CƠ sở lí LUẬN về VAI TRÒ của HIỆU TRƯỞNG TRONG PHÁT TRIỂN NGHỀ NGHIỆP CHO GIÁO VIÊN TRUNG học cơ sở

CƠ sở lí LUẬN về VAI TRÒ của HIỆU TRƯỞNG TRONG PHÁT TRIỂN NGHỀ NGHIỆP CHO GIÁO VIÊN TRUNG học cơ sở CƠ sở lí LUẬN về VAI TRÒ của HIỆU TRƯỞNG TRONG PHÁT TRIỂN NGHỀ NGHIỆP CHO GIÁO VIÊN TRUNG học cơ sở CƠ sở lí LUẬN về VAI TRÒ của HIỆU TRƯỞNG TRONG PHÁT TRIỂN NGHỀ NGHIỆP CHO GIÁO VIÊN TRUNG học cơ sở

C S LÍ LU N V VAI Ơ SỞ LÍ LUẬN VỀ VAI Ở LÍ LUẬN VỀ VAI ẬN VỀ VAI Ề VAI TRÒ C A HI U TR ỦA HIỆU TRƯỞNG ỆU TRƯỞNG ƯỞ LÍ LUẬN VỀ VAI NG

NGH NGHI P CHO GIÁO Ề VAI ỆU TRƯỞNG VIÊN TRUNG H C C S ỌC CƠ SỞ Ơ SỞ LÍ LUẬN VỀ VAI Ở LÍ LUẬN VỀ VAI

Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Khái quát tình hình nghiên cứu trên thế giới

Nghiên cứu về vai trò của quản lý và cán bộ quản lý

Trên thế giới, không có nhiều những nghiên cứu về vaitrò của Hiệu trưởng trong phát triển nghề nghiệp choGVTHCS mà cơ bản là các công trình nghiên cứu về vai tròcủa hiệu trưởng trong quản lý nhà trường hoặc đi vào nghiêncứu vấn đề bồi dưỡng giáo viên nói chung Các nghiên cứuthường dùng thuật ngữ “Teacher Education” để nói đến việcđào tạo giáo viên, bao gồm đào tạo trước và trong quá trìnhgiảng dạy

Vào giữa thế kỷ 18, các nhà khoa học Robert Owen(1771-1858), Charles Babbage (1792-1871) và Andrew Ure(1778-1875) đã bắt đầu đưa ra ý tưởng: Muốn tăng năng suấtlao động, cần phải tạo ra phúc lợi công cộng, tìm giải phápgiám sát công nhân, quan tâm đến mối quan hệ giữa nhà quản

lý với công nhân và nâng cao trình độ cho các nhà quản lý.Đến đầu thập niên 60 của thế kỷ XX, khi xã hội phát triển,công nghệ thông tin được sử dụng phổ biến, khá toàn diện,

các nhà nghiên cứu đã có những đề tài nghiên cứu về quản lýtrong môi trường luôn luôn biến đổi, quản lý theo quan điểm

hệ thống, quản lý tình huống, và từ đây, vấn đề chất lượng,vai trò của người quản lý thực sự đã được đề cập tới Cụ thể,công trình của ba tác giả: Harold Koontz, Cyril Odonnell,Heinz Weihrich với các tác phẩm nổi tiếng là cuốn “Nhữngvấn đề cốt yếu của quản lý” (NXB Khoa học và Kỹ thuật, HàNội 1992) [26] Công trình này đã đề cập nhiều hơn về cácyêu cầu chất lượng và vai trò của người quản lý Nghiên cứucủa Henry Minzberg, người đã từng làm việc ở hai trườngkinh doanh: McGill ở Montreal và INSEAD ở Pháp, trongcuốn sách “The Nature of Managerial Work” (Bản chất củacông việc quản lí) được xuất bản năm 1973 đã đề cập 3 nhómvai trò của người quản lý: nhóm vai trò liên kết, nhóm vai tròthông tin và nhóm vai trò ra quyết định

Ngoài ra, đứng ở góc độ nghiên cứu lý luận giáo dụchọc, hầu hết các công trình nghiên cứu các tác giả Liên Xô(cũ) đã đề cập tới lực lượng giáo dục; trong đó có nêu lên vaitrò, vị trí, chức năng của cán bộ quản lý nhà trường Đó là cáccông trình tiêu biểu như: Ilina T.A Savin N.V với tác phẩmGiáo dục học [13] Năm 1991, tổ chức UNESCO đã cho xuất

bản cuốn La Gestion adminstraive et Pésdagogique desescoles (Quản lý hành chính và sư phạm trong các nhà trườngtiểu học) của Jean Valérine [13] Thông qua việc giới thiệumột số modun về vai trò, chức năng và nhiệm vụ của ngườihiệu trưởng trường tiểu học; tác giả đã bày tỏ quan điểm vềvai trò, trách nhiệm và yêu cầu chất lượng của người hiệutrưởng tiểu học.

Nghiên cứu về phát triển nghề nghiệp và bồi dưỡng giáo viên

Trong báo cáo phát triển con người VNDP đã cho thấyphần lớn các quốc gia có chỉ số HDI (Chỉ số phát triển conngười) cao là những nước có hệ thống giáo dục tiên tiến như:Nauy, Ailen, Ôxtrâylia, Canada, Nhật Bản, Trung Quốc,Singapore Để có một nền giáo dục phát triển như vậy cácnước đã rất coi trọng đến việc nâng cao chất lượng đội ngũcán bộ quản lý, giáo viên Vấn đề đào tạo phát triển đội ngũcán bộ quản lý và giáo viên được các nước tiên tiến hết sứccoi trọng dựa trên hệ thống chuẩn giáo viên và chuẩn hiệutrưởng

Ở Phi - lip – pin là quốc gia vùng Đông Nam Á cónhững đặc thù về giáo dục tương đồng với Việt Nam, trongquá trình đổi mới giáo dục đã xây dựng kế hoạch tổng thể 10năm từ năm 2003 đến 2013, trong đó chú trọng đến 3 nộidung lớn đó là:

Thu hút học sinh giỏi vào các trường sư phạm

Cải cách tiền lương cho giáo viên

Bố trí việc làm và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho cácsinh viên mới ra trường

Việc cải cách 3 nội dung trên, Phi – lip – pin đã từngbước nâng cao tầm quan trọng của nghề dạy học, là tiền đề đểgiáo dục của quốc gia có sự phát triển như hiện nay [14]

Ở Nhật Bản: là quốc gia hàng đầu trong lĩnh vực GDĐT,trong quá trình thực hiện việc bồi dưỡng nâng cao nghềnghiệp cho giáo viên, Nhật Bản đã xây dựng phương án vớinhững nội dung sau:

Mỗi năm đều có chương trình bồi dưỡng giáo viên bằngnhiều hình thức khác nhau, theo từng mức thâm niên nghềnghiệp khác nhau

Đãi ngộ giáo viên thông qua tiền thưởng hàng năm vàtheo hiệu quả công việc.

Từ những phương án trên, trong quá trình phát triển giáodục Nhật Bản luôn là điểm sáng trong khu vực Châu Á và cảthế giới[18]

Khái quát tình hình nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam, vai trò của hiệu trưởng trong phát triểnnghề nghiệp cho giáo viên được một số tác giả quan tâm, thểhiện ở các đề tài:

Tác giả Vũ Nguyên Nhung (2005) với đề tài “Một sốbiện pháp quản lý nâng cao năng lực chuyên môn giáo viêntrung học cơ sở quận Ngô Quyền, Hải Phòng nhằm đáp ứngyêu cầu đổi mới giáo dục Tiểu học” Từ nghiên cứu các vấn

đề lý luận có liên quan và phân tích thực trạng, tác giả đã đềxuất 2 nhóm các biện pháp quản lý nâng cao năng lực chuyênmôn GVTHCS gồm Nhóm các biện pháp sư phạm và Nhóm

các biện pháp bổ trợ [22]

Tác giả Dương Văn Đức (2006) trong đề tài “Nhữngbiện pháp quản lý công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo

viên THCS ở huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang nhằm đáp ứngyêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay” đã nhấnmạnh: để chất lượng đội ngũ GVTHCS huyện Yên Dũng, tỉnhBắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạnhiện nay cần thực hiện các biện pháp quản lý công tác đàotạo, bồi dưỡng như sau: Nâng cao nhận thức về phát triển vàđổi mới sự nghiệp giáo dục; Xây dựng và thực hiện tốt côngtác quy hoạch phát triển đội ngũ GVTHCS huyện Yên Dũng;Chỉ đạo thực hiện đổi mới quản lý công tác đào tạo, bồidưỡng đội ngũ GVTHCS; Đa dạng hóa các nội dung và cáchthức tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GVTHCS; Xây dựng

và thực hiện tốt các chế độ, chính sách về đào tạo, bồi dưỡngđội ngũ GV; Thực hiện tốt công tác kiểm tra, đánh giá côngtác đào tạo bồi dưỡng đội ngũ GV [12]

Tác giả Trần Thị Hải Yến (2015) thực hiện luận án với

đề tài “Quản Lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viêncủa trường Trung học phổ thông theo chuẩn chức danh nghềnghiệp” Tác giả đã làm rõ yêu cầu năng lực nghề nghiệp củaGVTHCS, vai trò của tổ chuyên môn, của HT trong bồidưỡng GV, đề xuất các biện pháp quản lý của hiệu trưởng,trong đó nhấn mạnh hiệu trưởng phải phát huy vai trò của tổ

chuyên môn, lấy tổ chuyên môn làm nòng cốt để bồi dưỡngnăng lực dạy học cho GV [ 31]

Khảo sát các nghiên cứu nêu trên, có thể rút ra một sốnhận xét như sau:

Nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên được tổ chức

ở nhiều khía cạnh khác nhau nhưng được đặc biệt quan tâm ởkhía cạnh quản lý của Hiệu trưởng

Các đề tài thường tập tung vào hai nội dung chính thôngquan công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên

+ Một là phát triển GV theo cấp học;

+ Hai là phát triển giáo viên trong từng cơ sở giáo dục.Chưa có nhiều những nghiên cứu cụ thể về vai trò củaHiệu trưởng trường THCS đối với phát triển nghề nghiệp giáoviên theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp Như vậy, việcnghiên cứu về vai trò của Hiệu trưởng trường THCS đối vớiphát triển nghề nghiệp cho giáo viên, đặc biệt là giáo viênvùng khó khăn là vấn đề cần được quan tâm nghiên cứu mộtcách hệ thống

Quản lý nhân sự trong trường trung học cơ sở

Bộ máy tổ chức trường trung học cơ sở

Bộ máy tổ chức ở trường THCS tùy vào điều kiện củatừng trường, tuy nhiên nhìn chung bộ máy tổ chức được thểhiện qua sơ đồ:

“Điều lệ trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và

trường phổ thông có nhiều cấp học” Ban hành kèm theo

Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3 /2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định: [3]

Ban giám hiệu gồm Hiệu trưởng và từ một đến ba PhóHiệu trưởng ( tùy theo hạng trường), nhiệm kỳ của Hiệu

trưởng, các Phó Hiệu trưởng theo quy định là 60 tháng Thờigian giữ chức vụ của Hiệu trưởng ở một trường là không quá

2 nhiệm kỳ Theo quy định, Hiệu trưởng là công chức và được

“giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm

vụ, tổ chức, bộ máy, biên chế và tài chính của đơn vị” Dướihiệu trưởng các phó hiệu trưởng (PHT), PHT thay mặt choHiệu trưởng giải quyết một số nhiệm vụ khi Hiệu trưởng vắngmặt nhoặc được Hiệu trưởng ủy quyền

Tổ chuyên môn: Tùy theo đặc thù về quy mô của từngtrường lớn, nhỏ, tổ chuyên môn có thể là tổ ghép nhiều môn,như tổ tự nhiện, tổ xã hội ( trường có quy mô nhỏ) hoặc là tổchuyên môn chỉ với giáo viên có cùng một chuyên môn, như

tổ toán, tổ văn,… ( trường có quy mô lớn) Tổ chuyên môn doHiệu trưởng thành lập, thông thường mỗi tổ chuyên môn có

01 tổ trưởng và có từ 01 đến 02 tổ phó Tổ trưởng, các Tổ phó

do Hiệu trưởng bổ nhiệm và chịu trách nhiệm trước HT vềhoạt động của tổ và những nhiệm vụ được phân công

Chức năng, nhiệm vụ của Hiệu trưởng trường trung học cơ sở

Chức năng

Hiệu trưởng thực hiện quyền thủ trưởng của mình đốivới việc quản trị nhà trường thông qua các chức năng quản lý

Kế hoạch được thể chế hóa bằng văn bản với mục tiêu,

giải pháp cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trườnggiúp đơn vị, nhà quản lý đạt được mục tiêu Tùy điều kiện cụthể, nhà quản lý sẽ đề ra những mục tiêu dài, ngắn khác nhau.Nói cách khác, kế hoạch của Hiệu trưởng là văn bản hướngdẫn, định hướng các hoạt động của nhà trường theo mục tiêu

đã định Tuy nhiên kế hoạch của Hiệu trưởng không mangtính tuyệt đối mà nó chỉ mang tính chất tương đối nên trongquá trình thực hiện phải linh hoạt, mềm dẻo, phù hợp với thực

tế sao cho mang lại hiệu quả cao nhất Nói như thế có nghĩa là

Kế hoạch của Hiệu trưởng không phải là bất di, bất dịch mà

nó có thể thay đổi trong quá trình thực hiện để đạt được cácmục tiêu một cách cao nhất

Tổ chức là việc phân bổ các nguồn lực hiện có của đơn

vị một cách phù hợp từ nhân lực, vật lực,… đến tài lực nhằm

giúp đơn vị, tổ chức phát triển Trong công tác tổ chức, việcsắp xếp, quản lý nguồn nhân lực được cho là yếu tố then chốt,mang tính quyết định đến sự thành công hay thất bại của nhàquản lý Sắp xếp, quản lý, phát huy tốt nguồn nhân lực sẽmang lại hiệu quả cao trong công việc, giúp tổ chức hưngthịnh và ngược lại không sắp xếp đúng người, đúng việc,không quản lý tốt nguồn nhân lực công việc của đơn vị sẽđình trệ, nội bộ mất đoàn kết Bên cạnh đó việc hợp lý trongviệc phân bổ, sử dụng vật lực, tài lực cũng sẽ giúp đơn vị, tổchức phát triển góp phần quan trọng trong việc đạt đượcnhững mục tiêu đã đề ra.

Chỉ đạo thực chất là việc tác động của Hiệu trưởng đối

với Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng, tổ phó chuyên môn, giáoviên và những người có liên quan thực hiện những nhiệm vụđược giao nhằm đạt được các mục tiêu đã định Hoạt động chỉđạo là hoạt động của chủ thể quản lý nhằm điều hành bộ máynhân sự của nhà trường vận hành theo đúng kế hoạch để thựchiện mục tiêu quản lý Tuy nhiên, để cho tổ chức phát triển, đilên, người quản lý phải biết tạo động lực cho cấp dưới, thúcđẩy cấp dưới tích cực thực hiện nhiệm vụ để đạt mục tiêu củađơn vị

Kiểm tra- đánh giá: Ngoài ba chức năng trên, công tác

kiểm tra đơn vị, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ và hoànthành các yêu cầu của viên chức trong đơn vị đóng vai tròquan trọng, trong việc thành, bại của đơn vị Kiểm tra kịpthời, đánh giá chính xác, khách quan giúp người được kiểmtra nhìn ra những điểm mạnh, những thiếu sót trong thực hiệnnhiệm vụ để từ đó có kế hoạch bồi dưỡng, khuyến khích họthì sẽ giúp tổ chức phát triển Ngược lại, việc kiểm tra, đánhgiá thiếu khách quan, phiến diện, chỉ thấy mặt tiêu cực củađối tượng được kiểm tra,… sẽ biến tổ chức ngày càng trì trệ

Để thực hiện tốt công tác kiểm tra – đánh giá, yêu cầu đầutiên đối với nhà quản lý là phải xây dựng được một thang đophù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường; phải kháchquan, công tâm khi kiểm tra, đánh giá; phải biết lắng nghe,chia sẻ với người được kiểm tra

Hiệu trưởng thực hiện những chức năng này trong từngnhiệm vụ quản lý, hoặc tất yếu các chức năng này bao trùmlên các nhiệm vụ quản lý của Hiệu trưởng làm nên chất lượng

và hiệu quả quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường có nhiệm vụ làm cho các thành tốtrên vận hành liên kết chặt chẽ với nhau nhằm đưa hoạt động

quản lý đạt chất lượng, mục đích và hiệu quả mong muốn.Muốn làm được vậy, hiệu trưởng phải có phương pháp tổchức, quản lý, điều hành cơ sở giáo dục một cách hợp lý; cónội dung chỉ đạo cụ thể, phù hợp, tác động vào từng yếu tố vàtạo ra kết quả tổng hợp của những tác động đó Yếu tố conngười (thầy, trò) phải được nhận thức là những thành tố quyếtđịnh nhất đến kết quả giáo dục.

Công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục về

số lượng, chất lượng và cơ cấu là tác động đến nguồn lực conngười, lực lượng trực tiếp vận hành (quản lý) hệ thống cácthành tố trên sao cho đạt kết quả giáo dục mong muốn

Nhiệm vụ

Đã được quy định cụ thể tại điều 19, Thông tư số12/2011/TT-BGDĐT “Điều lệ trường trung học cơ sở, trunghọc phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học” với 10nhiệm vụ khác nhau Về nhiệm vụ quản lý nhân sự, tại điểm

đ, khoản 1 điều 19 đã quy định rất cụ thể nhiệm vụ của hiệutrường “ quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn;phân công công tác, kiểm tra, đánh giá, xếp loại giáo viên,nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỷ luật đôi với

giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáo viên,nhân viên; ký hợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáoviên, nhân viên theo quy định của Nhà nước” Tuy nhiên, tùytheo sự phân cấp của UBND cấp huyện, Hiệu trưởng có thểđược giao đầy đủ các nhiệm vụ theo quy định hoặc chỉ đượcgiao một số quyền nhất định, trong đó có một số nhiệm vụ rất

ít hiệu trưởng được ủy quyền đó là tuyển dụng viên chức,….Việc này là nguyên nhân dẫn đến việc các trường không chọnđược người có tài, có đức vào làm việc trong nhà trường[3]

Hiệu trưởng quản lý nhân sự trong trường trung học

cơ sở

Quản lý nhân sự là khái niệm được sử dụng khá rộng rãivào những năm 1950 - 1960 Khái niệm này đề cập đến việcquản lý, sử dụng nhân sự trong các cơ quan, đơn vị; việc thựchiện các chế độ, chính sách; việc hợp đồng, tuyển dụng nhânsự; công tác khen thương, kỷ luật,…

“Quản lý nhân sự là việc bố trí, sắp xếp, quản lý conngười trong một cơ quan, tổ chức”[9]

Trong trường học, nhân sự gồm nhân sự quản lý (cán bộquản lý), nhân sự giảng dạy (giáo viên) và nhân sự làm công

tác hành chính khác (nhân viên) Việc quản lý nhân sự củanhà trường được phân cấp rõ rệt Tuỳ vào mức độ tự chủ củacác nhà trường mà các vấn đề tuyển dụng, bổ nhiệm, đánhgiá nhân sự của nhà trường do Hiệu trưởng hay cấp quản lýcao hơn quyết định

Đối với trường trung học cơ sở công lập của Việt Nam,Ngoài hiệu trưởng là công chức thì tất cả các vị trí còn lạitrong nhà trường đều là viên chức, trong đó có phó Hiệutrưởng, tổ trưởng tổ chuyên môn (cấp quản lý), nhân sự giảngdạy (bao gồm giáo viên cơ hữu, giáo viên thỉnh giảng) và cácnhân viên làm công tác hành chính Về mặt đoàn thể thì cóchủ tịch, phó chủ tịch công đoàn (cán bộ quản lý) và các côngđoàn viên bao gồm các thành viên còn lại của nhà trường.Ngoài ra, trong các trường, ngoài tổ chức Công đoàn còn cócác tổ chức khác như Đoàn thanh niên, chi hội chữ thập đỏ,chi hội khuyến học,…

Tóm lại, quản lý nhân sự trong tổ chức bao hàm côngviệc của nhà quản lý tác động tới giáo viên - động viênkhuyến khích hỗ trợ họ trong vấn đề phát triển nghề nghiệp

Phát triển nghề nghiệp cho giáo viên trung học cơ sở Năng lực nghề nghiệp của giáo viên trung học cơ sở

Phẩm chất nghề nghiệp;

Phẩm chất đầu tiên của người giáo viên là phải biết yêuthương, biết tôn trọng và phải gần gũi, quan tâm học sinh Bởi

vì, chỉ có như vậy mới hiểu được học sinh, biết học sinh cần

gì và muốn chia sẻ những gì? là cách giáo dục tốt nhất, giúphọc sinh hình thành nhân cách, giúp các em phát huy được tối

đa những điểm mạnh và hạn chế những điểm yếu;

Phải biết giữ gìn đạo đức, uy tín, lương tâm nhà giáo Cóthể nói nghề nào cũng cần phải có đạo đức, có uy tín và cần

có lương tâm Nhưng nghề thầy giáo có một sự khắt khe,những chuẩn mực nhất định, đòi hỏi những người đã theonghề phải nỗ lực để giữ gìn, ra sức để bảo vệ và phải hết sứccoi trọng, trân quý Những người đạo đức không sáng, không

có uy tín, thiếu lương tâm với nghề sẽ bị xã hội quay lưng vàtất yếu sẽ bị đào thải

Phải có lối sống chuẩn mực, lành mạnh, trong sáng phùhợp với thuần phong mỹ tục, phù hợp với những quy định của

nghề; có tác phong làm việc mẫu mực, khoa học Người thầygiáo không chỉ là hình mẫu của học sinh ở trên lớp, trong nhàtrường mà còn là hình mẫu của xã hội, gia đình người họctrong cả cuộc sống đời thường Chính vì thế, để học sinh, phụhuynh và xã hội trân trọng, người thầy phải có lối sống chuẩnmực, lành mạnh, biết giữ mình trước những cám dỗ của xãhội,… Như cách nói của các vị tiền nhân muốn “trò ra trò” thìtrước hết “thầy phải ra thầy”

Phải có tư tưởng, chính trị vững vàng, kiên định với mụctiêu, lý tưởng của Đảng, của ngành; làm việc phải có tâm, cótrách nhiệm với nhà trường, với học sinh, đồng nghiệp và vớichính bản thân mình Biết giữ gìn, bảo vệ và phát huy hìnhảnh của ngành, đơn vị công tác và vị trí của bản thân

Năng lực chuyên môn, ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ thông tin

Năng lực chuyên môn: Đảm bảo về trình độ chuyênmôn, nghiệp vụ theo quy định; Có khả năng vận dụng linhhoạt kiến thức, kỹ năng trong giảng dạy và giáo dục, góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và hiệu quả đào tạo

Năng lực sử dụng ngoại ngữ: Có khả năng sử dụng ngônngữ nước ngoài trong việc nghiên cứu tài liệu bằng tiếng nướcngoài phục vụ cho chuyên môn Đối với giáo viên dạy trongvùng đồng bào dân tộc thì khuyến khích học thêm tiếng củangười dân tộc bản địa để có thể trao đổi với người bản địabằng chính tiếng nói của họ; nghe và hiểu được học sinh, phụhuynh học sinh nói gì?

Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin: Sử dụng máytính, các thiết bị điện tử, phương tiện nghe nhìn,…phục vụcông tác soạn, giảng; thiết kế giáo án điện tử; sử dụng một sốphần mềm thông dụng, như quản lý học sinh, quản lý điểm,

… và các hoạt động giáo dục khác

Năng lực nghiệp vụ sư phạm

Đây là năng lực cực kỳ quan trọng đối với nghề dạy học,năng lực này mang ý nghĩa quan trọng và quyết định đến sựthăng tiến, phát triển trong nghề nghiệp của hầu hết giáo viên.Một giáo viên có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ chuyênmôn giỏi và có năng lực sư phạm thì người đó chắc chắn sẽthành công với nghề Người có năng lực này sẽ rất dễ dàngdiễn đạt, trình bày ý của mình để người khác hiểu Tuy nhiên,

năng lực sư phạm không phải cứ giáo viên là có mà nó đượchình thành trong quá trình học tập, rèn luyện ở trên bục giảng,qua công tác dự giờ, qua góp ý của đồng nghiệp, trong cáchoạt động giáo dục khác của nhà trường,… Những người ỷ lại

là mình có năng lực sư phạm mà không chịu cố gắng, khôngrèn luyện, năng lực ấy sẽ bị mai một và tụt hậu

Năng lực sư phạm của người giáo viên được thể hiệnqua nhiều hình thức, như: “năng lực lập kế hoạch, năng lực tổchức quá trình dạy học và giáo dục; năng lực sáng tạo và dạyhọc hiệu quả; năng lực đánh giá học sinh; năng lực tư vấn và

hỗ trợ học sinh”

Năng lực lập kế hoạch, tổ chức quá trình dạy học và giáodục là khả năng vận dụng được linh hoạt hiệu quả các phươngpháp trong dạy học và giáo dục, là việc sử dụng kĩ thuật trongviệc lập kế hoạch tổ chức dạy học và hoạt động giáo dụcnhằm phát huy cao hiệu quả của giờ dạy và các hoạt độnggiáo dục

Năng lực sáng tạo và dạy hiệu quả được thể hiện ở việcthiết kế nội dung giảng dạy, nội dung giáo dục một cách khéoléo, phù hợp với đối tượng học sinh; là khả năng áp dụng linh

hoạt các phương pháp dạy học, giáo dục một cách tốt nhấtnhằm đem lại hiệu cao nhất trong các tiết dạy và trong cáchoạt động giáo dục; là việc khai thác tối đa đồ dùng dạy học,phương tiện dạy học hiện có Ngoài ra còn phải biết cách pháttriển nguồn học liệu một cách hiệu quả, phù hợp với đốitượng học sinh.

Năng lực đánh giá học sinh được thể hiện qua việc ngườigiáo viên linh hoạt, sáng tạo trong việc sử dụng các công cụ,các thang đo và cách thức đánh giá người học một cách khoahọc, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và ngườihọc Qua đánh giá, người học nhận ra được những ưu, khuyếtcủa bản thân và tự điều chỉnh, định hướng phù hợp

Năng lực tư vấn và hỗ trợ học sinh là khả năng am hiểuhọc sinh, biết học sinh đang ở đâu, học sinh cần những gì, sứccủa học sinh đến đâu,… để từ đó có sự tư vấn, định hướngmột cách phù hợp góp phần giúp học sinh thích ứng hơn tronghọc tập và cuộc sống Muốn thực hiện tốt được điều này, thìngười giáo viên phải hiểu về học sinh, từ việc học tập, hoàncảnh gia đình, sở thích,… đến mong muốn của học sinh Chỉ

có hiểu đối tượng thì mới đưa ra lời tư vấn, lời khuyên phùhợp và hiệu quả

Năng lực xây dựng, thực hiện môi trường giáo dục dânchủ Năng lực này yêu cầu giáo viên phải chủ động tham gia

và có ý kiến vào mọi công việc, mọi hoạt động của nhàtrường, tổ chuyên môn và các tổ chức chính trị, xã hội kháctrong nhà trường khi bản thân là thành viên, đúng theophương châm “được biết”, “được bàn” và “được kiểm tra”; cótrách nhiệm cùng với đồng nghiệp, lãnh đạo nhà trường, tạo

ra một môi trường giáo dục dân chủ, theo đúng phươngchâm “thân thiện và tích cực” Trong môi trường đó, mọingười từ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh và phụhuynh học sinh đều có điều kiện được thể hiện quan điểm, suynghĩ của mình; được đề xuất những ý tưởng của mình, vàđều phải được tôn trọng

Năng lực xây dựng các quan hệ xã hội

Là việc người giáo viên sẵn sàng cùng với các bên liênquan (lãnh đạo nhà trường, đồng nghiệp, gia đình ngườihọc, ) phối hợp trong việc chia sẻ thông tin, phương phápgiáo dục, để hỗ trợ người học tiến bộ, nâng cao chất lượngdạy học, tạo môi trường văn hóa lành mạnh Việc xây dựng vàhợp tác này mục đích phải là vì sự phát triển của học sinh, sựtiến bộ của tổ chức Các quan hệ xã hội này được thể hiện là

mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh; giáo viên với giáoviên; giáo viên và lãnh đạo; giáo viên và nhân viên; giáo viênvới phụ huynh học sinh Nếu các mối quan hệ này được duytrì một cách bền vững sẽ góp phần hết sức quan trọng trongviệc phát triển học sinh, phát triển tổ chức tạo môi trườnggiáo dục thân thiện, lành mạnh.

Yêu cầu năng lực đặc thù đối với giáo viên công tác ởvùng khó khăn

Vùng khó khăn trong đề tài luận văn này được hiểu làvùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống Đâythường là phần đất đai hoặc khu vực tương đối rộng, cónhững đặc điểm về điều kiện tự nhiên khó khăn, điều kiệnkinh tế và xã hội đặc biệt lạc hậu, kém phát triển Để phânbiệt thế nào là vùng đặc biệt khó khăn thì phải có những căn

cứ, nguyên tắc và tiêu chí phân định cụ thể, các nguyên tắc,tiêu chí phân định đó liên quan tới điều kiện lịch sử, quốcphòng, văn hóa, dân cư, dân tộc, điều kiện kinh tế

Tại Khoản 4 Điều 4 Nghị định 05/2011/NĐ-CP về côngtác dân tộc như sau: “Vùng dân tộc thiểu số là địa bàn cóđông các dân tộc thiểu số cùng sinh sống ổn định thành cộng

đồng trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa ViệtNam”.

Ngoài những năng lực bắt buộc đối với giáo viên theoquy định chung, người Giáo viên công tác ở vùng khó khăncần phải có những năng lực đặc thù sau:

Thứ nhất, phải hiểu văn hóa, phong tục, tập quán,… củadân tộc bản địa nơi mình công tác

Thứ hai, phải là một cán bộ dân vận giỏi để thực hiện cóhiệu quả yêu cầu phổ cập giáo dục và nâng cao dân trí Muốnvậy, người giáo viên phải tạo được niềm tin trong tập thể hộiđồng sư phạm, trong cộng đồng dân cư và học sinh

Thứ ba, phải biết ít nhiều về tiếng của người bản địa để

đủ hiểu học sinh muốn nói gì?, hiểu ý nghĩa của một số từ cótính chất tế nhị để tránh, không gây ra những hiểu lầm đángtiếc

Thứ tư, phải tận tình, ân cần, cởi mở với người học vàgia đình người học, biết lắng nghe và chia sẻ với người học;biết người học cần gì khi đến trường

Con đường phát triển nghề nghiệp cho giáo viên trung học cơ sở

Bồi dưỡng, tự bồi dưỡng

Một trong những nhiệm vụ của giáo viên là tham dự cáchoạt động bồi dưỡng và tự bồi dưỡng để phát triển nghềnghiệp, như: tham gia các lớp sinh hoạt chính trị theo quyđịnh Ban Tuyên giáo cấp tỉnh, cấp huyện và cơ quan chủquản; tham gia các lớp bồi dưỡng thường xuyên theo kếhoạch hoặc đột xuất khi có yêu cầu do các cơ quan chức năng

tổ chức hoặc được đơn vị cử đi bồi dưỡng

Chủ động tham dự các lớp bồi dưỡng, tập huấn, các hộinghị có liên quan đến vị trí công tác để đáp ứng ngày một tốthơn yêu cầu của công việc cũng như chức năng nhiệm vụđược giao

Tự học, tự bồi dưỡng để đảm bảo đạt chuẩn và vượtchuẩn các yêu cầu mang tính bắt buộc đối với giáo viên theochức danh nghề nghiệp và vị trí công tác, ,…, như yêu cầu vềtrình độ chuyên môn, nghiệp vụ đối với cấp học; yêu cầu vềnăng lực ngoại ngữ, năng lực tin học; yêu cầu về chức danh,nghề nghiệp,… và một số yêu cầu mang tính bắt buộc khác

Trong giai đoạn hiện nay, đứng trước yêu cầu “đổi mớicăn bản toàn diện giáo dục và đào tạo”, việc bồi dưỡng, tự bồidưỡng giáo viên là một yêu cầu mang tính chất cấp thiết,mang tính chất quyết định đến vị trí công tác của các giáoviên trong nhà trường Việc này, ngoài đòi hỏi Hiệu trưởngcác trường phải tiếp cận nhanh với những vấn đề đổi mới củangành, còn phải có sự định hướng trong xây dựng đội ngũ,trong bồi dưỡng giáo viên một cách phù hợp tránh tình trạng

bị động Mặt khác, yêu cầu giáo viên phải chủ động trong việc

tự học để có khả năng thích ứng với hoạt động chuyên môn vànhững đổi mới của ngành

Việc bồi dưỡng phải gắn kết và đi liền với tự bồi dưỡng,

tự đào tạo và phải đảm bảo nguyên tắc: Thống nhất, xuyênsuốt giữa phẩm chất nghề nghiệp, năng lực chuyên môn, nănglực nghiệp vụ sư phạm, năng lực xây dựng, thực hiện môitrường giáo dục dân chủ, năng lực xây dựng các quan hệ xãhội và nhiệm vụ thực tiễn đặt ra; Hiệu trưởng phải có cơ chếkhuyến khích, động viên giáo viên trong công tác tự học, tựbồi dưỡng, góp phần xây dựng môi trường học tập suốt đời;biết sử dụng có hiệu quả những thiết bị nghe nhìn hiện có để

tổ chức tập huấn, bồi dưỡng Thay vì, cứ phải tập trung giáo

viên lại thành lớp để bồi dưỡng, tập huấn thì có thể tổ chứccác lớp bồi dưỡng, tập huấn, hội nghị qua hình thức trựctuyến, qua sinh hoạt trên “trường học kết nối”

Trải nghiệm, tích luỹ kinh nghiệm qua thực tiễn giảng dạy

Có thể khẳng định, có rất ít người có thể giỏi ngay, làmviệc tốt ngay ở một vị trí công tác mới và giáo viên cũng vậy,

họ không thể giỏi ngay ở vị trí công tác mà ngay bản thân họchưa có sự hiểu biết thấu đáo, chưa có sự cảm nhận phù hợp

Để trở thành một giáo viên giỏi, một nhà giáo dục tốt thì yêucầu đầu tiên đối với thầy, cô là phải có thực tiễn, phải có sựtrải nghiệm và thực tiễn ấy, sự trải nghiệm ấy nằm ngay ởtrong trường học, ở nơi mà thầy, cô giáo đang công tác Cóthầy, cô chỉ với rất ít thời gian trải nghiệm, tích lũy kinhnghiệm qua giảng dạy, giáo dục, đã đạt đến độ chín“ nhấtđịnh, đã trở thành nòng cốt chuyên môn của tổ, của trường, đãtrở thành những nhà giáo dục tài năng Bên cạnh đó cũng cónhững giáo viên có thể lớn cả về tuổi đời và tuổi nghề nhưngnăng lực thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục đôi lúc vẫncòn hạn chế

Xuất phát từ thực tế trên, ta có thể nhận thấy một điềuviệc trải nghiệm, tích lũy kinh nghiệm là cần thiết để đạt đượcnhững thành công trong nghề nghiệp Tuy nhiên không phải

sự trải nghiệm, tích lũy nào cũng mang đến thành công Một

sự trải nghiệm, tích lũy kinh nghiệm cần thiết cộng với sự nỗlực, cố gắng trong phát triển nghề nghiệp của cá nhân và sựđịnh hướng phù hợp, tin tưởng trong giao việc, kịp thời uốnnắn những sai sót, bằng sự cảm thông, chia sẻ và có cảkhuyến khích, động viên của lãnh đạo nhà trường, đồngnghiệp, thì gần như chắc chắn là sự tích lũy và trải nghiệm

đó sẽ mang lại thành công cho giáo viên Ngược lại, sự trảinghiệm và tích lũy kinh nghiệm chỉ là sản phẩm của một cánhân, không có sự hỗ trợ, chia sẻ của lãnh đạo nhà trường,đồng nghiệp, thì kinh nghiệm đó, sự tích lũy đó khó manglại sự thành công và đôi khi còn gây hiệu ứng ngược

Như vậy, để một giáo viên có thể phát triển nghề nghiệpmột cách tốt nhất thì Hiệu trưởng nhà trường phải tạo điềukiện, cơ hội và có những định hướng phù hợp với đối tượng;phải có sự tin tưởng, biết lắng nghe và kịp thời động viên,khuyến khích, chia sẻ giúp họ vượt qua những trở ngại, tháchthức

Tham gia sinh hoạt chuyên môn trong và ngoài nhà trường

Việc sinh hoạt chuyên môn trong trường là yêu cầu bắtbuộc đối với mỗi giáo viên và mỗi tổ, nhóm chuyên môn.Việc định hướng trong sinh hoạt chuyên môn mang tính quyếtđịnh đến thành công hay thất bại của các tổ chuyên môn vàgiáo viên Sinh hoạt chuyên môn thiên về hành chính thỉ sẽkhông giúp ích gì cho hoạt động của chuyên môn Sinh hoạtchuyên môn mà tập trung đi sâu vào việc tìm ra, đề ra nhữnggiải pháp, biện pháp, cách tiệp cận với một vấn đề khó, vấn đềmới phát sinh từ thực tế giảng dạy, giáo dục,… của trường, tổ,

cá nhân giáo viên,… sẽ mang lại hiệu quả tích cực Việc sinhhoạt chuyên môn được thực hiện dưới nhiều hình thức, như

dự giờ giáo viên trong và ngoài nhà trường; tham dự chuyên

đề chuyên môn trong và ngoài nhà trường; qua các tiết thao