Vận dụng tiếp cận phương pháp dạy học flipped learning trong dạy học chương “nitơ photpho” nhằm nâng cao năng lực tự học cho học sinh lớp 11 trung học phổ thông (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN THỊ THÚY THẢO VẬN DỤNG TIẾP CẬN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC FLIPPED LEARNING TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG NITƠ - PHOTPHO NHẰM NÂNG CAO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ THÚY THẢO

VẬN DỤNG TIẾP CẬN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC FLIPPED LEARNING TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG NITƠ - PHOTPHO NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO

HỌC SINH LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học

Mã số: 8440114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS LÊ VĂN DŨNG

Thừa Thiên Huế, năm 2018

Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu

và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, đƣợc các đồng nghiệp cho phép sử dụng và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thúy Thảo

Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian nghiên cứu, đề tài “Vận dụng tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning trong dạy học chương Nitơ – Photpho nhằm nâng cao năng lực

tự học cho học sinh lớp 11 Trung học phổ thông” đã hoàn thành

Với tấm lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi giả xin gửi lời cảm ơn đến:

TS Lê Văn Dũng, Thầy đã dành nhiều thời gian tận tình hướng dẫn, góp ý, sửa chữa, bổ sung những ý kiến và kinh nghiệm quý báu trong suốt quá trình tôi nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô khoa Hóa cùng phòng đào tạo sau đại học trường Đại học Sư phạm Huế đã giảng dạy, truyền đạt kiến thức và tạo mọi điều kiện thuận lợi để các học viên hoàn thành khóa học

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu cùng tập thể giáo viên, học sinh các trường THPT Đào Duy Từ, THPT Đồng Hới (thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình) đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực nghiệm sư phạm

Cuối cùng, xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến gia đình, người thân, bạn

bè, đồng nghiệp,…những người đã luôn quan tâm, giúp đỡ, động viên tôi

trong suốt thời gian học tập và hoàn thành đề tài này

Huế, ngày 01 tháng 09 năm 2018 Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thúy Thảo

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

Trang phụ bìa i

LỜI CAM ĐOAN ii

LỜI CẢM ƠN iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 4

DANH MỤC CÁC BẢNG 5

DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ 6

PHẦN I MỞ ĐẦU 7

1 Lý do chọn đề tài 7

2 Mục đích nghiên cứu 8

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 8

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 8

5 Phạm vi nghiên cứu 9

6 Giả thuyết khoa học 9

7 Phương pháp nghiên cứu 9

7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận 9

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn 9

7.3 Phương pháp thống kê toán học 9

8 Những đóng góp của đề tài 9

9 Cấu trúc luận văn 10

PHẦN II NỘI DUNG 11

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 11

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 11

1.1.1.Trên thế giới 11

1.1.2 Ở Việt Nam 12

1.2 Phương pháp dạy học Flipped learning (lớp học đảo ngược) 13

1.2.1 Cơ sở lý luận về PPDH Flipped learning 13

1.2.1.1 Khái niệm về PPDH Flipped learning 13

1.2.1.2 Các mô hình lớp học đảo ngược 15

1.2.1.3 Ưu điểm của PPDH Flipped learning 16

Demo Version - Select.Pdf SDK

1.2.1.4 Những hạn chế và thách thức của PPDH Flipped learning (lớp học đảo

ngược) 18

1.2.1.5 PPDH Flipped learning (lớp học đảo ngược) và tự học 19

1.2.2 Tổ chức dạy học theo phương pháp flipped learning 19

1.3 Tự học 20

1.3.1 Khái niệm tự học 20

1.3.2 Các hình thức tự học 21

1.3.3 Vị trí, vai trò của tự học 21

1.3.4 Năng lực tự học 22

1.3.4.1 Khái niệm năng lực tự học 22

1.3.4.2 Một số biện pháp bồi dưỡng năng lực tự học cho học sinh 24

1.4 Bài tập hoá học trong dạy học hoá học 26

1.4.1 Khái niệm bài tập hóa học 26

1.4.2 Ý nghĩa của bài tập hoá học 27

1.4.3 Xu hướng phát triển của bài tập hoá học 28

1.5 Thực trạng về vấn đề tự học và việc vận dụng PPDH Flipped learning ở trường THPT 29

1.5.1 Mục đích điều tra 29

1.5.2 Đối tượng điều tra 29

1.5.3 Kết quả điều tra 29

1.5.3.1 Kết quả điều tra ở học sinh 29

1.5.3.2 Kết quả điều tra ở giáo viên 32

Tiểu kết chương 1 34

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG TIẾP CẬN FLIPPED LEARNING TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG NITƠ PHOTPHO NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 35

2.1 Phân tích nội dung và cấu trúc của chương trình chương Nitơ –Photpho hóa học 11 THPT 35

2.1.1 Mục tiêu chương Nitơ –Photpho hóa học 11 THPT 35

2.1.2 Nội dung, cấu trúc chương Nitơ – photpho 36

2.1.3 Những chú ý về nội dung và phương pháp dạy học chương Nitơ - Phopho 37

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.2 Nguyên tắc xây dựng bài dạy hoá học theo phương pháp dạy học flipped

learning 38

2.3 Cơ sở để vận dụng thành công phương pháp dạy học Flipped learning 40

2.4 Xây dựng bộ công cụ dạy học và kiểm tra đánh giá chương “Nitơ - Photpho” – Hoá học lớp 11 theo phương pháp dạy học Flipped learning 45

2.4.1 Công cụ hỗ trợ dạy học trực tuyến 45

2.4.2 Công cụ và cách thức kiểm tra đánh giá 48

2.5 Tổ chức dạy học chương “Nitơ - Photpho” – Hoá học lớp 11 theo hướng vận dụng tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning 50

2.6 Tuyển chọn, xây dựng hệ thống bài tập chương Nitơ – Photpho – Hoá học lớp 11 phục vụ cho quá trình dạy học theo hướng tiếp cận vận dụng Flipped learning 85 Tiểu kết chương 2 86

Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 87

3.1 Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm 87

3.1.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm 87

3.1.2 Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm 87

3.2 Kế hoạch thực nghiệm sư phạm 87

3.2.1 Lựa chọn địa bàn, đối tượng và thời gian thực nghiệm sư phạm 87

3.2.2 Lực chọn giáo viên dạy thực nghiệm 88

3.2.3 Tiến hành thực nghiệm sư phạm 88

3.3 Kết quả thực nghiệm sư phạm 90

3.3.1 Phương pháp xử lí kết quả thực nghiệm 90

3.3.2.Kết quả các bài kiểm tra thực nghiệm 92

3.3.3 Kết quả thực nghiệm tổng hợp 2 bài kiểm tra 96

3.3.4 Phân tích kết quả định lượng 98

3.3.5 Phân tích kết quả định tính 99

3.4 Các bài học rút ra từ thực nghiệm 101

Tiểu kết chương 3 102

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 103

1 Kết luận 103

2 Kiến nghị 103

TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Sự cần thiết của việc tự học ở nhà của HS 30

Bảng 1.2 Lí do HS cần phải tự học 30

Bảng 1.3 Các hình thức tự học của học sinh 30

Bảng 1.4 Những khó khăn mà HS gặp phải trong quá trình tự học 31

Bảng 1.5 Thực trạng sử dụng CNTT trong dạy học của GV 32

Bảng 1.6 Thực trạng sử dụng PPDH Flipped learning trong dạy học của GV 32

Bảng 1.7 Những nguyên nhân mà GV không áp dụng PPDH Flipped learning 33

Bảng 2.1 Phân phối chương trình chương Nitơ - Photpho hóa học 11 THPT 36

Bảng 2.2 Cấu trúc bài giảng, video bài giảng “ Nitơ” 47

Bảng 2.3 Cấu trúc bài giảng, video bài giảng “ Amoniac và muối amoni” 47

Bảng 2.4 Cấu trúc bài giảng, video bài giảng “ Axit nitric và muối nitrat” 48

Bảng 3.1 Các lớp dạy thực nhiệm và đối chứng 88

Bảng 3.2 Kết quả điểm số bài kiểm tra 15 phút chương Nitơ – Photpho 92

Bảng 3.3 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 15 phút 92

Bảng 3.4 Bảng tổng hợp phân loại kết quả học tập của HS qua bài kiểm tra 15 phút 93

Bảng 3.5 Kết quả điểm số bài kiểm tra 1 tiết chương Nitơ – Photpho 94

Bảng 3.6 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 1 tiết 94

Bảng 3.7 Bảng tổng hợp phân loại kết quả học tập của học sinh qua bài kiểm tra 1 tiết 95

Bảng 3.8 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích tổng hợp 96

Bảng 3.9 Bảng tổng hợp phân loại kết quả học tập của HS qua 2 bài kiểm tra 97

Bảng 3.10 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng 2 bài kiểm tra 98

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Biểu hiện của người có năng lực tự học 23

Hình 1.1 Lớp học đảo ngược 14

Hình 1.2 Thang tư duy Blooms Taxonomy 16

Hình 2.1 Chức năng thống kê câu trả lời của Google Form 46

Hình 3.1 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 15 phút 93

Hình 3.2 Biểu đồ phân loại kết quả học tập của HS với bài kiểm tra 15 phút 94

Hình 3.3 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1tiết 95

Hình 3.4 Biểu đồ phân loại kết quả học tập của HS với bài kiểm tra 1 tiết 96

Hình 3.5 Đồ thị đường lũy tích tổng hợp 97

Hình 3.6 Biểu đồ phân loại kết quả học tập của HS với 2 bài kiểm tra 97

Demo Version - Select.Pdf SDK

PHẦN I MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh thế giới đang chuyển mình mạnh mẽ khi bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển như vũ bão của công nghệ, tự động hoá

và trí tuệ nhân tạo đã làm biến đổi xã hội và nền kinh tế toàn cầu Để hội nhập với

xu thế phát triển chung của thế giới, của thời đại, một yêu cầu hết sức cấp bách đang đặt ra cho nền giáo dục nước ta là phải liên tục đổi mới, hiện đại hoá nội dung và phương pháp dạy học Giáo dục phải tạo ra những con người có năng lực, đầy tự tin, có tính chủ động, sáng tạo, có khả năng tự học và học tập suốt đời, dám chịu trách nhiệm và có khả năng thích ứng cao Nghị quyết hội nghị Trung ương 8 khoá

XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khoá, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”

Trong thời gian vừa qua, việc đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm Đây không chỉ là quốc sách hàng đầu, là chìa “khoá mở” ra con đường đưa đất nước tiến lên phía trước mà còn là

“mệnh lệnh” của cuộc sống Vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh và bồi dưỡng phương pháp học tập mà cốt lõi là tự học là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay

Việc dạy học Hoá học hiện nay chủ yếu được thực hiện trên lớp theo bài trong sách giáo khoa Trong phạm vi một tiết học, không đủ thời gian cho đầy đủ các hoạt động học của học sinh theo tiến trình sư phạm của một phương pháp dạy học tích cực, dẫn đến nếu có sử dụng phương pháp dạy học tích cực thì cũng mang tính hình thức, đôi khi còn máy móc dẫn đến kém hiệu quả, thời gian để học sinh ôn tập, hệ thống hoá lý thuyết và giải bài tập chưa nhiều Vì vậy, việc tự học ở nhà của

Demo Version - Select.Pdf SDK

học sinh là rất quan trọng và cần thiết Mà như chúng ta đã biết một trong những lợi ích hàng đầu của PPDH Flipped learning là phát triển năng lực tự học

Xuất phát từ những nhu cầu và thực trạng trên tôi chọn đề tài: “VẬN DỤNG TIẾP CẬN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC FLIPPED LEARNING TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG NITƠ - PHOTPHO NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC

TỰ HỌC CHO HỌC SINH LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG”

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lí luận và thực tiễn về phương pháp dạy học Flipped learning – lớp học đảo ngược, thiết kế một số bài dạy trong phần nitơ – photpho theo hướng tiếp cận phương pháp dạy học Flipped learning nhằm nâng cao năng lực tự học cho học sinh

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn về phương pháp dạy học Flipped learning – lớp học đảo ngược

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn về vấn đề tự học

- Thiết kế một số bài dạy trong phần nitơ – photpho theo hướng tiếp cận PPDH Flipped learning – lớp học đảo ngược

- Sưu tầm và xây dựng hệ thống bài tập bồi dưỡng năng lực tự học phần Nitơ – photpho chương trình hoá học 11

- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả của hệ thống bài tập đã xây dựng và các biện pháp đã đề xuất

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học hóa học ở trường THPT

- Đối tượng nghiên cứu:

+ Hệ thống kiến thức lý thuyết và bài tập chương Nitơ - Photpho chương trình hóa học lớp 11

+ PPDH Flipped learning – Lớp học đảo ngược

Demo Version - Select.Pdf SDK

5 Phạm vi nghiên cứu

- Nội dung: Nghiên cứu khả năng vận dụng PPDH “Flipped learning” nhằm

bồi dưỡng năng lực tự học cho học sinh qua phần Nitơ – photpho chương trình hoá học 11

- Địa bàn: Một số trường THPT tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

- Thời gian: Từ tháng 10/2017 đến tháng 10/2018

6 Giả thuyết khoa học

Nếu vận dụng có hiệu quả phương pháp dạy học Flipped learning và xây dựng hệ thống bài tập phù hợp sẽ giúp học sinh nâng cao năng lực tự học, từ đó sẽ giúp học sinh phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tăng hứng thú với môn học vì vậy chất lượng dạy và học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông được nâng cao

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận

- Đọc và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài

- Nghiên cứu nội dung kiến thức Hoá học về chương Nitơ – Photpho chương trình hoá học 11

- Truy cập thông tin liên quan đến đề tài trên internet

- Phân tích và tổng hợp các tài liệu đã thu thập được

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát, điều tra

- Trao đổi kinh nghiệm với một số giáo viên khác

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng giả thiết khoa học của

đề tài

7.3 Phương pháp thống kê toán học

- Phương pháp thống kê toán học trong nghiên cứu khoa học giáo dục để xử

lý số liệu thực nghiệm và đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm

8 Những đóng góp của đề tài

- Bước đầu vận dụng tiếp cận PPDH Flipped learning trong quá trình dạy học hóa học ở trường THPT nhằm nâng cao năng lực tự học cho học sinh

Demo Version - Select.Pdf SDK

- Thiết kế một số giáo án theo hướng tiếp cận PPDH Flipped learning phần Nitơ – Photpho chương trình hoá học 11

- Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập nhằm nâng cao năng lực tự học môn hóa cho học sinh trong chương Nitơ – Photpho chương trình hoá học 11

- Là tài liệu tham khảo cho GV và HS trong quá trình dạy và học Hóa học ở trương THPT

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn được trình bày trong 3 chương:

- Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

- Chương 2 Vận dụng tiếp cận Flipped learning trong dạy học chương Nitơ – Photpho nhằm nâng cao năng lực tự học cho học sinh lớp 11 trung học phổ thông

- Chương 3 Thực nghiệm sư phạm

Demo Version - Select.Pdf SDK