CƠ sở lý LUẬN QUẢN LÝTHỰC HIỆN xã hội hóa GIÁO dục ở TRƯỜNG TRUNG học PHỔ THÔNG đáp ỨNG mục TIÊU xây DỰNG TRƯỜNG CHUẨN QUỐC GIA

CƠ sở lý LUẬN QUẢN LÝ THỰC HIỆN xã hội hóa GIÁO dục ở TRƯỜNG TRUNG học PHỔ THÔNG đáp ỨNG mục TIÊU xây DỰNG TRƯỜNG CHUẨN QUỐC GIA CƠ sở lý LUẬN QUẢN LÝTHỰC HIỆN xã hội hóa GIÁO dục ở TRƯỜNG TRUNG học PHỔ THÔNG đáp ỨNG mục TIÊU xây DỰNG TRƯỜNG CHUẨN QUỐC GIA

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝTHỰC HIỆN XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐÁP ỨNG MỤC TIÊU XÂY DỰNG TRƯỜNG CHUẨN QUỐC GIA

- Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Hoạt động quản lý công tác XHHGD là nội dung quantrọng trong hoạt động của các trường TPHT hiện nay ở ViệtNam và trên thế giới Quá trình XHHGD nếu thành công sẽ tạođộng lực thúc đẩy chất lượng giáo dục nâng cao hơn Do đó,hoạt độngXHHGD đã nhận được sự quan tâm, nghiên cứu củanhiều nhà khoa học trong và ngoài nước

- Các nghiên cứu ở trong nước

Trong thời gian gần đây, việc tham gia của các lực lượng

XH trong XHHGD nói riêng và sự nghiệp giáo dục (GD) nóichung đã được Đảng và Nhà nước động viên, khuyến khích

Các tư liệu nghiên cứu đã đề cập rất nhiều sự cần thiết phối hợpgiữa các LLXH tham gia thực hiện XHHGD Thủ tướng chínhphủ đã ban hành các Nghị định, nghị quyết về chiến lược vềXHHGD trong giai đoạn hiện nay và định hướng tương lai Bêncạnh đó, Bộ GD&ĐT cũng đã ban hành nhiều văn bản hướngdẫn các trường phổ thông thực hiện các biện pháp tổ chức hoạtđộng XHHGD như: Điều lệ tổ chức và hoạt động của HĐGDcác cấp chính quyền địa phương; Hướng dẫn thực hiện Điều lệ

và hoạt động của HĐGD Có thể thấy, những văn bản này là cơ

sở pháp lý để các địa phương tiến hành tổ chức, vận động các tổchức kinh tế - xã hội tham gia vào GD Từ đó, góp phần đẩymạnh quá trình XHHGD một cách thiết thực và hiệu quả hơn.

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 của Ban chấp hành TW khóaVIII đã chính thức đề cập đến nội dung công tác XHHGD:

“Nhà nước cần đầu tư nhiều hơn cho giáo dục nhưng vấn đề quan trọng là phải quán triệt sâu sắc và tiến hành tốt các nguồn đầu tư, mở rộng phong trào xây dựng, phát triển giáo dục trong nhân dân, coi giáo dục là sự nghiệp của toàn xã hội… Phải coi đầu tư cho phát triển là một trong những hướng chính, tạo điều kiện cho giáo dục đi trước và phục vụ đắc lực cho sự phát triển KT-XH Huy động toàn xã hội làm giáo dục, động viên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của nhà nước”… [20, tr.11, 61]

Chiến lược phát triển Giáo dục giai đoạn 2011-2020 tiếp tục

nhấn mạnh “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa, hội nhập quốc tế, thích ứng với nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa, phát triển giáo dục gắn với phát triển khoa học và công nghệ, tập trung vào nâng cao chất lượng, đặc biệt chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ

năng thực hành để một mặt đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế

-xã hội” [9, tr.4].

Luật Giáo dục sửa đổi, bổ sung năm 2014 tại điều 13 quy

định “Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển” và “Nhà nước

ưu tiên đầu tư cho giáo dục; khuyến khích và bảo hộ các quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài đầu tư cho giáo dục”[43, tr.55].

Nghị quyết Đại hội XI của Đảng tiếp tục khẳng định vai tròquan trọng của GD&ĐT đồng thời xác định định hướng nângcao hiệu quả đầu tư phát triển GD&ĐT Nghị quyết số 29-NQ/

TW, ngày 4-11-2013, của Hội nghị lần thứ VIII Ban Chấp hành

Trung ương khóa XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục

và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

và hội nhập quốc tế”[24] đã xác định rõ các quan điểm, mục

tiêu phát triển GD&ĐT trong thời gian tới Trong đó, Nghịquyết chú trọng các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tưphát triển giáo dục và định hướng các mục tiêu, đối tượng cần

ưu tiên đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước và đổi mới chínhsách, cơ chế tài chính để huy động sự tham gia đóng góp của xã

hội vào phát triển sự nghiệp giáo dục, đào tạo Qua đó, XHHGD

sẽ góp phần hoàn thành mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện nềngiáo dục quốc dân Việt Nam hiện nay

Thực hiện các văn kiện, Nghị quyết của Đảng và Nhà nước,các cơ quan liên bộ, các nhà khoa học, các nhà QLGD đã bànnhiều về công tác thực hiện XHHGD.Giáo sư Viện sĩ Phạm

Minh Hạc khẳng định: “Xã hội hóa công tác giáo dục là một tư tưởng chiến lược, một bộ phận của đường lối chiến lược, một con đường phát triển giáo dục của nước ta…Sự nghiệp giáo dục không chỉ là của Nhà nước mà là của toàn xã hội, mọi người cùng làm giáo dục, nhà nước và xã hội, TW và địa phương cùng làm giáo dục”[30, tr.15] và trong cuốn “Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa của thế kỉ XXI” tác giả đã khẳng định: “Sự nghiệp giáo dục không phải chỉ là của nhà nước mà

là của toàn xã hội; mọi người cùng làm giáo dục, Nhà nước và

xã hội, Trung ương và địa phương cùng làm giáo dục”[30,

tr.71]

Nhà nghiên cứu GD Phạm Tất Dong cho rằng: “Trong thực tiễn đấu tranh cách mạng Việt Nam, khái niệm XHHGD ngày càng được mở rộng và phong phú hơn Đây không phải là giải pháp tình thế nhằm tháo gỡ khó khăn của nước nghèo Ngay khi

chúng ta đạt được mức tăng trưởng nhiều lần so với hiện nay thì tư tưởng XHHGD vẫn giữ được giá trị chủ đạo cơ bản”[15,

tr.27]

Bên cạnh đó, Các nhà nghiên cứu khác như Võ Tấn Quang,Nguyễn Minh Phương, GS-TSKH Thái Duy Tuyên, TSKHNguyễn Mậu Bành, TS Huy Ất, TS Huy Ngân…có nhiều bàiviết về công tác XHHGD Viện Khoa học giáo dục nước tanhiều năm qua đã tiến hành hệ thống các đề tài nghiên cứu vềXHHGD, đúc kết kinh nghiệm để phát triển lý luận và đề xuấtchính sách nhằm hoàn thiện nhận thức lý luận, ban hành một sốvăn bản hướng dẫn các địa phương, các đơn vị giáo dục thựchiện và xây dựng những đề án về công tác XHHGD

Thời gian gần đây, dưới sự hướng dẫn của các nhà khoahọc, các thầy cô giáo trường ĐHSP Hà Nội, ĐHSP Thành phố

Hồ Chí Minh, Viện Khoa học GD, nhiều luận văn thạc sĩ, luậnvăn tiến sĩ đã đề cập đến xã hội hóa và XHHGD ở nhiều khíacạnh khác nhau, trong đó có đề cập đến đáp ứng mục tiêu xâydựng trường chuẩn quốc gia

Những công trình nghiên cứu trong nước đã chứng minhđược vai trò và quy luật phát triển của nền giáo dục Việt Nam

hiện nay là phải tiến hành XHHGD Việc làm này vừa góp phầngiảm nhẹ ngân sách quốc gia đầu tư cho giáo dục, vừa thúc đẩy

sự tham gia và trách nhiệm của xã hội đối với giáo dục Từ đó,

xã hội sẽ chung tay góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ViệtNam Đây là cơ sở lý luận quan trọng để chúng tôi kế thừa vàvận dụng vào điều kiện thực tế tại huyện Di Linh (Lâm Đồng)

- Các nghiên cứu ở nước ngoài

Trong khoảng 30 năm cuối của thế kỷ XX và những nămđầu thế kỷ XXI, quá trình XHHGD đã được chú ý, quan tâmnghiên cứu ở các nước có nền giáo dục phát triển như Nhật Bản,Trung Quốc, Hoa Kì…Đối với các nước này, giáo dục là nềntảng của mọi sự phát triển xã hội Vì vậy, sự đầu tư cho giáodục được nhà nước dành rất nhiều ưu tiên phát triển Nhiềuchương trình cải cách GD được thực hiện, nhằm đổi mới toàndiện nền GD, tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng vớiyêu cầu phát triển và sự thay đổi nhanh chóng trong xu hướngtoàn cầu hóa tri thức Để thực hiện thành công cải cách giáodục, chính phủ các nước ban hành nhiều cơ chế, chính sáchnhằm tập trung thu hút và tăng cường sự tham gia của cácLLXH, các tổ chức trong và ngoài nước cùng với nhà nướctham gia vào GD nói chung và giáo dục THPT nói riêng

Sự tham gia của các LLXH như các tổ chức đoàn thể cộngđồng địa phương, các doanh nghiệp, hội PHHS….vào quá trìnhcải cách giáo dục đã mang lại nhiều kết quả tích cực Quá trìnhnày đã phát huy được vai trò của xã hội đối với nền giáo dục tạiđịa phương Qua đó, vai trò của gia đình trong GD được nângcao hơn Mặt khác, sự mở rộng mối quan hệ giữa gia đình, nhàtrường và cộng đồng cũng làm gia tăng trách nhiệm của mọingười đối với sự nghiệp giáo dục cộng đồng.

Ở Nhật Bản, khi thực hiện XHHGD, nhà nước đưa ra chính

sách “không để trẻ em nào trong gia đình và không để gia đình nào trong cộng đồng không được GD” Nhà nước Nhật Bản đã

xây dựng hệ thống chính sách XHH GD như: “Tăng cường và

đa dạng hóa các nguồn lực đầu tư cho GD Hiện nay, nguồnngân sách đầu tư cho GD của Nhật Bản chiếm 6,8% GDP Cáctrường tư cũng được nhà nước cấp 10% ngân sách” [26, tr.197].Ngoài ra, GD còn nhận được đầu tư từ ngân sách địa phương, từcác doanh nghiệp, công ty, từ đóng góp của người học NhậtBản rất coi trọng việc phát triển nhân lực và bồi dưỡng nhân tài

để bắt kịp nền GD tiên tiến của thế giới

Ở Trung Quốc, từ năm 1985, nhà nước thực hiện việc cảicách tài chính và đầu tư cho giáo dục Cơ cấu tài chính cho giáo

dục đã có những thay đổi cơ bản từ hệ thống tập trung trên cơ

sở nguồn ngân sách hẹp chuyển sang hệ thống phân cấp trên cơ

sở nguồn ngân sách đa dạng Cải cách tài chính bao gồm haichiến lược chính là phân cấp và đa dạng Sự đa dạng hóa cácnguồn tài chính gồm việc mở rộng nguồn thu mới của chính phủ

và nguồn ngoài chính phủ Những nguồn thu mới của chính phủbao gồm các khoản thu tăng thêm cho giáo dục Các nguồn thungoài chính phủ thường do chính các đơn vị giáo dục thu và sửdụng các nguồn này gồm: đóng góp của xã hội, học phí vànhững khoản phí khác cũng như thu nhập từ các hoạt động giáodục của các đơn vị giáo dục [26, tr.211-212]

Ở Hoa Kỳ, ngay từ những năm cuối thế kỷ XXI, Hiến pháp

đã quy định việc trưng thu thuế giáo dục, trách nhiệm huy độngngân sách cho giáo dục là thuộc về ủy bang giáo dục bang, cácquận “Nhà nước chỉ chi 10%, còn 90% ngân sách giáo dục là

do bang và địa phương đảm trách Ngoài ra, có khoản 20% các

cơ sở giáo dục do các tập đoàn công nghiệp, công ty, quỹ tưnhân tài trợ”[26, tr.240-241]

Ngoài ra, một số công trình tiêu biểu khác cũng đã đề cậpđến vai trò của các LLXH trong việc tham gia vào sự nghiệpphát triển nhà trường như:Tangri, S và Moles trong cuốn sách

“Cha mẹ và cộng đồng”; Tác giả Walberg, H J và cộng sự trong cuốn “Nhà trường dựa vào gia đình và cho kết quả”,…

Các công trình này đã đưa ra một số giải pháp quản lý một cáchhiệu quả sự tham gia của các LLXH nhằm nâng cao chất lượngđào tạo của nhà trường và kết quả học tập của học sinh Qua cácnghiên cứu và mô hình tham gia XHHGD của CMHS và cộngđồng vào GD và một số kinh nghiệm trong biện pháp tổ chứcquản lý hoạt động tham gia XHHGD của nhà trường ở một sốnước trên thế giới, chúng ta có thể nghiên cứu, vận dụng vàocác nhà trường THPT ở Việt Nam hiện nay

Những công trình nghiên cứu trên đã giúp chúng tôi có mộtcách nhìn tổng quan về hiện thực quá trình XHHGD trên thếgiới Ngày nay, vai trò của xã hội hóa đối với lĩnh vực giáo dụcđang ngày càng giữ vai trò quan trọng hơn Vì thế, các côngtrình trên là cơ sở để chúng tôi nhận định, đánh giá về thựctrạng hoạt động XHHGD tại địa phương Từ đó, đề xuất nhữngbiện pháp quản lý hiệu quả đối với hoạt động XHHGD tạitrường THPT ở Di Linh (Lâm Đồng)

- Một số khái niệm

- Quản lý

Quản lý là một chức năng lao động xã hội bắt nguồn từ tínhchất xã hội của lao động Tùy theo quan điểm và cách tiếp cậnthực tế mà có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm quản lý:

Các Mác định nghĩa rằng“Bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào được thực hiện ở quy mô tương đối lớn đều

sự tương hợp giữa các công việc cá nhân và hình thành những chức năng chung, xuất hiện trong toàn bộ cơ chế sản xuất, khác với sự vận động của bộ phận riêng lẻ của nó” [10, tr.480] Như

vậy, quản lý là hoạt động đặc thù nhằm đưa hoạt động của một

tổ chức, một cơ chế sản xuất nhằm đạt được mục tiêu phát triểnchung của nó Ngày nay, khái niệm quản lý được mở rộng dướinhiều góc độ khác nhau như:

Quản lý là một hoạt động của chủ thể quản lý đối với mộtđơn vị, cơ quan nhất định Hoạt động của chủ thể quản lý lànghệ thuật lãnh đạo, cách tác động lên đối tượng quản lý đểthực hiện mục tiêu chiến lược của đơn vị Có thể nói, quản lýgiữ vai trò quan trọng đối với với quá trình tồn tại và và pháttriển của bất kì một tổ chức, cơ quan, đơn vị sự nghiệp nào Xét

về bản chất, “hoạt động quản lý gồm hai quá trình tích hợp vàonhau, quá trình “quản” gồm sự coi sóc giữ gìn để duy trì tổ chức

ở trạng thái ổn định, quá trình “lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp,đổi mới đưa hệ vào thế phát triển Như vậy, quản lý chính làhoạt động tạo ra sự ổn định và thúc đẩy sự phát triển của tổchức đến một trạng thái mới có chất lượng cao hơn”[3, tr.31]

Đồng quan điểm này, Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị MỹLộc cho rằng: “Quản lý làquá trình đạt đến mục tiêu của tổ chứcbằng cách vận dụng các hoạt động (Chứcnăng) kế hoạch hóa, tổchức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [14, tr.9] Như vậy, hoạtđộng quản lý là sự phối hợp nỗ lực của các cá nhân nhằm thựchiện mục tiêu của tổ chức Quản lý có các chức năng cơ bản như

kế hoạch hóa những hoạt động của đơn vị, tổ chức chỉ đạo thựchiện và kiểm tra, đánh giá kết quả đạt được để thực hiện mụctiêu của nhà quản lý Về nguyên tắc, nhà quản lý phải dựa vàonhững quy định pháp lý, hoàn cảnh lịch sử cụ thể để có những

kế hoạch, biện pháp cụ thể nhằm đạt được mục tiêu ổn định vàphát triển của đơn vị mình quản lý

Tác giả Hà Thế Ngữ cho rằng: “Quản lý là quá trình dựavào các quy luật khách quan vốn có của hệ thống để tác độngđến hệ thống nhằm chuyển hệ thống đó sang một trạng tháimới” [41, tr.363]; còn tác giả Trần Kiểm thì cho rằng: “Quản lý

là tác động có hướng đích của chủ thể quản lý, dựa trên nhận

thức những quy luật khách quan của hệ quản lý đến các quátrình đang diễn ra nhằm đạt mục đích đặt ra một cách tối ưu”[35, tr.9] Các nhà khoa học đều đồng quan điểm về vai trò củanhà quản lý là phải đưa ra những biện pháp hữu hiệu để đạtđược kết quả phát triển tốt nhất cho đơn vị mình Nhà quản lýphải dựa vào những điều kiện khách quan nhưng quy định củanhà nước, điều kiện cụ thể của đơn vị và những nhân tố chủquan như khả năng chuyên môn của người lãnh đạo, trình độ tổchức của đơn vị để có những chủ trương, biện pháp hợp lýnhằm đạt kết quả tốt nhất mục tiêu đề ra của đơn vị Hoạt độngquản lý là sự tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thểquản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa cơ quan, đơn vị pháttriển một cách tối ưu nhất

Từ những quan điểm trên, chúng ta rút ra kết luận rằngQuản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thểquản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức thông qua công

cụ và phương pháp quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất cáctiềm năng, các cơ hội của tổ chức đó để đạt được mục tiêu đặt

ra

1.2.2 Giáo dục

Giáo dục là một hiện tượng đặc biệt chỉ có ở xã hội loàingười Giáo dục xuất hiện, phát triển gắn bó cùng với sự xuấthiện và phát triển của loài người Giáo dục là biện pháp để rènluyện, đào tạo ra một con người hữu ích cho xã hội Theo nhàTriết học Immanuel Kant thì: “Con người chỉ có thể trở thànhngười thông qua giáo dục Con người không gì khác hơn lànhững gì được giáo dục tạo nên” và “Con người là gì hay vậnmệnh của con người ra sao, theo nghĩa đạo đức là thiện hay ác,

là do chính con người làm lấy, cả bây giờ và trong quákhứ”[40] Theo góc độ này, giáo dục giữ vai trò là yếu tố quantrọng trong quá trình hình thành và phát triển của con người.Giáo dục chỉ là biện pháp còn tính cách con người là do tự bảnthân mỗi người quyết định

Ngày nay, đời sống vật chất và tinh thần của con ngườingày càng được nâng cao hơn Giáo dục đã trở thành một hoạtđộng được tổ chức đặc biệt, đạt tới trình độ cao Giáo dục ngàycàng hoàn thiện với kế hoạch, nội dung và phương pháp đào tạohiện đại Hoạt động giáo dục cũng diễn ra theo một nhịp độkhẩn trương và đã trở thành động lực thúc đẩy sự phát triểnnhanh chóng xã hội loài người Xã hội càng phát triển, kinhnghiệm con người ngày càng tăng nhanh thì giáo dục càng có

vai trò giúp thế hệ trẻ thích ứng kịp với những làn sóng pháttriển của loài người [47, tr.1] Giáo dục đang giữ vai trò quantrọng đối với sự phát triển xã hội và con người của mỗi mộtquốc gia, dân tộc trên thế giới.

- Xã hội hóa giáo dục

XHHGD chính là chủ trương, biện pháp biến công việc củanhà trường thành công việc chung của toàn xã hội để thu hútmọi thành phần, thành viên trong xã hội tích cực tham gia vàohoạt động GD thế hệ trẻ tùy theo chức năng, điều kiện của mình

[12] Theo Điều 12, Luật giáo dục 2005, “Phát triển giáo dục, xây dựng xã hội học tập là sự nghiệp của Nhà nước và của toàn dân; thực hiện đa dạng hoá các loại hình trường và các hình thức giáo dục; khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp giáo dục Mọi tổ chức, gia đình và công dân có trách nhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, phối hợp với nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh và an toàn”[37] Như

vậy, theo Luật Giáo dục, xã hội hóa giáo dục là quá trình toànĐảng, toàn dân cùng tham gia vào sự nghiệp phát triển của giáodục Mục tiêu quan trọng của XHHGD là đưa giáo dục gắn với

xã hội, với cộng đồng; giáo dục phục vụ mục tiêu xã hội, phục

vụ cộng đồng Giáo dục là bộ phận không thể tách rời của hệthống xã hội Giáo dục cùng với khoa học công nghệ là độnglực phát triển kinh tế xã hội.

Bên cạnh đó, Văn kiện Hội nghị lần thứ IV Ban chấp hành

TW Đảng khóa VII cũng nêu rõ “Xã hội hóa giáo dục là huy động toàn xã hội làm GD, động viên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền GD dân chủ dưới sự quản lý của nhà nước,

để mọi người đều có cơ hội được học hành và phát huy khả năng sáng tạo của mình, không phân biệt tuổi tác, trình độ và giới tính”[18] Như vậy, bản chất XHHGD là xây dựng một nền

giáo dục xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân Giảm bớtđược gánh nặng ngân sách đầu tư cho giáo dục của nhà nước.Giáo dục là sự nghiệp của toàn dân, đảm bảo mọi người dân đềuđược tham gia học hành và phát huy khả năng sáng tạo củamình

Ngoài ra, Nghị quyết 90-CP của Thủ tướng Chính phủ banhành ngày 21/8/1997 đã xác định Nội dung của XHHGD là:

“1- Tạo ra phong trào học tập sâu rộng trong toàn xã hộitheo nhiều hình thức; vận động toàn dân, trước hết là nhữngngười trong độ tuổi lao động, thực hiện học tập suốt đời để làm

việc tốt hơn, thu nhập cao hơn và có cuộc sống tốt đẹp hơn, làmcho xã hội ta trở thành một xã hội học tập.

2- Tăng cường trách nhiệm của cấp uỷ Đảng, Hội đồngnhân dân, Uỷ ban nhân dân, các đoàn thể quần chúng, cácdoanh nghiệp đối với sự nghiệp giáo dục

3- Nâng cao ý thức trách nhiệm và sự tham gia của toàn dânđối với giáo dục nhằm củng cố, tăng cường hiệu quả của hệthống giáo dục để phục vụ tốt việc học tập của nhân dân”[11]

Như vậy, theo Nghị quyết 90-CP, XHHGD là vận động và

tổ chức sự tham gia rộng rãi của nhân dân, của toàn xã hội vào

sự phát triển các sự nghiệp GD nhằm từng bước nâng cao mứchưởng thụ về GD và sự phát triển về thể chất và tinh thần củanhân dân Nghị quyết cũng quy định trách nhiệm của nhân dân

và các cấp ủy Đảng, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, cácđoàn thể quần chúng, các doanh nghiệp đối với sự nghiệp giáodục Sự tham gia của tất cả các tầng lớp vào giáo dục là gópphần thực hiện thành công XHHGD

Như vậy, XHHGD là quá trình đưa sự nghiệp giáo dụcthành sự nghiệp của toàn dân Đối với người học, XHHGD làđưa giáo dục đến với mọi công dân, mọi người đều có quyền

tham gia học tập Người học vừa là đối tượng được hưởng thụmột nền giáo dục tốt nhất, vừa là chủ thể tham gia vào quá trìnhquản lý giáo dục và xây dựng chương trình học tập Đối với phụhuynh, họ có quyền lựa chọn môi trường giáo dục tốt nhất chocon em mình Đồng thời, phụ huynh cũng tham gia vào quản lýhiệu quả giáo dục của nhà trường nhằm phát triển tốt nhất nănglực của con em mình Đối với nhà trường, XHHGD sẽ góp phầnnâng cao điều kiện cơ sở đào tạo, chương trình giảng dạy saocho phù hợp nhất với hoàn cảnh địa phương Nhà trường cóđiều kiện để nâng cao chất lượng đào tạo Giáo viên có điềukiện lựa chọn môi trường giảng dạy như: công lập, dân lập, tưthục…, lựa chọn hình thức đào tạo chính quy, tại chức, từ xa…

Có thể thấy, XHHGD sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu học tập,giảng dạy của toàn dân nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả nềngiáo dục nước nhà

- Quản lý xã hội hóa giáo dục

Hoạt động XHHGD gồm nhiều biện pháp khác nhau nhưngcùng mục tiêu là xây dựng xã hội học tập và phát triển sựnghiệp giáo dục toàn dân, giảm nhẹ gánh nặng ngân sách chonhà nước về đầu tư giáo dục Nghị quyết 90-CP cũng quy địnhcác biện pháp XHHGD là:

1- Bên cạnh việc củng cố các trường công lập giữ vai tròchủ đạo, lấy đó làm nòng cốt, cần mở ra nhiều hình thức giáodục, phát triển các loại hình trường ngoài công lập, tạo cơ hộicho mọi người nâng cao trình độ, tiếp cận được những kiến thứcmới, tiến bộ khoa học kỹ thuật để vận dụng trong công việc vàođời sống hàng ngày.

2- Khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực xã hội

để phát triển giáo dục Cùng với việc tăng thêm và sử dụng cóhiệu quả ngân sách nhà nước cần cải tiến chế độ học phí, huyđộng thêm sự đóng góp của cha mẹ học sinh và của các tổ chứcsản xuất, kinh doanh

3- Phân bố hợp lý mạng lưới giáo dục theo vùng địa lý kinh

tế, theo nhu cầu và khả năng phát triển của địa phương.Định rõtrách nhiệm và thẩm quyền quản lý của Uỷ ban nhân dân địaphương đối với giáo dục và đào tạo trên địa bàn, quyền tự chủ

và trách nhiệm của các trường đào tạo do Trung ương quản lý

4- Tranh thủ sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, hợp tác giáodục với nước ngoài để tăng thêm nguồn lực phát triển sự nghiệpgiáo dục và đào tạo.Cho phép một số trường đại học hoặc các tổ

chức giáo dục nước ngoài, người Việt Nam sống ở nước ngoàiđược mở trường tại Việt Nam theo pháp luật Việt Nam[11].

Như vậy, nội dung hoạt động XHHGD được Đảng, Nhànước đề cập hết sức phong phú, đa dạng như từ việc huy độngcác lực lượng xã hội bao gồm vật lực, tài lực…; tham gia vàoquá trình đa dạng hoá các loại hình trường, lớp, các loại hìnhhọc tập; huy động các lực lượng xã hội tham gia xây dựng môitrường giáo dục lành mạnh và quản lý giáo dục có hiệu quả.Quá trình này thể hiện tính chất dân chủ và bình đẳng của nềngiáo dục Việt Nam Sự liên kết chặt chẽ giữa: Nhà trường – giađình – xã hội, làm cho mọi người, mọi tổ chức chính trị – xãhội, các tổ chức kinh tế các doanh nghiệp và mọi cá nhân trong

xã hội nhận thức và tổ chức thực hiện đầy đủ trách nhiệm củamình trong sự nghiệp phát triển giáo dục và quản lý giáo dục lànhân tố quyết định đến sự thành công của XHHGD

Ngoài ra, chính phủ cũng ban hành nhiều Nghị định, Nghịquyết nhằm hướng dẫn thực hiện hiệu quả các hoạt độngXHHGD như:

Quyết định số 404/QĐ-TTg, ngày 20-3-2014, về phê duyệt

Đề án hỗ trợ phát triển nhóm trẻ độc lập tư thục khu vực khucông nghiệp, khu chế xuất đến năm 2020

Nghị định số 73/2012/NĐ-CP quy định về hợp tác, đầu tưcủa nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục

Nghị quyết số 77/NQ-CP, ngày 24-10-2014, về thí điểmđổi mới cơ chế hoạt động đối với các cơ sở giáo dục đại họccông lập giai đoạn 2014-2017

Như vậy, hoạt động XHHGD là thu hút đầu tư nước ngoàitrong lĩnh vực giáo dục và đào tạo được thực hiện theo các hìnhthức khác nhau, như công nhận văn bằng, thành lập cơ sở giáodục, đào tạo theo hình thức liên doanh nhằm tạo ra sự đangdạng về hình thức, phong phú về loại hình đào tạo ở Việt Nam

Sự xuất hiện các loại hình trường ngoài công lập đã giảm áp lựccho các địa phương có nhu cầu cao về trường lớp, đáp ứng quy

mô học sinh tăng nhanh, đặc biệt là ở các thành phố, như HàNội, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Hải Phòng

Do đó, quản lý XHHGD là sự quản lý, điều tiết của các cơquan quản lý giáo dục đối với quá trình thực hiện tất cả biệnphápnhằm huy động mọi nguồn lực của xã hội để thực hiện mụctiêu chung là xây dựng xã hội học tập, góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục quốc dân Quan trọng hơn, quản lý hoạt độngXHHGD là biến quá trình quản lý của nhà nước thành quá trình

tự quản lý ở các địa phương nhằm đưa sự nghiệp phát triển giáodục thành nhiệm vụ chung của toàn xã hội

- Quản lý thực hiện xã hội hóa giáo dục ở trường trung

học phổ thông trong xây dựng trường chuẩn quốc gia

Trường trung học phổ thông

Trường trung học phổ thông (THPT) là một loại hình đàotạo chính quy ở Việt Nam dành cho lứa tuổi từ 15 đến 18,không kể những trường hợp đặc biệt, gồm các khối học: lớp 10,11,12 Sau khi tốt nghiệp hệ giáo dục này, học sinh phải trải qua

kỳ thi THPT quốc gia để có đủ điều kiện xét tuyển vào cáctrường cao đẳng, đại học Người đứng đầu, chịu trách nhiệm

quản lý trường THPT được gọi là “hiệu trưởng” Theo Luật

Giáo dục 2005, “Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lýcác hoạt động của nhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩmquyền bổ nhiệm, công nhận”[37] Ở các địa phương, TrườngTHPT chịu sự quản lý trực tiếp của Sở GD &ĐT các tỉnh, thànhphố và hoạt động theo điều lệ trường THPT do Bộ GD&ĐT banhành

Mục tiêu của giáo dục phổ thông theo Khoản 1, Điều 27,Luật Giáo dục 2005 là: “giúp học sinh phát triển toàn diện vềđạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, pháttriển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thànhnhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tưcách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tụchọc lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc”[37]

Mục tiêu xây dựng trường chuẩn quốc gia

Xây dựng trường chuẩn quốc gia là một trong những mụctiêu chiến lược của các nhà trường hiện nay nhằm đáp ứng yêucầu chuẩn hóa, hiện đại hóa các cơ sở giáo dục theo tinh thầncác chủ trương, Nghị quyết về giáo dục của Đảng và Nhà nước.Theo Thông tư Số 47/2012/TT-BGDĐT về ban hành quy chếcông nhận trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông

và trường phổ thông có nhiều cấp học đạt chuẩn quốc gia thìTrường THPT đạt tiêu chuẩn quốc gia khi đảm đảo được 5 tiêuchí cơ bản là:

1- Tổ chức và quản lý nhà trường;

2 - Cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên;

3 - Chất lượng giáo dục;

4 - Tài chính, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học;

5 - Quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội Huy độnghợp lý và có hiệu quả sự tham gia của gia đình và cộng đồngvào các hoạt động giáo dục, tăng cường điều kiện cơ sở vậtchất, thiết bị để nâng cao hiệu quả giáo dục của nhà trường[7]

Như vậy, một trường THPT muốn được công nhận đạtchuẩn quốc gia thì phải đảm bảo được rất nhiều các yếu tố Vì

vậy, để nâng cấp các trường THPT đạt chuẩn quốc gia, chúng taphải huy động tối đa các nguồn lực xã hội đóng góp để xâydựng cơ sở vật chất (CSVC) và từng bước nâng cao chất lượng

GD nhà trường nhằm đáp ứng các tiêu chí trong Quy chế côngnhận trường học đạt chuẩn quốc gia ở các cấp học do Bộ GD

- Hoạt động xã hội hóa giáo dục ở trường trung học phổ thông

- Mục tiêu của xã hội hóa giáo dục

Mục tiêu cơ bản của XHHGD được khẳng định tại nghịquyết TW 4 khóa VII và nghị quyết TW 2 khóa VIII rằng:

“XHHGD là huy động xã hội làm giáo dục, động viên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của Nhà nước”[20] Mục tiêu XHHGD được thể hiện

qua những vấn đề cơ bản sau:

Phải làm cho xã hội nhận thức đúng đắn vai trò củaGD&ĐT trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, cũngnhư trong quá trình phát triển KT-XH của mỗi địa phương vàtoàn cộng đồng Qua đó hình thành hệ tư tưởng xã hội vềGD&ĐT theo quan điểm, đường lối chính sách của Đảng và

Nhà nước, đó là “Giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”[20].

XHHGD là tạo nhiều nguồn lực cùng tham gia xây dựng,huy động các lực lượng của cộng đồng xã hội làm GD, tạo môitrường cho bản chất xã hội của GD phát huy tối đa vai trò củamình, làm cho GD đáp ứng có hiệu quả nhu cầu thực tế của xãhội, gắn với xã hội, không thoát ly ra khỏi cuộc sống Tất cảmọi việc làm của các tổ chức chính trị, kinh tế xã hội, các cơquan đoàn thể, các tầng lớp nhân dân có tác động thiết thực đến

mục tiêu:“Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” đều được coi là góp phần thực hiện XHHGD.