Giáo dục sức khỏe học đường trong môn GDCD là việc làm hết sức cần thiết. Điều này giúp các em học sinh thêm hiểu về sức khỏe vị thành niên. Từ đó có những biện pháp tử chăm sóc thân thể để học tập tốt hơn.
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ.
I Lí do chọn đề tài.
Thế giơiù ngày càng phát triển, tốc độ phát triển kinh tế ngày càng tăng Cuộc sống của con người ngày càng được đầy đủ hơn Nhưng song song với sự phát triển ấy là những vấn đề về sức khỏe cũng nhiều hơn, ngày càng xuất hiện những loại bệnh nguy hiểm, những bệnh có sự lây lan nhanh chóng … Chính
vì vậy con người ngày nay ngày càng quan tâm đến sức khỏe của mình hơn Vậy điều gì đã ảnh hưởng đến sức khỏe của chúng ta? Cần phải bảo vệ mình như thế nào trước những ảnh hưởng bất lợi của môi trường? Cần làm gì để giữ một cơ thể luôn khỏe mạnh ? Đó là những câu hỏi mà mọi người đang hướng đến
Có một câu nĩi mà tơi rất tâm đắc đĩ là “ Cĩ sức khỏe con người cĩ hàng ngàn điều ước, nhưng nếu khơng cĩ sức khỏe con người chỉ cĩ một điều ước mà thơi” Rõ ràng vấn đề sức khỏe đối với chúng ta vơ cùng quan trọng Đó là một phần không thể thiếu trong các hoạt động sinh hoạt, lao động của chúng ta Với tôi, tôi luôn mong muốn mình có một sức khỏe thật tốt để có thể lo cho gia đình mình và có thể đem đến cho những học trò thân thương của mình những bài học hay và hiệu quả nhất
Là một giáo viên giảng dạy mơn giáo dục cơng dân, tơi luơn cảm thấy buồn , trăn trở khi học sinh của mình nghỉ học Việc nghỉ học của học sinh cĩ rất nhiều nguyên nhân vì bệnh tật, vì gia đình, vì mơi trường sống … Nhưng phần lớn việc nghỉ học của các em đều xuất phát tư mơi trường tự nhiên hoặc mơi trường xã hội mà ra Khi các em nghỉ học, vì ở độ tuổi còn nhỏ chưa thể tham gia vào các cơ quan, xí nghiệp để làm nên phần lớn các em thường lông bông, dễ
bị sa vào các tệ nạn xã hội Chúng ta cũng khơng khỏi đau lịng khi số liệu trẻ em vị thành niên phạm tội ngày càng tăng Tội phạm trẻ đang gây nhức nhối trong lương tâm của tồn xã hội và đe dọa nghiêm trọng tiền đồ của dân tộc Sự lên tiếng báo động của cơng luận về thực trạng đau xĩt này của một số thanh thiếu niên hiện nay cần được lắng nghe để cùng nhau thực hiện nỗ lực truy tìm nguyên nhân phát sinh và cĩ chính sách phịng ngừa, khắc phục Các nghiên cứu về phạm tội học đều nhất trí nhận định rằng chính lỗ hổng trong cơng tác chăm sĩc sức khỏe thanh thiếu niên từ học đường lẫn gia đình là nguyên nhân
cơ bản của vấn nạn tội phạm trẻ Vì thế, vấn đđề giáo dục đạo đức cho học sinh ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường là vô cùng quan
trọng Bên cạnh việc giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống,
Trang 2giáo dục sức khỏe… Thì vấn đề giáo dục sức khỏe cho học sinh cũng đóng một vai trò quan trọng Việc giáo dục sức khỏe
khơng chỉ dừng lại ở việc giáo dục cho các em giữ gìn sức khỏe tốt về thể chất để học tập tốt, cĩ ích cho xã hội mà cịn giáo dục các em giữ gìn sức khỏe tốt về tinh thần, những kĩ năng sống cơ bản để tạo cho mình một nếp sống lành mạnh, một mơi trường trong sáng, tránh xa đến mức cĩ thế đối với những tệ nạn xã hội Đạt được một sức khỏe tốt nhất về cả thể chất và tinh thần
Vì những lí do trên tơi đã tiến hành thực hiện chuyên đề “ Lồng ghép giáo dục sức khỏe học đường vào mơn giáo dục cơng dân ở trường trung học cơ sở” Mong muốn được gĩp một phần sức mình vào việc cung cấp cho học sinh những hiểu biết cơ bản nhất về giữ gìn sức khỏe của bản thân và mọi người xung quanh
II Tình hình chung
1 Thuận lợi
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo ngành giáo dục, các ban ngành đồn thể địa phương, đặc biệt là sự nhiệt tình tận tâm truyền thụ kinh nghiệm về chuyên mơn của phịng giáo dục và Ban giám hiệu nhà trường nhằm giúp giáo viên trao đổi, trau dồi nghiệp vụ, phục
vụ tốt cho hoạt động dạy và học
- Cơng nghệ thơng tin ngày càng phổ biến nên các vấn đề về sức khỏe thường xuyên được cập nhật và thơng tin đến mọi người
- Việc tuyên truyền và phịng ngừa dịch bệnh được các cấp ngành và nhà trường hết sức quan tâm
- Gia đình, nhà trường luơn quan tâm đến các vấn đề học tập và sức khỏe của học sinh Tạo mơi trường sống lành mạnh cho học sinh Học sinh chăm chỉ, chuyên cần học tập và rèn luyện, ham hiểu biết
- Thư viện đã cĩ sách tham khảo cho giáo viên và học sinh Phịng thiết bị đã cĩ nhiều thiết bị dạy học
2 Khĩ khăn
- Phương tiện thơng tin, trình chiếu hình ảnh phục vụ học tập cho học sinh cịn thiếu
Từ đĩ ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng học tập của học sinh
- Mơi trường xã hội cĩ nhiều biến chuyển phức tạp, tệ nạn xã hội ngày càng nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần của học sinh
- Mơi trường sống của con người đang kêu cứu, mơi trường bị ơ nhiễm nặng nề Nhiều loại bệnh dịch, bệnh lạ … xuất hiện chưa cĩ thuốc phịng và chữa bệnh
Trang 3- Trường thuộc vùng sâu, vùng xa, cơ sở vật chất cịn thiếu Học sinh đa số là con nhân dân lao động nghèo, phải kiếm từng bữa ăn nên vấn đề sức khỏe và học tập chưa được quan tâm đúng mức
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I Những vấn đề chung
1 Cơ sở lí luận.
Sức khỏe là trạng thái thoải mái tồn diện về thể chất, tinh thần và xã hội và khơng
phải chỉ bao gồm cĩ tình trạng khơng cĩ bệnh hay thương tật (theo Tổ chức Y tế thế giới) Cĩ một sức khỏe tốt nhất là một trong những quyền cơ bản con người dù thuộc bất kỳ chủng tộc, tơn giáo, chính kiến chính trị hay điều kiện kinh tế - xã hội nào Để giữ gìn sức khỏe, bạn nên: Tập luyện, dinh dưỡng và sức khỏe tinh thần
Sức khỏe tinh thần là một khái niệm ám chỉ tình trạng tâm thần và cảm xúc tốt của
mỗi cá nhân Theo tổ chức y tế thế giới, khơng cĩ định nghĩa chính thức cho sức khỏe tinh thần Cĩ một cách để nhận xét sức khỏe tinh thần là xem xem một người thể hiện chức năng của mình thành cơng tới mức nào Cảm thấy cĩ đủ khả năng tự tin, cĩ thể đối mặt với những mức tình trạng căng thẳng ở bình thường, luơn giữ được các mối quan hệ một cách thoải mái,
cĩ một cuộc sống độc lập, và dễ hồi phục sau những tình huống khĩ khăn đều được coi là các dấu hiệu của một sức khỏe tinh thần
Sức khỏe tinh thần theo TS Nguyễn Thị Thanh Bình ĐHSP Thành Phố Hồ Chí Minh: Sức khỏe tinh thần cĩ thề nĩi là sự hịa hợp giữa một cơ thể khỏe mạnh về thể chất và tình cảm, là trạng thái ổn định và vui khỏe của con người Muốn cĩ sức khỏe tinh thần tốt, điều kiện đầu tiên là sức khỏe thể chất tốt của con người Sức khỏe thể chất biểu hiện ở sức lực con người với cơ bắp mạnh mẽ, con người cĩ khả năng mang vác nặng; ở chỗ con người ăn thấy ngon, ngủ say, lao động đạt hiệu quả cao Sức khỏe thể chất biểu hiện ở sự phản ứng nhanh nhẹn, nhẹ nhàng, sự dẻo dai, thoải mái trong các thao tác lao động và trong cuộc sống hàng ngày Con người khỏe mạnh cĩ thể làm việc khơng mệt mỏi khá lâu, khả năng chống đỡ bệnh tật tốt, ít đau ốm, mà nếu cĩ ốm đau thì mau khỏi; Khả năng thích nghi tốt với những thay đổi thường xuyên và đột ngột của mơi trường Sức khỏe tinh thần biểu hiện ở chỗ con người cảm thấy hài lịng, thỏa mãn, vui tươi, yêu đời, tự tin Từ đĩ quản lí được hành vi của mình, cư xử đúng mực và tơn trọng mọi người xung quanh trên cơ sở ý thức đầy đủ về giá trị của bản thân…, cĩ ý nghĩa quan trọng vơ cùng trong đời sống con người nĩi và xã họi nĩi chung
Về phần mình, sức khỏe tinh thần tác động trở lại đến sức khỏe thể chất: Con người lạc quan, mãn nguyện với mình và với mơi trường xung quanh sẽ cĩ một sức khỏe tốt hơn Con người cĩ sức khỏe thể chất và tinh thần tốt sẽ làm cho xã hội lành mạnh, ít tệ nạn, tránh được bệnh tật và đặc biệt là các bệnh tâm thần Và ngược lại, một xã hội Lành mạnh, tươi đẹp sẽ làm cho các cá nhân trong xã hội đĩ cĩ một cơ hội thụ hưởng một sức khỏe tốt Sức khỏe tinh thần khơng chỉ ảnh hưởng lên cuộc sống cá nhân mỗi người mà cịn làm cho họ cĩ khả năng ứng phĩ nhanh nhẹn và thích ứng với những khĩ khăn của cuộc sống Khi ấy con người sẽ hạnh phúc với đời sống gia đình, thành cơng trong cơng việc, hài hào trong diện mạo, lạc quan
Trang 4yêu cuộc sống, yêu đồng loại, yêu thiên nhiên …Như thế, sự yên bình và lành mạnh của xã hội hay cịn gọi là sức khỏe xã hội bao gồm sức khỏe tinh thần tốt của các thành viên làm nên xã hội ấy
Như vậy Sức khỏe học đường là khái niệm dùng chung cho học sinh Là trạng thái
học sinh khỏe mạnh về thể chất và tinh thần Để đạt sức khỏe tốt nhất các em nên tham gia các hoạt động tập thể, xã hội, học tốt, vui chơi giải trí để đạt kết quả cao
2 Cơ sở thực tiễn.
Về sức khỏe thể chất, môi trường ngày càng bị ô nhiễm, cho nên hiện nay con người phải đối diện với rất nhiều loại bệnh tật nguy hiểm Học sinh cũng phải chịu những ảnh hưởng ấy Rất nhiều loại bệnh gặp phải như chân tay miệng, H1N1, sốt xuất huyết, cảm cúm, …
Áp lực học tập đối với trẻ em ngày càng lớn, cơ sở vật chất các trường học chưa đảm bảo về chất lượng và tiêu chuẩn, thiếu thốn ( nhất là miền núi, vùng sâu, vùng xa), thời gian học tập nghỉ ngơi khơng hợp lí,… gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, làm giảm khả năng học tập của học sinh và là nguyên nhân ngày càng gia tăng các bệnh học đường, nhất là cận thị và cong vẹo cột sống
Về sức khỏe tinh thần, Theo các nghiên cứu khoa học, hiện nay vấn đề sức khỏe học đường đang cĩ những chuyển biến rất phức tạp, nhất là về sức khỏe tinh thần Cĩ thể nĩi đĩ là vấn đề nhức nhối của tồn xã hội Vì khơng cĩ sức khỏe tinh thần tốt nên đã cĩ rất nhiều em sa vào các tệ nạn xã hội, rồi để lại những hậu quả to lớn cho bản thân, gia đình và xã hội Cĩ rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc này, cĩ thể kể một số nguyên nhân như tác động khơng tốt từ gia đình, rối nhiễu tâm lí, tăng động giảm chú ý, mơi trường sống khơng lành mạnh …
Sức khỏe tinh thần của trẻ em cĩ ý nghĩa vơ cùng quan trọng đối với sức khỏe xã hội Các nghiên cứu của Hiệp hội y học Anh Quốc cho thấy trên 50% rối loạn hành vi, tâm lí ở thanh niên 26 tuổi cĩ nguồn gốc từ các stress ở tuổi 15 mà khơng cĩ can thiệp hỗ trợ Các hiện tượng tự tử, tự hủy hoại bản thân, trầm uất, chán chường, thụ động, vơ cảm đều cĩ nguồn gốc
từ sức khỏe tinh thần yếu kém Tuy nhiên, khơng phải cứ sức khỏe tinh thần yếu kém ở tuổi vị thành niên nhất thiết sẽ dẫn đến các hiện tượng tiêu cực như đã nĩi ở trên ở tuổi trưởng thành
Vì vậy, Việc giáo dục sức khỏe học đường là hết sức quan trọng
3 Phương pháp
Hiện nay, trong mơn Giáo dục cơng dân cĩ rất nhiều nội dung cần tích hợp lồng ghép như lồng ghép mơi trường, an tồn giao thơng, tư tưởng Hồ Chí Minh … nên giáo viên bộ mơn gặp rất nhiều khĩ khăn Trong một tiết dạy do thời gian cĩ hạn mà lại chia ra nhiều hoạt động Vậy tích hợp ở đâu, tích hợp như thế nào mà vẫn đảm bảo thời gian, đảm bảo nội dung bài lại cung cấp thêm cho học sinh nhiều kiến thức? Đĩ là câu hỏi mà rất nhiều giáo viên quan tâm đến
Ở đây, việc lồng ghép giáo dục sức khỏe học đường trong mơn giáo dục cơng dân chỉ là một hoạt động trong tiết học nên tùy theo từng bài học, đối tượng học mà giáo viên cĩ thể linh động sử sụng các phương pháp khác nhau để đạt hiệu quả cao nhất trong dạy học Giáo viên khơng nên quá sa đà vào nội dung tích hợp mà quên đi nội dung chính của bài Trong khi giảng dạy cĩ thể sử dụng nhiều phương pháp dạy học khác nhau như dùng hình ảnh để minh
Trang 5họa, nêu gương, so sánh, liên hệ thực tế …Để nhằm mục đích cuối cùng là học sinh hiểu bài học, rèn luyện được những kĩ năng cơ bản trong cuộc sống đồng thời cũng có thêm những hiểu biết về vai trò của sức khỏe và việc tự rèn luyện, bảo vệ sức khỏe của mình
II Một số ví dụ về “ lồng ghép giáo dục sức khỏe học đường vào các bài học của bộ môn giáo dục công dân”.
1 Giáo dục công dân 6.
Bài1: Tự chăm sóc rèn luyện thân thể
Gv gọi học sinh đọc phần đặt vấn đề( SGK trang 3,4)
- Qua câu chuyện, em thấy điều kì diệu nào đã đến với bạn Minh ?
- Sức khỏe có cần cho mọi người không ? Vì sao ?
Trả lời.
Bạn Minh trông như cao hẳn lên, chân tay rắn chắc, dáng đi nhanh nhẹn hơn
Sức khỏe rất quan trọng đối với tất cả mọi người Không có sức khỏe con người không làm được gì cả
Kết luận:
Tất cả mọi người đều phải có một sức khỏe tốt để có thể lao động, vui chơi, giải trí Muốn có một cơ thể khỏe mạnh Mọi người cần thường xuyên luyện tập thể dục thể thao, ăn uống đầy đủ, vui chơi giải trí hợp lí
Bài 2 : Siêng năng, kiên trì.
Phần bài tập C ( SGK trang 6)
- Kể một tấm gương kiên trì, vượt khó trong học tập mà em biết
Trả lời
Giáo viên: Giới thiệu một tấm gương vượt khó trong học tập, lao động và thể thao.
Trang 6Gv kết luận:
Nhờ siêng năng kiên trì, mọi người sẽ vượt qua mọi khó khăn thử thách Để đạt được mục đích đề ra những người khuyết tật đã vượt lên tất cả, luyện tập thể thao, rèn luyện thân thể trí óc để đi đến thành công
Bài 7: Yêu thiên nhiên sống hòa hợp với thiên nhiên.
Phần nôi dung bài học: Vai trò của thiên nhiên đối với đời sống con người.
Giáo viên chiếu một số hình ảnh về thiên nhiên
- Thiên nhiên, môi trường có vai trò như thế nào đối với đời sống con người ?
Trang 7Trả lời
Thiên nhiên rất cần thiết cho con người, cây cối cung cấp oxi, làm sạch không khí Giúp con người có được sức khỏe tốt, mạnh khỏe
Kết luận
Thiên nhiên có vai trò quan trọng trong đời sống con người Môi trường thiên nhiên trong sạch sẽ giúp con người sống thoải mái, mạnh khỏe, vui tươi hơn Ngược lại nếu môi trường bị ô nhiễm sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của con người Nhiều loại bệnh dịch, bệnh lạ gây nguy hiểm đến tính mạng con người
2 Giáo dục công dân 7
Bài 7: Đoàn kết tương trợ
Phần đặt vấn đề
- Khi lao động san sân bóng, lớp 7A đã gặp những khó khăn gì?
- Để giúp lớp 7A giải quyết khó khăn, các bạn lớp 7 B đã làm gì ?
Trả lời
Các bạn lớp 7A đã gặp rất nhiều khó khăn như gặp khu đất khó làm, có nhiều mô đất cao, nhiều rễ cây chằng chịt, các bạn lớp 7B đã giúp đỡ, cùng làm với lớp 7A
Kết luận
Trang 8Bác Hồ thường nĩi lao động là vinh quang, lao động ngồi việc làm sạch mơi trường cịn rèn luyện thể lực, cĩ lao động con người sẽ khỏe mạnh hơn Ở đây ta thấy, trong quá trình lao động cả lớp 7A và 7B đã tích cực tham gia các hoạt động của nhà trường Đồng thời, trong quá trình lao động cả hai lớp đã gần gũi nhau hơn, vui vẻ, hịa đồng hơn
Bài 13: Quyền được bảo vệ, chăm sĩc và giáo dục của trẻ em Việt nam.
Phần nội dung bài học
- Trẻ em cĩ những quyền nào ?
Trả lời
Trẻ em được hưởng các quyền như được bảo vệ về tính mạng, thân thể, …
Giáo viên chiếu một số hình ảnh về một số quyền của trẻ em.
Kết luận
Trẻ em được hưởng rất nhiều quyền như bảo vệ sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, sức khỏe, được giáo dục, chăm sĩc nuơi dạy để phát triển Được bảo vệ sức khỏe, được học tập Mỗi một trẻ em đều được hưởng những quyền cơ bản ấy Mọi người phải quan tâm giúp đỡ các em nhỏ nhiều hơn
3 Giáo dục công dân lớp 8
Bài 7: Tích cực tham gia các hoạt động chính trị-xã hội.
Phần nội dung bài học
- Hoạt động chính trị - xã hội là những hoạt động nào ?
Trả lời
Hoạt động chính trị - xã hội là những hoạt động có nội dung liên quan đến việc xây dựng và bảo vệ Nhà nước, chế độ chính trị, trật tự an ninh xã hội; là những hoạt động trong
Trang 9các tổ chức chính trị, , đoàn thể, quần chúng và hoạt động nhân đạo, bảo vệ môi trường sống của con người
Giáo viên chiếu một số hình ảnh minh họa.
- Bản thân em đã tham gia các hoạt động chính trị xã hội nào ?
Kết luận
Là học sinh các em có thể tham gia các hoạt động chính trị, xã hội trong nhà trường và ở địa phương như lao động bảo vệ môi trường ở trường học, ở địa phương, tham gia các hội thi Hội khỏe Phù Đổng … Khi tham gia các hoạt động này chính là các
em đang tự bảo vệ cuộc sống, nâng cao sức khỏe của mình, gia đình và mọi người
Bài 10: Tự lập
Phần bài tập
Bài tập 1: Em hãy nêu những biểu hiện của tính tự lập trong học tập, trong công việc và trong sinh hoạt hàng ngày
Học sinh:
Giáo viên:
Các em đã học lớp 8, vì thế trong sinh hoạt hàng ngày, trong học tập chúng ta nên tự giác, tự lập , không nên dựa dẫm vào
Trang 10người khác Trong học tập thi cử phải tự học không nên để cha mẹ nhắc nhở, khi kiểm tra cũng không nên chỉ trơng chờ vào bạn bè chỉ cho Trong sinh hoạt hàng ngày, nên có kế hoạch làm việc, lao động, thể thao để có thể có sức khỏe tốt học tập và lao động, tự lập trong cuộc sống
Bài 13: Phòng chống tệ nạn xã hội
Phần nội dung bài học
- Chúng ta phải làm gì để phòng chống tệ nạn xã hội ?
Trả lời
Chúng ta phải sống giản dị, lành mạnh, biết giữ mình và giúp nhau để không sa vào tệ nạn xã hội Tuân theo pháp luật, tuân theo nội quy của nhà trường, tích cực tham gia các hoạt động chính trị, xã hội…
- Bản thân em đã tham gia những hoạt động phịng chống tệ nạn xã hội nào ?
Trả lời:
Giáo viên chiếu một số hình ảnh để minh họa.
- Tệ nạn xã hội cĩ ảnh hưởng như thế nào đến các em ?
Trả lời:
Kết luận
Nếu các em sa vào tệ nạn xã hội sẽ ảnh hưởng lớn đến tương lai của các em, đến gia đình nhà trường và tồn xã hội,Các em cần học tốt, thực hiện theo những qui định của nhà trường, của pháp luật Cần có lối sống lành mạnh, tránh xa các tệ nạn xã hội như ma túy, trộm cắp…Để