Đề cương môn học kinh tế học vĩ mô

TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC Kinh tế học vĩ mô là phân ngành của kinh tế học dựa trên lí thuyếtkinh tế hiện đại có tính ứng dụng cao đã được giảng dạy phổ biến ởcác quốc gia có nền kinh tế t

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ

BỘ MÔN NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN

HÀ NỘI - 2014

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

KTĐG Kiểm tra đánh giá

GV Giảng viênGVC Giảng viên chínhLVN Làm việc nhóm

Nxb Nhà xuất bản

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ

BỘ MÔN NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN

Hệ đào tạo: Cử nhân ngành luật kinh tế (chính quy)

Tên môn học: Kinh tế học vĩ mô

Số tín chỉ: 03

Loại môn học: Bắt buộc

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1.1 TS Nguyễn Thị Thanh Huyền - GVC

Văn phòng Khoa lí luận chính trị

Tầng 3, nhà K5, Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

3 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC

Kinh tế học vĩ mô là phân ngành của kinh tế học dựa trên lí thuyếtkinh tế hiện đại có tính ứng dụng cao đã được giảng dạy phổ biến ởcác quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển trong hơn nửa thế kỉqua Kinh tế học vĩ mô nghiên cứu nền kinh tế thị trường có sự điều

tiết của nhà nước như tổng cung, tổng cầu, các yếu tố cầu thành tổngcầu, mối quan hệ giữa tổng cung - tổng cầu và sự tác động điều tiếtcủa nhà nước nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế vĩ mô như tạocông ăn việc làm; giảm lạm phát, thất nghiệp, khủng hoảng; giữ ổnđịnh giá trị đồng tiền, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phân phối côngbằng thông qua các chính sách kinh tế vĩ mô (chính sách tài khoá,chính sách tiền tệ, chính sách thu nhập, chính sách kinh tế đối ngoại)đồng thời phân tích các công cụ và cơ chế tác động của các chínhsách đó trong nền kinh tế thị trường.

Nội dung môn học bao gồm 7 vấn đề cơ bản sau:

- Vấn đề 1 Khái quát về kinh tế học vĩ mô

- Vấn đề 2 Tổng sản phẩm và thu nhập quốc dân

- Vấn đề 3 Tổng cầu, sản lượng cân bằng và chính sách tài khoá

- Vấn đề 4 Tiền tệ, ngân hàng và chính sách tiền tệ

- Vấn đề 5 Tổng cầu, tổng cung và chu kì kinh doanh

- Vấn đề 6 Thất nghiệp và lạm phát

- Vấn đề 7 Kinh tế vĩ mô của nền kinh tế mở

4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC

Vấn đề 1 Khái quát về kinh tế học vĩ mô

1.1 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu của kinh tế học vĩ mô 1.1.1 Đối tượng của kinh tế học vĩ mô

1.1.2 Phương pháp nghiên cứu kinh tế học vĩ mô

1.2 Hệ thống kinh tế vĩ mô

1.2.1 Tổng cung và tổng cầu của nền kinh tế

1.2.2 Mô hình về tổng cung - tổng cầu của nền kinh tế

1.3 Các biến số, mục tiêu kinh tế vĩ mô và các chính sách kinh tế vĩ mô1.3.1 Các biến số, mục tiêu kinh tế vĩ mô

1.3.2 Các chính sách kinh tế vĩ mô chủ yếu

1.3.3 Mối quan hệ giữa các biến số kinh tế vĩ mô cơ bản

Vấn đề 2 Tổng sản phẩm và thu nhập quốc dân

2.1 Tổng sản phẩm quốc dân và tổng sản phẩm quốc nội

2.1.1 Tổng sản phẩm quốc dân (GNP)

2.1.2 Tổng sản phẩm quốc nội(GDP)

2.1.3 Ý nghĩa của GNP và GDP trong phân tích kinh tế vĩ mô

2.2 Phương pháp xác định GDP

2.2.1 Sơ đồ luân chuyển kinh tế vĩ mô

2.2.2 Phương pháp xác định GDP theo luồng sản phẩm

2.2.3 Phương pháp xác định GDP theo luồng thu nhập hoặc chi phí2.2.4 Phương pháp xác định GDP theo giá trị gia tăng

2.3 Các chỉ tiêu khác

2.3.1 Sản phẩm quốc dân ròng

2.3.2 Thu nhập quốc dân và thu nhập khả dụng

2.4 Các đồng nhất thức kinh tế vĩ mô cơ bản

2.4.1 Đồng nhất thức tiết kiệm và đầu tư

2.4.2 Đồng nhất thức mô tả mối quan hệ giữa các khu vực trong nềnkinh tế

Vấn đề 3 Tổng cầu, sản lượng cân bằng và chính sách tài khoá

3.1 Tổng cầu và sản lượng cân bằng

3.1.1 Tổng cầu và sản lượng cân bằng trong mô hình giản đơn

3.1.2 Tổng cầu và sản lượng cân bằng trong nền kinh tế đóng có sựtham gia của chính phủ

3.1.3 Tổng cầu và sản lượng cân bằng trong nền kinh tế mở

3.2 Chính sách tài khoá

3.2.1 Chính sách tài khoá trong lí thuyết

3.2.2 Chính sách tài khoá trong thực tế

3.2.3 Chính sách tài khoá và vấn đề thâm hụt ngân sách

Vấn đề 4 Tiền tệ, ngân hàng và chính sách tiền tệ

4.1 Tiền tệ và hệ thống ngân hàng

4.1.1 Tiền tệ và các chức năng của tiền tệ

4.1.2 Hệ thống ngân hàng và các chức năng của nó

4.4.2 Sự phối hợp chính sách tài khoá và chính sách tiền tệ

Vấn đề 5 Tổng cầu, tổng cung và chu kì kinh doanh

5.1 Mức giá và đường tổng cầu

5.1.1 Mức giá

5.1.2 Đường tổng cầu

5.2 Tổng cung và thị trường lao động

5.2.1 Khái quát về tổng cung và quy tắc lựa chọn các yếu tố đầu vàocủa doanh nghiệp

5.2.2 Khái quát thị trường lao động

5.2.3 Các quan niệm khác nhau về sự vận động của giá cả, tiền công

và về hình dáng của đường tổng cung

5.2.4 Xây dựng đường tổng cung trong ngắn hạn

5.3 Mối quan hệ giữa tổng cung, tổng cầu và quá trình tự điều chỉnhcủa nền kinh tế

5.3.1 Cân bằng tổng cung - tổng cầu trong ngắn hạn

5.3.2 Quá trình tự điều chỉnh của nền kinh tế, cân bằng trong dài hạn5.4 Chu kì kinh doanh

5.4.1 Giả thuyết và khái niệm

5.4.2 Nguyên nhân của các chu kì kinh doanh

Vấn đề 6 Thất nghiệp và lạm phát

6.1 Thất nghiệp

6.1.1.Tác hại của thất nghiệp

6.1.2 Các khái niệm về thất nghiệp và lao động

6.1.3 Các loại hình thất nghiệp

6.1.4 Thất nghiệp tự nhiên

6.1.5 Hạ thấp tỉ lệ thất nghiệp

6.2 Lạm phát

6.2.1 Khái niệm

6.2.2 Quy mô của lạm phát

6.2.3 Tác hại của lạm phát

6.2.4 Các lí thuyết về lạm phát

6.3 Mối quan hệ giữa lạm phát và thất nghiệp

6.3.1 Đường philips ban đầu

6.3.2 Đường philips mở rộng

6.3.3 Đường philips dài hạn

6.3.4 Khắc phục lạm phát

Vấn đề 7 Kinh tế vĩ mô của nền kinh tế mở

7.1 Cơ sở kinh tế của thương mại quốc tế

7.1.1 Lợi thế tuyệt đối

7.1.2 Lợi thế tương đối - nguyên tắc lợi thế so sánh trong thương mạiquốc tế

7.2 Cán cân thanh toán quốc tế

7.2.1 Khái niệm

7.2.2 Các bộ phận cấu thành

7.3 Tỉ giá hối đoái và thị trường ngoại hối

7.3.1 Khái niệm tỉ giá hối đoái

7.3.2 Thị trường ngoại hối (cung và cầu về tiền trên thị trường ngoạihối, cân bằng trên thị trường ngoại hối)

7.3.3 Vai trò của tỉ giá hối đoái và mối quan hệ giữa tỉ giá hối đoáivới cán cân thanh toán quốc tế

7.3.4 Các chế độ tỉ giá hối đoái

7.4 Tác động của các chính sách kinh tế vĩ mô trong nền kinh tế mở7.4.1 Tác động của chính sách tài khoá và chính sách tiền tệ trongnền kinh tế mở với hệ thống tỉ giá cố định, tư bản vận động hoàn toàn

tự do

7.4.2 Tác động của chính sách tài khoá và chính sách tiền tệ trongnền kinh tế mở với hệ thống tỉ giá linh hoạt, tư bản vận động hoàntoàn tự do

5 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC

mô, chính sách điều tiết vĩ mô của Chính phủ Mặc dù mỗi quốcgia có thể có những sự lựa chọn khác nhau tuỳ thuộc vào các ràngbuộc của họ về các nguồn lực kinh tế và hệ thống chính trị Song,

sự lựa chọn đúng đắn nào cũng cần đến những hiểu biết sâu sắc

về hoạt động mang tính khách quan của hệ thống kinh tế Kinh tếhọc vĩ mô sẽ cung cấp những kiến thức và công cụ phân tích đó

* Về kĩ năng

- Có khả năng phân tích, giải thích và bình luận hoạt động kinh tế

vĩ mô một cách khoa học và gắn với thực tiễn vận hành của nềnkinh tế thị trường trong nước cũng như quốc tế

- Có khả năng vận dụng những kiến thức đã học để giải thích, đánhgiá, bình luận chính sách kinh tế vĩ mô cơ bản của Nhà nướctrong các nền kinh tế thị trường

- Có khả năng vận dụng những kiến thức đã học để nghiên cứunhững môn chuyên ngành pháp luật kinh tế như luật thương mại,luật tài chính, luật ngân hàng…

- Hình thành các kĩ năng thu thập và xử lí các thông tin kinh tế

- Chủ động tham gia các hoạt động kinh tế làm giàu một cách hợp pháp.

- Tuyên truyền và tích cực thực hiện các chính sách kinh tế vĩ môcủa Nhà nước trong phạm vi và khả năng có thể

5.2 Các mục tiêu khác

- Rèn luyện và phát triển kĩ năng tự nghiên cứu

- Phát triển kĩ năng hợp tác, LVN

- Phát triển kĩ năng tư duy sáng tạo, khám phá tìm tòi

- Trau dồi, phát triển năng lực đánh giá và tự đánh giá

- Rèn luyện kĩ năng xây dựng mục tiêu, lập kế hoạch hành động

6 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT

1A1 Nêu được đối

tượng của kinh tế

1B2 Phân biệt

được đường tổngcung ngắn hạn vàdài hạn

1B3 Biểu diễn

được đường tổngcung, tổng cầu trên

1C2 Liên hệ

việc thực hiêncác mục tiêukinh tế vĩ mô ởViệt Nam hiệnnay

1A5 Nêu được các

theo luồng thu nhập

hay theo chi phí các

yếu tố sản xuất

2A6 Nêu được hạn

chế của hai phương

pháp xác định GDP

2B1 Phân biệt

được GNP và GDP

và hiểu được ýnghĩa của các chỉtiêu trên trong phântích kinh tế vĩ mô

2B2 Phân tích

được dòng luânchuyển kinh tế vĩ

mô

2B3 Hiểu được

cách thức xác địnhGDP theo baphương pháp: Theoluồng sản phẩm,theo chi phí và theogiá trị gia tăng

2B4 Phân biệt

được NNP, Y, YD vàhiểu được ý nghĩacủa các chỉ tiêu trêntrong phân tíchkinh tế vĩ mô

2B5 Hiểu được

mối quan hệ giữacác khu vực trongnền kinh tế

2C1 Vận dụng

các chỉ tiêuhạch toán kinh

tế vĩ mô để tìmhiểu, đánh giácác chỉ tiêu đó

ở Việt Namtrong 5 nămgần đây

2C2 Vận dụng

được các côngthức để giải các

BT về xác địnhcác chỉ tiêuhạch toán củanền kinh tế

3A1 Nêu được

khái niệm tổng cầu

3A5 Nêu được

khái niệm về ngân

3B2 Phân tích

được các bộ phậncủa tổng cầu và sảnlượng cân bằngtrong mô hình nềnkinh tế đóng có sựtham gia của Chínhphủ

3B3 Phân tích

được các bộ phậncủa tổng cầu và sảnlượng cân bằngtrong mô hình kinh

tế mở

3B4 Phân tích

được mục tiêu vàtác động của chínhsách tài khoá

3B5 Phân tích

được vấn đề sử

3C1 Liên hệ

được với thựctiễn tác độngcủa các bộphận của tổngcầu đối với sảnlượng cân bằngtrong mô hìnhgiản đơn

3C2 Liên hệ

được với thựctiễn tác độngcủa thuế, chitiêu của Chínhphủ, xuất nhậpkhẩu đối vớiviệc làm và sản

bằng

3C3 Bình luận

và đánh giáđược tác độngcủa chính sáchtài khoá trongnền kinh tế thịtrường

tác động của chu kì

kinh doanh đối với

vấn đề thâm hụt

ngân sách

3A7 Nêu được các

biện pháp tài trợ cho

thậm hụt ngân sách

dụng chính sách tàikhoá cùng chiều vàchính sách tài khoángược chiều

4A1 Nêu được

khái niệm tiền và

4A8 Nêu được khái

niệm mức cầu tiền

và các yếu tố quy

định mức cầu tiền

4B1 Phân biệt

được tỉ lệ dự trữbắt buộc với tỉ lệ

dự trữ thực tế

4B2 Phân tích

được vai trò tạotiền của ngân hàngthương mại

4B3 Phân tích

được công thứcxác định số nhântiền và mức cungtiền

4B4 Phân tích

được các yếu tốảnh hưởng tới mứccung tiền

4B5 Phân tích

được các yếu tốảnh hưởng đếnmức cầu tiền

4B6 Phân tích

được các công cụthực hiện chínhsách tiền tệ

4B7 Phân tích

được sự phối hợp

4C1 Liên hệ

được sự vậnđộng của thịtrường tiền tệ

trong thực tế 4C2 Bình luận

được chínhsách tiền tệ củaNhà nước trongnền kinh tế thịtrường

4C3 Đánh giá

và bình luậnđược sự phốihợp chính sáchtài khoá vớichính sách tiền

tệ trong điềutiết kinh tế vĩ

mô của Nhànước

4A9 Nêu được

tệ trong việc điềutiết kinh tế vĩ mô

5A1 Nêu được

khái niệm: Mức giá

5A4 Nêu được khái

quát về mối quan hệ

số thực tế

5B2 Xây dựng

được đường tổngcầu từ mô hình IS -LM

5B3 Phân tích

được các yếu tốlàm dịch chuyểnđường tổng cầu

5B4 Vẽ đượcđường tổng cungtheo quan niệm củacác trường pháikhác nhau

5B5 Xây dựng

được đường tổngcung trong ngắnhạn

5B6 Sử dụng được

mô hình tổng cung

- tổng cầu trên đểphân tích quá trình

5C1 Vận dụng

được mô hìnhtổng cung -tổng cầu đểphân tích quátrình tự điềuchỉnh của nềnkinh tế khi cótác động làmgiảm tổng cầu

5C2 Rút ra

được nhữngkết luận từ quátrình tự điềuchỉnh của nềnkinh tế

5A9 Nêu được giả

thuyết và khái niệm

về chu kì kinh

doanh

5A10 Nêu được

nguyên nhân của các

chu kì kinh doanh

tự điều chỉnh củanền kinh tế trongngắn hạn, trunghạn và dài hạn khi

có tác động làmtăng tổng cầu

5B7 Phân tích

được nguyên nhâncủa các chu kì kinhdoanh

6A2 Nêu được các

loại thất nghiệp phân

theo loại hình thất

nghiệp, lí do thất

nghiệp và nguồn

gốc thất nghiệp

6A4 Nêu được tác

hại của thất nghiệp

6A5 Nêu được

6B1 Nắm được

cách đánh giá quy

mô của thấtnghiệp

6B2 Phân biệt

được các loại hìnhthất nghiệp vàphân tích được táchại của thất nghiệp

6B3 Trình bày

được các biện pháp

hạ thấp tỉ lệ thấtnghệp tự nhiên vàthất nghiệp chu kì

mô thất nghiệp)

6C2 Liên hệ

được với thực

tế để thấy rõtình trạng lạmphát ở ViệtNam và nỗ lựckhắc phục lạmphát của Chính

6A9 Nêu được

mối liên hệ giữa

lạm phát và thất

nghiệp trong ngắn

hạn và trong dài hạn

tác hại của lạmphát ở các quy môkhác nhau

6B5 Sử dụng được

đồ thị để phân tíchcác lí thuyết về lạmphát và trình bàyđược mối quan hệgiữa lạm phát vớimức cung tiền, lạmphát với lãi suất

6B6 Sử dụng được

đồ thị để minh họamối quan hệ giữalạm phát và thấtnghiệp

6B7 Trình bày

được các biện phápnhằm khắc phụclạm phát

phủ

6C3 Liên hệ

với thực tế đểthấy được lạmphát ở một sốnước và cácbiện pháp khắcphục

6C4 Đưa ra

những gợi ý vềchính sách đểChính phủ có

thể giải quyết

các căn bệnhthất nghiệp vàlạm phát

7A1 Nêu được

khái niệm lợi thế

tuyệt đối, lợi thế

tương đối - cơ sở

kinh tế của thương

mại quốc tế

7A2 Nêu được

khái niệm cán cân

thanh toán quốc tế

7B2 Hiểu được các

bộ phận của cáncân thanh toán quốctế

7B3 Phân tích

được các yếu tố ảnhhưởng đến cung vàcầu về ngoại tệ trên

7C1 Liên hệ

với thực tế đểlàm rõ vai tròcủa tỉ giá hốiđoái và chínhsách tỉ giá hốiđoái trong nềnkinh tế ở ViệtNam

7C2 Liên hệ

với thực tế đểlàm rõ khả

khái niệm tỉ giá hối

đoái và thị trường

ngoại hối

7A4 Nêu được các

yếu tố ảnh hưởg

đến cầu về tiền trên

thị trường ngoại hối

7A5 Nêu được các

7A7 Nêu được vai

trò của tỉ giá hối

đoái và mối quan

hệ giữa tỉ giá hối

7B4 Phân biêt

được tỉ giá hối đoáidanh nghĩa và tỉ giáhối đoái thực tế quyđịnh khả năng cạnhtranh của hàng hóatrên thị trường quốc

tế

7B5 Phân tích

được vai trò của tỉgiá hối đoái và mốiquan hệ giữa tỉ giáhối đoái và cán cânthanh toán

7B6 Phân tích

được tác động củachính sách tài khoá

và chính sách tiền

tệ trong nền kinh tế

mở với với hệthống tỉ giá cố định,

tư bản vận độnghoàn toàn tự do

7B7 Phân tích

được tác động củachính sách tài khoá

và chính sách tiền

tệ trong nền kinh tế

mở với với hệthống tỉ giá linhhoạt, tư bản vận

năng cạnhtranh của một

số hàng hóachủ yếu củaViệt Nam trênthị trường thếgiới

7C3 Liên hệ

với thực tế đểlàm rõ vai tròcủa chính sách

tỉ giá hối đoáicủa một sốquốc gia pháttriển đối vớiviệc thực hiệncác mục tiêukinh tế vĩ mô ởcác quốc giađó

7C4 Liên hệ

với thực tế đểlàm rõ ảnhhưởng củachính sách tàikhoá và chínhsách tiền tệtrong nền kinh

tế mở ở ViệtNam cũng như

ở một số quốcgia khác

8 HỌC LIỆU

A GIÁO TRÌNH

1 Bộ giáo dục và đào tạo, Kinh tế học vĩ mô (giáo trình dùng trong

các trường đại học, cao đẳng khối kinh tế), Nxb Giáo dục ViệtNam, 1997 - 2009

2 David Begg, Stanley Fischer, Rudiger Dornbusch, Kinh tế học vĩ

mô, Nxb Thống kê, Hà Nội, 2009.

B TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN

* Giáo trình

1 Paul A Samuelson, William D Nordhaus, Kinh tế học, tập 1,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996

2 David Begg, Stanley Fischer, Rudiger Dornbusch, Bài tập kinh tế học vĩ mô, Nxb Thống kê, Hà Nội, 2009.

3 Robert C Guell, Kinh tế vĩ mô, Nxb Tổng hợp Đồng Nai, 2009.

4 Trường đại học kinh tế quốc dân, Giáo trình nguyên lí kinh tế vĩ

mô, Nxb Lao động, Hà Nội, 2008.

5 Trường đại học kinh tế quốc dân, Bài tập nguyên lí kinh tế vĩ mô,