Tuỳ theo từng khía cạnh nghiên cứu mà các nhà nghiên cứu đã đưa ra các định nghĩa khác nhau về lãnh đạo: Theo Maxwell thì định nghĩa nhà lãnh đạo là người có khả năng gây ảnh hưởng Theo
Trang 1Bài tập về phát triển khả năng lãnh đạo
Lãnh đạo không đơn thuần là một chức danh, một vị trí, một sự bổ nhiệm
mà hơn thế lãnh đạo chính là khả năng tạo ảnh hưởng với tất cả mọi người Các nhà lãnh đạo tài giỏi là những người có trong tim ngọn lửa nhiệt huyết có khả năng lan toả và sưởi ấm những người xung quanh Họ có thể đưa ra định hướng chiến lược, nhưng quan trọng hơn họ có tài thuyết phục khiến mọi người làm việc hết mình vì mục tiêu chung của Công ty Dù nhìn nhận theo cách nào, thì một nhà lãnh đạo phải đảm bảo ba yếu tố: khả năng tạo tầm nhìn, khả năng truyền cảm hứng và khả năng gây ảnh hưởng Tuỳ theo từng khía cạnh nghiên cứu mà các nhà nghiên cứu đã đưa ra các định nghĩa khác nhau về lãnh đạo: Theo Maxwell thì định nghĩa nhà lãnh đạo là người có khả năng gây ảnh hưởng
Theo House (2004) định nghĩa rằng nhà lãnh đạo là cá nhân có khả năng gây ảnh hưởng, kích thích và khuyến khích người khác đóng góp vào các hoạt động hiệu quả và thành công của tổ chức họ trực thuộc
Theo Stogdill (1974) nhà lãnh đạo được định nghĩa cùng với sự ràng buộc của tính cách, cách ứng xử, ảnh hưởng đối với người khác, các chuỗi hoạt động tương tác, quan hệ, vị trí quản lý và nhìn nhận của người khác về tính hợp pháp của quyền lực va sự tạo dựng ảnh hưởng…
Nhà lãnh đạo có thể xuất hiện ở mọi vị trí, từ những người có chức vụ quan trọng đến những người ở vị trí bình thường như Chủ tịch nước, Tổng thống, Vua, các Bộ trưởng, Chủ tịch các tập đoàn đa quốc gia, Giám đốc, Kế toán trưởng, Trưởng ban, Trưởng phòng, nhân viên, thuyền trưởng, Cha xứ, Giáo chủ một phái, hay thậm chí đội trưởng đội bóng, Cha mẹ trong gia đình, trưởng nhóm trong một nhóm bạn học Có thể thấy lãnh đạo xuất hiện trong các nhóm hoặc tổ chức với tư cách là người đại diện dẫn đầu, có khả năng đề xướng hướng đi cho mọi người và quyết định cho các hoạt động nội bộ
Trang 2Tố chất và kỹ năng là hai “điều kiện cần và đủ” quyết định sự thành công của nhà lãnh đạo Tố chất là điều kiện cần và kỹ năng là điều kiện đủ Nếu thiếu một trong hai yếu tố trên thì không thể trở thành nhà lãnh đạo thành công Ta có thể hình dung một nhà lãnh đạo tài năng như là một viên kim cương và để có một viên kim cương đẹp thì người ta phải làm từ kim cương thô (tố chất), chứ không thể từ một viên đá bình thường và để nó trở thành một viên kim cương có giá trị thì cần phải có sự gọt giũa dưới bàn tày của ngượi thợ (kỹ năng)
Trong khuôn khổ giới hạn của bài tập cá nhân này, tôi xin đưa ra một số phân tích về những kỹ năng và tố chất của nhà lãnh đạo thành công mà Tôi đánh giá rất cao trong suốt quá trình công tác của mình hiện Anh là lãnh đạo trực tiếp
của tôi- Anh Đinh Quang Trung-Trưởng Ban Xuất Nhập Khẩu Than- Tập
đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam Trên cơ sở những kiến thức
đã được học từ môn học “Phát triển khả năng lãnh đạo” cùng với những tình
huống thực tế trong thực tiễn Tất cả những phẩm chất, tố chất và kỹ năng của người lãnh đạo thành công sẽ được thể hiện rõ nét dưới đây
Giới thiệu doanh nghiệp đang công tác:
Tập đoàn Công nghiệp than-khoáng sản Việt Nam (VINACOMIN) (tiền thân là Tổng Công ty than Việt Nam) với 100% vốn sở hữu của nhà nước được giao nhiệm vụ chính trong việc quản lý và khai thác nguồn tài nguyên, khoáng sản của Việt Nam; là doanh nghiệp đầu tiên được chuyển đổi thành Tập đoàn kinh tế dưới sự điều hành trực tiếp của Chính Phủ; và là một trong ba Tập đoàn kinh tế Nhà nước có nhiệm vụ đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia Công nghiệp than không những đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế quốc dân mà còn dành một phần quan trọng để xuất khẩu, bù lỗ cho thị trường nội địa và có tích lũy, đã bảo toàn và phát triển vốn kinh doanh Trong giai đoạn đầu thành lập lĩnh vực xuất khập khẩu than và một trong lĩnh vực mới mẻ và gặp rất nhiều khó khăn trong việc xúc tiến đưa sản phẩm ra thị trường nước ngoài, giai đoạn đầu khó khăn này đã ghi nhận những nỗ lực nổi bật của các cán bộ làm việc trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, khối lượng than xuất khẩu tăng hàng năm và kim
Trang 3kinh tế Than Việt Nam đã từng bước thâm nhập và mở rộng đi các thị trường trên toàn cầu, mở rộng cấp than cho nhiều khách hàng mới, than antraxit Việt Nam đã được toàn thế giới biết đến với thương hiệu nổi tiếng “than antraxit Hòn Gai” Trong suốt chặng đường đầy gian nan thử thách, ngành than đã vững bước
đi lên, lao động sáng tạo, vượt mọi khó khăn, luôn hăng hái đi đầu và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, xây dựng Tập đoàn phát triển nhanh, mạnh, hiệu quả, vị thế ngày được nâng cao Có được thành quả trên không thể kể đến những đóng góp to lớn của công nhân, cán bộ, lãnh đạo Tập đoàn mà còn có sự đóng góp không nhỏ của một cán bộ, lãnh đạo tài ba, nhiệt huyết mà Tôi nhận định là thành công-Anh Đinh Quang Trung hiện là Trưởng Ban XNK than-Tập đoàn Vinacomin
Một nhà lãnh đạo thực sự không chỉ hội tụ những tố chất lãnh đạo vốn có
mà còn phải trau dồi những kỹ năng cần thiết để lãnh đạo hiệu quả Thế nhưng, trong thực tế nhiều người trong chúng ta xem nhẹ điều đó và giữ mãi quan niệm chủ quan khi cho rằng họ sinh ra để làm người đứng đầu Hãy tự hỏi vì sao những người cần phải lắng nghe , tôn trọng và thực hiện theo sự hướng dẫn của bạn Vì vậy nhà lãnh đạo phải biết được đâu là tố chất và kỹ năng cần có cho mình để phát huy chúng một cách hiệu quả Những phẩm chất và kỹ năng này ảnh hưởng trực tiếp tới hình ảnh người lãnh đạo và nền tẳng thành công của doanh nghiệp
Mức độ sinh lực và chịu đưng áp lực: Do đặc thù công việc làm công tác
thị trường xuất nhập khẩu, trong môi trường kinh doanh đầy áp lực cạnh tranh, đặc biệt thời gian chuẩn bị cho các vòng đàm phán giá (một Quý sẽ diễn ra một lần) với hàng trăm khách hàng trên toàn thế giới Có hàng loạt các công việc cần phải làm như chuẩn bị thông các thông tin cho đàm phán, phương án đàm phán,
ký kết hợp đồng, chuẩn bị nguồn hàng, …tất cả các công việc đều cần phải hoàn thành đúng tiến độ, đi sớm, về muộn, họp hành, báo cáo,tiếp khách Trước áp lực công việc như vậy Anh Trung vẫn bắt kịp được tốc độ làm việc khẩn trương
và kéo dài trong nhiều giờ, nhiều ngày Sự dẻo dai về thể chất và sự ổn định về mặt tâm lý đã giúp cho Anh có thể đối mặt với những tình huống căng thẳng
Trang 4trong các mối quan hệ, giúp Anh có có thể giữ bình tĩnh, đưa ra được sự chỉ đạo
tự tin, quyết đoán cho nhân viên cấp dưới trong bối cảnh biến động thị trường
Sự hiểu biết, ham học hỏi: Doanh nghiệp thành công không thể không
nói đến yếu tố nhà lãnh đạo với những yếu tố cần thiết đó là sự hiểu biết và ham học hỏi Người lãnh đạo không thể điều hành tốt nếu họ không hiểu biết gì về lĩnh vực hoạt động của họ Ngoài những kiến thức cơ bản trong lĩnh vực hoạt động của mình, người lãnh đạo còn phải đọc nhiều và luôn có tinh thần học hỏi
để không ngừng nâng cao kiến thức, nhận biết và cập nhật những thông tin và tri thức mới Điều này giúp cho nhà lãnh đạo có vốn kiến thức sâu rộng vừa hoàn thiện bản thân vừa có cái nhìn tổng thể để phát triển doanh nghiệp
Trong môi trường đầy biến động, một trong những tố chất giúp Anh Trung thành công là khả năng học hỏi và thích ứng với thay đổi, chúng ta cùng xem những nỗ lực của Anh trong học tập và làm việc:
Năm 1995, tốt nghiệp đại học sư phạm ngoại ngữ chuyên ngành Tiéng Anh, tiếng Nga, sau khi tốt nghiệp Anh Đinh Quang Trung về công tác tại Phòng XNK và Hợp tác quốc tế-Tổng Công ty Than (nay là Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam) Trong quá trình công tác, để đáp ứng công việc đặt
ra, nâng cao trình độ kiến thức, mở rộng sự hiểu biết và cập nhật tri thức mới, Anh tiếp tục theo học văn bằng hai khoa Kinh tế đối ngoại của Trường Đại học Ngoại thương, sau đó Anh tiếp tục tham dự chương trình đào tạo Thạc sỹ quản trị kinh doanh của Mỹ liên kết với trường Đại học quốc gia Hà Nội, với nỗ lực không ngừng học hỏi Anh tham gia rất nhiều các chương trình đào tạo do cơ quan tổ chức (văn bằng lý luận chính trị cao cấp, hành chính văn phòng…), các khoá học ngắn hạn đào tại tại nước ngoài dành cho các doanh nhân…do đặc thù làm công tác thị trường xuất khẩu phải sử dụng ngoại ngữ trong làm việc, ngoài việc sử dụng Tiếng Anh, tiếng Nga thành thạo anh đã tự học Tiếng Nhật và Tiếng Trung Hiện nay Anh có thể giao tiếp thành thạo 4 ngoại ngữ và không cần phiên dịch trong tất cả các vòng đàm phán với các đối tác Tôi đã có nhiều dịp có cơ hội tháp tùng “sếp” đi công tác điều mà tôi luôn cảm phục đó là tinh
Trang 5thời gian rành là Anh lại đọc sách hoặc tự học ngoại ngữ, Anh có nói có thời gian là phải trau dồi tri thức…Với trình độ hiểu biết, kiến thức sâu rộng cộng thểm vốn ngoại ngữ rất phong phú đã giúp Anh lãnh đạo hiệu quả và rất tự tin trong làm việc
Tầm nhìn và sự quyết đoán: Sự thành bại của doanh nghiệp phụ thuộc
vào tài năng của nhà lãnh đạo bởi sự quyết đoán và tài nhìn xa trông rộng của người lãnh đạo Bởi xã hội có nhiều biến chuyển, xu thế phát triển có nhiều mới
mẻ đòi hỏi nhà lãnh đạo phải có tầm nhìn chiến lược thực tế, vạch định rõ ràng mục tiêu và những khó khăn, thuận lợi trước mắt để đưa kế hoạch tíên triển công việc Nếu không có khả năng phán đoán tương lai thì sẽ rất khó để đưa ra tầm nhìn, chiến lược phát triển lâu dài của doanh nghiệp Bên cạnh đó tính quyết đoán trong mọi công việc sẽ giúp cho nhà quản lý có những quyết định kịp thời
và sáng suốt
Anh Trung luôn biết cách hoạch định tốt mọi công việc và cũng là người luôn có những lời khuyên hữu ích cho những cộng sự và cấp dưới Không chỉ có một tầm nhìn xa, anh còn biết cách truyền đạt những ý tưởng của mình cho người khác hiểu để cùng với Anh thực hiện tốt các ý tưởng, những thông điệp và
ý kiến chỉ đạo của Anh được truyền đi luôn sinh động, rõ ràng và có sức thuyết phục cao Anh cũng là người luôn có những giải pháp giải quyết mọi khó khăn trong những tình huống nan giải nhất bởi vì Anh đã có thể nhìn rõ, tiên đoán bản chất của sự việc ngay khi mọi người bắt đầu nghĩ về nó Tôi vẫn còn nhớ câu chuyện cách đây nhiều năm khi chưa một ai nghĩ đến việc Việt Nam cần phải nhập khẩu than thì Anh đã có ý tưởng và xây dựng phương án trình Tổng Giám đốc phê duyệt thành lập Ban chỉ đạo Nhập khẩu than cho các dự án điện Việt Nam trong tương lai, tại thời điểm đó đã có rất nhiều ý kiến đưa ra cho rằng không cần thiết, quá sớm để thực thi…đến nay phương án của Anh không những
đã được Tập đoàn phê duyệt đánh giá cao mà còn được Bộ Công Thương áp dụng cho các Tập đoàn Kinh tế khác Điều Tôi muốn nhấn mạnh ở đây chính là tầm nhìn, tố chất này là tố chất bẩm sinh mà không phải nhà lãnh đạo nào cũng
có khả năng dù có luyện tập và trau dồi Tầm nhìn chiến lược của một nhà lãnh
Trang 6đạo là yếu tố quyết định sự thành công cho doanh nghiệp, đón đầu những thay đổi và định hướng phát triển doanh nghiệp
Lòng đam mê và khả năng truyền nhiệt huyết: Đam mê là một nhân tố
rất quan trọng đối với một lãnh đạo Nếu thiếu đam mê thì thì sẽ biến thành nhà lãnh đạo “robot” thiếu cá tính và thiếu bản sắc Anh Đinh Quang Trung là người
có niềm đam mê công việc, nhiệt tình vì công việc vì công ty và sự nghiệp bản thân.Anh luôn có niềm tin và cảm nhận mạnh mẽ về một ý tưởng, một sản phẩm hay một quy trình mới và có khả năng sử dụng hiệu quả để truyền bá niềm tin này với nhân viên một cách có hiệu quả Đã có rất nhiều Công ty mời Anh về làm việc và được trả với mức lương rất cao, với tình yêu nghề nghiệp và sự gắn
bó với ngành than Anh đã quyết định gắn bó và cống hiến trong suốt thời gian qua
Theo quan điểm của cá nhân tôi, một nhà lãnh đạo tài giỏi là người có trong tim “ngọn lửa” nhiệt huyết có khả năng lan tỏa và “sưởi ấm” những người xung quanh Anh có thể đưa ra được định hướng chiến lược nhưng quan trọng hơn là tài thuyết phục khiến mọi người làm việc hết mình vì mục tiêu chung của Công ty Anh Trung đã rất hiểu nhân viên của mình, biết lắng nghe và chia sẻ với cấp dưới, khi có vấn đề rắc rối Anh luôn đặt mình vào hoàn cảnh cụ thể để
từ đó có hướng giải quyết hợp tình hợp lý
Kỹ năng giao tiếp & thuyết trình giỏi: Nhà lãnh đạo thành công mà Tôi
đề cập trong bài viết này là nhà lãnh đạo có một kỹ năng giao tiếp rất tốt bằng cả văn nói và văn viết, điều đó bộc lộ khả năng nhiều mặt của Anh và có ảnh hưởng không nhỏ tới sự thành công của Công ty Anh đã thuyết phục được nhân viên tin mình, theo mình, và biết cách truyền đạt thông tin một cách hiệu quả Khi muốn thúc đẩy tinh thần làm việc của nhân viên Anh đã biết cách động viên khuyến khích hay khi muốn có các bản hợp đồng, khả năng thương thuyết của Anh đã được thể hiện và mang lại rất nhiều thành công trong công việc
Anh cũng thường xuyên có các cuộc tiếp xúc với nhân viên cấp dưới để
có thể hiểu được mọi người thực hiện nhiệm vụ thường ngày ra sao Tranh thủ
Trang 7trò chuyện và thu lượm các thông tin từ thực tế từ các nhân viên về các thách thức trong công việc và đời sống của họ Anh đã tạo được bầu không khí làm việc khuyến khích mọi người năng động sáng tạo, tạo bầu không khí hợp tác đảm bảo sự thỏa mãn của từng cá nhân với công việc ví dụ Anh đưa ra các phản hồi tích cực khi nhân viên thổ lộ ý kiến của họ, thách thức nhân viên động não lên kế hoạch hành động…
Đối với khách hàng, Anh đã dành một phần đáng kể trong quỹ thời gian của mình để tiếp xúc và nói chuyện với khách hàng vì Anh nhận thức được ràng khách hàng sẽ quyết định rất nhiều tới số phận của Công ty như SamWalton-người sáng lập kiêm cựu Tổng Giám đốc của Tập đoàn bán lẻ Wal-Mart có một nhận xét rất hay “Chúng ta chỉ có một ông chủ duy nhất đó chính là khách hàng Ông chủ có thể sa thải tất cả mọi thứ từ Chủ tịch Công ty trở xuống chỉ bằng một hành động đơn giản là đem tiền đi tiêu ở nơi khác…”
Với kỹ năng giao tiếp tốt, kiến thức sâu rộng, vốn ngoại ngữ và khả năng thuyết trình tuyệt với Anh đã được rất nhiều các tổ chức mời có bài phát biểu tại các sự kiện & diễn đàn lớn về thị trường than toàn cầu tở các nước trên thế giới như Coaltrans, ABC, Marclosekey…,tên của Anh nằm trong danh sách của các
tổ chức săn đầu người “head hunter” của Việt Nam và một số nước trên thế giới
Kỹ năng giao quyền hiệu quả: Do hiểu rõ nhân viên cấp dưới, hiểu được
thế mạnh và điểm yếu của từng người Anh đã có phân quyền và phân bổ công việc cho nhân viên rất hợp lý Bên cạnh đó Anh cũng có chính sách đãi ngộ đặc biệt cho những con người giỏi, tài năng, nhiệt huyết có năng lực và động viên khuyến khích nhân viên kịp thời để làm việc hiệu quả Trên thực tế Anh đã rất thành công trong quản lý con người của ngành than nói chúng và các cán bộ làm công tác xuất nhập khẩu nói riêng
Hành sử với một thái độ chân thành nhất: Theo cá nhân tôi đây chính là
siêu yếu tố của một nhà lãnh đạo ưu tú, Anh Trung là một nhà lãnh đạo thành thật luôn tạo được uy tín và niềm tin ở mọi người, điều này đã tạo cho cấp dưới
Trang 8động lực để họ sẵn lòng làm việc tích cực hơn, quan tâm và tôn trọng người lãnh đạo của mình
Kết luận: Qua phân tích các tố chất và kỹ năng của một nhà lãnh đạo theo
cá nhân tôi là rất thành công, chúng ta có thể nhận thấy rằng con đường dẫn đến
sự thành công thực sự không dễ dàng Ngoài những tố chất “trời cho” là sự nỗ lực không mệt mỏi trên con đường rèn luyện, học tập và trau dồi tri thức để có thể hội tụ được các phẩm chất , tố chất và kỹ năng cần có của người lãnh đạo
Cá nhân tôi luôn cảm phục người lãnh đạo của mình luôn coi đó là tấm gương
để học hỏi cố gắng vươn lên trong công việc và cuộc sống Với tố chất, trình độ
và khả năng của Anh, tôi tin tưởng rằng Anh sẽ còn gặt hái được nhiều thành công trong sự nghiệp của mình và còn nhiều đóng góp ý nghĩa cho ngành Than nói riêng và cho công cuộc xây dựng đất nước nói chung
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 Tài liệu môn học Phát triển khả năng lãnh đạo của trường Griggs-Chương trình đào tạo Thạc sỹ quản trị kinh doanh quốc tế
2 Các bài giảng (slide) môn học Phát triển khả năng lãnh đạo
3 Leadership in Organization-Gary Yukl-University at Albany State University of New York
4 Tài liệu tham khảo trên internet:
www.lanhdao.net
www.doanhnhan360.com
www.ketnoisunghiep.vn