hình dáng giống hoa hồng nên gọi là cửa “hoa hồng”, cột của công trình nhỏ hơn giai đoạn thứ 2, vòm mái trở về loại 4 múi

kiến trúc lúc này rất phức tạp, đắp điếm, hình thức quai giỏ và chạm trổ nhiều nhánh cây, hoa lá được sử dụng nhiều trong điêu khắc và bên ngoài công trình; vòm mái giai đoạn này vẫn sử dụng 4 múi

mang hình thức chính của kiến trúc Gothic chủ yếu ở giai đoạn chính thống - 3 nhưng

Phong cách Gothic rất thịnh hành ở Pháp với hơn ba thập niên: từ những năm cuối của thế kỷ XII đến một phần tư của thế kỷ XII là thời kỳ đỉnh cao của phong cách Gothic, khởi đầu là giai đoạn “toả sang”mang phong cách của các nhà thờ Thiên chúa giáo được xây dựng trong khoảng 1260-1380 và sau đó là giai đoạn”rực cháy” được xây dựng khoảng những

là sử dụng những đường nét lượn sóng như các ngọn lửa đang lung linh cháy trong một số bộ phận Kiến trúc

1.2.2 Đặc điểm của kiến trúc Gothic

Nghệ thuật Gothic nổi tiếng nhất với kiến trúc “Kiến trúc Gothic thanh thoát, nhẹ nhàng là sự đối nghịch với kiểu kiến trúc Roman nặng nề, khép kín” [8; tr.115] Kiểu kiến trúc này được áp dụng trong nhà ở, trong các toà lâu đài, cung điện, toà nhà thị chính, trong xây dựng đô thị và đặc biệt là trong xây dựng nhà thờ với số lượng và quy mô vô cùng lớn Nhà thờ Gothic thường có các vòm chống hoành tráng, từ đó có thể xây tường mỏng hơn và dung nhiều kính màu để trang trí và gia tăng ánh sáng trong thánh đường Các đặc điểm cơ bản như kính màu, mái vòm bán nguyện huy hoàng và trang trí bên ngoài rất chi tiết giúp chúng ta dễ dàng phân biệt được kiến trúc Gothic với những phong cách kiến trúc khác Kiến trúc Gothic hình thành ở Tây Âu, sau thời kỳ kiến trúc Roman, kéo dài từ giữa thế kỷ XII đến cuối thế kỷ XVI trước hết là tại Pháp và lan sang các nước Châu Âu như Anh, Đức, Italia, …[14; tr.152] Ta có thể nhận biết kiến trúc Gothic bằng những đặc điểm chính sau đây:

“Mặt bằng điển hình của kiến trúc Gothic là các baxilica ba nhịp (hoặc năm nhịp) hình chữ thập, phát triển từ kiến trúc Roman” [8; tr.116], cửa vào hướng Tây luôn được trang trí lộng lẫy nhất

Các công trình kiến trúc phong các Gothic thường rất đồ sộ “có chiều cao từ 38-42m, riêng tháp lấy ánh sang cao đến 60 mét” [14; tr.154] Các công trình kiến trúc Gothic phía bên trong luôn ngập tràn ánh sáng và màu sắc vì có rất nhiều cửa sổ rộng và tranh kính cầu kỳ có vẽ nhiều trang thánh Nổi bật là các cửa sổ Hoa hồng rất lớn và giàu tính trang trí được đặt

ở phía Nam và Bắc Các cửa số kính màu (tranh kính) được sử dụng rộng rãi trong quy mô kiến trúc vừa lấy ánh sáng vừa là trang trí đặc biệt “cửa sổ kính màu ở mặt đứng có thể lớn tới 8- 12 mét” [14; tr.154]

Đặc điểm nổi bật nhất của kiến trúc Gothic là kết cấu sử dụng mái vòng nhọn hình múi có sống, khung sườn và cuốn bay chịu lực tạo nên cảm

giác về độ cao của công trình kiến trúc gothic nhìn từ phía trong Các tác phẩm điêu khắc kiến trúc cũng như kính màu được sử dụng rộng rãi

Trong những loại hình kiến trúc phong cách Gothic, tiêu biểu và dễ nhận biết nhất là các công trình nhà thờ Hệ thống kết cấu nhà thờ Gothic nhìn chung đều mang đầy đủ những đặc điểm tiêu biểu nổi bật của kiến trúc Gothic Ngoài ra còn theo một số quy luật như sau: Mặt đứng phía Tây (mặt chính) của nhà thờ Gothic tuân theo những chế định nhất đinh, từ dưới lên trên được chia làm ba phần (ba tầng): phần dưới cùng là cửa, thường có

ba hốc cửa rất sâu (chiều sâu của hốc có thể chiếm hẳn một bước nhà) [14; tr.158] Phần giữa ở chính giữa cửa sổ tròn to bằng kính màu được tô điểm như những bông hoa hồng, phần trên cùng là hành lang và hai tháp chuông Kết cấu nhà thờ Gothic là một trong những sáng tạo đặc biệt nhất, tạo cho kiến trúc nhà thờ những ưu việt và vẻ đẹp đặc biệt, mà trước đó các hệ thống kết cấu, kể cả những nền kiến trúc phát triển cao như La Mã cổ đại, cũng chưa đạt được

1.2.2.1 Mái vòm trong kiến trúc Gothic

Đến thế kỷ XII, kiến trúc Gothic xuất hiện ở Pháp mang đến làn gió mới của sự sáng tạo độc đáo Thay vì sử dụng cung tròn như kiến trúc Roman thì kiến trúc Gothic lại thể hiện ở những đường nét nhẹ nhàng nhờ

sử dụng cung gãy và bằng một số kỹ thuật mới như tạo những hàng cột bên vững chãi, là bộ cung kép để đỡ mái bên kiến trúc Gothic đã giải quyết những hạn chế của kiến trúc Roman Các kiến trúc sư Gothic đã tạo ra một

hệ thống vòng cung gãy, bắt đầu từ những đầu cột chính và giao cắt nhau tại trung tâm của vòm nhằm nâng cao vòm nhà Chúng ta có thể dễ dàng phân biệt kiến trúc Gothic với Roman qua các vòm nhọn, các mi cửa, chúng không còn là cung tròn mà là một nửa hình thoi Sau này, Gothic có thay đổi là hai cánh cung nối nhau ở đỉnh nhọn, mang tới sự giao thoa phối hợp hai thể thức Roman và Gothic vừa giải quyết được vấn đề chiều cao

cho công trình, vừa giải quyết được phần tạo dáng cho các vòm, vòng cung đẹp hơn, mềm mại hơn Tạo ra sự vươn cao trên bầu trời, ánh sáng chan hoà trong lòng thánh đường làm lên một không gian kiến trúc tôn giáo uy nghi, bề thế và trang nghiêm Kết cấu hệ thống nhà thờ Gothic giúp tiết kiệm được nhiều vật liệu cho vòm, chiều dày của vòm chỉ còn khoảng 25-30cm, vòm mái hình múi có sống còn hợp được nhiều loại mặt bằng khác nhau [14; tr.160]

Trong các công trình kiến trúc Gothic, khi xây dựng vòm mái hình chữ nhật, thông thường người ta gập mái cong hai chiều rất phức tạp, khi mặt chiếu bằng của nó là hình chữ nhật, chiều cao của cuốn vẫn bằng nhau, nên khi xử lý kiến trúc vòm có múi đơn giản hơn rất nhiều Hệ thống kết cấu của vòm Gothic không còn có một gắn bó nào với kết cấu của kiến trúc

La Mã cổ đại, tính chất cách tân của kiến trúc Gothic có được là nhờ những cuộn nhọn (đến từ kiến trúc phía Đông, mái vòm có bốn cuộn nhọn có múi đỡ) [14; tr.154]

Kiến trúc mái vòm nhà thờ Gothic được chia ra làm ba loại: Vòm

sống bốn mũi có hình chiếu mặt bằng hình chữ nhật, vòm có sống sáu mũi

có hình chiếu hình chữ nhật và vòm nhiều sống và nhiều múi hình sao có

mặt chiếu hình chữ nhật

Tải trọng được phân chia ra bốn chân vòm truyền tải xuống cột và một phần của tải trọng xuống cuốn bay Cuốn bay (Flying buttess) là một trong những thành phần quan trọng của hệ thống kết cấu nhà thờ Gothic Nó làm giảm tiết diện của cột khiến cho công trình có thể mở cửa

sổ lớn được và làm cho đường nét kiến trúc thêm thanh thoát, đồng thời chia sẻ tải trọng với cột của vòm Cuốn bay là một sáng tạo lớn khác cho kiến trúc Gothic, bao gồm những cuốn nghiêng trong không trung và những bệ cột đứng Cuốn bay khá giống với những cột bổ trụ, được xây

dựng nhằm mục đích đỡ những lực đạp ở bề mặt, góp phần làm cho gắn bó hơn mối liên kết giữa nhịp lớn ở giữa và nhịp biên, khiến cho kích thước một cột của hai bộ phận này giảm nhỏ [14; tr.160]

“Sự ra đời của hệ thống vòm cột Gothic ở thế kỷ 12 có thể coi như bước nhảy vọt quan trọng không chỉ đơn thuần về mặt chịu lực, mà nó còn đưa lại những hiệu quả rất cao về mặt biểu cảm nghệ thuật, có khả năng thể hiện triệt để tư tưởng vươn lên trời của đạo giao thời Trung cổ” [8; tr.211]

1.2.2.2 Tranh kính trong kiến trúc Gothic

Trong kiến trúc Gothic, các nhà thờ có nhiều khoảng trống, phù hợp với thể loại tranh ghép kính màu Bằng nhiều lớp kính màu, thể loại tranh kính này đã tạo hiệu quả trang trí cao Khi ánh sáng mặt trời chiếu qua các lớp kính tạo ra một lớp ánh sáng huyền ảo, gợi không khí huyền bí linh

thiêng trong nhà thờ

Những bức tranh kính sơ khai được phát hiện làm ở Ai Cập và có niên đại thế kỷ thứ II trước Công nguyên Đến thế kỷ thứ I, người Roman

đã biết sử dụng kính làm cửa sổ để lấy ánh sáng Hàng nghìn năm nay kính

và kính màu đều được chế từ chất silicat lấy từ cát, trộn lẫn đá vôi cộng thêm các phụ gia như muối rồi đem luyện ở nhiệt độ gần 3000 độ C Để kính có màu sắc khác nhau người ta cho thêm các chất oxit kim loại khác nhau vào hỗn hợp kính nóng chảy trong quá trình luyện kính Xưa kia cũng như hiện nay những tấm kính màu đắt tiền nhất luôn luôn là màu đỏ, vàng, vàng cam và màu đỏ tía Khởi thuỷ của tranh kính là các tác phẩm kim hoàn, kết hợp giữa kính với vàng, do các thợ kim hoàn làm ra Sau này người ta dùng các khung sắt để gắn các mảnh kính lại với nhau và nhờ đó tranh kính mới có cơ hội ứng dụng rộng rãi với kích thước lớn hơn Hiện nay người ta vẫn còn lưu giữ được một số chi tiết kính màu đơn sơ từng

được sử dụng để trang trí nhà thờ Thánh Martin ở Tours, làm vào thế kỷ thứ IV sau công nguyên

Đến thế kỷ thứ X, lúc này tranh kính cửa sổ mới bắt đầu được coi là một lĩnh vực nghệ thuật, nhưng chủ yếu chỉ phục vụ cho các công trình kiến trúc Ki-tô giáo Những bức tranh kính hoành tráng có khả năng toả sáng nhờ ánh sáng tự nhiên đã tạo nên vẻ đẹp lộng lẫy và huyền bí, làm tăng thêm phần không khí linh thiêng cho các thánh đường Bởi vậy ngay

từ thời Trung cổ nghệ thuật tranh kính màu được coi là một bộ phận không thể thiếu trong việc truyền bá Ki-tô giáo và được coi là công trình do Chúa Trời sáng tạo ra Dấu tích của năm bức tranh kính trên các cửa sổ nhà thờ Augsburg Cộng hoà liên bang Đức được coi là những bằng chứng cổ nhất (làm vào thế kỷ thứ X), có giá trị nhất đối với lịch sử nghệ thuật tranh kính còn sót lại đến hôm nay, mô tả khuôn mặt của các nhà tiên tri trong kinh thánh

Vào thế kỷ thứ XII, nghệ thuật tranh kính mới thực sự phát triển với

sự ra đời một trường phái kiến trúc mới Linh mục Suger là một người bạn tâm phúc của vua Louis VI và Louis VII cai quản nhà thờ Saint Denis ở Paris (1122 - 1151) là người có công khởi xướng nền nghệ thuật tranh kính [17; tr.118] Nhờ được các vị hoàng đế cấp tiến ủng hộ nên Suger đã mạnh dạn cải tiến kiến trúc nhà thờ Thiên Chúa giáo một cách cơ bản Đã tạo ra một dòng kiến trúc lẫy lừng, trường phái Gothic, kéo theo đó là nghệ thuật tranh kính, một bộ phận gắn kết hữu cơ với kiến trúc Gothic Chỉ chưa đầy một thế kỷ sau hàng trăm công trình Gothic đã nối tiếp mọc lên khắp châu

Âu, mà linh hồn và điểm nhấn quan trọng nhất lại chính là các công trình bằng kính - những chiếc cửa sổ lộng lẫy, làm con người ta không thể không choáng ngợp với những bức có độ cao trên hai mươi mét Nhưng thật đáng tiếc, cuộc cách mạng Pháp đã phá huỷ hầu hết những tác phẩm tranh kính

có giá trị nhất của nhà thờ Saint Denis Tuy nhiên Saint Denis đã thực hiện được sứ mệnh quan trọng là mở ra một kỷ nguyên kiến trúc mới huy hoàng

và kéo theo đó là sự phát triển rực rỡ của dòng nghệ thuật tranh kính và kỹ nghệ sản xuất kính màu

Sau này nước Anh bị người Normandy chiếm đóng nghệ thuật tranh kính cũng đã được truyền bá sang Anh Những tác phẩm tranh kính nổi tiếng mà ngày nay chúng ta còn thấy được ở Toà giáo hội Trưởng lão ở xứ York có niên đại năm 1150 là do chính các nghệ nhân của Pháp làm ra Chẳng bao lâu sau các công trình kiến trúc Gothic và tranh kính màu đã xuất hiện ở và phát triển huy hoàng ở Đức và xứ Fleming Trước thế kỷ XII, tranh kính chỉ có kích thước nhỏ bởi kiến trúc của các nhà thờ Ki-tô chủ yếu theo phong cách Byzantium và Roman, được liên kết bằng những bức tường dày, có nhiều cột lớn chịu lực đỡ các mái vòm hoặc khung tò vò

đồ sộ Kỹ thuật mái vòm của Gothic cho phép giảm bớt sức chịu lực đè lên các bức tường mà nhờ đó có thể mở rộng tối đa các khoảng rỗng để đón nhận ánh sáng tự nhiên và cũng là cơ hội để tranh kính phát huy hết cỡ công năng của mình [8; tr 117] Bức tranh kính màu lớn nhất của thế kỷ XII

là những tấm kính vẽ màu được gắn bằng những thanh sắt thẳng Kiến trúc Gothic có thể được coi là một cuộc thử nghiệm về lòng can đảm, khích lệ châu Âu mạnh dạn từ bỏ quá khứ Trung Cổ để bước vào giai đoạn Phục Hưng Những nghệ nhân của nghệ thuật tranh kính có được những cơ hội mới để sáng tạo ra cả một thiên đường tranh kính màu mới Điển hình vô song cho nền nghệ thuật tranh kính giai đoạn này là nhà thờ Chartes ở Pháp Không biết bằng cách nào các nghệ nhân làm kính đã chế tạo ra được những tấm kính với chất liệu hoàn toàn mới, có khả năng thẩm thấu toàn bộ ánh sáng tự nhiên từ bên ngoài, và nhờ sự khúc xạ đặc biệt mà các bức tranh kính khổng lồ này có được hiệu ứng quang học hoàn toàn khác

thường, huyền ảo và hài hoà đến mức mà trước đó người ta chỉ dám ước

mơ Rất nhiều tác phẩm bất hủ đã được sáng tạo trong giai đoạn này, nhưng

do chiến tranh, nạn đói kém và dịch bệnh triền miên nên đến nay chỉ còn lưu lại được một số ít

1.2.2.3 Cửa sổ hoa hồng của kiến trúc Gothic

Kiến trúc Gothic gắn liền với thiết kế các nhà thờ, với vẻ bí ẩn và lạ lẫm nên còn gắn liền với khái niệm "man rợ và kinh dị" Tới thế kỉ XIV, xuất hiện cửa sổ tròn trang trí hướng tâm kiểu “hoa hồng” Thế kỷ XV, xuất hiện cung “quai giỏ”, chạm nhiều nhánh lá như ngọn lửa Cửa sổ hoa hồng có thể được nhìn thấy trong tất cả các Thánh đường Gothic lớn của miền Bắc nước Pháp “Những người thợ chạm khắc các gờ cửa, các hoạ tiết

đá rất tinh vi, nhất là các cửa độc đáo hình hoa hồng xen giữa các mảng kính nhiều màu” [8; tr.116] Bắt nguồn từ sớm và cửa sổ hoa hồng có thể được nhìn thấy trong các loại khung cửa sổ khác nhau khác nhau trong suốt thời kỳ Trung Cổ

Cửa sổ hoa hồng là đặc trưng của kiến trúc nhà thờ Gothic và cũng là nét hấp dẫn bậc nhất của loại kiến trúc này Cửa sổ hoa hồng là những cửa

sổ bằng kính nhiều màu, có thể vẽ trên đó nhiều tranh thánh Ánh sáng chiếu qua cửa kính đó, khi vào nhà thờ sẽ được biến đổi thành các màu sắc khác nhau Điều này làm cho không gian bên trong nhà thờ sáng một cách huyền ảo Cửa sổ hoa hồng với nhiều màu sắc rực rỡ nhắc nhở mọi người rằng: mỗi người như một sắc màu, thật đặc biệt Nhưng những đứa con của Chúa sẽ còn đẹp hơn thế nếu chúng ở bên cạnh nhau, đồng tâm với nhau Những chiếc cửa sổ hình tròn đặc trưng được bố trí xen kẽ các khối đá hộc

đã góp phần làm cho các khối đá trở nên nhẹ nhàng, tao nhã Loại cửa này được phổ biến rất nhanh và sau này được gọi là những chiếc cửa sổ “hoa hồng”, vì chúng có dáng dấp như những bông hoa khổng lồ đang nở Chiếc

cửa sổ “hoa hồng” tại nhà thờ Đức Bà Paris được coi là những chiếc cửa sổ bằng tranh kính nổi tiếng nhất, hoàn hảo nhất

Tóm lại trong kiến trúc Gothic có rất nhiều khía cảnh để khai thác

làm ý tưởng thiết kế trong thiết kế thời trang Những đường nét kết cấu của kiến trúc mái vòm, của sổ hoa hồng rất phù hợp để xây dựng bố cục, kết cấu của trang phục Những hình ảnh giàu tính trang trí cụ thể như tranh kính trong nhà thờ Gothic là nguồn tư liệu để đưa vào ứng dụng trong thời trang Tuy nhiên, xu hướng thời trang tối giản hiện đang lên ngôi vì thế khi ứng dụng Kiến trúc Gothic vào thời trang cần biết tiết chế và cô đọng những đặc điểm nổi bật của kiến trúc Nhìn chung kiến trúc Gothic rất xa hoa lộng lấy, phù hợp với những loại trang phục cần tính tỉ mỉ, cầu kỳ và

ấn tượng cao như trang phục trình diễn ấn tượng, trang phục biểu diễn,…

1.2.3 Đặc điểm của hội hoạ Gothic

Là một phong trào nghệ thuật phát triển theo nghệ thuật Roman ở Pháp vào thế kỷ 12 So với Roman, Gothic có một bước tiến rất mạnh mẽ

và phát triển, phản ánh sự cảm thụ hiện thực có tính chất thế giới, nó xuất hiện trong thời kì Phục hưng, phát triển nhiều công trình kiến trúc, nhất

là nhà thờ cùng với những yếu tố phong kiến, nhà thờ là những yếu tố của những nghệ sĩ vô thần Họ tạo ra những tác phẩm có tính hiện thực

và sự thành lập “xưởng” Nghệ thuật Gothic có thể coi là đỉnh cao của giới nghệ thuật, bởi nó đi đầu trong nghệ thuật tôn giáo, mà thời trung cổ

có thể nói ai cũng là con chiên của nó

Phong cách hội họa Gothic chỉ thực sự được biết đến vào những năm

1200, 50 năm sau khi kiến trúc Gothic và điêu khắc Gothic ra đời Sự giao thời giữa Roman và Gothic rất mơ hồ, thiếu rõ ràng, dẫn tới việc những tác phẩm Gothic rất ít khi được giới thiệu trước khi có sự thay đổi đáng kể về dáng vẻ của nhân vật, kết cấu trong phong cách, trở nên sinh động hơn

trong động tác, biểu cảm, có khuynh hướng tách rời cảnh vật, và được đặt

tự do hơn trong bức ảnh Sự thay đổi này đã được bắt đầu ở Anh và Pháp vào năm 1200, ở Đức vào năm 1220 và ở Ý vào năm 1300

Ứng với mỗi phong cách kiến trúc lại có những thể loại tranh phù hợp Hội họa vào thời kỳ này chia làm 4 mảng: bích họa, tranh trên ván gỗ, kính màu và tranh trong các bản thảo minh hoạ sách Bích họa vẫn được coi như một tư liệu hội họa chính trên tường nhà thờ cũng giống như truyền thống

Ở phía Bắc, kính màu được ưa chuộng cho đến thế kỷ 15 Tranh trên ván

gỗ bắt đầu ở Ý vào năm 1300 và lan rộng toàn châu Âu, để rồi cho đến thế kỷ 15 đã hoàn toàn thế chỗ kính màu Tranh trên các bản thảo được cho là

sự lưu giữ hoàn hảo nhất của hội họa Gothic, tạo ra một phong cách lưu giữ

ở một nơi mà không đài tưởng niệm nào có thể lưu giữ Mảng tranh sơn dầu chưa bao giờ nổi trội cho đến thể kỷ 15 và 16, và trở thành dấu hiệu phân biệt hội họa thời kỳ Phục Hưng

Trong thời kỳ Gothic các thể loại tranh thờ, tranh thánh phần lớn được dùng trong trang trí, thờ phụng ở bàn thờ chúa Thời kỳ này, các quý tộc và tăng lữ dùng tranh như “sách nhìn” để truyền đạo cho người dân mù chữ

Đề tài chính là tranh vẽ các vị Thánh, Chúa, có thể là tranh đơn hoặc nhiều tranh đơn ghép lại với nhau Trong các thể loại tranh kể trên, hầu hết là mang nội dung trích ra từ kinh thánh Hình ảnh Đức Mẹ Maria, Chúa hài đồng và các thánh được diễn tả bằng một quan niệm tạo hình đặc biệt Điều chi phối những quan niệm này lại chính là tôn giáo Sự to nhỏ của hình tượng nhân vật là tuỳ thuộc vào địa vị tôn giáo của nhân vật chứ không theo luật xa gần Các nhân vật trong tranh thờ thường được kéo dài tỷ lệ, khuôn mặt gầy, hóp, đôi mắt mở to đắm chìm vào thế giới xa xăm nào đó thế hiện chân dung của người tu hành khắc khổ

Phong cách Gothic còn phát triển trên các lĩnh vực trang trí và minh họa trên giấy, trong các tác phẩm Rất nhiều họa sĩ tên tuổi có xưởng vẽ

tại Paris và đến cuối thế kỷ XIII có hai cái tên nổi bật là Honore và Jean Pucelle, những người đã thêm những nét tạo hình cứng cáp vào những đường nét chân dung

Hội hoạ Gothic vẫn còn ảnh hưởng rất nhiều từ Bazynce Đông La Mã, nên màu nên chủ yếu là màu vàng, tuy nhiên có ảnh hưởng La Mã nên khung cảnh trông “hiện đại” hơn nhiều và rất gần với phong cách thời kỳ Phục Hưng Các hoạ sĩ nổi tiếng thời kỳ Gothic như Cimabue, Giotto, Duccio, Simone Martini… Với những tác phẩm nổi tiếng: Lễ truyền tin cho Thánh Anne- Giotto 1306-1312; Lễ truyền tin - Simone Martini 1333;… [17; tr.143]

Theo diễn đạt của hoạ sĩ Giotto, đã có một thuyết ảo tượng mang tính cách mạng trong sự mô tả thực tế Bức bích hoạ “Lễ truyền tin cho Thánh Anne”- một thứ tuyên ngôn ngẫu nhiên nói lên phong các “hiện đại “thắng thế, được diễn tả trau chuốt đến mức tuyệt mỹ khoảng 5 năm sau đó [17; tr.142]

Tóm lại, Hội hoạ trong nghệ thuật Gothic chủ yếu vẽ về kinh

thánh, tôn giáo điều này có hai mặt ưu điểm và hạn chế như sau:

Ưu điểm: Với sự phối hợp màu sắc hoàn hảo, hình tượng chỉnh chu sắc nét của hội hoạ khi ứng dụng vào thời trang là một ý tưởng được rất nhiều nhà thiết kế trên thế giới áp dụng Đặc biệt với hội hoạ Gothic có những bức tranh trên kính vô cùng lấp lánh màu sắc hoàn toàn phù hợp để đưa vào trang trí trên trang phục từ ứng dụng đến ấn tượng

Nhược điểm: với đề tài về tôn giáo khá là nhạy cảm, khi sử dụng cần chú ý để tránh bị phản cảm Ứng dụng hội hoạ tôn giáo vào thời trang cần chú ý tới cách sắp xếp trang trí, cần tránh trang trí hình tượng của tôn giáo lên những điểm nhạy cảm trên cơ thể

1.2.4 Đặc điểm của điêu khắc Gothic

Nghệ thuật Gothic mở ra từ một phong cách cứng nhắc, không hoàn toàn giống phong cách Rôman, đến một cảm giác tự nhiên trong khoảng cuối thế kỷ 12 đến thế kỷ 13 Ảnh hưởng từ sự tồn tại của nghệ thuật điêu khắc Rôman và Hy Lạp để rồi kết hợp thành phương thuốc cho thuật khắc xếp nếp, sự biểu cảm và tư thế Vào thể kỉ XI điêu khắc bắt đầu phục hồi trở lại Ban đầu do quy định nghiêm ngặt của giáo hội: hình tượng Chúa Giêsu và Đức Mẹ Maria là hai biểu tượng thời trung cổ, hình tượng con người không được đề cập tới trong nghệ thuật tạo hình thì sự phát triển của điêu khắc chỉ trong khuôn khổ nghệ thuật Gothic Nhưng sau này khi không bị cản trở nữa, nghệ thuật tạo hình dần xuất hiện hình ảnh của con người Ban đầu phát triển từ các phù điêu, hình tượng đắp nổi (Gothic) từ thấp đến cao dần và sau dần là tượng tròn

Trong suốt hai thế kỷ XII và thế kỷ XIII tiếp theo đó, điêu khắc Gothic

đã được trở nên thoải mái và tự nhiên hơn trong cách thức xử lý, cũng như

xu hướng đã lên đến đỉnh điểm trong nghệ thuật trang trí điêu khắc của nhà thờ Reims (khoảng 1240) Những mẫu trang trí này, vừa giữ lại những đặc điểm nguy nga, lộng lẫy và đồ sộ của thời kỳ trước, vừa có nét cá nhân, đặc trưng về những mẫu trang trí Những người thợ Gothic cũng bắt đầu quan sát hình thức tự nhiên và đưa chúng vào trang trí trên những cột chính Những chi tiết được điêu khắc cực kì tỉ mỉ đến hoa mắt chóng mặt Các mô típ thực vật như hoa hồng, lá nho, hoa cẩm chướng được dùng làm hoạ tiết trang trí phong phú và lộng lẫy về hình và màu sắc Được sử dụng chủ yếu

là để trang trí ngoại thất của nhà thờ và các tòa nhà tôn giáo khác Các tác phẩm điêu khắc trên cổng chính của điện Hoàng gia Chartres Cathedral (c 1145-1155) đã có những sự thay đổi nhỏ từ những gì điêu khắc Roman để lại như thẳng, cứng, đơn giản, thon dài và những hình thức tu sĩ

Tác phẩm điêu khắc Gothic được gắn chặt với kiến trúc, vì nó được sử dụng chủ yếu để trang trí ngoại thất của các nhà thờ và các tòa nhà tôn giáo

khác Ngoại thất của các nhà thờ Gothic được trang trí rất công phu với những tác phẩm điêu khắc là hình đại diện của các vị vua, thánh, thiên thần

và tông đồ Điêu khắc Gothic phát triển từ phù điêu hình tượng nổi thấp đến cao dần, và cuối cùng là tượng tròn Tính khoa học trong hình tượng điêu khắc cũng ngày một được nâng cao, tỉ lệ cân đối hơn, hoàn thiện hơn Tượng

người diễn tả các vị thánh và đề tài phán xét cuối cùng chiếm phần lớn trang trí kiến trúc, ngoài ra còn các cụm tượng thăm viễng của nhà thờ Rheims, cụm tượng những trinh nữ khờ khạo,… [ 17; tr.128]

Những tác phẩm điêu khắc chủ yếu lấy cảm hứng từ tín ngưỡng cầu nguyện và tạo cảm giác cách biệt giữa người trần và thần thánh Những hình ảnh tượng hầu như đang hướng về phương đông xa xăm, với quần áo xếp nếp, mỏng, được cắt tỉa đẹp ôm gọn thân người, những áo chẽn vải xếp nếo thật tỉ mỉ [ 17; tr.125] Phục trang của tượng rất tinh tế, những nghệ nhân điêu khắc đã kỳ công tạc từng nếp vải sao cho thật mềm mại, sống động Đặc biệt trong tôn giáo thời kỳ này rất khắt khe về trang phục, phục trang phải che kín từ đầu tới gót chân, họ quan niệm hở da thịt là một điều cấm kỵ, là xúc phạm tới thánh Vì thế những bức tượng cũng được khoác lên mình những phục trang kín đáo và tinh tế như thế Những tác phẩm đậm chất Gothic đã phản ánh sự thuần khiết cao cả, sinh mạnh từ tình thần

Ví dụ: Ở cổng phía nam nhà thờ Chartres ở Pháp, cổng này được gọi

là cổng ngày phán xét cuối cùng và lòng từ bi

Tóm lại, với điêu khắc Gothic có khá nhiều hạn chế để ứng dụng

được vào thời trang Những bức tượng điêu khắc về các bị thánh bị đóng khung khuôn phép theo trang phục thời bấy giờ, trang phục được che phủ kín đáo từ đầu tới chân, kết cấu trang phục cũng khá đơn giản.Và từ trang phục thiết kế lên trang phục mới khiến người thiết kế gặp khó khăn trong sáng tạo và đưa cái tôi vào thiết kế Tuy nhiên, trong điêu khắc có hoa văn

chạm khắc tinh xảo có thể ứng dụng vào thiết kế thời trang, có thể sử dụng đường nét hoa vă đưa vào kết cấu , hoặc mô tip hoa văn để trang trí làm điểm nhấn cho trang phục Cách ứng dụng này sẽ phù hợp với những trang phục ứng dụng hơn là trang phục trình diễn ấn tượng

1.3 Giới thiệu chung về trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương

và môn Tạo mẫu trang phục trong đào tạo tại khoa Thiết kế Thời trang

1.3.1 Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương và khoa Thiết

xã hội của đất nước và hội nhập quốc tế Với lịch sử hơn 45 năm xây dựng

và trưởng thành, Trường ĐHSP Nghệ thuật Trung ương là nơi đào tạo, bồi dưỡng hàng ngàn lượt giáo viên nghệ thuật, cán bộ quản lý cho ngành giáo dục nói riêng và cả nước nói chung Đây là một trong những cơ sở đào tạo uy tín, lâu năm được nhà nước, xã hội công nhận [31]

Hiện nay, cơ cấu tổ chức của Trường gồm có: 9 phòng ban chức năng: Phòng Đào tạo, Phòng Thông tin & Thuyền thông, Phòng Tổ chức Cán bộ, Phòng Hành chính Tổng hợp, Phòng Khoa học Công nghệ & Hợp tác quốc tế, Phòng Kế hoạch Tài chính, Phòng Công tác - Học sinh Sinh viên, Phòng Khảo thí Đảm bảo chất lượng & Thanh tra giáo dục, Phòng Quản trị Thiết bị Các khoa chuyên môn gồm 14 khoa: Khoa Sư phạm Mỹ thuật, Khoa Sư phạm Âm nhạc, Khoa Nhạc cụ, Khoa Mỹ thuật cơ sở, Khoa Văn hóa Nghệ thuật, Khoa Tại chức và Đào tạo liên kết, Khoa Sau đại học, Khoa Thanh nhạc, Khoa Thiết kế Đồ họa, Khoa Thiết kế Thời trang, Khoa Công nghệ May, Khoa Lý luận Chính trị, Khoa Tâm lý giáo dục và Giáo

dục thể chất và Khoa Piano Các đơn vị nghiên cứu, ứng dụng, thông tin gồm 3 trung tâm, 1 viện, 2 ban biên tập: Trung tâm Công nghệ Thông tin, Trung tâm Ngoại ngữ, Trung tâm Ứng dụng và Phát triển Nghệ thuật, Viện Nghiên cứu Sư phạm Nghệ thuật, Tạp chí Giáo dục Nghệ thuật, Trang thông tin điện tử [31]

Với bề dày lịch sử phát triển và chất lượng đào tạo đã được khẳng định trong nhiều năm qua cộng với tinh thần đoàn kết cũng như các chiến lược năng động sáng tạo không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ trong đội ngũ giảng viên sẽ là nền tảng vững chắc để trường ĐHSP Nghệ Thuật Trung ương tiến xa hơn trong tương lai

Nắm bắt được nhu cầu và xu hướng tuyển dụng khá lớn của ngành thiết kế thời trang nên năm 2007 [31], sau một thời gian chuẩn bị trường

ĐH Sư phạm Nghệ thuật Trung ương đã mở thêm mã ngành Thiết kế thời trang Cơ cấu tổ chức của khoa gồm có: Ban chủ nhiệm khoa, Bộ môn cơ

sở ngành, Bộ môn sáng tác thiết kế, Bộ môn công nghệ may và Văn phòng khoa Hiện nay khoa Thiết kế thời trang gồm 16 cán bộ giảng viên và 3 chuyên viên Văn phòng Khoa Ban chủ nhiệm khoa lâm thời gồm có đồng chí Hoàng Thị Oanh - Trưởng khoa, đồng chí Trần Thị Liên và Lưu Ngọc Lan - Phó khoa Với đội ngũ giảng viên trẻ, nhiệt huyết và sáng tạo đã đưa ngành ngày một phát triển và vững mạnh không ngừng cả về số lượng lẫn chất lượng đào tạo Đến nay sau hơn 10 năm đào tạo, các khoá

đã tốt nghiệp đạt con số 90 % sinh viên có việc làm ổn định tại các công

ty, cơ quan hoạt động về lĩnh vực thời trang, một số sinh viên ra trường

đã có thương hiệu riêng cho mình Song song với đó, các sinh viên đang theo học cũng đặt được những thành tích nhất định: Như tham gia các cuộc thi thiết kế thời trang trên toàn quốc và đạt được những danh hiệu cao đánh dấu tên tuổi của mình cũng như khoa và nhà trường về lĩnh vực thời trang

Trong chương trình hiện nay, chương trình đào tạo của ngành thiết

kế thời trang của trường ĐHSP Nghệ thuật Trung ương được triển khai theo hình thức đào tạo tín chỉ Tổng tín chỉ sinh viên cần tích luỹ khi ra trường là 134 tín chỉ trong đó có 108 tín chỉ bắt buộc và 26 tín chỉ tự chọn [Phụ lục 1; tr.81]

Trong xu thế hội nhập toàn cầu hiện nay, sinh viên ngành Thiết kế thời trang nói chung và sinh viên ngành Thiết kế thời trang trường ĐHSP Nghệ thuật Trung ương nói riêng đều có năng khiếu và đam mê với ngành,

có cá tính và tư duy sáng tạo riêng Sinh viên ngành thiết kế thời trang không chỉ được đào tạo, bồi dưỡng đầy đủ các kiến thức thẩm mỹ cơ bản, nắm vững các kiến thức về công nghệ may, về kỹ thuật và chất liệu may mặc

mà còn cần được đào tạo về phương pháp sáng tác Để lĩnh hội được những kiến thức chuyên ngành đó, sinh viên TKTT khá là năng động, có lợi thế về công nghệ thông tin nắm bắt xu hướng thời trang thế giới Các em vừa học lý thuyết, vừa kết hợp thực hành tại lớp và tham dự các show diễn thời trang hay làm các công việc làm thêm về nghề

Mục tiêu khoa TKTT là đào tạo những họa sĩ sáng tác: trang phục, phụ kiện, trang sức… Vậy cần có những kiến thức, kỹ năng thực hành tốt

hệ thống các bài Tạo mẫu trang phục chuyên khoa mang tính sáng tạo cao bằng ngôn ngữ tạo hình mang tính biểu tượng, tượng trưng, khái quát hoá… Bởi sinh viên khoa TKTT không những học Tạo mẫu trang phục để biết cách vẽ, biết cách phân tích, đánh giá, cảm nhận thẩm mỹ… mà còn ứng dụng vào những bộ sưu tập thiết kế sản phẩm thời trang.Việc dạy học môn Tạo mẫu trang phục nhằm hình thành và phát triển những kiến thức, kĩ năng cơ bản và nâng cao cho người theo học khoa TKTT là vấn đề đặc thù Đối với khoa thiết kế thời trang, cấu trúc bài học với dung lượng kiến thức phù hợp từ thấp lên cao, từ cơ bản đến ứng dụng, từ đơn giản đến phức tạp

là vấn đề được quan tâm từ nhiều năm nay tại trường ĐHSP Nghệ thuật

Trung ương

Đến nay, khoa Thiết kế thời trang đã đào tạo được 10 khoá, với hơn

1000 sinh viên Từ khoá tốt nghiệp đầu tiên vào năm 2011 đến nay đã có rất nhiều bài tốt nghiệp đạt xuất sắc, được giới thiết kế thời trang đánh giá cao Rất nhiều sinh viên đã tốt nghiệp đang công tác trong lĩnh vực thời trang tại một số doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội và các tỉnh lân cận

Tuy nhiên, với xu thế chung hiện nay, chất lượng tuyển sinh đầu vào khá mở, kiến thức cơ bản về mỹ thuật của nhiều SV vẫn chưa nắm được vững nên khi bước chân vào ngành học gặp một số khó khăn nhất định Dù vậy, các em SV có đam mê, thích sáng tạo, yêu cái đẹp truyền thống và hiện đại sẽ là động lực cho các em tiến bộ hơn

Tóm lại, SV TKTT trường ĐHSP Nghệ thuật Trung ương rất có tiềm năng với nghề Tuy nhiên SV rất cần nỗ lực và trau dồi thêm kiến thức về thẩm mỹ cái đẹp, xu hướng, kỹ thuật công nghệ may, … Để đạt được kết quả tốt trong học tập cũng như thành công với nghề nghiệp trong tương lai

1.3.2 Môn Tạo mẫu trang phục trong đào tạo ngành Thiết kế thời trang

Thiết kế thời trang là một ngành học có tính đặc thù đòi hỏi tư duy sáng tạo cao và khả năng cập nhật xu hướng tốt chính vì vậy việc dạy những kiến thức chuyên ngành một cách có hệ thống là điều hết sức quan trọng Điều này đòi hỏi người dạy phải có chuyên môn sâu và nghiệp vụ sư phạm giỏi để có thể truyền đạt cho sinh viên những kiến thức từ cơ bản đến nâng cao, giúp sinh viên hiểu bản chất vấn đề Cùng với đó cũng đòi hỏi sinh viên cần có đủ tư chất, năng khiếu, trình độ để tiếp thu kiến thức, có

đủ giáo trình tài liệu tham khảo, có điều kiện vật chất phục vụ cho việc học

Môn Tạo mẫu trang phục là một môn học chuyên ngành thời trang mang tính thực hành và ứng dụng cao Từ những ý tưởng cụ thể, SV được học các nghiên cứu, phân tích các phương án sáng tạo, hình thành tư duy thẩm mỹ cho bộ sưu tập Môn học có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp

sinh viên hiểu biết về tính chất nghê nghiệp và vận dụng vào thực tiễn sau khi ra trường

Theo chương trình hiện hành, chương trình môn Tạo mẫu trang phục gồm có 5 học phần, mỗi học phần gồm 3 tín chỉ (60 giờ lý thuyết, 150 giờ thực hành và 15 giờ tự học) được phân bố đều trong chương trình học từ năm 2 đến năm cuối Cụ thể là: [Phụ lục 2; tr.84]

Với nội dung này, sinh viên khoa thời trang được tiếp cận và tự thiết

kế các thể loại trang phục, theo từng độ tuổi, giới tính, ngành nghề khác nhau Trong chương trình học có 10 bài thiết kế trang phục được trình bày trên bảng 60x90cm và 3 bài học phần bao gồm trình diễn trang phục dạo phố Trình diễn trang phục ấn tượng, trình diễn trang phục dạ hội các bạn sinh viên được thể hiện mẫu thật Cụ thể, các bạn sinh viên sẽ tự thiết kế từ bản vẽ đến tự may mẫu thật, chụp poster, và make up cho người mẫu Các bài học phần các bạn có thể làm cá nhân hoặc thực hiện theo nhóm

Đây là điểm mạnh trong chương trình đào tạo tại khoa TKTT trường ĐHSP Nghệ thuật Trung ương vì đây được coi là bước đà phát triển cho các bạn SV được bước vào nghề ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường

So với mặt bằng chung của các trường đại học có cùng ngành đào tạo thì

SV được thể hiện mẫu thật rất ít

Theo tinh thần đổi mới trong dạy học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, tổ sáng tác thiết kế thuộc khoa TKTT đã xây dựng chương trình học theo hướng giảm bớt các nội dung mang tính hàn lâm, tăng cường các nội dung thực hành và tự học nhằm trang bị cho SV những kiến thức cơ bản và

kỹ năng vận dụng vào thực tế Thời lượng dành cho sinh viên thực hành một bài tập là rất nhiều so với việc học lý thuyết Ví dụ: thời lượng bài học trình môn tạo mẫu là 24 tiết, giảng viên giảng lý thuyết 4 tiết và sinh viên được thực hành có sự hướng dẫn của giảng viên là 20 tiết Sinh viên phải làm việc với tư duy sáng tạo và kỹ năng tự học là chủ yếu

Thực tiễn dạy học môn Tạo mẫu trang phục ở bộ môn Sáng tác thiết

kế hiện nay cho thấy: SV chủ động tích cực trong phương pháp học mới, kết quả học tập khá cao và đáp ứng yêu cầu môn học Đây là tiền đề phát triển và nâng cao chất lượng đào tạo ngành TKTT của trường ĐHSP Nghệ thuật Trung ương

1.3.3 Thực trạng môn Tạo mẫu trang phục 4 trong dạy học chuyên ngành

1.3.3.1 Nội dung môn học

Môn Tạo mẫu Trang phục 4 được đào tạo trong kỳ 2 của sinh viên

năm 3 khoa TKTT Môn học bao gồm 3 tín chỉ tương đương 66 tiết diễn ra trong 14 tuần Môn học gồm có 3 bài học:

- Thiết kế trang phục áo dài

- Thiết kế trang phục lấy ý tưởng từ trang phục dân tộc

- Thiết kế trang phục trình diễn Ấn tượng

Nội dung chi tiết môn học: [Phụ lục 3; tr.85]

Trang phục áo dài là trang phục truyền thống của dân tộc Việt Nam Được kế thừa và phát triển qua các thời kỳ lịch sử đến nay, trang phục thường được sử dụng trong các nghi lễ, lẽ hội hay các sự kiện trọng đại Trang phục dành cho mọi lứa tuổi, dành cho cả nam và nữ Điểm đặc biệt của trang phục thể hiện ở tà áo Áo dài có 2 tà, 1 tà xẻ trước và 1 tà xẻ sau, mặc cùng với quần dài

Trang phục dân tộc là sản phẩm vật chất của lao động, đồng thời nó

là sản phẩm của văn hoá Biểu hiện sinh động của kỹ thuật thủ công gắn liền với khả năng thẩm mỹ và nó luôn mang những sắc tháo văn hoá độc đáo của các dân tộc Mỗi dân tộc trong cộng đồng cư dân có cách tạo hình trang trí và sử dụng trang phục theo những đặc điểm văn hoá riêng Đó là

sự thể hiện một trình độ thẩm mỹ cao, một đời sống tâm hồn giàu chất mỹ cảm nguyên sơ mà phong phú, hoà quyện, chan hoà với cảnh sắc thiên nhiên [2, tr.108] 54 dân tộc anh em ở Việt Nam chung sống trên dải đất

hình chữ S, tạo nên một bức tranh văn hoá độc đáo, phong phú và đa dạng

Sự phong phú đó thể hiện ở các phong tục tập quán, lễ hội, kiến trúc, thơ

ca, đặc biệt là trang phục Những đặc điểm trên trang phục truyền thống là dấu hiệu để nhận biết, phân biệt giữa các dân tộc với nhau Giá trị của trang phục dân tộc bao gồm: Giá trị về văn hóa là di sản truyền thống, là bản sắc dân tộc, là linh hồn, cốt cách của các dân tộc thể hiện qua trang phục Giá trị về tinh thần là thể hiện thẩm mỹ, ngôn ngữ riêng của từng dân tộc Thể hiện đời sống tâm hồn giàu chất mỹ cảm đầy phong phú, thỏa mãn tín ngưỡng tâm linh của dân tộc Giá trị về vật chất là sản phẩm, kết quả của

sự lao động, sự độc đáo của kỹ thuật thủ công làm nên nét quyến rũ và góp phần phát triển du lịch vùng miền

Trang phục trình diễn ấn tượng là một xu thế thời trang khá khác biệt

Nó thể hiện sự thăng hoa trong sáng tạo nghệ thuật của nhà thiết kế Vì lẽ

đó mà trang phục ấn tượng không mang tính ứng dụng cao trong đời sống thường ngày mà chủ yếu xuất hiện trên các sàn diễn thời trang mang tính nghệ thuật, giải trí cao Là sản phẩm mang tính nghệ thuật cao với ý đồ sáng tạo của nhà thiết kế, trang phục trình diễn ấn tượng đạt hiểu quả đặc biệt hấp dẫn tới thị giác thông qua màu sắc, kết cấu và hiệu ứng ánh sáng sân khấu

Môn học cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về một số thể loại trang phục truyền thống, trang phục trình diễn ấn tượng Nghiên cứu đối tượng, Lựa chọn ý tưởng, xây dựng biểu tượng, vận dụng những

kiến thức đã học như Bố cục trang phục, màu sắc, đường nét, hình khối, tỷ

lệ cơ thể nam, nữ Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, chất liệu, hoa văn của vải, kiểu dáng của trang phục Từ đó sinh viên có thể thiết kế được những bộ sưu tập Thiết kế trang phục Áo dài, Thiết kế trang phục lấy ý tưởng từ trang phục dân tộc, Thiết kế trang phục trình diễn ấn tượng phù hợp với từng nội dung thiết kế theo ý tưởng thẩm mỹ của mình Sinh viên có khả

năng cảm nhận vẻ đẹp của Trang phục, gợi mở, hướng dẫn sinh viên thể hiện năng khiếu thông qua bài tập về Tạo mẫu trang phục Từ đó phát triển

kỹ năng làm việc Nắm được các phương pháp Tạo mẫu trang phục cơ bản

ứng dụng vào sáng tác thiết kế mẫu trang phục, phục vụ cho cuộc sống Bài

thi kết thúc học phần là bài vận dụng các bước thiết kế vào Thiết kế trang

phục trình diễn ấn tượng (thể hiện được mẫu thật)

Môn học cung cấp cho sinh viên kỹ năng thực hành cơ bản và kỹ năng mềm để sau khi tốt nghiệp có khả năng thiết kế sáng tạo độc lập và khả năng làm việc nhóm trong những vấn đề liên quan tới chuyên ngành

Nội dung chi tiết môn học: [Phụ lục 4; tr.98]

Với việc ứng dụng công nghệ thông tin, trong một tiết dạy, khối lượng kiến thức có thể được truyền đạt tới sinh viên nhiều hơn Thay cho thời gian đọc chép hay ghi bảng, giảng viên có thể lấy thêm nhiều ví dụ trình

chiếu để minh họa, dẫn dắt học sinh tiếp cận với các kiến thức phong phú hơn Việc tiếp cận công nghệ máy móc cũng giúp cho sinh viên dễ dàng tìm kiếm

tư liệu và nghiên cứu những bài tập được giao một cách nhanh chóng, dễ dàng

và chủ động hơn chờ đợi nghe giảng từ thầy cô và phụ thuộc hoàn toàn vào giáo trình

Trên thực tế dạy học môn Tạo mẫu trang phục 4, ngành TKTT, tôi

nhận thấy các em sinh viên sử dụng khá phong phú ý tưởng thiết kế, từ các dạng hoạ tiết hoa văn trang trí, từ thực vật như hoa lá, cỏ cây, đến động vật

Và ý tưởng từ những công trình kiến trúc nổi tiếng như tháp Eiffel hay những phong cách kiến trúc như thời kỳ Baroque, thời kỳ Phục Hưng… Song trong quá trình xây dựng về ý tưởng, SV vẫn còn nghiên cứu sơ sài, chưa biết cách khai triển triệt để ý tưởng của mình Từ cách điệu ý tưởng , đến xây dựng biểu tượng, xây dựng kết cấu cho bản phác thảo thiết kế còn nhiều lúng túng dẫn đến kết quả sản phẩm không cao Điều này khiến cho SV bị đi vào lối mòn thiết kế và gây nên không có sự hứng thú, sáng tạo trong các bài thiết kế lần sau

Là giảng viên trực tiếp giảng dạy môn học này tôi nhận thấy có những ưu điểm và hạn chế sau:

Ưu điểm:

- Là một trường chuyên về đào tạo nghê thuật với bề dày lịch sử và chất lượng tốt Chính vì vậy tuyển chọn SV từ đầu vào khá khắt khe, sàng lọc được nhiều SV có năng khiếu giỏi, và môi trường đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp rất thuận lợi cho SV phát triển

- Đội ngũ giảng viên của khoa có trình độ cao, đúng chuyên ngành,

có nhiều kinh nghiệm dạy dỗ, nhiệt tình, gẫn gũi với SV Có khá nhiều thầy

cô có thương hiệu thời trang riêng, hoặc trung tâm đào tạo liên quan đến

Mỹ thuật và thời trang, điều này rất tốt vì thầy cô ngoài truyền dạy kiến thức lý thuyết trên lớp và thầy cô còn truyền dạy kiến thức thực tế khi các bạn SV ra trường làm việc

- SV năng động, đam mê với nghề, có khả năng sử dụng thành thạo công nghệ thông tin, các phần mềm đồ hoạ như Adobe PhotoShop, Adobe illustrator, CorelDraw, …

- GV cần phân bổ lại các buổi lên lớp, giữa lý thuyết và thực hành

Thực trạng điển hình đang diễn ra với môn Tạo mẫu trang phục 4, đặc biệt

là bài học phần thiết kế trang phục trình diễn ấn tượng Với 3 tiết đầu GV hướng dẫn lý thuyết SV đi học khá đầu đủ, nhưng 5 buổi học lý thuyết sau

SV rất ít khi lên lớp hỏi bài GV Đây là bài trình diễn mẫu thật nên trong quá trình từ ý tưởng lên phác thảo và lên mẫu thật có rất nhiều vấn đề cần khắc phục, và cần có sự hướng dẫn của giảng viên Tuy nhiên sinh viên sau khi học lý thuyết, trình bày ý tưởng bộ sưu tập thì gần như các bước tiếp theo tự giải quyết theo cái tôi của mình, không có sự góp ý chỉ dẫn của GV dẫn đến kết quả không đạt được kết quả tốt

Tiểu kết

Chương 1 của luận văn đã cung cấp các khái niệm liên quan đến luận văn Trang phục là một trong những nhu cầu tất yếu của con người, xuất hiện từ rất lâu từ thời nguyên thuỷ với mục đích là giữ ấm và bảo vệ cơ thể Với sự phát triển của loài người, trang phục cũng thay đổi và có nhiều chức năng khác nhau Thiết kế trang phục ấn tượng là trang phục được thiết kế đặc biệt có tính cường điệu cao, gây ấn tượng mạnh về thị giác, tạo cảm giác mới lạ nhằm quảng bá cho mội nội dung có chủ định Việc xây dựng ý tưởng thiết kế làm nên những sáng tạo mới là vấn đề rất quan trọng trong

thiết kế thời trang Tầm quan trọng của ý tưởng sáng tạo trong môn Tạo