Phân tích tố chất và kỹ năng không thể thiếu của lãnh đạo thành công trong giai đoạn hiện nay

PHÂN TÍCH TỐ CHẤT VÀ KỸ NĂNG KHÔNG THỂ THIẾU CỦA LÃNH ĐẠO THÀNH CÔNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY GIỚI THIỆU “Mọi người thường hỏi tôi rằng khả năng lãnh đạo là bẩm sinh hay do rèn luyện mà

PHÂN TÍCH TỐ CHẤT VÀ KỸ NĂNG KHÔNG THỂ THIẾU CỦA LÃNH ĐẠO THÀNH CÔNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

GIỚI THIỆU

“Mọi người thường hỏi tôi rằng khả năng lãnh đạo là bẩm sinh hay do rèn luyện mà có Dĩ nhiên, tôi trả lời rằng cả hai đều đúng Khả năng lãnh đạo cũng liên quan đến một số đặc trưng như chỉ số thông minh và năng lực Mặt khác, bạn có thể học được các kỹ năng lãnh đạo, chẳng hạn như sự tự tin trong cuộc sống” (Jack Welch, nguyên Chủ tịch Tập đoàn điện tử

General Electric, một trong những nhà quản trị tài ba nhất của Mỹ)

Trên thế giới có rất nhiều CEO tài năng, họ làm giàu từ nhiều cách thức, từ nhiều nền tảng, nhưng dường như từ họ, khi xem xét những cách thức mà họ lãnh đạo, những phong cách ấy nhiều quá, đan xen nhau, khiến chúng ta như

bị bão hòa thông tin, không thể tìm ra một lối đi đúng cho riêng mình

Lãnh đạo mỗi thời mỗi khác do chính những bối cảnh tạo ra họ Vậy nên việc áp dụng nguyên mẫu một hình ảnh nhà lãnh đạo nào đó sẽ là không khôn ngoan Steve Jobs hay Bill Gates đều có những thành công, nhưng những thành công ấy khó được chia sẻ để đến rộng rãi với đời Có lẽ đây cũng là bí quyết thành công hay một cái gì đó thuộc về lợi thế thương mại cần được giữ kín và chỉ được biết khi họ đã ở quá lâu trên đỉnh vinh quang,

và khi đó có lẽ những kiến thức, kinh nghiệm mà họ truyền lại đã lạc hậu với đới Trái lại, với nhiều nhà chính trị, giống như Luther King, Jimmy Carter hay Colin Powel, chúng ta thấy ở họ một sự chia sẻ có phần thật tâm hơn

Có lẽ bởi họ không có cái cảm giác “ăn thua” khi chia sẻ kinh nghiệm này.

Đó cũng là lý do khi đọc những dòng bí quyết của họ, tôi thấy sự đồng điệu,

dễ tư duy hơn và nó cũng dễ áp dụng hơn cho thành công

Với đề bài “Hãy phân tích những tố chất và kỹ năng của người lãnh đạo mà bạn nhận định là thành công, có thể là lãnh đạo trực tiếp của bạn, hoặc người

mà bạn biết”, tôi xin được phân tích những tố chất và kỹ năng lãnh đạo của Colin Powel, nguyên Ngoại trưởng Mỹ và con số 13 những bài học trong lãnh đạo mà ông để lại, mở ra cho mọi người nhiều ý tưởng mới Chúng ta hãy cùng phân tích những bài học của ông để thấy những tố chất và kỹ năng của người lãnh đạo, những giá trị không giới hạn về nghệ thuật lãnh đạo đó

PHÂN TÍCH

“Tố chất” là các đặc điểm cá nhân khác nhau, bao gồm các đặc điểm về cá

tính, tính khí, nhu cầu và các giá trị Cá tính là đặc điểm về tính khí khi thực hiện cách cư xử, đó là sự tin tưởng, sự hướng ngoại, sự chín chắn và mức độ nhiệt tình Nhu cầu là mong muốn có được một sự khuyến khích hoặc một

sự trải nghiệm cụ thể nào đó Còn các giá trị là thái độ của cá nhân đối với việc cái gì là đúng, cái gì là sai, cái gì là đạo đức và ngược lại, cái gì là đúng lương tâm và trái với lương tâm

"Kỹ năng" nói đến khả năng làm việc gì đó theo một cách có hiệu quả Kỹ

năng có thể được định nghĩa theo nhiều cách, tuy nhiên phương pháp phân loại kỹ năng được chấp nhận rộng rãi nhất là kỹ năng nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng nhận thức Có khá nhiều bằng chứng khẳng định rằng các ‘tố chất’ và ‘kỹ năng’ được quy định bởi sự giáo dục, yếu tố học hỏi và khả năng di truyền

Trong phân tích dưới đây, chúng ta sẽ thấy rất rõ những tố chất và kỹ năng lãnh đạo của Colin Powel nằm trong các bài học được rút ra, vốn tưởng chừng chỉ đúng khi người ta làm chính trị Nhưng càng đọc và suy ngẫm, chúng ta sẽ thấy chúng rất đúng cả khi ta đảm nhận trách nhiệm trong một doanh nghiệp hay thậm chí khi chỉ sống bình dị trong đời thường

Bài học 1: Trách nhiệm nhiều khi khiến người khác bực mình.

Là lãnh đạo, chúng ta phải chịu trách nhiệm về thành công của cả tổ chức Không thể tránh khỏi việc có người cảm thấy bất đồng với hành động và quyết định của mình Những người bình thường thường cố làm cho mọi người phải thích mình Họ luôn tránh những quyết định có vẻ “động chạm”, tránh đối đầu với những người lẽ ra cần phải đối đầu, tránh đưa ra mức thưởng chênh lệch kể cả với những thành tích khác nhau Đơn giản, họ sợ sẽ làm mất lòng người khác Nhưng thực ra, những người cảm thấy tức giận vì những lựa chọn không dứt khoát, tức giận vì việc đối xử cào bằng như nhau mới là những người năng động và hiệu quả nhất trong tổ chức

Tôi thường nghe thấy câu “điều mà mỗi người luôn muốn cho đi, không bao giờ muốn giữ lại đó chính là trách nhiệm” (dân gian) Và nếu như vì những

mong muốn bản thân này, mà các nhà lãnh đạo không dám đứng ra chịu trách nhiệm, cáng đáng công việc thì có thể họ sẽ cảm thấy nhàn thân hơn, cảm thấy mình không có lỗi với ai đó nhưng họ sẽ mất đi chính cái tôi của mình, khao khát làm việc, khao khát khẳng định giá trị và quyền lực bản thân Bởi đơn giản, quyền lực là trách nhiệm Người có quyền lực càng lớn thì trách nhiệm càng nhiều

Bài học 2: Ngày mà “quân” của bạn không còn mang lại rắc rối là ngày bạn không còn lãnh đạo họ nữa.

Bởi khi đó, "quân" của bạn không tin rằng bạn có thể giúp họ và họ sẽ kết luận là bạn không quan tâm đến họ Đây cũng là trường hợp thất bại trong việc lãnh đạo Nếu đây là một bài kiểm tra, chắc chắn đa số giám đốc điều hành sẽ trượt Thứ nhất, họ thường xây dựng quá nhiều rào cản, họ cứ nghĩ rằng hỏi ý kiến nhân viên dưới quyền là việc làm ngớ ngẩn Thứ hai, họ nuôi dưỡng quan niệm "đề nghị giúp đỡ" đồng nghĩa với việc hạ thấp mình, với

sự yếu kém hoặc thất bại Họ đưa ra nhiều lí do để che đậy khuyết điểm, và

do đó tổ chức bị thiệt hại Những nhà lãnh đạo thực sự luôn gần gũi với tất

cả nhân viên Họ quan tâm đến những nỗ lực và thách thức mà nhân viên phải đối mặt Họ tạo ra thói quen phân tích vấn đề thay cho việc đổ lỗi lẫn nhau khi gặp sự cố Đã có nhiều bài học chỉ ra những khó khăn khi người lãnh đạo làm việc cùng nhân viên hoặc khi người lãnh đạo giao quyền cho nhân viên thực hiện nhiệm vụ Người lãnh đạo có thể sẽ là người có tài năng,

có kỹ năng để trở thành hơn người khác một cái đầu nhưng không thể việc gì lãnh đạo cũng làm Đó là cách để người ta chia sẻ công việc cũng như tạo

điều kiện cho nhân viên của mình phát triển Thế nhưng cái cảm giác sợ người nhân viên làm hỏng chuyện, sợ gặp rắc rối đã làm cho người lãnh đạo

“tự thân” thực hiện Và vì thế thứ nhất lãnh đạo lại trở thành người thực hiện hơn là quản lý Và thứ hai, họ cho nhân viên của mình thấy rằng lãnh đạo không tin tưởng, sẽ không là sợi dây gắn kết giữa nhân viên và tổ chức

Đó cũng là lý do, trong nghệ thuật lãnh đạo, người ta dậy cả cách để người lãnh đạo vượt qua được các trở ngại từ chính trong nội tại bản thân, để từ đó hòa hợp hơn với cấp dưới Chúng ta có thể tham khảo những khó khăn nội tại ấy như một bài test để đánh giá lại mình

Trở ngại thứ nhất: Không tin nhân viên

Trở ngại thứ hai: Sợ mất kiểm soát

Trở ngại thứ ba: Quá đề cao sự quan trọng của bản thân trong công ty

Trở ngại thứ tư: Cho rằng tự mình làm sẽ tốt hơn

Trở ngại thứ năm: Sợ vị thế của mình lung lay

Trở ngại thứ sáu: Thích tranh công với cấp dưới

Trở ngại thứ bảy: Cho rằng giao quyền làm giảm tính linh hoạt

Trở ngại thứ tám: Sợ ảnh hưởng tới công việc thường ngày của nhân viên

Trở ngại thứ chín: Nhân viên không rõ kế hoạch phát triển công ty

Bài học 3: Đừng quá tin vào các chuyên gia Họ thiên về phân tích số liệu hơn là khả năng phán đoán.

Các công ty nhỏ và mới thành lập thường không dành thời gian cho các chuyên gia Họ cũng không có tiền trả cho các nhà phân tích Chủ tịch có thể trả lời điện thoại và lái xe tải khi cần (điều này có thể xảy ra ở các nước tư bản chứ không thực tiễn – hầu như không có ở Việt Nam khi mà căn bệnh hình thức còn quá cao) Nhân viên hoặc phải làm việc và mang lại lợi nhuận cho công ty hoặc sẽ bị sa thải Còn một số công ty khi đã lớn mạnh lại thường xuất hiện xu hướng chia chác, "dây máu ăn phần", chủ nghĩa bình quân Người lãnh đạo thực thụ phải biết phát hiện và đấu tranh với những khuynh hướng tiêu cực này Đây là câu chuyện thiên về định hướng “trong chăn mới biết chăn có giận” Nhiều người tin tưởng và tin tưởng tuyệt đối khi mong muốn các chuyên gia cải tổ toàn diện doanh nghiệp mình mà quên

đi mất rằng, chuyên gia cũng chỉ là những con người và hơn thế họ không thể hiểu hết về doanh nghiệp như chính chúng ta đã gắn bó

Trước đây ngân hàng chúng tôi cũng có những khoản đài thọ từ đối tác với mong muốn nâng cao năng lực doanh nghiệp để có thể đáp ứng những kỳ vọng cải tổ và phát triển Chúng tôi đã thuê tuyển những tư vấn nhiều kinh nghiệm từ Indonesia và Đài Loan tới Họ đã làm việc và đưa ra những báo cáo, tuy nhiên báo cáo của họ vẫn thiếu một điều gì đó để hoàn thiện Ban giám đốc đã làm việc lại và thực sự thấy rằng, có những điểm của ngân hàng

và doanh nghiệp mà chỉ Việt Nam mới có, và cách thức hoạt động cũng chỉ

có ngân hàng và doanh nghiệp ở Việt nam mới có Các chuyên gia chưa đủ thời gian để có thể ngấm hết được những điểm đặc thù này, đó cũng là lý do

họ đưa ra những giải pháp chưa triệt để Chuyên gia, vì thế, dù nhiều kinh nghiệm đến mấy cũng chỉ làm được thật tốt khi họ có đủ thời gian để hiểu

Bài học 4: Không ngại thử thách các chuyên gia, kể cả họ có lợi thế đi nữa.

Khi quan sát và hợp tác với các chuyên gia, tôi thấy một điều, rằng kể cả là chuyên gia thì họ cũng vẫn có giới hạn về kiến thức và kỹ năng Thậm chí, chính họ sẽ có lúc trở nên tự mãn và lười biếng Lãnh đạo không phải là bắt người khác phục tùng Chủ tịch tập đoàn Avis, ông Xerox's Barry Rand cảnh báo nhân viên của mình rằng, ông sẽ sa thải người lúc nào cũng chỉ biết nghe lời Những nhà lãnh đạo giỏi thường khuyến khích nhân viên phát triển Đây cũng có thể coi là điểm chung ý như bài học ở trên, bởi chúng ta cần nhận ra rằng, chuyên gia cũng chỉ giỏi ở những lĩnh vực của họ và công việc thì có vô vàn những kỹ năng, và điều quan trọng là học hỏi Đó mới là cách trau dồi tốt nhất cho công việc Hơn thế, qua việc “thử thách” các chuyên gia, trao đổi với họ đôi khi còn giúp ta và cả những người chuyên gia nữa có thêm những ý hiểu, tầm nhìn tổng sâu sắc hơn về công việc chúng ta đang cùng làm Đó có thể là những nút thắt quan trọng mà khi gỡ được nó, con đường thành công của giúp chúng ta sẽ bớt chông gai hơn nhiều

Bài học 5: Đừng bao giờ coi thường tiểu tiết.

Tất cả những ý tưởng và tầm nhìn vĩ đại thế giới chẳng có giá trị gì nếu chúng không được thực hiện nhanh chóng và hiệu quả Những nhà lãnh đạo giỏi biết cách uỷ thác và giao quyền cho nhân viên, nhưng hàng ngày họ vẫn

để ý đến việc nhân viên làm Trong khi đó, những nhà lãnh đạo tồi tự huyễn

hoặc mình là người “nhìn xa trông rộng”, tự cho rằng mình không quan tâm đến chuyện vặt vãnh bình thường Tuy nhiên, những nhà lãnh đạo giỏi cũng biết rằng, nếu họ quá quan tâm đến những việc nhỏ, nhân viên sẽ chỉ tuân thủ một cách cứng1 nhắc, thiếu sáng tạo Vì vậy, dù chú ý đến những chi tiết

họ vẫn khuyến khích nhân viên chấp nhận thử thách Người đã liệt kê những việc mà nhà lãnh đạo nên tự làm nhưng cũng có những việc nhà lãnh đạo nên giao quyền cho người khác Đó không chỉ là cách chia sẻ công việc trách nhiệm, mà hơn thế còn là cách thức để chúng ta tạo điều kiện cho nhân viên tham gia vào công việc, giúp họ có thêm những kỹ năng mới

Bài học 6: Bạn chẳng bao giờ biết nếu bạn không thử.

Tôi rất thích câu nói: "Dễ nhận sự tha thứ hơn là sự cho phép" Nhà lãnh đạo giỏi không ngồi chờ may mắn Họ thận trọng và không khinh suất Họ nhận thức được một thực tế trong hầu hết các tổ chức là: nếu bạn cứ đi xin phép đầy đủ mọi người thì chắc chắn sẽ có người không đồng ý Vì thế, tốt nhất là không nên hỏi tất cả Những nhà quản lý “tầm tầm bậc trung” thường cho rằng: “Nếu không được cho phép hoàn toàn, tôi không thể làm việc đó", trong khi những nhà lãnh đạo giỏi tin rẳng “Nếu tôi không bị từ chối hoàn toàn, tôi có thể làm được”

Đã có rất nhiều trường hợp, đặc biệt là trong đổi mới, khi chúng ta gặp nhiều rào cản và phần lớn là từ những người lãnh đạo trong tổ chức của chúng ta Những lý do họ đưa ra đều chính đáng cả, đổi mới làm mất tính ổn định của doanh nghiệp, đổi mới làm cán bộ công nhân viên không an tâm công tác Chúng ta phải xem xét kỹ vấn đề này, theo tôi thời điểm này la chưa thích

hợp Chúng ta vẫn thường thấy những giọng điệu ấy trong đời sống của bất

kỳ một doanh nghiệp nào Lý do của họ thật cao quý, thật trong sáng, nhưng

ẩn sau nó, đó là nỗi sợ, sợ những điều mà họ chưa biết, sợ họ sẽ bị thiệt khi không làm chủ được những điều sắp đến Hãy nhìn lại Người lãnh đạo phải

là người đứng mũi chịu xào, là người cách tân trong đổi mới Đổi mới sẽ không toàn diện khi chúng ta không đổi mới từ gốc đến ngọn Người lãnh đạo cần tin tưởng vào những điều mình làm Hãy trải nghiệm, bởi nếu có thất bại đi chăng nữa, nó sẽ chính là một bài học để ngày mai chúng ta có thành công

Bai học 7: Đừng chỉ nhìn bề nổi Thực tế có thể không hoàn toàn giống như những điều bạn trông thấy.

“Nếu nó không bị hỏng thì đừng sửa làm gì ” là khẩu hiệu của những kẻ luôn bằng lòng và sợ hãi Đó là lời bao biện cho những người không ưa động não Người ta cứ nghĩ rằng, ngày mai rồi sẽ tiếp nối ngày hôm nay Họ sẽ không năng động đón đầu những vấn đề họ có thể gặp phải Một lần nữa vấn

đề này lại được Powel nhấn mạnh Đây là cách thức mà các nhà lãnh đạo cần nhìn trước mỗi phản hồi của cấp dưới hay các cộng sự của mình Hãy đi sâu vào từng góc cạnh của những đề xuất mà họ đưa ra bởi thông thường nó sẽ gắn với những mục đích cá nhân khác Hiểu được, chúng ta không chỉ lái đường lối mình đi đúng hướng mà cũng là cách để chúng ta điều chỉnh theo cho phù hợp Biết và cân nhắc bởi đôi khi những chính sách ta đưa ra không hẳn đã công bằng

Bài học 8: Thu hút nhân tài

Thành công hay thất bại phụ thuộc vào những người tham gia làm việc Chỉ bằng cách thu hút những nhân tài, bạn mới mong đạt được những thành tích lớn Trong nền kinh tế dựa trên chất xám, con người chính là tài sản quý giá nhất Khi chơi cờ, chúng ta thường ăn hết những quân xung quanh quân tướng Điều đó có thể giải thích tại sao những nhà quản lý cứ mải mê tạo dựng và làm mới cung cách lãnh đạo Không phải quá nhiều người chú tâm vào mục đích tạo ra một môi trường thu hút những người giỏi, thông minh, năng động, có lòng đam mê và nhất là họ không bị ràng buộc Theo tôi, điều

nể trọng nhất đối với một người lãnh đạo thể hiện ở nghệ thuật dùng người Chúng ta đã từng xem tam quốc diễn nghĩa hay 108 hảo hán lương sơn, mỗi trận chiến, mỗi nước đi của người lãnh đạo, in đậm dấu ấn của những người tài Vua chúa xưa đâu cần giỏi võ để lãnh đạo quần hùng, cái chính vẫn là chính sách trị vì của họ, những đường lối của họ có cho người tài thấy đây là nơi họ có thể phát triển sự nghiệp, tìm kiếm được những người xứng đáng để phò tá

Bài học 9 Không hô hào khẩu hiệu

Những tấm biểu đồ của tổ chức đã phủ bụi, những bức ảnh lỗi thời ở nơi làm việc lẽ ra cũng phải năng động như môi trường xung quanh bạn Nếu mọi người thực sự đi theo những tấm bảng biểu đóng băng này, tổ chức sẽ sụp

đổ Một tổ chức được điều hành tốt thì các khẩu hiệu hô hào trở nên vô nghĩa Những khẩu hiệu này thường ít có quyền lực, ít có khả năng gây ảnh hưởng và truyền cảm hứng đến người khác Những người gắn kết một cách

cá nhân với những cá nhân trên giấy tờ hoặc trên bảng biểu của tổ chức lại là