Giáo án Sinh học 8 bài 15: Đông máu và nguyên tắc truyền máu

GIÁO ÁN SINH HỌC 8 BÀI 15: ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU A.MỤC TIÊU: -Học sinh trình bày được cơ chế đông máu và vai trò của nó trong bảo vệ cơ thể.. - Máu không chảy ra khỏi mạch là

GIÁO ÁN SINH HỌC 8 BÀI 15: ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU A.MỤC TIÊU:

-Học sinh trình bày được cơ chế đông máu và vai trò của nó trong bảo vệ cơ thể

-HS trình bày được nguyên tắc truyền máu và cơ sở khoa học của nó

B.PHƯƠNG PHÁP: Trực quan kết hợp với đàm thoại, làm việc với SGK, thông báo.

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

-Tranh phóng to sơ đồ đông máu, hình 15 SGK

D.TIẾN TRÌNH:

I.ỔN ĐỊNH LỚP: Kiểm diện, vệ sinh, tác phong

II.KIỂM TRA BÀI CŨ:

1 Máu gồm những thành phần cấu tạo nào?

2 Chức năng của huyết tương và hồng cầu, bạch cầu là gì?

III.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI:

-Trong thành phần của máu, ta đã biết vai trò của huyết tương, hồng cầu, bạch cầu Vậy tiểu cầu có vai trò gì?

Bài hôm nay giúp chúng ta trả lời câu hỏi đó

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

T

G

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung bài ghi

15' * Hoạt động 1: Tìm hiểu

sự đông máu:

GV treo tranh phóng to

sơ đồ đông máu ở SGK

cho HS quan sát và yêu

cầu các em đọc thông tin

I.Đông máu:

Các nhóm HS thực hiện  của SGK thảo luận và cử đại diện trình bày từng câu trả lời của nhóm

I.Đông máu:

SGK để trả lời 4 câu hỏi.

? Ý nghĩa của sự đông

máu đối với cơ thể?

? Những yếu tố liên quan

đến sự đông máu?

? Nhờ đâu máu không

chảy ra khỏi mạch?

? Vai trò của tiểu cầu đối

với quá trình đông máu?

GV theo dõi, gợi ý HS trả

lời câu hỏi để HS tự nêu

được đáp án đúng

GV nhấn mạnh những

nội dung cốt lõi: trong

huyết tương có các chất

sinh tơ máu Khi tiểu cầu

va vào thành mạch máu

vở ra và giải phóng các

enzim Enzim này cùng

với các ion caan xi làm

cho chất sinh tơ máu biến

thành tơ máu Tơ máu kết

thành mạng lưới ôm giữ

các tế bào máu tạo thành

khối máu đông

- Sự đông máu có vai trò

gì?

- Giáo viên thông báo

cho học sinh có trường

hợp người bị bệnh máu

không đông

Các nhóm khác nghe, nhận xét, bổ sung, đánh giá kết quả nhóm mình và nhóm khác

Đáp án:

Đông máu là một cơ chế tự bảo vệ của cơ thể, giúp cơ thể không bị mất nhiều máu khi bị thương

-Những yếu tố liên quan đến sự đông máu như: chủ yếu là tiểu cầu và sự tham gia của ion can xi (Ca++)

- Máu không chảy ra khỏi mạch là nhờ búi tơ máu được hình thành ôm giữ các

tế bào máu làm thành khối máu đông bị kín vết rách ở mạch máu

-Trong quá trình đông máu tiểu cầu có vai trò:

+ Bám vào vết rách và bám vào nhau để tạo thành nút tiểu cầu bịt tạm thời vết rách

+ Giải phóng enzim hình thành búi tơ máu để tạo khối máu đông

- Có vai trò lớn đối với ngừơi bị thương và người bệnh phải can thiệp bằng phẩu thuật

- Đông máu là hiện tượng chuyển máu loãng thành cục máu hàn kín vết thương

- Cơ chế đông máu + Khi có vết thương, máu chảy

ra + Tiểu cầu bị vở giải phóng loại Enzim

+ Enzim kết hợp với ion Ca++

và chất sinh tơ máu có trong huyết tương -> tạo thành sợi tơ máu (Fibrin)

+ Tơ máu bao giữ các tế bào máu -> tạo thành cục máu ( máu đông)

-Vai trò : Sự đông máu có vai trò quan trọng đối với người bị thương và người bệnh trong phẩu thuật

- Liên hệ việc lấy lấy

máu truyền từ người sang

người khác, khi lấy ra

khỏi mạch mà lại không

bị đông - nguyên nhân

- Liên hệ trường hợp con

đỉa cắn người máu chảy

nhiều lâu đông …

* Họat động 2: Tìm hiểu

các nguyên tắc truyền

máu:

1.Các nhóm máu ở

người:

GV yêu cầu HS trả lời

câu hỏi:

? Ở người có mấy nhóm

máu chính? Đó là những

nhóm máu nào?

Gv nêu câu hỏi phụ:

? Hồng cầu máu người

cho có loại kháng nguyên

nào?

? Huyết tương máu người

nhận có loại kháng thể

nào? Chúng có gây kết

dính hồng cầu máu người

cho không?

GV yêu cầu HS thực hiện

tiếp  của SGK

GV gọi 1 vài em lên bảng

II.Các nguyên tắc truyền máu:

Từng HS quan sát tranh phóng to H 15 SGK và nghiên cứu thông tin SGK

để trả lời câu hỏi Một vài

em trình bày kết quả, các

em khác nhận xét, đánh giá

và chỉnh sửa, bổ sung để cùng xây dựng đáp án đúng

Đáp án:

-Nhóm máu O: hồng cầu

không có cả A và B huyết tưuơng có cả  và 

-Nhóm máu A: hồng cầu chỉ

có A, huyết tương không có

 chỉ có 

-Nhóm máu B: hồng cầu chỉ

có B, huyết tương không có

, chỉ có 

-Nhóm máu AB: hồng cầu

II.Các nguyên tắc truyền máu:

- Ở người

có 4 nhóm máu : O, A, B, AB

+ Nhóm A có kháng nguyên A

và kháng thể   + Nhóm B có kháng nguyên B

và kháng thể  + Nhóm AB có kháng nguyên

AB và không có kháng thể   + Nhóm O không có kháng kháng nguyên A,B và có cả kháng thể , 

( Kháng nguyên có trong hồng cầu - là chất kết dính, kháng thể có trong huyết tương - là chất gây kết dính )

- Nguyên tắc truyền máu :

+ Lựa chọn nhóm máu phù

vẽ, cho các em khác bổ

sung

GV nhận xét, bổ sung và

xác định sơ đồ đúng

2 Các nguyên tắc

truyền máu:

GV cho HS thực hiện 

SGK, theo dõi, gợi ý,

nhận xét, bổ sung và

chọn ra đá án đúng

GV cần lưu ý HS về hồng

cầu người cho có kháng

nguyênnào và huyết

tương người nhận có

kháng thể nào

Cuối cùng GV nêu

nguyên tắc truyền máu:

người cho và người nhận

phải cùng nhóm máu

hoặc 2 nhóm máu thích

hợp

Do vậy trước khi truyền

máu cần thử máu

có cả A và B, huyết tương không có  và 

Từng HS vẽ sơ đồ và đánh dấu chiều mũi tên chỉ mối quan hệ cho và nhận giữa các nhóm máu để không xảy ra sự kết dính hồng cầu

Dựa vào kiến thức vừa học

HS nghiên cứu để trao đổi nhóm về 3 câu hỏi của  SGK

Các nhóm cử đại diện trình bày các câu trả lời, các nhóm khác đánh giá, bổ sung (dưới sự hướng dẫn của GV)

Đáp án:

Máu có cả kháng nguyên A

và B không thể truyền cho người có nhóm máu O (có

cả  và ) vì sẽ bị kết dính hồng cầu

Máu không có kháng nguyên A và B có thể truyền cho nhóm máu O vì không có kết dính hồng cầu

Máu có nhiễm các tác nhân gây bệnh như (vi rút gây viêm gan B, HIV, vi khuẩn…) không đem truyền cho người khác

hợp, sao cho chất kháng thể  của máu người nhận không gặp với kháng nguyên A của máu người cho và kháng thể , không gặp với kháng nguyên B + Kiểm tra mầm bệnh trước khi truyền máu

- Sơ đồ truyền máu

O

A B

AB + Máu O là máu chuyên cho +Máu ABlà máu chuyên nhận

3.Tổng kết: GV cho HS đọc chậm phần tóm tắt cuối bài

1.Tiểu cầu đã tham gia bảo vệ cơ thể chống mất máu như thế nào?

2 Em đã bao giờ bị đứt tay hay một vết thương nào đó gây chảy máu chưa? Vết thương

đó lớn hay nhỏ, chảy máu nhiều hay ít? Lúc đó em tự xử lý hay được xử lý như thế nào?

3.Gia đình em đã có ai từng xét nghiệm máu và thuộc nhóm máu gì? Hãy thiết lập sơ đồ cho và nhận của nhóm máu cá nhân đó

4 Người có nhóm máu A có truyền cho nhóm B được không ?tại sao?

V.Hướng dẫn học ở nhà:

Học thuộc và nhớ phần tóm tắt cuối bài Nắm vững cơ chế đông máu, ngưng máu và nguyên tắc truyền máu Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài Đọc mục “Em có biết” Xem bài tiếp theo

PHẦN RÚT KINH NGHIỆM

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

…………

………

………… ………