Tác động của TPP tới quan hệ lao động trong ngành dệt may tại việt nam

Chương 1: Đặt vấn đề1.1 Khái niệm về Quan hệ lao động Có rất nhiều ý kiến hay định nghĩa về quan hệ lao động như: - Theo nhà kinh tế học người Mỹ J.T Dun lop năm 1958: quan hệ lao động

Mục lục

Trang

Lời mở đầu 1

Chương 1: Đặt vấn đề

1.1 Khái niện quan hệ lao động

1.2 Quan hệ lao động trong ngành Dệt may

Chương 2: Tác động của TPP tới Quan hệ lao động trong ngành Dệt may tại Việt Nam

2.1 Giới thiệu về TPP

2.1.1 Lịch sử hình thành

2.1.2 Đặc điểm TPP

2.1.3 Nội dung đàm phán

2.1.4 Phạm vi

2.2 Giới thiệu về ngành Dệt may

2.3Tác động của TPP đến quan hệ lao động trong ngành Dệt may

2.2.1 Tác động đến người sử dụng lao động

2.2.2 Tác động đến người lao động

2.2.3 Tác động đến Nhà nước

Chương 3: Giải pháp

3.1 Giải pháp đối với người sử dụng lao động

3.2 Giải pháp đối với người lao động

3.3 Giải pháp đối với Nhà nước

LỜI MỞ ĐẦU

Cùng với quá trình đổi mới đất nước, quan hệ lao động ở Việt Nam được hình thành và vận động, phát triển, đưa đất nước thoát nghèo và bước vào nhóm các quốc gia có thu nhập trung bình Việt Nam cũng bắt đầu quá trình đổi mới thiết chế thị trường lao động, bao gồm các thiết chế về quan hệ lao động Theo các chuyên gia kinh tế, trong giai đoạn tới, khi các cam kết Cộng đồng Kinh tế ASEAN – AEC

và các hiệp định thương mại tự do (trong đó có Hiệp định Đối tác Kinh tế xuyên Thái Bình Dương - TPP) được chính thức được triển khai, thách thức đối với Việt Nam không phải là lộ trình giảm thuế hay sức ép đối với các ngành kinh tế, mà chính là đổi mới quan hệ lao động theo yêu cầu mới

Ngành dệt may hiện nay là ngành công nghiệp mũi nhọn trong nền kinh tế quốc dân nước ta Nhưng quan hệ lao động giữa người sử dụng lao động với người lao động trong ngành hiện nay còn nhiều bất ổn và chưa hài hòa Khi hiệp định TPP chính thức có hiệu lực đòi hỏi phải có sự thay đổi trong quan hệ lao động trong

ngành.Chính vì vậy em lựa chọn đề tài “Phân tích tác động của Hiệp định

thương mại xuyên Thái Bình Dương ( TPP) tới Quan hệ lao động trong ngành Dệt may ở Việt Nam”

Kết cấu của bài gồm 3 chương:

Chương 1: Đặt vấn đề

Chương 2: Tác động của TPP tới Quan hệ lao động trong ngành Dệt may tại Việt Nam

Chương 3: Giải pháp

Do kiến thức cũng như cách nhìn nhận vấn đề của em còn hạn chế nên bài làm mắc nhiều thiếu xót , mong cô góp ý và nhận xét để bài làm được hoàn chỉnh hơn.Em xin cảm ơn ạ!

Chương 1: Đặt vấn đề

1.1 Khái niệm về Quan hệ lao động

Có rất nhiều ý kiến hay định nghĩa về quan hệ lao động như:

- Theo nhà kinh tế học người Mỹ J.T Dun lop (năm 1958): quan hệ lao động là một hệ thống có tính logic như một hệ thống kinh tế trong một xã hội công nghiệp-Theo tổ chức lao động quốc tế (ILO) thì: Quan hệ lao động là những mối quan hệ

cá nhân và tập thể giữa những người lao động và người sử dụng lao động tại nơi làm việc, cũng như các mối quan hệ giữa các đại diện của họ với nhà nước

=> Đa số tất cả các định nghĩa đều cho rằng: quan hệ lao động là một hệ thống bao gồm nhiều chủ thể tương tác lẫn nhau trong quá trình lao động, sản xuất

1.2 Quan hệ lao động trong ngành Dệt may

- Ngành dệt may là một trong những ngành có quan hệ lao động phát triển sôi động nhất trong những năm gần đây Từ sự biến động lao động, các cuộc tranh chấp lao động, đình công, lãn công tự phát xảy ra ngày càng nhiều, nhiều giải pháp đã được nhà nước đưa ra để bình ổn quan hệ lao động Nhưng trên thực tế để giải quyết thấu đáo được vấn đề quan hệ lao động vẫn đang là bài toán khó đối với các DN

- Theo kết quả khảo sát thì có tới 88% doanh nghiệp cho rằng thỏa ước lao động tập thể là cần thiết và doanh nghiệp đã có thỏa ước và rằng nó giống như một "Bộ luật do chính DN soạn", một nền tảng pháp lý để giải quyết các mối quan hệ giữa Cty và người lao động Tuy nhiên, điều đáng ngạc nhiên là có tới 34% DN cho rằng việc ký thỏa ước lao động tập thể chỉ để đáp ứng một yêu cầu pháp lý của cơ quan quản lý lao động

- Nhiều doanh nghiệp Dệt may không mấy quan tâm đến việc tham gia thương lượng, ký kết các thỏa ước cấp ngành.Có đến 86 % doanh nghiệp cho rằng nên ký kết thỏa ước ở cấp doanh nghiệp vì mỗi doanh nghiệp đều có đặc thù riêng.=> Cho thấy không có sự liên kết

- Cơ chế đối thoại xã hội còn nhiều bất cập chưa thực sự phát huy tác dụng nhiều doanh nghiệp có hòm thư, có bảng tin nhưng chỉ là hình thức

Khi hiệp định TPP chính thức có hiệu lực liệu có mang đến có sự thay đổi mạnh

mẽ trong Quan hệ lao động trong ngành Dệt may hay không? Lần đầu tiên một

hiệp định thương mại có những vấn đề đàm phán nằm ngoài thương mại là lao động và công đoàn đòi hỏi các ngành nói chung và ngành dệt may nói riêng phải

có sự thay đổi để có thể phát triển và cạnh tranh

Chương 2: Tác động của TPP tới Quan hệ lao động trong ngành Dệt may tại

Việt Nam 2.1Giới thiệu về TPP

2.1.1 Lịch sử hình thành

- Hiệp định TPP (tên tiếng Anh là Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement) là Hiệp định Đối tác Kinh tế Xuyên Thái Bình Dương

- Hiện nay TPP có 12 nước thành viên tham gia bao gồm Australia, New Zealand, Brunei, Singapore, Việt Nam, Malayxia, Peru, Chile, Hoa kỳ, Nhật Bản, Úc và Việt nam

- Ngày 5-10-2015, Bộ trưởng Thương mại của 12 nước tham gia đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương đã tuyên bố kết thúc đàm phán Các bên thống nhất đạt một hiệp định với tiêu chuẩn cao, tham vọng, toàn diện và cân bằng, qua đó giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hỗ trợ việc làm, thúc đẩy sáng tạo, hiệu quả và tính cạnh tranh của các nền kinh tế

2.1.2 Đặc điểm TPP

Có 5 đặc điểm chính làm TPP trở thành một hiệp định mang tính bước ngoặc của thế kỷ 21, tạo ra một tiêu chuẩn mới cho thương mại toàn, bao gồm:

- Tiếp cận thị trường một cách toàn diện;

- Tiếp cận mang tính khu vực trong việc đưa ra các cam kết;

- Giải quyết các thách thức mới đối với thương mại;

- Bao hàm toàn bộ các yếu tố liên quan đến thương mại

- Là nền tảng cho hội nhập khu vực

2.1.3 Nội dung đàm phán

Hiệp định TPP gồm có 30 chương điều chỉnh thương mại và các vấn đề liên quan tới thương mại

Sau đây là 8 nội dung của hiệp định TPP liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp:

1 Thương mại hàng hóa

2 Dệt may

3 Quy tắc xuất xứ

4 Các biện pháp vệ sinh, kiểm dịch động thực vật

5 Nhập cảnh tạm thời của khách kinh doanh

6 Thương mại điện tử

8 Lao động

2.1.4 Phạm vi

.- Những nội dung được đàm phám có giá trị trong 12 quốc gia tham gia TPP

- Các quốc gia phải thực hiện nghiêm túc, cạnh tranh công bằng cùng nhau phát triển

2.2Giới thiệu về ngành Dệt may

- Ngành dệt may là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn trong nền kinh

tế quốc dân nước ta Nó đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân,

nó cung cấp một mặt hàng không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt của nhân dân

- Dệt may nước ta có gần 6.000 doanh nghiệp, thu dụng hơn 2,5 triệu lao động Trong đó, lao động nữ trong ngành này có tỷ lệ rất cao, chiếm trên 70% Tuy

nhiên, trình độ tay nghề của người lao động chưa cao, mới có khoảng 20% lao động đã qua đào tạo cơ bản; đa số mới tuyển từ các vùng nông thôn, tác phong, hiểu biết pháp luật còn những hạn chế nhất định

- Quan hệ lao động trong ngành hiện vẫn còn nhiều những bất cập và nững tồn tại chưa được giải quyết như các vụ đình công trong ngành dệt may trong những năm gần đây chiếm hơn 40% số vụ đình công cả nước, đến hơn 90% người lao động trong ngành là nữ nên họ rất dễ bị xúi dục gây mâu thuẫn trong quan hệ lao động

và những vấn đề về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, tiền lương chưa được thực hiện theo quy định của pháp Luât

2.3Tác động của TPP đến quan hệ lao động trong ngành Dệt may

2.2.1 Tác động đến người sử dụng lao động

- Khi Hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP) được ký kết, ngành dệt may sẽ được hưởng lợi nhiều nhất khi thuế suất thuế nhập khẩu vào thị trường

các nước trong TPP, đặc biệt thị trường Mỹ thị trường hấp thu đến 44% sản phẩm dệt may xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2012, sẽ giảm từ 17% xuống 0%.=> giảm chi phí xuất khẩu tăng doanh thu cho toàn ngành

- Tất cả các thành viên TPP đều là thành viên của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO)

và thừa nhận mối liên hệ giữa quyền của người lao động với thương mại Các thành viên cũng đồng ý có luật quy định mức lương tối thiểu, số giờ làm việc, an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, cho phép tồn tại “công đoàn độc lập” Vì là môi trường lao động tự do, nên các doanh nghiệp sẽ tiếp tục phải đối mặt với cuộc chiến giành người lao động

Các doanh nghiệp dệt may và da giày với đặc trưng luôn phải sử dụng một lượng lớn lao động, sẽ cần phải chú ý đến các yếu tố như mức lương, chế độ chăm sóc, bảo hiểm… để hạn chế tranh chấp giữa người lao động và người sử dụng lao động Trong bối cảnh hội nhập TPP, các doanh nghiệp lại càng phải chú trọng thực hiện đúng các quy định pháp luật về lao động, cụ thể là Bộ luật Lao động và các văn bản hướng dẫn, cũng như nâng cao chính sách trên mức luật định để tăng cường yếu tố cạnh tranh

- Sức ép nữa đến từ việc các điều kiện lao động, như lương tối thiểu, giờ làm việc,

an toàn lao động… sẽ được quản lý chặt chẽ hơn khi tham gia TPP Thách thức lớn nhất mà người sử dụng lao động đang phải đối mặt là doanh nghiệp sẽ không tuân thủ hết và có thể vi phạm về giờ làm việc và lương Với 95% lao động là nữ, trong

đó chỉ có 20% được đào tạo bài bản, nên chỉ một tín hiệu nhỏ cũng có thể dẫn tới đình công tập thể liên quan đến sử dụng lao động

- Người sử dụng lao động phải thực hiện qui định ( Điều 19.3 về quyền lao động tại Chương 19 trong Toàn văn Hiệp định TPP) và cam kết không vi phạm những vấn đề sau:

(a) tự do liên kết và công nhận hiệu quả quyền thương lượng tập thể;

(b) loại bỏ tất cả các hình thức lao động cưỡng bức hoặc bắt buộc;

(c) bãi bỏ lao động trẻ em, cấm những hình thức lao động trẻ em tệ hại nhất; và (d) Không phân biệt đối xử trong lao động và nghề nghiệp;

* Tác động tích cực

- Khi gia nhập TPP sẽ mang đến động lực quan trọng cho sự phát triển của ngành dệt may Việt Nam và làm cho mối quan hệ lao động hài hòa hơn giữa người lao dộng và người sử dụng lao động

- Ngành Dệt may hiện nay đang nổi cộm tình trạng người lao động làm thêm giờ quá qui định (đây là một trong những vi phạm về lao động cưỡng bức) nên khi tham gia TPP thì người sử dụng lao động sẽ phải thay đổi và không có tình trạng như vậy nữa

- Được hưởng nhiều lợi ích khi tham gia TPP nên ngành dệt may thu về rất nhiều lợi nhuận và như vậy người sử dụng lao động trong ngành sẽ tăng về lương thưởng cũng như các chế độ khác cho người lao động=> quan hệ lao động trong ngành ổn định, sẽ giảm bớt những tranh chấp, xung đột giữa các bên

* Tác động tiêu cực

- Cụ thể, việc người lao động được tự do thành lập tổ chức và được phép hoạt động ngay sau khi hoàn thành thủ tục đăng ký với cơ quan nhà nước cùng với việc chủ

sử dụng lao động không được phép can thiệp vào hoạt động của tổ chức tự chủ này

có thể tạo nên sự phức tạp trong quản lý, dẫn tới những hậu quả rất lớn nếu chủ doanh nghiệp và nhà quản lý có bước đi sai lầm

- Các doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với cuộc chiến dành người lao động, nên cần phải có công tác tuyển dụng, tuyển chọn lao động hợp lý

- Cùng với đólà lo ngại về số tiền đóng cho các tổ chức công Đoàn tăng lên Theo quy định, mỗi tháng, Công ty phải trích 2% quỹ lương cho công đoàn,

VD Mỗi tháng Công ty cổ phần May Hưng Yên phải đóng cho công đoàn 2 % tương đương 700 triệu đồng và như vậy mỗi năm công ty đóng cho công Đoàn cấp trên gần 6 tỷ đồng Đây là con số rất lớn đối với một doanh nghiệp gia công trong ngành dệt may Nếu thành lập thêm nhiều tổ chức công đoàn, thì sức ép chi trả phí hoạt động cho bộ máy này có tiếp tục dồn lên vai doanh nghiệp và nhiều bộ máy cùng hoạt động liệu có hiệu quả hơn không?”

- Từ góc nhìn của doanh nghiệp, người sử dụng băn khoăn rằng, nếu một doanh nghiệp có tới 5 - 7 tổ chức đại diện cho người lao động, thì giới chủ sử dụng lao động không biết đàm phán với tổ chức nào khi xảy ra tranh chấp và dệt may là một

trong những ngành thâm dụng lao động, nên lo ngại về giải quyết các tranh chấp trong quan hệ lao động càng lớn

=> Khó trong việc giải quyết tranh chấp giữa các bên

2.2.2 Tác động đến người lao động

- Người lao động có quyền tự do thành lập hoặc cá tổ chức mà họ lựa chọn tại doanh nghiệp Các tổ chức này có hoặc không thuộc Tổng liên đoàn lao động Việt Nam

- Hiệp định TPP quy định mức lương tối thiểu, số giờ làm việc, an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, cho phép tồn tại “công đoàn độc lập cho người lao động và bảo

vệ quyền lợi cho người lao động.=> Người lao đông yên tâm làm việc hơn

- Khi tham gia TPP các doanh nghiệp dệt may phải chú trọng thực hiện đúng các quy định pháp luật về lao động, cụ thể là Bộ luật Lao động và các văn bản hướng dẫn, cũng như nâng cao chính sách trên mức luật định để tăng cường yếu tố cạnh tranh.=> Sẽ không còn tình trạng người lao động bị ngược đãi, không được đóng bảo hiểm , hạn chế những tranh chấp xảy ra

- Cùng với quá trình CNH,HĐH đất nước, tham gia TPP sẽ góp phần thúc đẩy tốc

độ di chuyển lao động từ nông thôn tới thành phố và các khu công nghiệp Sức ép

về việc làm ở các khu đô thi sẽ tăng lên Vấn đề mất cân bằng giữa cung và cầu lao động có nguy cơ trở nên trầm trọng hơn dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp có nguy cơ tăng cao

* Tác động tích cực

- Người lao động được tự do thành lập, tham gia các tổ chức công đoàn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho họ.=> Người lao động sẽ được bảo đảm quyền lợi một cách hợp pháp và mối quan hệ lao động hài hòa hơn

- Người lao động sẽ có nhiều cơ hội việc làm, có thu nhập và đặc biệt trong ngành Dệt may luôn cần số lượng lao động lớn thì mố quan hệ giữa người sử dụng lao động với người lao động sẽ hài hòa, ổn định vả phát triển

- Người lao động trong ngành dệt may được bảo vệ, hạn chế tình trạng giữ lương, phải làm thêm giờ quá quy định

- Quan hệ lao động trở nên hài hòa, thoái mái, người lao động khi được trả công xứng đáng, có các hoạt động hỗ trợ( y tế, sức khỏe, an toàn lao động ) thì sẽ yên tâm làm việc cống hiến cho tổ chức

- Hạn chế được những tranh chấp xảy ra giữa người lao động với doanh nghiệp

* Tác động tiêu cực

- Một số đối tượng có thể lợi dụng những chính sách với người lao động được quy định tại Chương 19( Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP) Đúng là TPP

có ông nhận quyền tự do liên kết của người lao động nhằm đấu tranh và phối hợp với giới chủ để bảo vệ quyền của người lao động trong doanh nghiệp Các quyền này sẽ được thực hiện theo luật và sẽ có một lộ trình thực hiện nó Chính người lao động cũng sẽ phải tránh để các thế lực thù địch lợi dụng mình Tỉnh táo trước những âm mưu thù địch, tôn trọng những lợi ích dài hạn Đó cũng là một yêu cầu đối với lao động thời kỳ sau TPP

- Khi tham gia TPP Sức ép cạnh tranh giữa các doanh nghiệp dệt may trong và ngoài nước cũng gópphần tạo điều kiện để thị trường lao động phát triển => Yêu cầu chất lượng nguồn lực cũng thay đổi, đòi hỏi người lao động phải có trình độ,

kỹ năng chuyên môn thì mới đảm nhận được công việc và đa số những người lao động trong ngành dệt may đều chưa qua đào tạo nên khó khăn trong việc đáp ứng yêu cầu công việc

- Khi người lao động tham được tỏ chức và tham gia nhiều tổ chức đại diện cho người lao động trong doanh nghiệp thì theo đó cũng sẽ đóng những khoản phí, như vậy sẽ ảnh hưởng đến tiền lương của người lao động, có khả năng họ cũng không tham gia

2.2.3 Tác động đến Nhà Nước

- Nhà nước phải xây dựng một hệ thống chính sách hiệu quả, điều chỉnh luật pháp

về quan hệ lao động, xây dựng cơ chế, thiết chế để phù hợp với yêu cầu đặt ra

- Đặc thù ngành dệt may tại Việt nam hiện nay đang vi phạm những điều khoản về lao động của TPP, để ngành may có thể đón nhận cơ hội và phát triển được thì nhà nước phải có quy định chặt về lao động và có hướng dẫn cho người sử dụng lao động biết để thực hiện hiệu quả tạo nên quan hệ lao động hài hòa ổn định