GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Bài 15: ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU I/ Mục tiêu: chuẩn kiến thức 1/ Kiến thức: - Nêu hiện tượng đông máu và ý nghĩa của sự đông máu, ứng dụng.. Kĩ năng sống:
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Bài 15: ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU I/ Mục tiêu: (chuẩn kiến thức)
1/ Kiến thức:
- Nêu hiện tượng đông máu và ý nghĩa của sự đông máu, ứng dụng
- Nêu ý nghĩa của sự truyền máu
- Cơ chế truyền máu và nguyên tắc truyền máu
2/ Kĩ năng:
- Quan sát sơ đồ thí nghiệm tìm kiến thức.
- Hoạt động nhóm
- Vận dụng lí thuyết giải thích các hiện tượng liên quan đến đông máu trong đời sống
Kĩ năng sống:
- Kĩ năng giải quyết vấn đề: Xác định được mình có thể cho hay nhận những nhóm máu nào
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc sgk, qs tranh ảnh để tìm hiểu nguyên nhân
đông máu và nguyên tắc truyền máu
- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp
- Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực
3/ Thái độ:
Giáo dục ý thức giữ gìn, bảo vệ cơ thể, biết xử lí khi bị chảy máu và giúp đỡ người xung quanh
II/ Phương pháp/kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng
- Vấn đáp – tìm tòi
- Trực quan
- Dạy học theo nhóm
- Động não
- Giải quyết vấn đề
Trang 2III/ Chuẩn bị:
- Gv: Tranh phóng to hình SGK 48; 49, bảng phụ, phiếu học tập
- HS: Xem trước nội dung bài
IV/ Tiến trình lên lớp:
1/ Ổn định (1’)
2/ Kiểm tra bài cũ (5’)
(?) Các bạch cầu đã tạo nên những hàng rào phòng thủ nào để bảo vệ cơ thể?
(?) Miễn dịch là gì? Có các loại miễn dịch nào? Nêu sự khác nhau của các loại miễn dịch đó?
3/ Các hoạt động dạy học
a/ Khám phá:
Gv: Có thể nêu vấn đề: Cơ thể người có khoảng 4 – 5 lít máu Nếu bị thương chảy máu
và mất khoảng hơn 1/3 lượng máu của cơ thể thì tính mạng có thể bị đe doạ
Trong thực tế với những vết thương nhỏ VD: Khi bị đứt tay thì máu chảy ra vài phút Sau
đó chậm dần và ngưng hẳn Đó là khả năng tự bảo vệ của cơ thể.Vậy khả năng đó được là do đâu Chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay…
b/ Kết nối:
13’
Hoạt động 1: Tìm hiểu thành của máu – chức năng của huyết tương
Trình bày được cơ chế đông máu và nêu ý nghĩa của đông máu đối với đời sống
- Gv: Cho hs nhắc lại kiến thức cũ
(?) Nêu thành phần cấu tạo của máu?
(?) Chức năng của huyết tương, hồng
cầu, bạch cầu?
- Gv: Chốt lại kiến thức và đi vào nội
I/ Đông máu:
- HS: Huyết tương và các tế bào máu
- HS: Nhắc lại được + HT: Duy trì máu ở trạng thái lỏng, v/c các chất dinh dưỡng, chất thải
+ HC: V/c O2 và CO2
+ BC: Tạo thành hàng rào để bảo vệ cơ
Trang 3- Gv: Y/c hs nghiên cứu thông tin SGK,
sơ đồ đông máu, thảo luận nhóm và trả
lời câu hỏi mục lệnh SGK
(?) Sự đông máu có ý nghĩa gì đối với
sự sống của cơ thể ?
(?) Sự đông máu liên quan đến yếu tố
nào của máu ?
(?) Máu không chảy ra khỏi mạch nữa là
do đâu?
(?)Tiểu cầu đóng vai trò gì trong quá
trình đông máu?
- Gv: Chốt lại và y/c hs kết luận:
(?) Qua phần thảo luận em hãy cho biết
sự đông máu là gì ?
- Gv: Khi bị thương đứt mạch máu →
thể
- HS: Tự thu thập thông tin, quan sát sơ đồ, trao đổi nhóm thống nhất ý kiến
- HS: Bảo vệ cơ thể giúp cho cơ thể không
bị mất máu nhiều khi bị thương
- HS: Liên quan đến hoạt động của tiểu cầu
là chủ yếu
- HS: nhờ búi tơ máu được hình thành ôm
giữ các tế bào máu tạo thành khối máu đông bịt kín vết thương
- HS: Dựa theo thông tin để trả lời
- Đông máu là một cơ chế bảo vệ cơ thể
- sự đông máu liên quan đến hoạt động của tiểu là chủ yếu, để hình thành một búi
tơ máu ôm giữ các tế bào máu thành một khối máu đông bịt kín vết thương.
Trang 4máu chảy ra một lúc rồi ngừng nhờ một
khối máu bịt vết thương theo sơ đồ sau:
Tế bào máu → Tiểu cầu vỡ → Giải phóng
Huyết tương → Chất sinh tơ máu Khối máu đông ion Ca ++
20’
Hoạt động 2: Tìm hiểu Các nguyên tắc truyền máu
HS nắm được các nhóm máu chính ở người Nêu được các nguyên tắc truyền máu.
- Gv: Y/c hs nghiên cứu thí nghiêm
SGK và quan sát hình 15 và trả lời các
câu hỏi sau:
(?) Hồng cầu máu người cho có loại
kháng nguyên nào?
(?) Huyết tương máu người nhận có
loại kháng thể nào?
(?) Ở người có mấy nhóm máu?
(?) Nhóm máu O có loại kháng nguyên
nào?
(?) Huyết tương của người có nhóm
máu O có loại kháng thể nào?
II/ Các nguyên tắc truyền máu:
1/ Các nhóm máu ở người.
- HS: Tự thu thập thông tin
- HS: Có 2 loại kháng nguyên A và B
- HS: Có 2 loại kháng thể là α và β
- Ở người có 4 nhóm máu: A, B, AB, O.
- HS: Nhóm máu O trên hồng cầu không
có A và B
- HS: Huyết tương của người nhóm máu có
Trang 5(?) Vậy chúng có gây kết dính hồng cầu
máu người cho hay không?
- Gv: Y/c hs hoàn thành sơ đồ truyền
máu
(?) Hãy đánh dấu chiều mũi tên để phản
ánh mqh cho và nhận giữa các nhóm
máu để không gây kết dính hồng cầu
trong sơ đồ sau SGK
- Gv: nhận xét đánh giá phần kết
quảthảo luận của nhóm
- Gv: hoàn thiện kiến thức để HS sữa
chữa
(?) Căn cứ vào sơ đồ truyền máu hãy
cho biết Máu có kháng nguyên A và B
có thể truyền cho người có nhóm máu
O được không? Vì sao?
(?) Máu không có cả kháng nguyên A
và B có thể truyền cho người có nhóm
máu O được không? vì sao?
(?) Máu có nhiễm các tác nhân gây
bệnh ( vi rút viêm gan B, vi rút HIV…)
có thể đem truyền cho người khác được
không? vì sao?
kháng thể là α và β
- HS: Không gây kết dính hồng cầu máu người cho
- HS: Hoàn thành sơ đồ
- HS: Hoàn thành bài tập "Mối quan hệ cho
và nhận giữa các nhóm máu", 2 HS viết sơ
đồ "Mối quan hệ giữa cho và nhận giữa các nhóm máu"
2/ Các nguyên tắc cần tuân thủ khi truyền máu
- HS: không Vì gây kết dính hồng cầu
- HS: Được Vì không gây kết dính hồng cầu
B
AB
B O
Trang 6- Gv: Liờn hệ thực tờ́
(?) Vậy Khi truyền mỏu ta phải tuõn thủ
những nguyờn tắc nào?
- Gv: Khi bị chảy mỏu vấn đề đầu tiờn
cần giải quyờ́t là gỡ?
- Gv:Y/c hs trỡnh bày:
(?) Bài học hụm nay đó giỳp em nắm
bắt thờm được điều gỡ?
- HS: Khụng Vỡ truyền người khỏc sẽ bị nhiễm bệnh
- Trước khi truyền máu nên xột nghiệm máu:
- Người cho và người nhận có nhóm máu thích hợp để không gây kết dính.
- Nhóm máu ngời cho không có tác nhân gây bệnh.
- HS: Cầm mỏu ngay đối với vờ́t thương
to chảy nhiều mỏu, vờ́t thương nhỏ mỏu cú thể tự động khỏi
- HS: Trỡnh bày ý kiờ́n của mỡnh qua bài học này
1 - Tế bào mỏu nào tham gia vào quỏ trỡnh đụng mỏu:
a Hồng cầu c Tiểu cầu
b Bạch cầu d Hồng cầu, bạch cầu
2 - Máu có kháng nguyên A và B có thể truyền cho ngời có nhóm máu:
a Nhúm mỏu A b Nhúm mỏu AB
c Nhúm mỏu B d Nhúm mỏu O
3 - Hồng cầu có cả A và B, huyết tơng không có α và β là đặc
điểm của nhúm mỏu:
a Nhúm mỏu O b Nhúm mỏu A
Trang 7c Nhóm máu B d Nhóm máu AB
4 - Cho biết các nguyên tắc truyền máu?
- Học bài, trả lời câu hỏi tr 50
- Đọc mục “ Em có biết ? ”
- Chuẩn bị bài sau: Tuần hoàn máu và lưu thông bạch huyết