CƠ sở lý LUẬN về PHÁT TRIỂN đội NGŨ tổ TRƯỞNG CHUYÊN môn các TRƯỜNG TRUNG học PHỔ THÔNG THEO TIẾP cận QUẢN lý NGUỒN NHÂN lực

CƠ sở lý LUẬN về PHÁT TRIỂN đội NGŨ tổ TRƯỞNG CHUYÊN môn các TRƯỜNG TRUNG học PHỔ THÔNG THEO TIẾP cận QUẢN lý NGUỒN NHÂN lực CƠ sở lý LUẬN về PHÁT TRIỂN đội NGŨ tổ TRƯỞNG CHUYÊN môn các TRƯỜNG TRUNG học PHỔ THÔNG THEO TIẾP cận QUẢN lý NGUỒN NHÂN lực

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC.

- Tổng quan về vấn đề nghiên cứu.

Tổ trưởng chuyên môn đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việcnâng cao hiệu quả dạy và học trong nhà trường THPT Họ chính

là cầu nối giữa người hiệu trưởng với giáo viên, là người truyềntải và đảm bảo nội dung chương trình dạy và học, chỉ đạo thựchiện đổi mới phương pháp giảng dạy cũng như tiến độ thực hiện

và chất lượng đầu ra của học sinh nhằm giúp hoạt động dạy vàhọc của nhà trường đạt hiệu quả cao Thế giới trong thế kỷ 21đang chứng kiến sự thay đổi nhanh chóng về kinh tế - xã hội cùngvới tốc độ phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ Đâychính là các lý do để các nước trên thế giới tập trung đầu tư vàotrường học Theo đó ở nhiều quốc gia, các hiệu trưởng bây giờphải chuẩn bị cho đầu ra - học sinh của mình thích ứng tốt trong

xã hội và trong nền kinh tế toàn cầu hóa Để thực hiện tốt nhiệm

vụ này, họ phải trở thành những nhà lãnh đạo có hệ thống Họ biếtcách hợp tác và chia sẻ trách nhiệm cho các đội ngũ quản lý trongnhà trường Đặc biệt là họ đã kết hợp chặt chẽ và phân quyềnquản lý rõ ràng và hiệu quả cho đội ngũ quản lý bậc trung, đội ngũ

tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường, một đội ngũ có vai tròquan trọng và trực tiếp đến hiệu quả, chất lượng của hoạt độngdạy và học trong trường THPT

Xuất phát từ vị trí vai trò của tổ trưởng chuyên môn cho nên ngay

từ rất sớm đã có nhiều nghiên cứu về đội ngũ tổ trưởng chuyênmôn trên thế giới

Ở Singapore, trong The Principal's Handbook (1993), [42]vai trò

và trách nhiệm quan trọng của tổ trưởng chuyên môn trong trườngTHPT đã được đưa ra:

- Chỉ đạo trực tiếp việc đảm bảo nội dung môn học cho nhữnggiáo viên trong tổ chuyên môn của mình

- Lên kế hoạch và thực hiện, theo dõi, đánh giá việc thực hiệnchương trình môn học

- Phát triển đội ngũ giáo viên trong tổ chuyên môn của mìnhthông qua việc tổ chức dự giờ, rút kinh nghiệm, hội thảo, hộinghị…

- Lựa chọn, chuẩn bị và tổ chức nguồn lực dạy và học như: sáchgiáo khoa, cơ sở vật chất… để khuyến khích việc sự dụng hiệuquả nguồn lực này trong lớp học Vì vậy, trong nhà trường ởSingapore, Hiệu trưởng và TTCM cùng nhau phát triển một môitrường hợp tác và hỗ trợ, trong đó họ có thể tính toán rủi ro vàcũng trong đó họ có thể cảm thấy được sự hỗ trợ, ủng hộ Trongmôi trường như vậy, các nguồn lực của giáo viên sẽ được đượckính trọng, lòng tự trọng của giáo viên sẽ được cải thiện Giáoviên sẽ học hỏi lẫn nhau trong nỗ lực hợp tác của mình và nhạycảm hơn với nhu cầu của học sinh

Theo tạp chí Khoa học Xã hội Châu Âu, tập 14, số 3 (2010), [43] trong các nhà trường tiểu học ở các nước châu Âu, đội ngũ tổ trưởng chuyên môn đóng một vai trò then chốt và được công nhậngiỏi về chuyên môn cũng như phương pháp giảng dạy Do đó, đội ngũ tổ trưởng chuyên đóng một vai trò quan trọng trong việc quản

lý quá trình giảng dạy, học tập và trong việc đảm bảo chất lượng giảng dạy trong nhà trường Vì vậy, sự lãnh đạo và ủng hộ đội ngũ

tổ trưởng chuyên môn là rất quan trọng trong việc thực thi thành công những thay đổi của giáo dục hiện nay, đặc biệt là trong lĩnh vực chương trình giảng dạy và đào tạo

Với những nghiên cứu và những đánh giá của các nhà giáo dục trên thế giới kể trên, chúng ta nhận thấy rất rõ tầm quan trọng của đội ngũ TTCM trong các nhà trường THPT trên thế giới.Từ đó cũng chỉ ra rằng việc quản lý đội ngũ TTCM là vô cùng cần thiết trong việc nâng cao chất lượng dạy và học cũng như trong việc phát triển nhà trường nhằm thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng

về kinh tế, xã hội, khoa học công nghệ trên thế giới

Ở Việt Nam các tác giả Bùi Minh Hiền “Quản lý lãnh đạo

nhà trường” (2016) [20], Trần Kiểm [24][25], Đặng Quốc Bảo [1]

đã có nhiều ý kiến về đội ngũ tổ trưởng chuyên môn và quản lýgiáo dục trong nước

Nhìn chung, các tài liệu này rất bổ ích nhưng chưa phải là tài

liệu tập trung viết về TTCM mà chỉ đề cập đến khi có liên quan.Tuy nhiên, điều đáng nói là tất cả các tác giả bài viết đều thốngnhất về vai trò rất quan trọng và việc cần thiết phải nâng cao nănglực cho TTCM, quản lý tốt việc phát triển đội ngũ TTCM, coi đónhư là một giải pháp then chốt trong việc đổi mới hoạt động quản

lý nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

Về vấn đề bồi dưỡng đội ngũ TTCM, hiện nay một số cơ sởgiáo dục (Sở GD&ĐT) đã viết chuyên đề, giáo trình và đưa vấn đềbồi dưỡng đội ngũ TTCM vào chương trình bồi dưỡng cán bộQLGD các cấp trong đó có cấp THPT Tuy nhiên đa số chỉ mớidừng lại ở mức độ chuyên đề bồi dưỡng đội ngũ TTCM đã có sẵnchứ chưa đề cập đến các vấn đề khác như quy hoạch, tuyển dụng,bồi dưỡng năng lực chuyên môn, năng lực quản lý, đánh giá, đãingộ đối với TTCM

Các luận văn bàn về đội ngũ TTCM giáo dục như :

Phạm Thị Thu Khuê (2011)“Quản lý phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THPT thành phố Lào Cai”

Phạm Ngọc Hải (2012) với “Quản lý đội ngũ tổ trưởng

chuyên môn trường THPT vùng Đông Nam Bộ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”

* Các công trình nghiên cứu trên đã tập trung phân tích thựctrạng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THPT về phẩm chất

đạo đức nghề nghiệp, các năng lực chuyên môn và năng lực quản

lý nhà trường, chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng, đánh giá những mặtmạnh, yếu của đội ngũ TTCM đứng trước yêu cầu đổi mới giáodục Đề xuất các biện pháp quản lý, quản lý đội ngũ tổ trưởngchuyên môn theo các khía cạnh qui hoạch, tuyển dụng và sử dụng,đào tạo và bồi dưỡng, đánh giá và tạo môi trường, động lực làmviệc cho tổ trưởng chuyên môn nhà trường.Các công trình nghiêncứu đi trước là tài liệu tốt để tác giả tham khảo khi tiến hànhnghiên cứu đề tài luận văn

Như vậy, các nghiên cứu về đội ngũ tổ trưởng chuyên môntrường THPT rất ít được nghiên cứu, măc dù tổ chuyên môn và tổtrưởng chuyên môn là đơn vị cơ bản của nhà trường THPT

Ở tỉnh Lâm Đồng, vấn đề quản lý bồi dưỡng nâng cao nănglực cho đội ngũ TTCM trong trường THPT thường được hiệutrưởng các trường THPT quan tâm, song nó chỉ tồn tại như nhữngkinh nghiệm rải rác trên các sáng kiến kinh nghiệm hoặc báo cáotổng kết của các nhà trường Hằng năm, Sở Giáo dục & Đào tạotỉnh Lâm Đồng có tổ chức một hội nghị tập huấn nhằm bồi dưỡngmột số kỹ năng quản lý cơ bản cho đội ngũ TTCM cấp THCS vàTHPT nhưng chỉ mới dừng ở mức độ truyền tải kinh nghiệm,chưa có tài liệu và kế hoạch hoàn chỉnh, lâu dài

Việc nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích nâng cao chấtlượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THPT, từ đó nâng

cao chất lượng quản lý hoạt động tổ chuyên môn, chất lượng dạy

và học ở các trường THPT tỉnh Lâm Đồng

- Tổ chuyên môn và tổ trưởng chuyên môn trường THPT

- Tổ chuyên môn trường THPT

- Khái niệm

Theo thông tư số 12/2011/QĐ-BGDĐT ngày 28 tháng 3 năm

2011 của Bộ trưởng Bộ GDĐT về việc ban hành Điều lệ trườngtrung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thôngnhiều cấp học, quy định ở Điều 16:

“Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, GV, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho HS của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến

2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng

bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm

vụ vào đầu năm học”

Như vậy theo qui định của Điều lệ có thể hiểu: “Tổ chuyên môn

là một bộ phận cấu thành của nhà trường, gồm một nhóm từ 5người trở lên cùng giảng dạy về một môn học hay một nhóm mônhọc , một nhóm viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục,

tư vấn học đường…được tổ chức lại để cùng nhau thực hiện cácnhiệm vụ theo qui định tại khoản 2 điều 16 của Điều lệ nhàtrường.”

Về chế độ, thời gian làm việc của các tổ chuyên môn: “Tổchuyên môn sinh hoạt chuyên môn cách nhau hai tuần một lần và

có thể họp đột xuất theo khi Hiệu trưởng yêu cầu hoặc theo yêucầu công việc.”

- Vị trí, vai trò, nhiệm vụ của tổ chuyên môn trong trường THPT

- Vị trí và vai trò tổ chuyên môn

“Tổ chuyên môn là một bộ phận trong bộ máy tổ chức, quản lýcủa trường THPT Trong nhà trường, các tổ chuyên môn có mốiquan hệ phối hợp, hợp tác với các bộ phận khác và các tổ chứcĐảng, đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu chiếnlược phát triển của nhà trường, chương trình giáo dục, hoạt độnggiáo dục và các hoạt động khác hướng tới mục tiêu chung Tổchuyên môn là một bộ phận trong hệ thống cơ cấu tổ chức của nhàtrường.”

“Tổ chuyên môn là nơi trực tiếp triển khai, thực hiện cácmặt hoạt động của các nhà trường mà trong các hoạt động đótrọng tâm là giáo dục và dạy học Tổ chuyên môn có mối quan hệphối hợp, hợp tác với các bộ phận khác và các tổ chức đoàn thểkhác (đoàn thanh niên, công đoàn ) trong nhà trường Tổ chuyênmôn là đầu mối quản lý quan trọng mà người Hiệu trưởng nhất

thiết phải tập trung dựa vào đó để quản lý nhà trường trên nhiềumặt, cơ bản nhất là hoạt động giáo dục, dạy học và hoạt động sưphạm của giáo viên Đặc biệt, tổ chuyên môn là nơi có điều kiệnthuận lợi để hiểu biết những khó khăn trong đời sống của các giáoviên trong tổ, nhũng tâm tư, tình cảm để kịp thời động viên, giúp

đỡ nhau Chính vì thế tổ chuyên môn có vai trò tập hợp, đoàn kếtcác thành viên trong tổ để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ của ngườigiáo viên trong trường THPT.”

- Nhiệm vụ của tổ chuyên môn

Theo qui định tại khoản 2, điều 16 Điều lệ trường trung học, tổchuyên môn có các nhiệm vụ chính sau đây:

“ Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo

kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường;”

“Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác hiện hành;”

“Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó;”

“Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên.”

“Tổ chuyên môn sinh hoạt 02 lần 1 tháng theo định kì haituần một lần và các sinh hoạt phát sinh khác khi có nhu cầu công

việc Theo qui định này, mỗi nhà trường có những qui định cụ thểhơn các nhiệm vụ của tổ chuyên môn phù hợp với điều kiện vàyêu cầu nhiệm vụ từng năm học.”

- Tổ trưởng chuyên môn trường THPT

- Tổ trưởng chuyên môn

a) Khái niệm tổ trưởng chuyên môn:

Có thể hiểu, TTCM là người đứng đầu tổ chuyên môn, do hiệutrưởng bổ nhiệm và chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về cáchoạt động của tổ trong nhà trường theo qui định, góp phần đưanhà trường đạt được các mục tiêu đã đề ra

b)Vị trí và vai trò của tổ trưởng chuyên môn : “theo quy địnhTTCM ở trường THPT do Hiệu trưởng bổ nhiệm vào đầu mỗinăm học, sau mỗi một năm học TTCM có thể bổ nhiệm lại hoặc

bổ nhiệm mới tùy theo điều kiện và yêu cầu của từng trường nhưvậy nhiệm kỳ của TTCM theo từng năm học Sau khi Hiệutrưởng có quyết định bổ nhiệm, TTCM là người chịu trách nhiệmcao nhất về chất lượng giảng dạy và hoạt động sư phạm của giáoviên trong phạm vi các môn học của tổ chuyên môn được phâncông đảm trách.TTCM là một cán bộ quản lý được hưởng phụ cấpchức vụ theo các văn bản pháp luật hiện hành Có thể hiểu, ngườiTTCM là nhạc trưởng chỉ đạo toàn bộ hoạt động của tổ minh,nhận quyết định từ ban giám hiệu, triển khai chỉ đạo hoạt động

của tổ mình Việc xây dựng kế hoạch, chỉ tiêu của tổ dựa trênnăng lực chuyên môn của các thành viên.”

c)Nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn

Người TTCM có nhiệm vụ thực hiện các nội dung ở điều 16của Điều lệ trường Trung học Trong đó nhấn mạnh đến cácnhiệm vụ trọng tâm:

Quản lý giảng dạy của giáo viên

“Xây dựng kế hoạch chung của tổ theo tuần tháng, học kì và

cả năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và cáchoạt động khác theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trìnhmôn học và kế hoạch năm học của nhà trường.”

“Xây dựng kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học,thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chươngtrình.”

“Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thitốt nghiệp, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếukém.”

“Hướng dẫn các thành viên xây dựng và quản lý việc thựchiện kế hoạch cá nhân, soạn giảng (Các kế hoạch cá nhân về dạy

ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinhyếu kém, dạy học chuyên đề, tự chọn; sử dụng thiết bị dạy học, đồdùng dạy học đúng, đủ theo các tiết học có trong phân phốichương trình; soạn giáo án theo phân phối chương trình, chuẩn

kiến thức, kĩ năng và sách giáo khoa, viết sáng kiến kinh nghiệm

về nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp dạy học,kiểm tra đánh giá, công tác phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi,phụ đạo học sinh yếu kém, thảo luận các phương pháp dạyhọc ).”

“Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV trongtổ ”

“Điều hành các hoạt động của tổ như tổ chức các cuộc họp

tổ theo định kì quy định về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ vàcác hoạt động giáo dục khác; sắp xếp lưu trữ hồ sơ của tổ; thựchiện báo cáo cho Hiệu trưởng theo quy định.”

“Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của

GV như thực hiện hồ sơ chuyên môn GV; soạn giảng , dạy họctheo phân phối chương trình, chuẩn kiến thức kĩ năng; công tác ra

đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kế hoạch dựgiờ của các giáo viên trong tổ ”

Dự giờ các giáo viên trong tổ theo quy định mỗi học kỳ 2tiết/giáo viên

„“Quản lý các hoạt động khác như đánh giá, xếp loại giáo

viên; đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên Việc này đỏi hỏiTTCM phải nắm rõ về tổ viên của mình, về các ưu điểm hạn chếtrong việc thực hiện nhiệm vụ được phân công.”

Quản lý việc học tập của học sinh

“Nắm bắt được kết quả học tập của học sinh của bộ mônquản lý để có giải pháp nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục.”

“Kiến nghị đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạtđộng ngoại khóa để thực hiện mục tiêu giáo dục.”

“Quản lý các hoạt động khác theo sự phân công của Hiệutrưởng.”

“Như vậy nhiệm vụ của TTCM rất đa dạng, phong phú, rấtnhiều công việc, không ít những khó khăn thử thách Các loạicông việc là sự kết hợp công tác chuyên môn với công tác quản lý.TTCM vừa có trách nhiệm với các thành viên trong tổ chuyênmôn đồng thời vừa có trách nhiệm trước lãnh đạo nhà trường.Chính vì thế, TTCM cần phải có những quyền hạn cần thiết mới

có thể điều hành quản lý công việc của tổ nhằm đáp ứng cácnhiệm vụ của mình.”

d) Quyền hạn của tổ trưởng chuyên môn

TTCM có các quyền sau:

“- Quản lý, điều hành các hoạt động của tổ chuyên môn nhưlập kế hoạch, phân công nhiệm vụ thành viên tổ, triệu tập, hội ý,họp tổ.”

“- Quyết định các nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn trên cơ

sở các kế hoạch đã xây dựng.”

“- Theo dõi, đôn đốc, động viên, nhắc nhở và kiểm tra thựchiện các nhiệm vụ của các thành viên trong tổ, giúp Hiệu trưởng

có cơ sở đánh giá giáo viên một cách chính xác.”

- Tham dự các cuộc họp, hội nghị chuyên môn có liên quanđến chương trình của các môn của tổ chuên môn khi cấp trên tổchức

- Được ưu tiên bồi dưỡng về chuyên môn do Sở tổ chức,được hưởng các chế độ về mặt vật chất và tinh thần theo các vănbản pháp luật hiện hành quy định

“- Tham mưu, đề xuất với Hiệu trưởng những vấn đề vềchuyên môn Đề nghị Hiệu trưởng tạo môi trường điều kiện thuậnlợi nhất cho việc dạy - học của các môn học mà tổ phụ trách.”

- Là thành viên hội đồng thi đua, khen thưởng của nhàtrường

“Như vậy, cần xác định rõ vai trò vị trí, nhiệm vụ và quyềnhạn của TTCM để cho các hoạt động TCM có chất lượng và hiệuquả Phải khẳng định rằng chất lượng và hiệu quả các hoạt độngcủa TCM phụ thuộc rất lớn vào phẩm chất, năng lực và tính năngđộng sáng tạo của người TTCM Tổ chuyên môn trong trườngTHPT có vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ rất quan trọng đốivới chất lượng và hiệu quả của quá trình dạy và học của nhàtrường Để thực hiện có hiệu quả những vấn đề đó đều phải thông

qua hoạt động thực tiễn của người TTCM và các thành viên trong

tổ chuyên môn.”

“Người TTCM mang tính quyết định cơ bản cho chất lượng

và hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn Do vậy, người TTCMcần phải nhận thức đúng đắn, có tinh thần trách nhiệm cao trongcông việc được giao, có đầy đủ các phẩm chất và năng lực trongquản lý hoạt động của tổ thật khoa học, hợp lý góp phần đem hiệuquả cao trong công tác quản lý chung của nhà trường.”

- Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

- Khái niệm đội ngũ:

“Tuy có nhiều cách diễn đạt khác nhau, nhưng các địnhnghĩa đều nêu rõ đội ngũ là một khối đông người được tập hợp và

tổ chức thành một lực lượng để cùng thực hiện một hay nhiềuchức năng, có thể cùng nghề nghiệp hoặc không nhưng cùngchung một mục đích nhất định và cùng hướng tới mục đích đó.Trong ngành GD, đội ngũ đó bao gồm cán bộ quản lý (CBQL),giáo viên và công nhân viên Nếu chỉ đề cập đến đặc điểm củangành thì đội ngũ đó chủ yếu là đội ngũ giáo viên và đội ngũCBQLGD.”

“Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là tập hợp những nhà giáolàm công tác quản lý các tổ chuyên môn trong nhà trường Ðội ngũ

tổ trưởng chuyên môn cũng có nhiệm vụ và quyền hạn nhà giáo

được qui định trong Luật giáo dục năm 2005 và luật giáo dục sửađổi năm 2009.”

- Vai trò của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn đối với việc phát triển nhà trường

“Đội ngũ TTCM là lực lượng nòng cốt, có vai trò quan trọngtrong việc xây dựng và phát triển nhà trường Đội ngũ này có vaitrò quyết định chất lượng dạy và học của nhà trường Đội ngũTTCM là lực lượng ủng hộ và tạo động lực cho Hiệu trưởng triểnkhai các nhiệm vụ chuyên môn trong nhà trường và thực hiện cácchủ trương, đường lối chính sách đổi mới Đội ngũ TTCM là lựclượng cơ bản tham gia vào việc hoạch định chiến lược và xâydựng kế hoạch phát triển nhà trường Cùng với Hiệu trưởng, độingũ này tham gia vào các hoạt động huy động và sử dụng nguồnlực để phát triển nhà trường, phát triển diện giáo viên và học sinh,thực hiện đổi mới phương pháp, giảm tải nội dung thực hiệnchương trình giáo dục của cấp học.”

- Những yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

ở trường THPT.

“TTCM là một giáo viên nên phải đảm bảo các qui định vềtiêu chuẩn trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất đạo đứccủa giáo viên được qui định trong chuẩn nghề nghiệp GV banhành theo Thông tư 30/2009/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 10 năm

2009 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Quy định Chuẩn nghề nghiệp

GV THCS, GV THPT có nhiệm vụ, quyền lợi, trách nhiệm…quiđịnh chương IV của điều lệ trường học Ngoài ra TTCM phải làngười có khả năng xây dựng kế hoạch; điều hành tổ chức các hoạtđộng của tổ theo kế hoạch giáo dục, PPCT môn học của BộGD&ĐT và kế hoạch năm học của nhà trường và theo kế hoạch tổxây dựng; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ;đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên thuộc

tổ mình quản lý Vì vậy người TTCM phải đảm bảo các tiêuchuẩn sau:”

Có phẩm chất đạo đức tốt

Vững vàng về tư tưởng chính trị

Có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh

Có ý thức tổ chức kỉ luật và tinh thần trách nhiệm cao

Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm

Công bằng, trung thực và có sức khỏe tốt

- Về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm.

Hiểu biết về chương trình giáo dục THPT, chuẩn kiến thức

-kỹ năng

Đạt trình độ chuẩn về chuyên môn, giảng dạy đạt từ khá trởlên

Năng lực tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ

Năng lực bồi dưỡng nâng cao chuyên môn nghiệp vụ chođồng nghiệp

Tích cực trong đổi mới phương pháp dạy học, có khả năngnghiên cứu khoa học

Trực tiếp tham gia dạy ở đội tuyển học sinh giỏi các cấp cóhiệu quả

Khả năng về tin học và ngoại ngữ Có thể phục vụ tốt choviệc học tập nghiên cứu chuyên môn

- Về năng lực quản lý điều hành.

Năng lực lập kế hoạch, dự báo, xây dựng tiêu chí hoạt động

tổ chuyên môn

Năng lực tổ chức, điều hành tổ thực hiện theo kế hoạch.

Năng lực xác định được hệ thống mục tiêu phấn đấu của tổchuyên môn và xác định đúng thứ bậc ưu tiên của các mục tiêu đãchọn

Khả năng tập hợp mọi người, xây dựng tập thể đoàn kếtcùng thực hiện nhiệm vụ

Năng lực giao tiếp, ứng xử, giải quyết các tình huống sưphạm

Năng lực kiểm tra, đánh giá các mặt hoạt động của tổchuyên môn

Năng lực về tư vấn, tham mưu cho lãnh đạo trường vềchuyên môn và các hoạt động giáo dục

Khả năng nắm bắt thông tin, xử lý thông tin và truyền thôngtin đến đối tượng thích hợp

- Quản lý trường THPT và quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

- Quản lý

* Khái niệm quản lý: Quản lý là một hoạt động xuất hiện từ rất

lâu Ngay từ khi xã hội loài người xuất hiện thì nhu cầu quản lýcũng được hình thành như một tất yếu khách quan

Trải qua hàng vạn năm và các thời kỳ phát triển lịch sử của xã

hội loài người “Quản lý đã trở thành một hoạt động phổ biến,

diễn ra trên mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên quan đến mọi người Đó là loại hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng dựa trên sự phân công và hiệp tác để làm một công việc nhằm đạt mục tiêu chung” [33, tr8]

Trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, muốn tồn tại và pháttriển con người đều phải dựa vào sự nỗ lực của cá nhân, của một

tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến một phạm vi rộng lớn hơn ở tầmquốc gia, đều phải thừa nhận và chịu sự quản lý nào đó C.Mác

đã viết “Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình,

còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [31]

Vậy quản lý là gì? Thuật ngữ này được định nghĩa theo nhiềucách khác nhau trên cơ sở những cách tiếp cận khác nhau

Từ điển Giáo dục học quan niệm quản lý là: “Hoạt động hay

tác động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [38, tr.326]

Henry Fayol (1841-1925), người đặt nền móng cho lý luận tổ

chức cổ điển cho rằng “Quản lý tức là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ

huy, phối hợp và kiểm tra” Khái niệm này xuất phát từ khái quát

về chức năng của quản lý

Taylor F.W cho rằng “Quản lý là biết được chính xác điều

bạn muốn người khác làm và sau đó thấy được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”

Paul Hersey và Ken Blanc Hard “ Quản lý là quá trình cùng

làm việc thông qua các cá nhân, các nhóm cũng như các nguồn nhân lực khác để hình thành các mục đích tổ chức” [39, tr.12]

Tác giả Đặng Quốc Bảo quan niệm: “Quản lý là quá trình

tác động gây ảnh hưởng của chú thể quản lý đến khách thể quản

lý nhằm đạt được mục tiêu chung” [3,tr.17]

“Các tác giả tùy theo cách tiếp cận đã nêu ra các quan niệmkhác nhau về khái niệm quản lý, song cho dù cách tiếp cận nào thìbản chất của hoạt động quản lý cũng là cách thức tác động cóhướng đích (tổ chức, điều khiển, chỉ huy điều phối, tham gia canthiệp, hướng dẫn, giúp đỡ) hợp quy luật của chủ thể quản lý đếnkhách thể quản lý làm cho tổ chức vận hành đạt kết quả mongmuốn Giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý có mối quan hệtác động qua lại tương hỗ lẫn nhau đáp ứng nhu cầu con người,đáp ứng mục đích của chủ thể quản lý.”

Tóm lại, một cách khái quát có thể hiểu: Quản lý là quá trìnhtác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý đến kháchthể quản lý trong một tổ chức, thông qua công cụ và phương phápquản lý nhằm làm cho tổ chức đó vận hành thuận lợi và đạt đượcmục tiêu đã đề ra Quá trình tác động đó thể hiện qua sơ đồ.[23,tr.8]

21

Công cụ quản lý

- Khái niệm quản lý

QLGD còn được hiểu một cách cụ thể là quản lý một hệ thốnggiáo dục, một cơ sở giáo dục, một trường học, cụ thể có thể là một

Phương pháp quản lý

trung tâm hướng nghiệp dạy nghề, các cơ sở giáo dục trên địa bàndân cư

Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm QLGD:

“Quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác( có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mát xích của hệ hệ thống( từ cấp cao đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế

hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội” [26, tr.51].

“QLGD theo nghĩa tổng quan là điều hành, phối hợp các lực

lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ

mà cho mọi người Cho nên, QLGD được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân” [3,tr 31].

P.V Khuđôminxky cho rằng: “Quản lý giáo dục (QLGD) là

tác động có hệ thống, có kế hoạch, có mục đích của chủ thể quản

lý ở các cấp độ khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống giáo dục nhằm mục đích đảm bảo việc giáo dục Cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự phát triển hài hòa của họ” [40,

tr.50]

Có thể hiểu khái niệm về QLGD như sau: QLGD là hệ thốngnhững tác động có ý thức, hợp quy luật của chủ thể quản lý ở các