Chính sách tiền lương khu vực công

Đối với bất kỳ một quốc gia nào, vấn đề trả lương cho các cán bộ công chức Nhà nước, luôn là vấn đề nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân để có thể duy trì, và phát triển nền kinh

LỜI MỞ ĐẦU

Trong quá trình phát triển chung của nhân loại, của mỗi dân tộc, của mỗi quốc gia Vấn đề đảm bảo cuộc sống cho người lao động cả về mặt thể chất lẫn tinh thần không ngừng được nâng lên luôn là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu Đối với bất kỳ một quốc gia nào, vấn đề trả lương cho các cán bộ công chức Nhà nước, luôn là vấn đề nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân để có thể duy trì, và phát triển nền kinh tế của một đất nước

Vì vậy mà chính sách trả lương trong khu vực công của một quốc gia có ý nghĩa quan trọng đối với đất nước đó, với chính sách trả lương phù hợp đúng đắn sẽ giúp nền hành chính của đất nước đó phát triển ổn định, giúp kinh tế của đất nước đó đi lên

Để hiểu rõ hơn chính sách tiền lương trong khu vực công của một quốc gia có những chính sách gì, em quyết định lựa chọn đề tài: “ Chính sách tiền lương khu vực công ở Vương quốc Bỉ, bài học cho Việt Nam” Và từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam, giúp nước ta học hỏi được những điều hay từ các chính sách trả lương của nước bạn

Kết cấu bài tiểu luận gồm 3 phần:

Chương 1: Cơ sở lý luận về chính sách tiền lương khu vực công

Chương 2: Thực trạng chính sách tiền lương khu vực công ở Vương quốc Bỉ

Chương 3: Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN LƯƠNG

KHU VỰC CÔNG 1.1: Một số khái niệm:

Khu vực công: được hiểu là khu vực phản ánh hoạt động thực tế về chính trị -kinh tế - xã hội và do nhà nước quyết định (chịu sự quản lý của nhà nước)

Tiền lương trong khu vực công: là số tiền nhà nước trả cho cán bộ người lao động khi làm việc trong khu vực công, căn cứ vào số lượng và chất lượng của lao động làm ra phù hợp với cung cầu trên thị trường sức lao động và căn cứ vào khả năng ngân sách của quốc gia và các quy định của pháp luật

Chính sách tiền lương khu vực công: là quan điểm, phương thức, cách tính toán

để xác định mức tiền lương trong một phạm vi Tiền lương trong khu vực hành chính nhà nước không phải là tiền lương được trả theo cơ chế thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động mà chịu sự chi phối trực tiếp của Nhà nước, tiền lương trong khu vực này có tính độc lập nhất định với tiền lương trên thị trường

1.2: Vai trò của tiền lương trong khu vực công:

Giúp thu hút, giữ chân cán bộ công nhân viên chức và hướng tới người lao động

có chuyên môn kỹ thuật cao

Nâng cao năng suất và hiệu quả làm việc ở khu vực công

Nâng cao dịch vụ cho khu vực công

1.3: Giới thiệu về Vương quốc Bỉ:

Vương quốc Bỉ nằm ở phía Tây Bắc châu Âu, tiếp giáp với Hà Lan, Pháp, Đức

và Đại công quốc Luxembourg Dân số của Bỉ khoảng 11,2 triệu người (năm 2013)

Bỉ nằm ở giao điểm của các trung tâm kinh tế và đô thị chính của châu Âu và cửa ngõ hàng hải quốc tế trọng yếu, Biển Bắc Vì vậy, Vương quốc Bỉ không chỉ nằm trong vùng có mật độ dân cư cao nhất và có nền giao thương phát triển nhất mà còn nằm ở trung tâm của trục kinh tế và đô thị chính Do đó mà kinh tế của Bỉ rất phát triển dù

có diện tích nhỏ (30.528km2), và tài nguyên không nhiều

Bỉ nằm ở trung tâm của Châu Âu: nơi có 1100 đại diện tổ chức quốc tế (trong đó

có NATO và 6 cơ quan của EU), 600 hãng tin quốc tế, 400 cơ quan đại diện (bên cạnh

Bỉ, Cộng đồng Châu Âu, Tổ chức Hải quan quốc tế ), 1700 đại diện của các công ty quốc tế và Châu Âu Mặc dù là một nước nhỏ trong Liên minh Châu Âu nhưng Bỉ có vai trò quan trọng trong quá trình nhất thể hoá Châu Âu Là một trong những nước thành viên sáng lập các thể chế đầu tiên của Liên minh Châu Âu ngày nay, Bỉ luôn đi tiên phong trong quá trình này và chủ trương xây dựng một Liên minh Châu Âu mạnh

và nhất thể hoá sâu hơn

1.4: Ý nghĩa của đề tài:

Nhằm có cái nhìn tổng quan hơn về chính sách tiền lương khu vực công ở Vương quốc Bỉ Để từ đó đi sâu nghiên cứu cách thức trả lương, quản lý tiền lương ở khu vực công của Bỉ, và rút ra được những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam đưa ra các chính sách tiền lương trong khu vực công của mình được hợp lý hơn Ý nghĩa của

đề tài là giúp Việt Nam học hỏi các cải tiến trong việc trả lương cho cán bộ công chức trong khu vực công của Bỉ

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TIỀN LƯƠNG KHU VỰC

CÔNG Ở VƯƠNG QUỐC BỈ 2.1: Tình hình bộ máy công chức ở Vương quốc Bỉ:

Vương quốc Bỉ theo chế độ quân chủ lập hiến, nên vai trò của nền quân chủ được hiến pháp quy định và bảo vệ Đứng đầu Nhà nước là Nhà Vua Bỉ Hiến pháp quy định rõ địa vị pháp lý của nhà vua và việc truyền ngôi Nhà vua chỉ bắt đầu nắm quyền sau khi trang trọng tuyên thệ trước Hạ viện và Thượng viện

Bỉ đã được một nhà nước liên bang bao gồm 6 đơn vị (3 khu vực và 3 cộng đồng) từ năm 1993 Đất nước được chia thành 10 tỉnh và 3 vùng Có hai loại chính quyền địa phương: tỉnh, thành phố Nhà nước liên bang có năng lực trong quốc phòng, công bằng và an sinh xã hội Cộng đồng có thẩm quyền trong các vấn đề văn hóa, giáo dục và chính sách ngôn ngữ Các khu vực có trách nhiệm vận chuyển, công trình công cộng và một số vấn đề kinh tế Các tỉnh nói chung là có thẩm quyền trong các vấn đề quan tâm của địa phương

Phòng đại diện được tạo thành từ 150 thành viên được bầu trực tiếp bằng phiếu phổ thông Thượng viện có 71 thành viên, 40 nhân dân đồng bầu (25 nói tiếng Hà Lan

và 15 nói tiếng Pháp), 21 bởi Cộng đồng bổ nhiệm (10 từ Cộng đồng Pháp, 10 từ Cộng đồng Flemish và 1 từ Cộng đồng nói tiếng Đức) và thêm 10 thượng nghị sĩ đồng chọn tham gia (6 từ Cộng đồng nói tiếng Hà Lan và 4 từ Cộng đồng nói tiếng Pháp) Nghị viện liên bang (Phòng và Thượng viện) bỏ phiếu về luật Thượng viện, lần lượt, có quyền hạn duy nhất để giải quyết các xung đột lợi ích có thể phát sinh giữa Quốc hội Liên bang và Hội đồng của các cộng đồng và các khu vực

Thủ tướng là người đứng đầu chính phủ, kiêm chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng và Nội các Hội đồng Bộ trưởng bao gồm 15 thành viên, cùng với Thủ tướng Chính phủ Tuy nhiên, Bộ trưởng Ngoại giao không phải là thành viên của Hội đồng Bộ trưởng

Bỉ được tổ chức thành ba cấp hành chính:

Cấp trên bao gồm các nhà nước liên bang, các cộng đồng và các vùng; Cấp độ trung bình bao gồm các tỉnh;

Và mức độ thấp hơn được thực hiện của các xã

Vương quốc Bỉ là thành viên của Liên minh Châu Âu Eu và là một thành viên của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD (Organization for Economic Cooperation and Development) Vì vậy mà các chính sách trả lương trong khu vực công của Bỉ cũng bị ảnh hưởng bởi nhiều chính sách, quy định của Liên minh Châu

Âu Eu và OECD Hiện nay, Bỉ đang áp dụng mô hình công vụ theo hướng mở, linh hoạt, và mang lại hiệu quả cao

Ở Bỉ có ba loại công chức được quy định rõ ràng trong Nghị định Hoàng gia của

02 tháng 10 năm 1937, và đã được sửa đổi nhiều lần (đáng kể nhất vào năm 2004):

Công chức (nhân viên theo luật định): với một vị trí cố định trong bộ máy nhà nước, được quy định rõ ràng

Nhân viên phục vụ không dân dụng (với hợp đồng lao động): đa số nhân viên làm việc trong khu vực công (21% ở cấp liên bang) Họ có vị trí không được điều chỉnh bởi pháp luật cụ thể

Các nhà quản lý cấp cao: quản lý

Công chức của Bỉ có quyền tham gia công đoàn và đình công Số phụ nữ trong chính quyền đã ngày một tăng lên và phụ nữ ngày nay chiếm một phần khá lớn trong

nhiều Bộ của Bỉ (Việc làm, Xã hội, Y tế và Môi trường, vv) Đa số phụ nữ là nhân viên hợp đồng, trong khi nam giới lại được làm công chức, giữ những trọng trách quan trọng trong bộ máy cơ quan nhà nước Nói chung, đàn ông vẫn chiếm ưu thế ở những vị trí có trách nhiệm, mặc dù những thay đổi đang diễn ra

Theo số liệu thống kê của Ngân hàng thế giới về vấn đề việc làm ở khu vực công

và tiền lương của một số quốc gia trên thế giới; năm 2014 nước Bỉ có khoảng 1.931.367 việc làm ở khu vực công, trong đó có các vị trí việc làm ở các cơ quan trung ương của Bỉ, nhân viên giáo dục , nhân viên y tế, cảnh sát, lực lượng vũ trang Các Bộ liên bang Bỉ sử dụng khoảng 306.500 nhân viên Bộ Tài chính sử dụng hơn một nửa trong số các dịch vụ dân sự liên bang Tại Bỉ các dịch vụ dân sự được quy định trong các Nghị định của Hoàng gia Các dịch vụ dân sự liên bang được cai trị bởi đạo luật, sắc lệnh Hoàng gia từ năm 1937, và được thay đổi nhiều lần kể từ đó đến nay Và nó có quy định chi tiết về các vấn đề tuyển dụng, lựa chọn, đánh giá nhân viên và thăng tiến

Để có thể được làm việc tại các cơ quan dịch vụ dân sự của Bỉ, thì người dân phải thi tuyển, cạnh tranh công bằng; sau đó Văn phòng tuyển dụng Liên bang sẽ lựa chọn và tuyển dụng, Văn phòng Liên bang cũng là cơ quan tổ chức thi tuyển công chức Việc tuyển dụng và lựa chọn các quan chức nhà nước được thể hiện trong phần III của Quy định nhân viên cho các cán bộ Nhà nước (Điều 15-44)

Khi họ được tuyển dụng, được ký kết làm nhân viên hợp đồng thì phải cung cấp đầy

đủ giấy chứng nhận hạnh kiểm tốt và đạo đức đứng đắn

Cũng như ở cấp liên bang, nhân viên phải được tuyển chọn thông qua Ban thường trực Bí thư đối với việc tuyển dụng nhân viên nhà nước

Năm 2011, chính phủ liên bang làm việc 133 083 công chức, bao gồm cả cảnh sát, quân sự và tư pháp lệnh Các thành phố làm việc 267 345 người lao động; tỉnh đã có

14 321 người lao động; và các cộng đồng và khu vực sử dụng 385 405 người

Thù lao được trả cho công chức Bỉ được quy định rõ trong Nghị định Hoàng gia ngày 29 tháng 6 năm 1973 thiết lập hệ thống tiền lương cơ bản đối với công chức (các thủ tục tính toán tiền lương, điều kiện thâm niên, vv) các khoản phụ cấp lương hưu, tiền thưởng hoặc bồi thường có thể được thêm vào tiền lương cơ bản này Thang lương ở cấp địa phương, khu vực và liên bang không tương đương

Thù lao được dựa trên thâm niên, quy định về an sinh xã hội là sự khác biệt từ trong việc áp dụng ở khu vực tư nhân và công chức Nhà nước, công chức được hưởng một chế độ hưu trí đặc biệt Tiền lương công chức thấp hơn so với các cán bộ làm ở cơ quan hành pháp và khu vực tư nhân cùng ngành nói chung Có bốn cấp và một cấp giữa: từ cao nhất đến thấp nhất, các cấp đó là 1, 2, 2+, 3 và 4 Cấp 1 phần lớn là giới hạn cho sinh viên tốt nghiệp đại học, nhưng khả năng thăng tiến lên cấp 2 là rất lớn Trong cấp 1, có một số phụ cấp, phân biệt giữa tổng thư ký, giám đốc, nhân viên

tư vấn Nhìn chung, đội ngũ nhân viên hạng trung, và nhân viên cơ sở, công chức được bổ nhiệm có trách nhiệm lớn, họ được đảm bảo quyền, lợi ích xã hội rộng lớn,

và có triển vọng nghề nghiệp trong tương lai

Các dịch vụ dân sự Bỉ bị chia thành bốn cấp độ (1, 2, 3, 4) nhưng có thêm cấp độ thứ năm (cấp 2+), để xác định giá trị, chức năng chuyên ngành đòi hỏi một nền giáo dục cao hơn

Bảng 1: Cấp độ trong nền hành chính công tại Bỉ:

Bản chất của công việc Cấp độ giáo dục

Cấp 1: Quản lý, nghiên cứu Giáo dục đại học

Cấp 2+: Công việc chuyên ngành Trung học trở lên, giáo dục đại học (ngắn

hạn) Cấp 2: Thi hành, hỗ trợ quản lý

Cấp 3: Làm việc văn phòng hành chính Trung học cơ sở

Cấp 4: Công việc chân tay Giáo dục tiểu học

Nguồn: Hội nghị quốc tế về hệ thống dịch vụ dân sự - Đại học Indiana - dịch vụ dân

sự Bỉ (2007)

Ở Bỉ có một ngân sách riêng để các ban ngành dùng để xây dựng các chính sách đào tạo Ngoài ra còn có Giám đốc đào tạo trong từng Bộ Tuy nhiên, đào tạo và giáo dục không quan trọng như các tiêu chí khác trong sự nghiệp của cán bộ công chức Họ phải vượt qua một chặng đường dài được đào tạo và quản lý tại các trường đại học để họ được hướng dẫn nghiên cứu khoa học, đó là điều kiện để được lên cấp công chức Trong trường hợp không có bất kỳ thoả thuận điều khoản rõ ràng cho sự luân chuyển thường xuyên của nhân viên liên bang được căn cứ vào Điều 37 và Điều

102 của Hiến pháp, để có những quyết định rõ ràng

Nền công cụ của Vương quốc Bỉ rất nghiêm ngặt với các Nghị định của Hoàng gia, các Bộ Luật quy định về việc nhân viên phải tuân thủ giờ làm việc, phải giứ bí mật tất cả các tài liệu liên quan đến công việc, hạn chế tham gia các cuộc biểu tình, tuổi nghỉ hưu là trước 65 tuổi

2.2: Chính sách tiền lương khu vực công của Vương quốc Bỉ:

Nước Bỉ có một nền kinh tế mở Sự mở cửa kinh tế càng được chú trọng trong những thập kỷ gần đây Một nghiên cứu mới đây của Thụy Sĩ (Chỉ số Hội nhập toàn cầu KOF - Swiss ETHZ) đã đánh giá Bỉ là quốc gia có mức độ toàn cầu hóa cao nhất thế giới dựa trên các tiêu chí về kinh tế, xã hội và chính trị Tuy chiếm dưới 0.2% dân

số thế giới, Bỉ là một trong 10 quốc gia dẫn đầu về lượng hàng hoá giao dịch ngoại thương (Tổ chức thương mại thế giới)

Trong những năm vừa qua, Bỉ đã vượt qua những thách thức lớn về kinh tế và công nghệ một cách thành công Ngành dịch vụ hiện chiếm khoảng 75% nhân lực Bỉ, ngành công nghiệp 23% và ngành nông nghiệp khoảng 2% Bỉ cũng đã thích ứng với

yêu cầu toàn cầu hóa đồng thời duy trì khả năng cạnh tranh bằng cách nâng cao chất lượng sản xuất và khả năng cạnh tranh của lực lượng lao động

Để có được những thành công đó là nhờ có đội ngũ cán bộ công chức của Bỉ năng động, sáng tạo, thích ứng được với mọi điều kiện hoàn cảnh Với việc áp dụng chính sách tiền lương, thưởng linh hoạt dựa theo việc đánh giá chất lượng hoạt động của từng cá nhân công chức, thúc đẩy họ làm việc hiệu quả hơn Từ đó giúp Chính phủ Bỉ có thể thu hút duy trì nguồn nhân lực giỏi, kích thích động lực làm việc của cán bộ công chức, đáp ứng yêu cầu thực tế đặt ra

Cụ thể là:

- Quy định về chế độ tiền lương:

Ở Bỉ, việc trả lương cho cán bộ công chức được quy định rõ tại các Nghị định của Hoàng gia, các Bộ luật; thể hiện sự nghiêm ngặt và chặt chẽ của chính sách tiền lương Công chức Bỉ được trả lương dựa trên kết quả đánh giá chất lượng hoạt động, giúp việc trả lương gắn chặt với hoạt động hiệu quả của từng cá nhân Ngoài ra, Chính phủ còn tạo lập cho cán bộ công chức những quyền hạn nhất định để thực thi, hoàn thành nhiệm vụ, công chức Bỉ nắm giữ những quyền lực nhất định trong bộ máy nhà nước

Tiền lương được thiết lập bởi Hoàng gia và Chính phủ Mức lương cơ bản và tiền thưởng được xem xét hàng năm dựa trên mức sống, lạm phát và mức lương trung bình của khu vực tư nhân, trong đó thâm niên được coi là yếu tố quan trọng nhất quyết định đến mức lương hàng tháng, tiền thưởng, phúc lợi

Số giờ làm việc bình thường ở Bỉ được nhất trí chung là 38 giờ một tuần, mặc dù nhân viên thường làm việc 40 giờ và được nghỉ 12 ngày một năm

- Chính sách tiền lương tối thiểu:

Chính sách tiền lương tối thiểu của Bỉ được xác định bởi Hội đồng Lao động Quốc gia, và quy định rõ trong thỏa ước lao động tập thể được ràng buộc giữa các bên

Mức lương tối thiểu được thiết lập dựa trên chỉ số giá tiêu dùng, và mức lương tối thiểu được tính toán trên cơ sở hàng giờ và hàng tháng Một mức lương tối thiểu tại Bỉ, được tăng mỗi năm từ khi công chức đó 18 tuổi cho đến khi 22 tuổi, và từ 22 tuổi trở đi sẽ áp dụng một mức lương tối thiểu cho tất cả công chức

Đây là mức lương tối thiểu mà Bỉ đang áp dụng có hiệu lực từ ngày 01/01/2015 Đơn vị tính là: € (Euro)

Tuổ

i Lương tối thiểu mỗi tháng

Mức lương tối thiểu theo giờ

38 giờ mỗi tuần 39 giờ mỗi tuần

Nguồn: Mức lương tối thiểu của các quốc gia EU-2015

- Quy định về chế độ phụ cấp, phúc lợi: