Vận dụng tiếp cận phương pháp dạy học flipped learning trong dạy học chương “oxi lưu huỳnh” nhằm nâng cao năng lực tự học cho học sinh lớp 10 trung học phổ thông (tt)

Cơ sở lý luận của hình thức học tập theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning .... Khái niệm về hình thức học tập theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning .... Đặc điể

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI C TRƯỜNG ĐẠI H C SƯ P ẠM

NG N T T N V N

V N DỤNG TI P C N P Ư NG P ÁP DẠY H C IPP D RNING TRONG DẠ C C Ư NG O I-

Ư N N N NG C O N NG C T C

C O C SIN P TR NG C P T NG

Chuyên ngành: ý luận và Phương pháp dạy học bộ môn óa ọc

ã số: 81 40 111

LU N V N T ẠC SĨ GIÁO DỤC H C

NGƯỜI Ư NG D N O C

TS V N D NG

Thừa Thiên u , 2018 Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI C ĐO N

Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào khác

Quảng Nam, tháng 07, năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thanh Vân

Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CẢ N

Sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Khoa Hóa trường Đại học Sư phạm- Đại học Huế, được sự hướng dẫn và giúp đỡ tận tình của các thầy cô giáo kết hợp với sự nỗ lực của bản thân tôi đã hoàn thành luận văn thạc sĩ giáo dục học

Bằng tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy cô Khoa Hóa trường Đại học Sư Phạm- Đại học Huế Đặc biệt là TS Lê Văn Dũng- người trực tiếp hướng dẫn khoa học đã dành nhiều thời gian đọc bản thảo, bổ sung

và đóng góp nhiều ý kiến quý báu, sự hướng dẫn nhiệt tình, đầy tâm huyết của thầy trong suốt quá trình xây dựng và hoàn thành luận văn đã giúp tôi hoàn thành luận văn của mình

Trong quá trình thực hiện đề tài tôi cũng đã nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ và động viên của cán bộ Khoa Hóa, phòng đào tạo sau đại học ĐHSP- ĐH Huế; cán

bộ, giáo viên cùng các em học sinh trường THPT Nguyễn Duy Hiệu và THPT Nguyễn Khuyến; bạn bè thân thiết cùng các thành viên trong gia đình đã luôn tạo mọi điều kiện để thôi thực hiện luận văn này

Do thời gian có hạn và chưa có nhiều kinh nghiệm trong nghiên cứu nên luận văn này không thể tránh được những hạn chế, thiếu sót Kính mong thầy cô và các bạn học viên đóng góp, bổ sung ý kiến để tôi trưởng thành hơn trong nghiên cứu sau này

Một lần nữa, tôi xin trân trọng cảm ơn!

Quảng Nam, tháng 07, năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thanh Vân Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN ii

LỜI CẢM ƠN iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC BẢNG 5

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH 7

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT 8

M Đ 9

1 Lý do chọn đề tài 9

2 Mục đích nghiên cứu 10

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 11

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 11

Phương pháp nghiên cứu 11

5.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận 11

5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 12

5.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 12

Phương pháp tính toán 12

Phạm vi nghiên cứu 12

7 iả thuyết khoa học 12

8 Đóng góp của đề tài 12

9 Cấu trúc của đề tài 13

N I D N 14

Chương 1 CƠ S LÝ L N V TH C TI N 14

1.1 Cơ sở lý luận của hình thức học tập theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning 14

1.1.1 Khái niệm về hình thức học tập theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning 14

1.1.2 Đặc điểm của hình thức học tập theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning 15

1.1 Mối quan hệ của hình thức học tập theo tiếp cận phương pháp dạy học lipped learning với các hình thức học tập khác 18 1.1 Học tập theo tiếp cận phương pháp dạy học lipped learning và tự học 20

Demo Version - Select.Pdf SDK

1.1.4.1 Tự học và năng lực tự học 20

1.1 .2 Học tập theo tiếp cận phương pháp dạy học lipped learning và tự học 22

1.2 Cơ sở thực tiễn của hình thức học tập theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning 24

1.2.1 Tình hình nghiên cứu và sử dụng hình thức học tập theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning trên thế giới và ở Việt Nam 24

1.2.1.1 Trên thế giới 24

1.2.1.2 Việt Nam 25

1.2.2 Thực trạng dạy và học Hóa học THPT tại Việt Nam 27

1.2 Áp dụng hình thức học tập theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning vào dạy học Hóa học THPT tại Việt Nam 29

Tiểu kết chương 1 30

CH ƠN 2 T CH C D H C CH ƠN O I- L H NH - 31

H A H C 10 TH O TIẾP C N PH ƠN PHÁP D Y H C 31

FLIPPED LEARNING 31

2.1 Phân tích đặc điểm kiến thức chương Oxi- Lưu hu nh - Hóa học 10 31

2.1.1 Cấu trúc nội dung chương Oxi- Lưu hu nh 31

2.1.2 Chu n kiến thức, k năng chương Oxi- Lưu hu nh 32

2.1 K năng đạt được sau khi dạy học chương Oxi- Lưu hu nh theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning 42

2.2 ây dựng bài dạy hóa học theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning 43

2.2.1 Nguyên tắc xây dựng bài dạy hóa học theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning 43

2.2.1.1 Đảm bảo mục tiêu dạy học 43

2.2.1.2 Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động và sáng tạo của người học 44 2.2.1 Rèn luyện năng lực tự học cho HS 44

2.2.1 Tích hợp đa phương tiện trong dạy học, khai thác nguồn tài liệu hợp lý 44

2.2.1 Đảm bảo tính logic 44

2.2.2 uy trình xây dựng bài dạy Hóa học theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning 45

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.3 Tổ chức bài dạy Hóa học theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning47 2.3.1 Nguyên tắc tổ chức bài dạy Hóa học theo tiếp cận phương pháp dạy học

Flipped learning 47

2 .1.1 Đảm bảo HS hoàn thành nhiệm vụ học tập 47

2 .1.2 Đảm bảo phát huy tính tích cực của HS 47

2 .1 Đảm bảo tính tương tác giữa các HS với V và giữa HS với HS 48

2.3.2 uy trình tổ chức bài dạy Hóa học theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning 48

2.3 Tổ chức bài dạy chương Oxi- Lưu hu nh - Hóa học 10, chương trình chu n theo tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning 50

2 .1 Bài Oxi- Ozon 50

2 .2 Bài Lưu hu nh 56

2.3.3.3 Bài Hidro sunfua- Lưu hu nh đioxit- Lưu hu nh trioxit 61

2 Bài Axit sunfuric- Muối Sunfat 71

2 Công cụ và tiêu chí đánh giá năng lực tự học 79

2 .1 Tiêu chí đánh giá năng lực tự học 79

2 .2 Công cụ đánh giá năng lực tự học 85

Tiểu kết chương 2 90

Chương TH C N HIỆM S PH M 91

1 Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm 91

1.1 Mục đích của thực nghiệm sư phạm 91

1.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm 91

2 Kế hoạch thực nghiệm 91

2.1.Đối tượng thực nghiệm sư phạm 91

2.2 Thời gian thực nghiệm sư phạm 92

2 Nội dung thực nghiệm sư phạm 92

3.3 Tiến hành thực nghiệm 93

3.3.1 Chu n bị cho tiết lên lớp 93

3.3.2 Tiến hành giảng dạy 93

3.3.3 Tổ chức kiểm tra 93

Kết quả và xử lý kết quả thực nghiệm sư phạm 94

Demo Version - Select.Pdf SDK

1 Phương pháp xử lý kết quả thực nghiệm sư phạm 94

2 Phân tích kết quả và xử lý số liệu thực nghiệm 96

3.4.2.1 Kết quả thực nghiệm bài kiểm tra 1 phút 96

3.4.2.2 Kết quả thực nghiệm bài kiểm tra 1 tiết 104

Nhận xét, đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm 112

Tiểu kết chương 3 114

PH N KẾT L N V KIẾN N H 116

1 Kết luận 116

2 Kiến nghị 116

T I LIỆU THAM KHẢO 118

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1 1 Mối quan hệ giữa hình thức học tập theo tiếp cận phương pháp học tập lipped learning và các hình thức học tập khác 18 Bảng 1.2 Thực trạng dạy và học bộ môn Hóa học của HS lớp 10 trường THPT Nguyễn Duy Hiệu- Quảng Nam 27 Bảng 2.1 Cấu trúc chương "Oxi- Lưu hu nh" 31 Bảng 2.2 Tiêu chí đánh giá biểu hiện người có năng lực tự học (theo Taylor) 79 Bảng 2.3 Bảng kiểm tra tình hình tự rèn luyện thái độ, tính cách, k năng của người

có năng lực tự học 85 Bảng 2.4 Bảng nhận xét k năng tự học của HS khi thực hiện nhiệm vụ 88 Bảng 2 5 Bảng nhận xét k năng hoạt động nhóm của HS khi thực hiện nhiệm vụ học tập 89 Bảng 3.1 Danh sách các lớp thực nghiệm và đối chứng 92 Bảng 3.2 Bảng tổng hợp kết quả kiểm tra 1 phút ở nhóm TN và ĐC 96 Bảng 3.3 Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích bài kiểm tra 1 phút lớp TN1 và ĐC1 97 Bảng 3 4 Bảng phân phối theo kết quả học tập bài kiểm tra 1 phút lớp TN1 và ĐC1 98 Bảng 3 5 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng của bài kiểm tra 1 phút lớp TN1

và ĐC1 98 Bảng 3 6 Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích bài kiểm tra 1 phút lớp TN2 và ĐC2 99 Bảng 3 7 Bảng phân phối theo kết quả học tập bài kiểm tra 1 phút lớp TN2 và ĐC2 100 Bảng 3 8 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng của bài kiểm tra 1 phút lớp TN2

và ĐC2 100 Bảng 3 9 Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích bài kiểm tra 1 phút lớp

TN và ĐC 100 Bảng 3 10 Bảng phân phối theo kết quả học tập bài kiểm tra 1 phút lớp TN và ĐC 101 Bảng 3 11 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng của bài kiểm tra 1 phút lớp TN3

và ĐC 102

Demo Version - Select.Pdf SDK

Bảng 3 12 Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích bài kiểm tra 1 phút lớp TN và ĐC 102 Bảng 3 13 Bảng phân phối theo kết quả học tập bài kiểm tra 1 phút lớp TN và ĐC 103 Bảng 3 14 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng của bài kiểm tra 1 phút lớp TN4

và ĐC 103 Bảng 3 15 Bảng tổng hợp kết quả kiểm tra 1 tiết ở nhóm TN và ĐC 104 Bảng 3 16 Bảng phân phối tần số, tần suất, tuần suất lũy tích bài kiểm tra 1 tiết lớp TN1 và ĐC1 104 Bảng 3 17 Bảng phân phối theo kết quả học tập bài kiểm tra 1 tiết lớp TN1 và ĐC1 105 Bảng 3 18 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng bài kiểm tra 1 tiết lớp TN1 và ĐC1 106 Bảng 3 19 Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích bài kiểm tra 1 tiết lớp TN2 và ĐC2 106 Bảng 3 20 Bảng phân phối theo kết quả học tập bài kiểm tra 1 tiết lớp TN2 và ĐC2 107 Bảng 3 21 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng bài kiểm tra 1 tiết lớp TN2 và ĐC2 107 Bảng 3 22 Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích bài kiểm tra 1 tiết lớp

TN và ĐC 108 Bảng 3 23 Bảng phân phối theo kết quả học tập bài kiểm tra 1 tiết lớp TN và ĐC 109 Bảng 3 24 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng bài kiểm tra 1 tiết lớp TN và ĐC 109 Bảng 3 25 Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích bài kiểm tra 1 tiết lớp

TN và ĐC 110 Bảng 3 26 Bảng phân phối theo kết quả học tập bài kiểm tra 1 tiết lớp TN và ĐC 111 Bảng 3 27 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng của bài kiểm tra 1 tiết TN và ĐC 111

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC S ĐỒ, ÌN ẢNH

Sơ đồ 1.1 Biểu hiện của người có năng lực tự học (theo Candy) 21

Sơ đồ 1.2 Biểu hiện của người có năng lực tự học ( Theo Taylor) 22

Hình 1 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 phút lớp TN1 và ĐC1 97

Hình 2 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 phút lớp TN2 và ĐC2 99

Hình Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 phút lớp TN và ĐC 101

Hình Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 phút lớp TN và ĐC 103

Hình Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 tiết lớp TN1 và ĐC1 105

Hình Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 tiết lớp TN2 và ĐC2 107

Hình 7 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 tiết lớp ĐC và TN 109

Hình 8 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 tiết lớp TN và ĐC 111

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC Ý IỆU, CHỮ VI T TẮT

4 CNTT Công nghệ thông tin

9 THPT Trung học phổ thông

Demo Version - Select.Pdf SDK

Đ

ý d chọn đ tài

Đổi mới phương pháp dạy học ngày càng trở thành một yêu cầu tất yếu trong giáo dục ở nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam, nhằm hướng đến mục tiêu thiên niên k là đào tạo một con người toàn diện, một công dân toàn cầu với k năng tự học suốt đời, tư duy phê phán, k năng làm việc trong môi trường hợp tác Rèn luyện cho học sinh HS k năng tự học, tự nghiên cứu trong bối cảnh bùng nổ tri thức như hiện nay là một trong những mục tiêu dạy học hàng đầu, v a mang tính cấp thiết, v a là nhiệm vụ cơ bản của giáo viên và nhà trường

Có thể thấy, thời đại ngày nay là thời đại của công nghệ thông tin CNTT ,

sự phát triển như vũ bão của CNTT kéo theo sự phát triển của kinh tế- xã hội Theo

đó, CNTT cũng đã trở thành một phần quan trọng trong hoạt động giáo dục và đào tạo, góp phần thúc đ y đổi mới phương pháp dạy và học, đổi mới phương thức dạy học, đổi mới hình thức kiểm tra- đánh giá Đặc biệt CNTT mở ra cơ hội tiếp cận nguồn tri thức, thông tin mới m cho cả HS lẫn giáo viên V , HS và V có thêm kênh giao tiếp hiệu quả, thường xuyên, dễ dàng tương tác lẫn nhau Những ứng dụng của CNTT giúp cho người học chủ động về thời gian, có thể dễ dàng tiếp xúc với một lượng lớn kiến thức trong thời gian ngắn, chủ động hơn trong việc học, nguồn tri thức không còn giới hạn ở những cuốn sách hoặc t GV nữa mà nó s được đổi mới, cập nhật liên tục t nhiều nguồn T đó nhiều hình thức dạy học mới

đã ra đời dựa trên nền tảng là sự hỗ trợ của CNTT Những hình thức dạy học mới này giúp cho HS dễ dàng phát triển tư duy và rèn luyện k năng tự học, tự nghiên cứu

Dạy học kết hợp CNTT nhằm thúc đ y quá trình học tập bên ngoài lớp học là một mô hình đã và đang phát triển ở nhiều nước trên thế giới Dạy học kết hợp đã tạo ra môi trường thực học, học có ý nghĩa, tạo ra môi trường độc lập, tự kiểm soát việc học của bản thân lipped learning là một thiết kế dạy học theo mô hình kết hợp Nếu như với phương pháp dạy học truyền thống, người học s được nghe giảng bài sau đó làm bài tập thực hành tại lớp hoặc tại nhà để xử lý thông tin và tiếp nhận kiến thức thì ở Fipped learning người học s tự làm việc với bài giảng trước

Demo Version - Select.Pdf SDK

khi đến lớp thông qua việc đọc tài liệu, tóm tắt tài liệu, nghe giảng thông qua các phương tiện hỗ trợ như băng hình, PowperPoint, tài liệu trên mạng Bài giảng trở thành bài tập mà người học phải chu n bị ở nhà trước khi đến lớp, toàn bộ thời gian trên lớp s dành cho hoạt động giải bài tập, ứng dụng lý thuyết giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, người GV bây giờ s đóng vai trò hỗ trợ điều tiết, giúp HS giải quyết những khó khăn, vướng mắc, những điểm khó hiểu trong bài mới Tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning với lợi thế là rèn luyện khả năng tự học, tự nghiên cứu của HS, tạo cơ hội bình đ ng về tiếp nhận thông tin, kiến thức đang là một trong những hình thức dạy học được nhiều thầy cô giáo tại các trường ở M và các nước trên thế giới sử dụng và đang được đề xuất, nghiên cứu vận dụng trong hoàn cảnh dạy học ở Việt Nam

Nội dung dạy học Hóa học nói chung và nội dung chương Oxi- Lưu

hu nh - Hóa học 10 nói riêng là những kiến thức thực nghiệm, tr u tượng với những thí nghiệm, phản ứng hóa học và lượng kiến thức mở rộng khá nhiều đôi khi

vì một số lý do mà với cách học truyền thống không cho phép học sinh có cơ hội học tập, tiếp thu và lĩnh hội kiến thức một cách toàn diện Vì vậy, việc tiếp cận phương pháp dạy học lipped learning với các mô phỏng, minh họa bằng máy tính, thí nghiệm ảo, sự chu n bị, tự nghiên cứu kiến thức trước khi đến lớp s tạo điều kiện thuân lợi cho HS chiếm lĩnh tri thức, giúp nâng cao chất lượng học tập của HS

uất phát t những lý do trên chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài: “

ạy họ ạ ọ “Oxi- L ” ọ ọ ọ

ô ”

c đ ch nghiên c u

- Nghiên cứu quy trình xây dựng và tổ chức dạy học chương Oxi- Lưu

hu nh - Hóa học 10, chương trình chu n theo tiếp cận phương pháp dạy học

lipped Learning nhằm nâng cao năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông

- Định hướng cho HS có thói quen tìm hiểu kiến thức trước thông qua sách

giáo khoa, sách tham khảo, và internet, hình thành thói quen tự học, tự nghiên cứu

Demo Version - Select.Pdf SDK