GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Bài 16: TUẦN HOÀN MÁU VÀ LƯU THÔNG BẠCH HUYẾT I/ Mục tiêu: chuẩn kiến thức 1/ Kiến thức: - HS trình bày được các thành phần cấu tạo của hệ tuần hoàn máu và vai trò c
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Bài 16: TUẦN HOÀN MÁU VÀ LƯU THÔNG BẠCH HUYẾT I/ Mục tiêu: (chuẩn kiến thức)
1/ Kiến thức:
- HS trình bày được các thành phần cấu tạo của hệ tuần hoàn máu và vai trò của chúng
- Trình bày được sơ đồ vận chuyển máu và bạch huyết trong cơ thể
2/ Kĩ năng:
- Vẽ sơ đồ tuần hoàn máu
- Quát sát tranh hình phát hiện kiến thức
- Kĩ năng hoạt động nhóm
Kĩ năng sống:
- Kĩ năng ra quyết định: Cần luyện tập thể thao và có chế độ ăn uống hợp lí (không ăn thức
ăn giàu chất cholesteron) để tránh bị xơ vữa động mạch
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc sgk, qs sơ đồ để tìm hiểu hệ tuần hoàn máu và bạch huyết
- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp
- Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực
3/ Thái độ:
Giáo dục ý thức bảo vệ tim, tránh tác động mạnh vào tim
II/ Phương pháp/kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng
- Vấn đáp – tìm tòi
- Trực quan
- Dạy học theo nhóm
- Động não
- Giải quyết vấn đề
III/ Chuẩn bị:
- Gv: Tranh phóng to hình 16.1, 16.2, tranh hệ tuần hoàn có thêm phần bạch huyết
Trang 2- HS: Xem trước nội dung bài
IV/ Tiến trình lên lớp:
1/ Ổn định (1’)
2/ Kiểm tra bài cũ (5’)
(?) Đông máu là gì? Sự đông máu có ý nghĩa như thế nào đối với sự sống của cơ thể? Đông máu liên quan tới yếu tố nào của máu?
(?) Ở người có mấy nhóm máu? Khi truyền máu cần tuân thủ theo những nguyên tắc nào? 3/ Các hoạt động dạy học
a/ Khám phá:
Gv: nêu câu hỏi dẫn:
(?) Hệ tuần hoàn máu gồm những thành phần cấu tạo nào? Treo tranh phóng to hình 16.1/SGK lên bảng và gọi hs lên chỉ các thành phần cấu tạo của hệ tuần hoàn trên tranh vẽ…
Vậy máu lưu thông trong cơ thể như thế nào và tim có vai trò gì ? Chúng ta cùng nghiên cứu bài hôm nay…
b/ Kết nối:
T
gian
20’
Hoạt động 1: Tìm hiểu Tuần hoàn máu
HS chỉ ra được các phần của hệ tần hoàn máu: Tim 4 ngăn, hệ mạch, hoạt động
của hệ tuần hoàn là con đường đi của máu
- Gv: Treo tranh hình 16.1 sơ đồ cấu tạo hệ
tuần hoàn, giới thiệu sơ lược và yêu cầu hs
thảo luận các câu hỏi sau:
I/ Tuần hoàn máu
- HS: Chú ý quan sát, nghiên cứu nội dung phần chú thích
Trang 3(?) Hệ tuần hoàn máu gồm những thành
phần nào?
(?) Tim chia làm mấy ngăn? Cho biết vị
trí?
(?) Hệ mạch gồm có các loại mạch máu
nào?
- Gv: Mở rộng thêm và hoàn thiện kiến
thức về cấu tạo hệ tuần hoàn máu
+ Với tim: Nữa phải chứa máu đỏ thẫm
(màu xanh trên cây) nửa trái chứa máu đỏ
tươi (màu đỏ trên tranh)
+ Còn hệ mạch: Không phải màu xanh là
tĩnh mạch, màu đỏ là máu động mạch
- Hệ mạch:
+ Động mạch: xuất phát tự tâm thất
+ Tĩnh mạch: Trở về tâm nhĩ
+ Mao mạch: Nối động mạch và tĩnh
mạch
- HS: Tim và hệ mạch
- HS: 4 ngăn gồm 2 tâm nhĩ ở trên và 2 tâm thất ở dưới
- HS: Động mạch, tĩnh mạch và mao mạch
- HS: Nêu được + Vòng tuần hoàn nhỏ:
Máu từ TT phải (máu đỏ thẫm), qua ĐM
phổi tới các mao mạch phổi thực hiện quá
trình trao đổi khí ( máu đỏ tươi) theo TM
Trang 4(?) Mô tả đường đi của máu trong vòng
tuần hoàn nhỏ và vòng tuần hoàn lớn?
- Gv: Cần nhấn mạnh phần bắt đầu và kết
thúc của 2 vòng TH
+ Vòng TH nhỏ bắt đầu từ
(?) Phân biệt vai trò chủ yếu của tim và hệ
mạch trong sự tuần hoàn máu?
(?) Em có nhận xét gì về vai trò của hệ
tuần hoàn máu?
- Gv: Y/ c hs tự rút kết luận
phổi trở về TN trái
+ Vòng tuần hoàn lớn:
Máu từ TT trái (đỏ tươi) qua ĐMC tới
các mao mạch phần trên và mao mạch phần dưới cơ thể ∏ thực hiện quá trình
trao đổi khí (máu đỏ thẫm) rồi theo TMC
trên, TMC dưới trở về TN phải
- HS: Tim có vai trò co bóp tạo lực đẩy, đẩy máu qua các hệ mạch Hệ mạch có vai trò dẫn máu từ tim (TT) ∏ các tế bào của cơ thể ∏ trở về tim (TN)
- HS: Hệ tuần hoàn có vai trò lưu thông máu trong toàn bộ cơ thể
Kết luận:
- Hệ tuần hoàn gồm tim và hệ mạch tạo thành vòng tuần hoàn nhỏ và vòng tần hoàn lớn
+ Vòng tuần hoàn nhỏ dẫn máu qua phổi, giúp máu trao đổi O 2 và CO 2
+ Vòng tuần hoàn lớn dẫn máu qua tất
cả các tế bào để thực hiện sự trao đổi chất
13’
Hoạt động 2: Tìm hiểu Lưu thông bạch huyết
HS Chỉ ra được cấu tạo và vai trò của hệ bạch huyết trong việc luân chuyển môi
trường trong và tham gia bảo vệ cơ thể.
Trang 5-Gv: Cho hs quan sát hình 16.2 SGK giới
thiệu về hệ bạch huyết để hs nắm được 1
cách khái quát về hệ bạch huyết
(?) Bạch huyết là gì?
(?) Hệ bạch huyết gồm những thành phần
cấu tạo nào?
(?) Mô tả đường đi của bạch huyết trong
phân hệ lờn và nhỏ?
(?) Nhận xét vai trò của hệ bạch huyết?
- Gv: Mở rộng thêm:
+ Hệ bạch huyết như 1 máy lọc, khi
bạch huyết chảy qua, vật lạ lọt vào cơ thể
được giữ lại Hạch bạch huyết thường tập
trung ở các cửa vào các tạng, các vùng
khớp
+ Bạch huyết có thành phần tương tự
như huyết tương, ko chứa hồng cầu và
bạch cầu
(chủ yếu là dạng limphô) Bạch huyết liên
hệ mật thiết với hệ tĩnh mạch của vòng
tuần hoàn máu và bổ sung cho nó
II/ Lưu thông bạch huyết:
- HS: Quan sát hình, chú ý lắng nghe
- HS: bạch huyết có thành phần giống máu, chỉ khác là không có hầu cầu, ít tiểu cầu
- Hệ bạch huyết gồm:
+ Mao mạch bạch huyết.
+ Mạch bạch huyết.
+ Ống bạch huyết tạo thành 2 phân hệ: phân hệ lớn và phân hệ nhỏ.
- HS: Trình bày theo sơ đồ 16.2
- Hệ bạch huyết cùng với hệ tuần hoàn máu thực hiện chu trình luân chuyển môi trường trong cơ thể và tham gia bảo vệ
cơ thể
- Hệ tuần hoàn máu gồm những thành phần nào?
Trang 6- Hệ mạch gồm có các loại mạch máu nào?
- Mô tả đường đi của máu trong vòng tuần hoàn nhỏ và vòng tuần hoàn lớn?
- Em có nhận xét gì về vai trò của hệ tuần hoàn máu?
- Hệ bạch huyết gồm những thành phần cấu tạo nào?
- Nhận xét vai trò của hệ bạch huyết?
- Học bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 SGK tr 53
- Chuẩn bị cho bài 17 và làm trước bài tập ( bảng 17 1 )
- GV hướng dẫn cho HS về nhà làm trước
- Đọc “Em có biết”