Hội nhập văn hoá phương thức phát triển nền văn hoá việt nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc tt

những nguyên nhân chậm trễ và chưa hiệu quả trong quá trình phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến và đậm đà bản sắc dân tộc, đó là chúng ta chưa nhận thức đúng và sâu sắc vai trò của

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐÀO THU HƯƠNG

HỘI NHẬP VĂN HÓA – PHƯƠNG THỨC PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HÓA VIỆT NAM TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC

Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS

Mã số: 92 29 002

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI – năm 2018

Công trình được hoàn thành tại:

Học viện Khoa học Xã hội – Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Văn Huyên

Phản biện 1: GS.TS Nguyễn Văn Tài

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Thị Phương Châm

Phản biện 3: PGS TS Nguyễn Thế Kiệt

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án

họp tại Học viện Khoa học Xã hội – Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam vào hồi……… ….giờ…………phút, ngày………tháng……….năm………

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:

Thư viện Học viện Khoa học Xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Văn hóa là tinh hoa của con người và xã hội, là linh hồn và sức sống của mỗi quốc gia, dân tộc Mỗi dân tộc, bằng lao động sáng tạo của mình đã làm nên văn hóa riêng với bản sắc độc đáo của mình Đến lượt mình, văn hóa dân tộc lại trở thành nội lực cho dân tộc phát triển

và trường tồn Vì vậy, văn hóa có vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống xã hội Lịch sử nhân loại đã chứng minh văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực, vừa là công cụ của lịch sử sinh tồn và phát triển của quốc gia, dân tộc Kinh nghiệm phát triển kinh tế - xã hội ở nhiều quốc gia đã chỉ ra rằng nếu quốc gia nào trong sự phát triển của mình mà tách rời sự phát triển kinh tế ra khỏi môi trường văn hóa thì nhất định sẽ bị mất cân đối nghiêm trọng cả về mặt kinh tế lẫn văn hóa và nền văn hóa

đó cũng sẽ bị mai một, suy yếu dần Do đó, trong thời đại ngày nay, bên cạnh việc cùng nhau hợp tác phát triển kinh tế, tất cả các quốc gia trên thế giới đều đã và đang nỗ lực không ngừng tìm cách hội nhập, trao đổi, hợp tác nhằm tìm ra những giải pháp phát triển văn hóa, làm động lực cho sự phát triển kinh tế, xã hội và con người

Nhưng làm thế nào để phát triển nền văn hóa? Trong quá trình phát triển ở bất kỳ quốc gia, dân tộc nào, văn hóa bao giờ cũng được phát triển từ nhiều yếu tố khác nhau: từ điều kiện tự nhiên, đặc điểm con người, truyền thống dân tộc, nhất là các điều kiện kinh tế, chính trị,

xã hội, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, Trong đó, giao lưu, hội nhập giữa các nền văn hóa là một cách thức quan trọng để xây dựng

và phát triển nền văn hóa Lịch sử phát triển của các quốc gia, dân tộc trên thế giới nói chung, phát triển văn hóa của các quốc gia nói riêng cho thấy, không hội nhập quốc tế nói chung, hội nhập quốc tế về văn hóa nói riêng thì không thể phát triển được

Cũng như quy luật phát triển xã hội nói chung, văn hóa không thể

hóa dân tộc sẽ ngày một nghèo nàn Quy luật vận động và phát triển của văn hóa là thâm nhập vào các nền văn hóa khác, tiếp nhận, học hỏi, bổ sung, làm phong phú cho văn hóa riêng của dân tộc, đồng thời làm phong phú thêm các nền văn hóa khác Bởi vì văn hóa là tinh hoa của dân tộc Các nền văn hóa hội nhập, trao đổi với nhau có nghĩa là nền văn hóa này tiếp thu tinh hoa của các dân tộc khác Đó là một trong những phương thức tối ưu của quá trình mỗi nền văn hóa dân tộc tự làm giàu có cho chính mình, phát triển chính mình

Thông qua hội nhập văn hóa, nền văn hóa của các dân tộc đã tiếp thu, học hỏi tinh hoa văn hóa nhân loại, góp phần làm đa dạng, phong phú

và sâu sắc hơn nền văn hóa dân tộc Đồng thời, hội nhập văn hóa cũng đòi hỏi các dân tộc phải giữ vững các giá trị văn hóa đặc sắc của mình và giới thiệu các giá trị văn hóa tiêu biểu đó với thế giới trong quá trình hội nhập Hội nhập văn hóa có vai trò quan trọng như vậy trong sự phát triển văn hóa nhưng trong một thời gian dài trước đây, việc triển khai vấn đề này ở nước ta còn chưa đúng mức, làm hạn chế rất nhiều đến quá trình phát triển nền văn hóa nước nhà Trong thời gian gần đây, với chủ trương đẩy mạnh hội nhập quốc tế, trong đó có hội nhập văn hóa, lĩnh vực văn hóa của xã hội ta có nhiều khởi sắc Nội dung và phương thức hội nhập quốc tế về văn hóa đã được đổi mới nhiều và thực tế, nhiều khía cạnh của văn hóa Việt Nam được khám phá, vị trí và vai trò của văn hóa Việt Nam được khẳng định và tác động mạnh tới sự phát triển của nhiều lĩnh vực khác trong đời sống kinh tế, chính trị, xã hội… Tuy nhiên, so với sự phát triển nhanh của các lĩnh vực như kinh

tế, chính trị, xã hội… thì lĩnh vực văn hóa nước ta vẫn còn quá chậm và chưa đồng bộ, chưa toàn diện Điều đó có thể do chủ thể văn hóa chưa chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, có thể do chúng ta chưa khai thác

và phát huy đúng và hiệu quả các tiềm năng văn hóa dân tộc; có thể do trình độ và năng lực tổ chức, triển khai các thế mạnh riêng của văn hóa Việt Nam trong các điều kiện mới… Song theo chúng tôi, một trong

những nguyên nhân chậm trễ và chưa hiệu quả trong quá trình phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến và đậm đà bản sắc dân tộc, đó là chúng

ta chưa nhận thức đúng và sâu sắc vai trò của hội nhập quốc tế về văn hóa đối với sự phát triển nền văn hóa nước ta; chưa có tầm nhìn và chiến lược xây dựng nội dung hội nhập quốc tế về văn hóa; từ đó, chưa vạch ra chính xác và cụ thể các khía cạnh, các nội dung, đặc biệt là các cách thức hội nhập quốc tế về văn hóa; làm thế nào để khai thác hiệu quả nhất các yếu tố của nền văn hóa Việt Nam trong quá trình hội nhập Có được tư duy khoa học và năng lực hội nhập quốc tế về văn hóa, chắc chắn nền văn hóa Việt Nam vốn phong phú, đa dạng và đặc sắc sẽ nhanh chóng trở thành một nền văn hóa tiên tiến, hiện đại Với

những vấn đề và tính cấp thiết trên, nghiên cứu sinh chọn vấn đề “Hội nhập văn hóa - Phương thức phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” làm đề tài luận án tiến sỹ của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu của luận án

Nghiên cứu, luận giải một cách thuyết phục hội nhập quốc tế về văn hóa là một phương thức phát triển ưu trội của phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

Để thực hiện mục đích nêu trên, luận án sẽ giải quyết các nhiệm

vụ chủ yếu sau đây:

Thứ nhất, trình bày tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến

đề tài, đánh giá tình hình nghiên cứu và xác định những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu

Thứ hai, làm rõ những vấn đề lý luận về bản chất và vai trò của

hội nhập quốc tế về văn hóa với tư cách là một phương thức phát triển văn hóa ưu trội

Thứ ba, làm rõ thành tựu và hạn chế của hội nhập quốc tế về văn

bản sắc dân tộc trong những năm vừa qua

Thứ tư, đề xuất một số quan điểm, nguyên tắc và những giải pháp

chủ yếu nhằm tiếp tục đẩy mạnh hội nhập văn hóa vì sự phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đối tượng nghiên cứu của luận án

Nghiên cứu hội nhập quốc tế về văn hóa với tính cách là phương thức phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

3.2 Phạm vi nghiên cứu của luận án

Luận án tiếp cận những vấn đề văn hóa, hội nhập quốc tế về văn hóa và phát triển văn hóa theo quan điểm mácxít Hội nhập quốc tế về văn hóa có rất nhiều nội dung: có thể nghiên cứu từ phương diện lịch

sử, chính trị, quan hệ quốc tế… Luận án này tiếp cận vấn đề từ phương diện triết học, chỉ tập trung luận giải, chứng minh cho thuyết phục bản chất khoa học và hiệu quả của hội nhập quốc tế trong phát triển văn hóa Việt Nam

3.3 Không gian, thời gian nghiên cứu của luận án

Luận án tiến hành nghiên cứu vấn đề từ khi Đảng và Nhà nước ta tiến hành công cuộc đổi mới đất nước và mở cửa hội nhập quốc tế (từ năm 1986 đến nay), trọng tâm là từ khi Việt Nam thực hiện hội nhập quốc tế về văn hóa

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án

4.1 Cơ sở lý luận của luận án

Cơ sở lý luận của luận án là những quan điểm của chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa

và hội nhập để phát triển văn hóa Bên cạnh đó, luận án có sử dụng các

lý thuyết phát triển hiện đại về văn hóa và hội nhập văn hóa

4.2 Phương pháp nghiên cứu của luận án

Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Phương pháp cụ thể được sử dụng trong luận án là: lịch sử và lôgic, phân tích và tổng hợp, khái quát hóa, gắn lý luận với thực tiễn

5 Đóng góp mới về khoa học của luận án

Thứ nhất, luận án đã luận chứng, làm rõ về mặt lý luận tính ưu

việt của hội nhập quốc tế về văn hóa trong sự phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Thứ hai, luận án đã làm rõ những thành tựu và hạn chế của hội

nhập quốc tế về văn hóa trong quá trình phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong thời gian qua

Thứ ba, luận án đề xuất được một số quan điểm, nguyên tắc và

giải pháp khả thi để tiếp tục đẩy mạnh hội nhập quốc tế về văn hóa nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

6.1 Ý nghĩa lý luận của luận án

Luận án góp phần làm rõ và sâu sắc thêm những vấn đề lý luận

về hội nhập văn hóa với tư cách là một phương thức ưu việt của quá trình phát triển văn hóa nói chung, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc nói riêng; góp phần làm phong phú cả nội dung và phương thức xây dựng nền văn hóa Việt Nam hiện nay

6.2 Ý nghĩa thực tiễn của luận án

Kết quả nghiên cứu của luận án cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và các cơ quan, tổ chức hữu quan trong việc hoạch định chiến lược xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam Luận án cũng là tài liệu tham khảo có tính chuyên sâu dành cho công tác nghiên cứu, học tập trong lĩnh vực chuyên ngành

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu của luận án gồm 4 chương, 9 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI LUẬN ÁN 1.1 Tình hình nghiên cứu liên quan đến các vấn đề lý luận chung về văn hóa

1.1.1 Những nghiên cứu về khái niệm văn hóa

Kết quả khảo sát cho thấy, trên thế giới và ở Việt Nam có rất nhiều cách định nghĩa khác nhau về khái niệm văn hóa do cách tiếp cận

về văn hóa của các nhà khoa học khác nhau Song, dù có khác nhau thì

các quan điểm về văn hóa vẫn có sự thống nhất, đó là xem văn hóa là

toàn bộ những giá trị do con người sáng tạo ra, bao gồm cả mặt vật chất và mặt tinh thần, là cái đặc trưng của một cộng đồng người, giúp phân biệt các cộng đồng người khác nhau trong lịch sử

1.1.2 Những nghiên cứu về bản chất của văn hóa

Nhiều tác giả có quan niệm chung về bản chất của văn hóa ở khía cạnh coi văn hóa tất cả các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình hoạt động của mình

1.1.3 Những nghiên cứu về cấu trúc và vai trò của văn hóa trong phát triển xã hội

Dưới các góc độ tiếp cận khác nhau, các nhà nghiên cứu có các quan niệm khác nhau về cấu trúc của văn hóa Theo tác giả, các cách phân loại cấu trúc văn hóa tuy khác nhau nhưng không hề mâu thuẫn,

mà là thống nhất với nhau Tính thống nhất là về bản chất của văn hóa –

là sản phẩm, phương thức hoạt động sống của con người Khác nhau là

ở chỗ, mỗi học giả, từ góc độ quan tâm của mình mà đưa ra cấu trúc văn hóa của mình Song, cách phân loại chung nhất là phân loại văn hóa theo văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần, và cụ thể hơn, là văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể

Các công trình nghiên cứu đều đi đến khẳng định rằng văn hóa có vai trò vô cùng to lớn đối với sự phát triển xã hội trên tất cả các phương diện: kinh tế, chính trị, con người và nguồn nhân lực, làm phong phú

giá trị vật chất và tinh thần của xã hội Các công trình nghiên cứu đều chứng minh rằng văn hóa không hề tách rời sự phát triển mà ngược lại, văn hóa có mối quan hệ qua lại gắn bó khăng khít với phát triển Văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển, đồng thời còn là hệ điều tiết cho sự phát triển

1.2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến phát triển nền văn hóa Việt Nam trong hội nhập văn hóa

1.2.1 Nghiên cứu liên quan đến xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam

Vấn đề xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã được định hình rõ nét trong đường lối xây dựng, phát triển văn hóa, phát triển đất nước theo quan niệm của Đảng

và Nhà nước ta Những quan điểm này cũng ngày càng thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu về văn hóa Cùng với việc nghiên cứu về đặc trưng cơ bản của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, một số nhà nghiên cứu cũng đã quan tâm đến vấn đề phương thức và các cách thức xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Tuy nhiên, ở vấn đề này, phần lớn chỉ tập trung vào các cách thức giải pháp, ít chú ý tới phương thức phát triển văn hóa

1.2.2 Nghiên cứu về hội nhập văn hóa với tư cách phương thức phát triển văn hóa

1.2.2.1 Nghiên cứu về hội nhập văn hóa trên thế giới

Có thể kể đến các công trình nghiên cứu về giao lưu, hội nhập văn hóa trên thế giới như tác giả Dominique Wolton với công trình

“Toàn cầu hóa văn hóa” (2003); Lesopold Sesdar Senghor với công

trình “Sự đối thoại giữa các nền văn hóa” (2007)…

Các tác giả đều cho rằng giao lưu, hội nhập văn hóa là phương thức phù hợp để phát triển nền văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay

1.2.2.2 Nghiên cứu về hội nhập văn hóa ở Việt Nam

Đã có nhiều công trình nghiên cứu về giao lưu, hội nhập văn hóa của

các tác giả trong nước như: Công trình “Tìm hiểu giá trị văn hóa truyền

thống trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa” (2001) của các tác giả

Nguyễn Trọng Chuẩn, Phạm Văn Đức và Hồ Sỹ Quý đồng chủ biên; công

trình “Giá trị truyền thống trước những thách thức của toàn cầu hóa”

(2002) của tác giả Nguyễn Trọng Chuẩn và tác giả Nguyễn Văn Huyên chủ

biên; công trình “Mấy vấn đề triết học về xã hội và phát triển con người” (2002) của tác giả Nguyễn Văn Huyên; công trình “Văn hóa và phát triển

trong bối cảnh toàn cầu hóa” (2006) của tác giả Nguyễn Văn Dân; …

1.3 Đánh giá tình hình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra đối với luận án

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và trong đẩy mạnh hội nhập quốc tế hiện nay của Việt Nam, nhất là trong yêu cầu xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam hiện nay việc thực hiện một công trình khoa học, nhất là từ góc độ triết học, nghiên cứu một cách hệ thống và cơ bản về lợi thế hay tính ưu việt của hội nhập quốc tế về văn hóa trong việc xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là một đòi hỏi cấp thiết

Những vấn đề đặt ra đối với luận án là:

- Trên cơ sở lý luận về bản chất, nội dung, đặc điểm, cấu trúc của văn hóa, luận án đi sâu nghiên cứu, làm rõ vai trò to lớn của hội nhập văn hóa đối với sự phát triển của một nền văn hóa, nhất là sự phát triển có tính

ưu việt trong sự làm giàu các bản sắc văn hóa của mỗi nền văn hóa dân tộc

- Từ lý luận về vai trò đó, luận án khảo sát thực tế sự hội nhập văn hóa của Việt Nam với các nền văn hóa khác trên thế giới trong mấy thập niên vừa qua (Từ khi Đảng lãnh đạo nhân dân ta tiến hành công cuộc đổi mới đất nước, mở cửa hội nhập quốc tế), chứng minh một cách thuyết phục rằng, quá trình hội nhập quốc tế về văn hóa đó đã tạo ra một cách hiệu quả sự tiên tiến hóa, sự đậm đà hóa bản sắc văn hóa Việt Nam

- Từ tính ưu việt của quá trình hội nhập văn hóa đó, luận án sẽ đề xuất những quan điểm, nguyên tắc và giải pháp nhằm tiếp tục đẩy mạnh hội nhập văn hóa quốc tế để nền văn hóa Việt Nam nhanh chóng phát triển theo hướng đúng đắn nhất, đó là vừa tiên tiến, vừa đậm đà bản sắc

dân tộc Việt Nam

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Nghiên cứu về văn hóa và vai trò của văn hóa trong sự phát triển

xã hội đặc biệt được các nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm từ lâu Những công trình nghiên cứu này đã phân tích, làm rõ các khía cạnh khác nhau về vai trò của văn hóa, đặc biệt là hai khía cạnh cơ bản: văn hóa là mục tiêu và văn hóa là động lực phát triển xã hội

Các công trình nghiên cứu về hội nhập văn hóa, vai trò của hội nhập văn hóa chủ yếu đi sâu vào một số khía cạnh của vấn đề hội nhập văn hóa, chưa có nhiều công trình đi sâu vào bản chất, đặc điểm, những nét đặc thù của hội nhập quốc tế về văn hóa; chưa có công trình nào với

tư cách một công trình khoa học đi sâu luận giải vị trí, vai trò ưu trội của quá trình phát triển văn hóa qua quá trình hội nhập quốc tế về văn hóa Việc nghiên cứu vấn đề hội nhập văn hóa với tư cách là một phương thức phát triển ưu việt nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là rất quan trọng và cần thiết xét về mặt lý luận lẫn thực tiễn, nhất là đối với tình hình phát triển đất nước nói chung, phát triển văn hóa nói riêng hiện nay Là mảng nghiên cứu có nội dung lớn, quan trọng và thiết thực hiện nay, nó có hiệu quả lớn trong việc xây dựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

VỀ VĂN HÓA VÀ HỘI NHẬP VĂN HÓA

2.1 Những vấn đề lý luận về văn hóa

2.1.1 Khái niệm, bản chất văn hóa, quy luật vận động và phát triển của văn hóa

2.1.1.1 Khái niệm văn hóa

Tổng hợp các quan niệm với các nội hàm phong phú về khái niệm văn hóa ở trên, tác giả lựa chọn một khái niệm chung nhất về văn hóa với mục đích làm công cụ cho việc giải quyết các nhiệm vụ của

luận án này, đó là: Văn hóa là toàn bộ những giá trị do con người sáng

tạo ra hoặc tác động để hình thành các giá trị chân - thiện - mỹ trong quá trình hoạt động lý luận và thực tiễn có tính lịch sử - xã hội, đưa con người đến với những lý tưởng, chuẩn mực cao đẹp, giúp cho đời sống

xã hội trong đó trung tâm là con người phát triển theo hướng tiến bộ, nhân văn và bền vững.

2.1.1.2 Bản chất của văn hóa

Chúng ta sẽ phân tích một số quan niệm chủ yếu về bản chất của

văn hóa Thứ nhất, văn hóa được hiểu như “giới tự nhiên” thứ hai (thiên

nhiên thứ hai) của con người

Thứ hai, văn hóa là cái đặc trưng cho xã hội loài người, thể hiện

trình độ tự phát triển của con người

Thống nhất với các quan điểm và các cách lý giải nêu trên, tác giả luận án cho rằng, về bản chất, văn hóa thể hiện trình độ tự phát triển của bản thân con người, là sự phát triển các năng lực bản chất của con người, bao gồm khả năng, sức mạnh, cách thức nhận thức, cải tạo thế giới để phát triển bản thân con người và xã hội Do đó, phát triển văn hóa một mặt là phát triển các giá trị, các sản phẩm của văn hóa; mặt khác, là phát triển bản thân con người và xã hội

2.1.1.3 Quy luật vận động và phát triển của văn hóa

Vận dụng nguyên lý phát triển biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin và dựa trên thực tiễn phát triển của các nền văn hóa, chúng ta có thể rút ra quy luật vận động và phát triển của văn hóa như sau:

Thứ nhất, với tư cách là sản phẩm của con người và của xã hội,

sự phát triển văn hóa luôn tuân theo quy luật về mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội

Thứ hai, trong quá trình phát triển văn hóa luôn diễn ra quy luật kế

thừa văn hóa, bởi trong một nền văn hóa, bao giờ cũng có sự liên hệ qua lại giữa các thành tố nằm bên trong nó, có sự liên hệ qua lại giữa các thời

kỳ phát triển của nó, tức là có liên hệ theo chiều dọc và theo chiều ngang trong một nền văn hóa

Thứ ba, phát triển văn hóa luôn tuân theo quy luật giao lưu, tiếp

nhận, tiếp biến các giá trị văn hóa mới giữa các nền văn hóa

2.1.2 Văn hóa - tinh hoa của dân tộc

Thứ nhất, văn hóa dân tộc là toàn bộ các giá trị tinh hoa của một

dân tộc, trên cơ sở những đặc điểm tự nhiên, xã hội, kinh tế, con người, truyền thống của dân tộc…, các giá trị đó làm nên bản sắc riêng của dân tộc đó

Thứ hai, trong sự phát triển của mình, văn hóa của các dân tộc có

sự giao lưu, tiếp xúc với nhau, làm phong phú, đa dạng và sâu sắc, đậm

đà hơn nền văn hóa của các dân tộc đó, đưa tới sự phát triển của nền văn hóa dân tộc và sự phát triển nền văn hóa toàn nhân loại

Thứ ba, tinh hoa văn hóa của dân tộc không phải là bất biến mà

nó vừa có tính ổn định, vừa có phần biến đổi cùng với sự thay đổi, phát triển của lịch sử dân tộc

Từ các nội dung nêu trên, có thể đi đến những khái quát như sau:

thứ nhất, văn hóa của một dân tộc là toàn bộ tinh hoa của dân tộc đó; thứ hai, tinh hoa văn hóa của các dân tộc có sự giao lưu, tiếp biến, học

hỏi lẫn nhau dẫn tới sự phát triển của văn hóa dân tộc và văn hóa toàn

nhân loại; thứ ba, tinh hoa văn hóa của dân tộc vừa có phần ổn định –

vì nó là kết tinh những giá trị tốt đẹp của một dân tộc, vừa luôn vận động, bổ sung, biến đổi cùng với sự phát triển của đời sống con người

và cộng đồng dân tộc, cùng với sự vận động, phát triển của nền văn hóa nhân loại Sự vận động, biến đổi, phát triển của các tinh hoa văn hóa của các dân tộc đã giúp cho nền văn hóa dân tộc đó cũng như dân tộc đó được phát triển và trường tồn, đồng thời cũng chính sự vận động, biến