Kết quả cho thấy rằng chứng nhiễm F do trà bánh có nhiều ảnh hưởng tiêu cực lên sức khỏe con người nghiêm trọng so với chứng nhiễm F so nguồn nước và đốt cháy than đá xảy ra ở những vùng
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
KHOA MÔI TRƯỜNG LỚP 10 CMT
ĐỀ TÀI 8:
Flo trong Trà bánh – Nguyên nhân chính gây nhiễm độc Flo ở người lớn
GVHD: TS Tô Thị Hiền NHÓM 16:
Nguyễn Thị Hương 1022131 Mai Thanh Hồng Thủy 1022293
Trang 2MỤC LỤC
DANH SÁCH TỪ MỚI 2
TÓM TẮT 3
I Giới thiệu 3
1.1 Hiện trạng nhiễm độc F 3
1.2 Định nghĩa trà bánh 4
1.3 Tổng quan nghiên cứu 4
II Phương pháp 5
2.1 Khu vực và dân số ghi nhận trong khảo sát 5
2.2 Nghiên cứu việc sử dụng trà bánh và hấp thu F hằng ngày 5
2.3 Phân tích F 6
2.4 Thí nghiệm vật lý về dấu hiệu bệnh lý của chức nhiễm độc xương 6
2.5 Xác định hàm lượng F trong nước tiểu 6
2.6 Phân tích thống kê 6
III Kết quả 8
3.1 Kết quả từ nghiên cứu chụp bằng X quang 8
3.2 Hàm lượng F trong nước tiểu 9
3.3 Bảng báo cáo các trường hợp điển hình 9
IV Thảo luận 11
V Liên hệ Việt Nam 14
Trang 3DANH SÁCH TỪ MỚI
Skeletal radiographic study: Nghiên cứu Xquang trong xương
Clinical symptom: Triệu chứng lâm sàn
Osteosclerosis: Chứng xơ cứng xương
Trang 4TÓM TẮT
Một khảo sát dịch tễ học được thực hiện ở tỉnh Naqu Tây Tạng vào tháng 9/2001 để đánh giá biểu hiện nhiễm độc F ở người lớn xuất phát từ thói quen dùng trà bánh Dữ liệu
về hấp thụ F hằng ngày, mức F trong môi trường và nồng độ F trong nước thải trung bình được thu thập và thực hiện nhiều thí nghiệm vật lý, nghiên cứu X quang cho xương 111 người lớn từ 37-78 tuổi tham gia vào nghiên cứu này Nồng độ F trong nguồn nước ở thành phố Naqu từ 0.1 đến 0.03mg/l, không có bằng chứng về ô nhiễm F trong không khí nhưng những món ăn sử dụng nước trà bánh như zamba, trà bơ - có nồng độ F từ 4.52±0.74 mg/kg, tương ứng 3.21±0.65 mg/l Sự hấp thu F hằng ngày ở người lớn đạt 12
mg, 99% lượng này bắt nguồn từ thức ăn chứa trà bánh Mức độ rõ ràng của những triệu chứng lâm sàn theo nghiên cứu vật lý là 89%, hơn thế nữa 42% trong 111 người được chuẩn đoán bằng X quang Mức độ rõ ràng của thí nghiệm là 83% Mặc dù việc nhiễm F ở xương thuộc loại chứng xơ cứng (toàn bộ mật độ chất nền trong xương tăng) bị ảnh hưởng 74%, bệnh khớp và chứng viêm khớp ảnh hưởng đến đa số bệnh nhân gây suy giảm chức năng Kết quả cho thấy rằng chứng nhiễm F do trà bánh có nhiều ảnh hưởng tiêu cực lên sức khỏe con người nghiêm trọng so với chứng nhiễm F so nguồn nước và đốt cháy than
đá xảy ra ở những vùng khác của Trung Quốc
I Giới thiệu
I.1 Hiện trạng nhiễm độc F
Nhiễm độc F trong răng ở trẻ em khá phổ biến ở nhiều vùng Trung Quốc bởi từ nguồn nước uống chứa hàm lượng F cao vượt mức cho phép mà ở những vùng này chứng nhiễm F trong xương cũng xảy ra thường xuyênTrường hợp này xảy ra ở Ấn Độ, miền Nam Châu Phi và những khu vực trên thế giới nhưng không phát hiện ở những thành phố công nghiệp bởi vì nguồn nước cấp được cải tiến từ đầu thế kỉ 20 Nhiễm độc F do nguồn nước được xem là vấn đề sức khỏe cộng đồng địa phương, thu hút nhiều sự quan tâm và được xử lý mạnh mẽ ở Trung Quốc từ những năm 1950 để đạt được mức kiểm soát vừa ý
Còn nhiễm độc F do đốt cháy than đá được tìm thấy ở miền Bắc và Đông Nam của những vùng nông thôn chưa phát triển ở Trung Quốc Vấn đề này có những mức độ nguy hại khác trong suốt những năm 1970 và xảy ra do nồng độ F cao trong bột nhiễm than đá
có trong không khí trong nhà Nó nhanh chóng được kiểm soát nhờ những cải tiến lò sấy, thông gió và quá trình làm khô bột
Tuy nhiên, nhiễm độc F do trà bánh xảy ra ở một số ít quận ngoại ô miền Bắc và Đông xa xôi chỉ được phát hiện trong những năm 1980 Các khảo sát dịch tễ học và các phương pháp ngăn chặn kiểm soát vẫn còn chưa được thực hiện Việc tìm hiểu và đo lường khoa học về nhiễm độc F do nguồn nước và đốt cháy than đá đã được tiêu chuẩn
Trang 5hóa và ghi nhận bởi WHO, các cơ quan kiểm soát dịch tễ Trung Quốc thuộc Bộ Sức khỏe cộng đồng đã cung cấp nền tảng cho nghiên cứu dịch tễ học về chứng nhiễm độc F do trà bánh mới được phát hiện này
I.2 Định nghĩa trà bánh
Trà bánh – trà gạch - trà nén là một khối tinh trà đen , trà xanh, hoặc lá trà lên men
đã được đóng gói trong khuôn mẫu và ép thành dạng khối Đây là hình thức trà phổ biến nhất được sản xuất và sử dụng ở Trung Quốc trước đời nhà Minh Trà bánh có thể được làm thành đồ uống hoặc ăn như thức ăn, và cũng được sử dụng trong quá khứ như một dạng tiền tệ
Trong Trung Quốc cổ đại , trà bánh thường được làm từ lá trà khô được ép thành những viên gạch khác nhau hoặc các hình dạng khác Một số trà bánh cũng được trộn lẫn với các tác nhân liên kết như bột mì , máu , hoặc phân để tạo độ bền dùng làm tiền tệ
Để sản xuất một viên trà bánh , toàn bộ lá trà được hấp, sau đó đặt khung và nén thành dạng rắn Những khung ép có thiết kế nghệ thuật khác nhau làm cho trà bánh sau khi ép có nhiều hoa văn đẹp và tinh xảo Nhiều bột trà bánh được làm ẩm bằng nước gạo
để đảm bảo bột trà dính lại với nhau Các khối trà ép sau đó để khô, lưu trữ cho đến khi độ
ẩm đã bốc hơi
Tế bào lá trà tích lũy F ở một số bộ phận, lá và thân trà càng già càng tích lũy nhiều
F, không an toàn cho con người sử dụng với số lượng lớn và trong thời gian dài Những lá trà như vậy sẽ gây nhiễm độc F, ảnh hưởng xấu đến răng và xương
I.3 Tổng quan nghiên cứu
Theo tài liệu ghi nhận, nhiễm độc F trong răng là vấn đề địa phương ở vùng Đông Bắc mà nơi đó trẻ em Mông Cổ, Hazak và Yugu ăn thức ăn được chuẩn bị bằng trà bánh Chúng tôi cũng phát hiện thấy trẻ em Tây Tạng cũng có dấu hiệu nhiễm độc F do sử dụng trà bánh Nhiễm độc F trong răng cũng xuất hiện ở trẻ em trên phần lớn lãnh thổ Trung Quốc Nhiễm độc F trong xương là triệu chứng nhiễm độc F phổ biến và nguy hiểm nhất ở người lớn và là một danh mục dùng trong đánh giá độ nguy hiểm chứng nhiễm độc F ở người lớn vùng địa phương Tuy nhiên, những nghiên cứu về ảnh hưởng tiêu cực của F trong trà bánh ở người lớn ở những khu vực bị nhiễm này là rất ít
Để nghiêm cứu chứng nhiễm độc F ở xương người lớn thuộc những nơi tiêu thụ trà bánh, chúng tôi đã thực hiện khảo sát nhiễm độc F trong răng ở trẻ em thuộc thành phố Naqu, Tây Tạng vào tháng 9 năm 1998, và bắt đầu một cuộc thử nghiệm để cắt giảm sự tiêu thụ trà bánh ở những trường tiểu học và nghiên cứu sau đó 9/2001 cũng được tiến hành tại những địa điểm này Khảo sát 1998 được ghi nhận ở Cao (2000) và khảo sát
Trang 6nghiên cứu sau đó 2001 cho thấy rằng việc cắt giảm trà bánh được chấp nhận và người ta đang thử dùng trà bánh có lượng F thấp như 1 phương pháp thay thế cho thời gian 3 tháng Phương pháp thứ 2 có thể được chấp nhận hơn nhưng không có sự sự suy giảm chứng nhiễm độc F trong răng vì căn bệnh này phát triển trước lứa tuổi đi học Lần này chúng tôi thực hiện nghiên cứu nhiễm độc F trong xương ở người lớn ở đây và được ghi nhận trong tài liệu này
II Phương pháp
II.1 Khu vực và dân số ghi nhận trong khảo sát.
Tỉnh Naqu ở cao nguyên Tây Tạng, phía bắc của trung tâm Tây Tạng là đầu nguồn sông Gyamo ngũ (Salween, sông đen) có độ cao 4500m, nhiệt độ trung bình là 80C, lượng mưa hàng năm 406mm Tỉnh có đặc điểm địa lý dạng đồi cao nguyên cao Tổng dân số là 670,000 và dân sư sống bằng cách chăn gia súc - bò Tây Tạng và cừu Ở những đền thờ, những thầy tu Tây Tạng nấu thức ăn trong bếp của họ 30 người già trong nhà điều đưỡng không có bếp chung và phải tự chuẩn bị thức ăn Những người chăn gia súc ở thành phố Dep và Mengdi hình thành từ khi điều kiện kinh tế được cải tiến trong những thập kỷ gần đây và thức ăn của họ cũng giống như thức ăn của những người già ở nhà điều dưỡng, những thầy tu trong đền thờ
Nói chung những đối trượng trên 30 tuổi từ 4 khu vực trên được chọn ngẫu nhiên 4 khu vực này bao gồm 1 đền Tây Tạng, 1 nhà điều dưỡng và 2 làng thôn quê Trẻ em và người lớn dưới 30 tuổi được lại bỏ khỏi cuộc khảo sát
II.2 Nghiên cứu việc sử dụng trà bánh và hấp thu F hằng ngày.
Theo phương pháp mô tả trong WHO/FAO “Hướng dẫn cho nghiên cứu hấp thu chất ô nhiễm hóa học theo đường ăn uống” (WHO 1985) chúng tôi thành lập phương pháp
để xác định tổng lượng hấp thu F hằng ngày trong bài khảo sát này Thói quen dùng trà bánh được đánh giá Mẫu trà bánh được thu thập và xác định lượng F hòa tan trong đó Mẫu thức ăn và nước uống được lấy từ bếp của đền, mỗi người già và 15 gia đình mục đồng để xác định hàm lượng F hòa tan Sự hấp thu hằng ngày được đo lường trong 3 ngày liên tiếp và tính toán được tổng hấp thu F hàng ngày
II.3 Phân tích F
Theo tiêu chuẩn của Bộ Sức khỏe cộng đồng TQ “ Phương ngăn ngừa nhiễm độc F
ở địa phương” hàm lượng F trong nguồn nước, trà bánh và nước trà bánh, đất, nhiên liệu
và thực phẩm và mẫu nước tiểu được xác định bằng sử dụng phương pháp điện cực chọn lọc ion F cổ điện
Trang 7II.4 Thí nghiệm vật lý về dấu hiệu bệnh lý của chức nhiễm độc xương
Theo “Tiêu chuẩn nhiễm độc F địa phương” bao gồm
1 Ngón tay không chạm vào vai do khả năng uốn khủy tay bị hạn chế
2 Không thể đưa thẳng tay 1800
3 Ngón tay giữa không chạm được lỗ tai bên kia
4 Ngón tay cái không thể chạm tới góc thấp hơn của xương bã vai bên kia
5 Gót chân bị nâng lên khi ngồi xổm
6 Bệnh nhân chủ yếu không thể ngồi xổm
7 Gù lưng 45-900
8 Khó uốn/đưa tay tới điểm xa nhất
9 Chứng liệt
Dấu hiệu bệnh lý chỉ được nghi ngờ cho nhiễm độ F trong xương, tuy nhiên, thí nghiêm X quang cần phải xác định rõ ràng Thí nghiệm vật lý phân tích nhiễm độc F trong xương thực hiện với 111 nam và nữ, người lớn trên 30 tuổi ở Tây Tạng trong 4 khu vực khảo sát Họ được xếp thành các nhóm 30-39t, 40-49t, 50-59t, trên 60t
50 trường hợp trong số 99 bệnh nhân biểu hiện hơn 3 dấu hiệu về bệnh lý của chứng nhiễm độc F trong xương được chọn ngẫu nhiên đưa vào thí nghiệm X quang 8 thí nghiệm thất bại và không biết nguyên nhân và chỉ 42 bệnh nhân được chụp bằng tia X
Theo yêu cầu trong tiêu chuẩn quốc gia TQ “Tiêu chuẩn chuẩn đoán nhiễm độc F bằng X quang” những giải phẫu phim chụp X quang của 5 trường hợp khỏe mạnh: tay A-P gồm cổ tay và khủy tay, chân A-P gồm khớp nối đầu gối, khung xương chậu A-P, A-P và khung bên xương sống, chuẩn đoán tia X được phân thành 3 giai đoạn theo những tiêu chuẩn trên
II.5 Xác định hàm lượng F trong nước tiểu
Mẫu nước tiểu của 42 bệnh nhân (chuẩn đoán bằng tia X) được thu thập và kiểm tra hàm lượng F bằng cách dùng phương pháp điện cực chọn lọc F cổ điển
II.6 Phân tích thống kê
Bài kiểm tra của học sinh được áp dụng để so sánh giữa các nhóm
Trang 8Bảng 1: Hàm lượng F trong môi trường ở tỉnh Naqu (mg/kg, mg/l)
Bảng 2: Tổng lượng hấp thu hằng ngày ở người lớn tỉnh Naqu (mg/người/ngày)
Bảng 3: Dấu hiệu bệnh lý nghi ngờ nhiễm độc F trong xương theo nhóm tuổi
Trang 9Bảng 4: Nhiễm F ở xương thể hiện rõ ràng ở 99 bệnh nhân mà có hơn 3 dấu hiệu
nhiễm bệnh và những nhóm tuổi.
III Kết quả
III.1 Kết quả từ nghiên cứu chụp bằng X quang.
Trong số 42 bệnh nhân phát hiện thấy 35 trường hợp nhiễm độc F ở xương, chúng được xếp loại và liệt kê ở bảng 5
Nghiên cứu của chúng tôi sử dụng (tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm độc F bằng X quang) của
Bộ Sức khỏe và Cộng đồng Trung Quốc, trong đó chỉ rõ bệnh xơ cứng, loãng xương và
Trang 10nhiều dạng mật độ xương như là nhiều, ít hay trung bình Việc phân loại này đi theo tiêu chuẩn mới chuyển đổi từ tiêu chuẩn cũ và 2 loại này có thể so sánh với nhau được Đặc tính chủ yếu của phép chụp X quang và việc phân loại chứng nhiễm độc xương từ trà bánh được tổng kết ở bảng 6
III.2 Hàm lượng F trong nước tiểu
Hàm lượng F trong nước tiểu của 42 người lớn trong thí nghiệm chụp X quang là
từ 1.34 đến 10.7 mg/l, với sai số dụng cụ và tiêu chuẩn là 5,73± 0,46 mg/l ở tỉnh Naqu, Tây Tạng Tổng lượng hấp thu F hằng ngày là 9 mg và người lớn 12 mg Tương ứng, hàm lượng F nước tiểu là 2.26 và 5.73 mg/l, trong khi đó phạm vi ảnh hưởng của nhiễm độc F trong răng ở trẻ em là 83% và người lớn là 89% theo thí nghiệm vật lý và 83% theo thí nghiệm X quang
III.3 Bảng báo cáo các trường hợp điển hình
NN, là một người đàn ông chăn gia súc 60 tuổi ở Mengdi, tỉnh Naqu, Tây Tạng Hằng ngày ông ấy dùng 4000ml nước trà bơ và 750g zamba Tổng lượng hấp thu F hằng ngày là 16mg và lượng F trong nước tiểu là 9.76mg/l Ông phàn nàn là bị đau khớp đặc biệt là lưng và đầu gối, bị gù, 2 tay bị xơ cứng và tê liệt và những điều này thường xảy ra vào buổi sáng Ông ấy cảm thấy hoa mắt sau khi dùng một lượng lớn trà bơ pha với nhiều nước nên ông ấy đã giảm lượng trà đã sử dụng Thí nghiệm vật lý cho thấy rằng những ngón tay của ông ấy không thể chạm vào vai khi gập khủy tay, cả 2 tay không thể đưa thẳng 180 độ, ngón giữa không thể chạm tới lỗ tai bên kia, ngón cái không thể chạm tới điểm thấp hơn của xương bã vai bên khia Ông ấy cũng không thể ngồi xổm Thí nghiệm chụp X quang cho thấy cơ xương của ông ấy bị dãn nặng nề, dây chằng chỉ tay bị xơ cứng
và nhiều gai, khớp nối bị méo mó và màng giữa các xương bị xơ cứng, hình thành dạng
‘vây cá Việc chuẩn đoán giai đoạn 3 (giai đoạn cuối) của chứng nhiễm độc F trong xương
Trang 11a
Trang 12IV Thảo luận
Chúng tôi đã ghi nhận rằng trẻ em ở Naqu, tỉnh Tây Tạng thuộc chứng nhiễm độc F
ở trong răng do trà bánh Bảng 1 liệt kê hàm lượng F trong môi trường ở tỉnh Naqu, bởi vì
người Tây Tạng dùng phân bò khô thay vì than đá làm năng lượng, và nó chứa hàm lượng
F thấp nên không làm ô nhiễm không khí Nước uống và thức ăn không có nguồn gốc từ trà bánh có hàm lượng F thấp và rất thấp, rõ ràng là nguồn F từ trà bánh là chính
Người Tây Tạng ở tỉnh Naqu có một lịch sử dài về việc sử dụng trà bánh Một tỉnh
ở một tỉnh phía Nam Trung Quốc sản xuất trà bánh, trà được nén thành hình gạch sau đó được nghiền thành những mảnh nhỏ và nấu trong nước sôi thành nước trà bánh đậm đặc, sau đó người ta thêm bột lúa mạch khô trên cao nguyên để làm thành zamba, thêm sữa/bơ
để làm thành trà bơ như là món ăn chính của họ chỉ có cỏ mọc ở vùng này bởi vì thời thiết
ở vùng cao và lạnh, người dân không thể trồng trọt những loại cây bình thường
“Tiêu chuẩn hấp thu F của dân cư” tại Trung Quốc (1997) đưa ra giới hạn trên cho phép cho nước uống ở những vùng dân cư địa phương dưới 15t bị nhiễm F là là 3.5mg
Mỹ đưa ra mức cho phép F ở người lớn là 1.5 - 4mg Lượng hấp thu Ca, P, Mg, vitamin D,
F trong ăn uống đưa ra giới hạn trên cho trẻ em và người lớn trên 8 tuổi là 10mg
Tác giả trình bày những thông tin cho thấy trong vòng 37 năm có 10-15% những người tiếp xúc với nước chứa 8mg/L F được phát hiện bằng cách chụp X quang Họ cho rằng nguy cơ phát triển những dấu hiệu ban đầu của chứng nhiễm F trong xương liên quan tới việc hấp thu hơn 10 mg/ngày trong vòng hơn 10 năm, đó chính là lý cho để đưa ra 10mg/ ngày đối với trẻ em trên 8t và người lớn Lượng hấp thu F hằng ngày của người lớn tại tỉnh Naqu là lớn hơn 10mg/người/ngày mà nó gấp 3.4 lần so với tiêu chuẩn giới hạn trên của TQ và 3 lần so với mức cho phép hằng ngày của Mỹ, nó cũng vướt 10mg/ngày
Bảng 2 khẳng định rằng 99% lượng hấp thu F hằng ngày của người lớn ở tỉnh
Naqu là do trà bánh chứ không phải trà bơ và zamba Chúng tôi thực hiện cuộc khảo sát dịch tể học này để đánh giá tình trạng nhiễm độc F ở người lớn và hiểu sâu hơn về đặc tính của chứng nhiễm F do trà bánh và nguyên nhân tự nhiên của nó Kết quả cho thấy mức phổ biến về chứng nhiễm độc F trong xương của người lớn là 89% (dựa vào dấu hiệu bệnh lý theo tia X khẳng định mức độ này là 83 %) có thể so sánh với mức độ nhiễm độc
F trong răng ở trẻ em là 83% Tổng lượng hấp thu F hằng ngày là 9mg và 12mg và hàm lượng F trong nước tiểu là 2.26 và 5.73ml Dai ghi nhận rằng hàm lượng F trong nước tiểu
F của ngừoi lớn 0.48±0.28mg/l ở những vùng mà hàm lượng F trong nước uống là 0.015 đến 0.27mg/l theo hàm lượng F trung bình trong nước tiểu của người lớn ở tỉnh Naqu là 5.73±0.46mg/l cái này gấp 12 lần so với tiêu chuẩn