SKKN một số giải pháp xây dựng nền nếp cho học sinh tiểu học

Sáng kiến kinh nghiệm tiểu học này quý thầy cô sẽ có nguồn tài liệu tham khảo hay, củng cố xây dựng phương pháp dạy hiệu quả, qua đó giúp các em học sinh tiếp thu bài tốt, nắm vững kiến thức phát triển tư duy trí tuệ. Sáng kiến kinh nghiệm tiểu học tập hợp các đề tài đa dạng mang tính ứng dụng cao như ứng dụng công nghệ thông tin trong trường học

Xây dựng nền nếp cho học sinh Tiểu học là hình thành cho các em những cơ

sở, những thói quen ban đầu về mặt kỉ luật, trật tự, giúp các em có ứng xử đúng đắnqua các hoạt động hàng ngày, hình thành và phát triển một số năng lực và phẩm chấtnhư: tự phục vụ, tự quản; giao tiếp, hợp tác; tự học và giải quyết vấn đề; tích cựctham gia hoạt động giáo dục; tự tin, tự trọng, tự chịu trách nhiệm, tự đánh giá; trungthực, kỉ luật, đoàn kết; yêu gia đình, bạn bè, yêu trường lớp, yêu quê hương, đấtnước; giúp các em sống có ý thức, có tính kỉ luật cao, tôn trọng tậpthể và thực hiện đúng những nội quy của lớp, của nhà trường đề

ra Những thói quen ban đầu đó là các yếu tố nền tảng để hình thành và phát triểnđạo đức nhân cách con người

Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm tôi nhận thấy một bộ phận nhỏ học sinh

có biểu hiện vi phạm nội quy lớp học, quy định trường học Mặt khác, thực tiễncuộc sống có nhiều yếu tố tích cực và tiêu cực đan xen đang từng ngày, từng giờ tácđộng vào học đường Vì vậy xây dựng nền nếp cho học sinh là giải pháp ngăn ngừahữu hiệu nhất tác động tiêu cực các tệ nạn xã hội đến với học sinh tiểu học

Trong thực tế chúng ta đều nhận thấy giữa nói và làm của học sinh còn cả mộtkhoảng cách khá xa Học sinh phát biểu và trình bày lí thuyết về việc xây dựng nềnnếp lớp rất tốt Tuy nhiên, việc vận dụng vào thực tế cuộc sống hàng ngày của các

em còn hạn chế, chưa tạo được thói quen cho các em Các em còn phụ thuộc quánhiều vào người lớn; ý thức của các em chưa cao Một số giáo viên chủ nhiệm chỉtập trung vào dạy kiến thức cho học sinh chưa thực sự quan tâm đến công tác xâydựng nền nếp, việc quán xuyến học sinh không được thường xuyên, liên tục

Như vậy việc xây dựng nền nếp lớp ở Tiểu học rất quan trọng Song song vớiviệc cung cấp các kiến thức, rèn luyện các kĩ năng thì rèn nền nếp cho học sinh làmột yếu tố rất quan trọng để chúng ta đánh giá chất lượng công tác chủ nhiệm, chấtlượng giáo dục một cách toàn diện

Nhận thức được vai trò quan trọng của hoạt động xây dựng nền nếp cho họcsinh Tiểu học, sau nhiều năm giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm bản thân tôi

chọn mảng sáng kiến “ Một số giải pháp xây dựng nền nếp cho học sinh Tiểu

học” để nghiên cứu và áp dụng vào trong công tác chủ nhiệm, cũng như hoạt động

giảng dạy của mình

Sáng kiến nhằm chia sẽ một số biện pháp xây dựng nền nếp cho học sinh,giúp chất lượng giáo dục toàn diện của lớp, của nhà trường được nâng cao

2 Điểm mới của sáng kiến

Việc xây dựng nền nếp cho học sinh là trách nhiệm của mỗi một người giáoviên Đã có nhiều người viết sáng kiến kinh nghiệm xây dựng nền nếp cho các emTuy nhiên, để làm tốt công việc này còn tùy thuộc nhiều vào đặc điểm tình hình củatrường, lớp mình Riêng bản thân tôi, trong sáng kiến này có những điểm mới là tậptrung rèn kĩ năng thực hiện việc xây dựng nền nếp tự quản, cho các em trải nghiệmthực tế nhiều hơn Song song với các phương pháp giáo dục truyền thống, tôi có vậndụng linh hoạt, kết hợp các phương pháp giáo dục tích cực theo mô hình trường họcmới

Sáng kiến đưa ra các tình huống, các ví dụ cụ thể, cập nhật thực tế, lồng ghépnội dung giáo dục môi trường, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục các kĩ năngsống để các giờ học, các hoạt động trở nên gần gũi, thiết thực hơn, khích lệ hứngthú của học sinh

Độ tuổi học sinh Tiểu học còn ngây thơ trong sáng, tâm hồn các em như một

tờ giấy trắng Vì vậy thuận lợi để giáo viên phát huy vai trò của mình gây dựng nêntrong tâm hồn các em những tình cảm, hành vi tốt đẹp

Các em được học hai buổi trên ngày nên giáo viên có điều kiện, có nhiều thờigian để gần gũi các em, nắm bắt được các biểu hiện của các em mà định hướng,uốn nắn

Là lứa tuổi ngây thơ, trong sáng, tuy nhiên trong những hoàn cảnh nhất định,

do tác động không đúng từ bên ngoài nên một số học sinh chưa thực sự chú trọngvào việc thực hiện tốt các nội quy của lớp; của nhà trường vẫn còn tình trạng đi họcmuộn, nghỉ học không có lí do hoặc lí do không chính đáng như đi cúng; đi cưới;đặc biệt tình trạng phụ huynh cho con tiền ăn quà vặt nên việc thực hiện nền nếp vệsinh tại trường học chưa được đảm bảo

Một số em còn hoang nghịch, hiếu động, chưa có ý thức thực hiện các nội quycủa trường, lớp như em Soan, em Hiệp, em Hùng , thường xuyên lôi kéo các bạntrong lớp các bạn trong lớp khác thực hiện những việc làm gây ảnh hưởng đến nềnnếp của lớp đặc biệt trong các buổi sinh hoạt đầu giờ, giữa giờ; trong các hoạt độngngoài giờ lên lớp

Từ những thực tế trên, tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu và áp dụng những biện phápsau để xây dựng nền nếp lớp trong năm học 2017-2018 và vận dụng thực hiện trongnăm học 2018-2019, giúp các em thực hiện tốt hoạt động học tập, rèn luyện trởthành những con ngoan, trò giỏi, người có phẩm chất tốt

B Các giải pháp thực hiện

1/ Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí, hoàn cảnh cụ thể của từng đối tượng học

sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp.

Ở Tiểu học, giáo viên chủ nhiệm thường dạy ở lớp nhiều tiết nhất, gắn bó vớilớp và được học sinh yêu mến tin tưởng Vì vậy, giáo viên phải làm tốt công tác chủnhiệm, biến công tác chủ nhiệm thành một công cụ để giáo dục, xây dựng nền nếpcho các em

Trong mỗi hoạt động chủ nhiệm tôi đều kết hợp xây dựng nền nếp cho họcsinh Lấy vấn đề xây dựng nề nếp theo chủ đề lồng ghép vào các hoạt động để tăngnhận thức và lấy các hoạt động làm hình thức thực hành biểu hiện cho đạo đức vàđánh giá phẩm chất của học sinh

Đầu năm học khi đã được phân công chủ nhiệm lớp, tôi đã tiến hành khảo sátđối tượng học sinh trong những tuần đầu bằng nhiều con đường khác nhau Ví dụ:

Thông qua hồ sơ và học bạ; qua giáo viên chủ nhiệm cũ; qua học sinh trong lớp hayqua phụ huynh học sinh Qua đó, tôi đã nắm được hoàn cảnh, cá tính, khả năng đặcbiệt hoặc hạn chế của học sinh để có biện pháp giáo dục đúng đắn nhất Ngày đầutiên mới nhận bàn giao học sinh từ lớp dưới lên, tôi vừa thể hiện sự nghiêm khắcnhưng cũng vừa tạo sự thân mật giữa thầy và trò Tôi vừa cứng rắn cương quyết vừathể hiện tình cảm dịu dàng yêu thương chăm sóc các em

Ví dụ: Đối với những em hoang nghịch như em Soan, em Hiệp, em Hùng, các

em thường bất mãn do mọi người hay chê vì vậy tôi luôn tìm những việc tốt, hành vitốt của em đó để khen, có nhiều hình thức khen, có thể khen trực tiếp ngay lúc emvừa làm xong việc tốt, có thể khen trước lớp, đồng thời tìm những mặt mạnh của em

đó để phát huy tạo sự tự tin, hướng thiện và em muốn làm nhiều việc tốt khác đểđược cô giáo khen và dần dần tạo thói quen thực hiện tốt nền nếp cho em Ngoài ratôi luôn gần gũi, thân thiện cùng trao đổi, tâm sự với các em để giúp các em mạnhdạn, tự tin hơn

Cô giáo cùng các bạn chia sẻ về hoạt động của lớp

Đối với những em gia đình khó khăn như em Thái Dương, Thu Trang tôi đãtạo động cơ học tập rèn luyện một cách tích cực để các em thấy được việc học tậprèn luyện có nền nếp của các em hôm nay sẽ mở ra cho gia đình và bản thân em mộttương lai tươi sáng, khá giả hơn…

2/ Nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng tự quản; các trưởng ban; các nhóm trưởng

Như chúng ta đã biết việc lựa chọn và xây dựng hội đồng tự quản; các trưởngban; các nhóm trưởng là một nhiệm vụ rất quan trọng bởi vì đây là cánh tay đắc lựccùng giáo viên chủ nhiệm đôn đốc; giám sát; nhắc nhở việc thực hiện nền nếp củacác bạn trong lớp

Trước hết những học sinh được lựa chọn phải là những học sinh gương mẫu vềmọi mặt: Học tập; kỉ luật; tham gia các hoạt động; đối xử với bạn bè Căn cứ vào sựtính nhiệm của học sinh qua việc bình bầu dân chủ đầu năm học Ngoài ra tôi đãthiết kế sổ theo dõi cho các em nhằm tạo cho các em cách làm việc có khoa học từviệc kiểm tra theo dõi để ghi chép từ đó làm cơ sở để tổng kết chính xác, kháchquan Sau đó, tôi phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng bộ phận để các em xácđịnh được nhiệm vụ của mình

Ví dụ: Nhiệm vụ của các ban trong HĐTQ

* Ban học tập:

Có nhiệm vụ phát đồ dùng và mời các nhóm trưởng nhận tài liệu và đồ dùnghọc tập Kiểm tra bài tập ứng dụng , kiến thức cũ của các bạn và báo cáo với cô giáovào đầu giờ Điều hành lớp thực hiện nhiệm vụ học tập

Bạn trưởng ban học tập đang điều hành các nhóm chia sẻ bài học

* Ban Văn nghệ: Tổ chức cho các bạn hát, múa, chơi trò chơi vào đầu tiết học

và cuối tiết học Tổ chức, hướng dẫn các bạn tập và biểu diễn các tiết mục văn nghệ,tham gia các phong trào

* Ban sức khỏe - Vệ sinh, bảo vệ môi trường: Theo dõi sức khỏe của các bạn.Theo dõi vệ sinh chung của cả lớp, cùng các bạn sắp xếp bàn ghế gọn gàng ngayngắn Nhắc các bạn ăn mặc phù hợp thời tiết, hoạt động và vui chơi an toàn Theo

dõi vệ sinh cá nhân Nhắc các bạn giữ gìn vệ sinh cá nhân, chăm sóc cây, hoa

Ban sức khỏe - Vệ sinh, bảo vệ môi trường đang chăm sóc cây

Ban thư viện: Cho các bạn mượn truyện đọc, thu truyện và sắp thư viện gọn gàng,ngăn nắp Vận động các bạn góp sách, truyện dùng chung

Ban Thư viện hướng dẫn các bạn đọc sách tại thư viện lớp

* Ban Đối ngoại: Có nhiệm vụ nếu lớp có khách đến thăm thì ra mời kháchvào và biết giới thiệu về trường, lớp, các góc học tập

* Ban Quyền học sinh: Có nhiệm vụ nêu ý kiến, đề đạt nguyện vọng vềquyền lợi của học sinh trong học tập, sinh hoạt…

*Nhiệm vụ của nhóm trưởng:

- Kiểm tra, nhắc nhở các bạn trong nhóm sắp xếp đồ dùng học tập

- Kiểm tra bài ứng dụng của các bạn trong nhóm, cùng nhau ôn lại kiến thứccần ghi nhớ của bài học trước

- Kiểm tra sự chuẩn bị cho tiết học mới.Điều hành nhóm thực hiện nhiệm vụhọc tập

Để học sinh có thể, làm được, làm đúng nhiệm vụ của mình trong Hội đồng tựquản một cách tích cực, tự giác tôi luôn thực hiện những vấn đề sau:

- Bồi dưỡng năng lực cho HĐTQ bằng cách:

+ Giúp học sinh hiểu sâu hơn về vai trò, việc làm của từng ban trong Hộiđồng tự quản lớp học, vai trò của chủ tịch, phó chủ tịch Từ đó các em tự lập kếhoạch hoạt động của mình theo từng ngày, từng tuần

+ Tổ chức cho các em giao lưu học hỏi thêm ở các bạn lớp khác như: dự cácbuổi sinh hoạt, dự một số tiết học hoặc cho các em xem các băng hình giờ học củacác lớp học theo mô hình trường học mới để các em hình dung ra cách làm việccũng như tổ chức các hoạt động

+ Bước đầu tập cho các em kĩ năng giao tiếp, tính mạnh dạn tự tin trước tậpthể thông qua một số hoạt động như: tổ chức trò chơi, sinh hoạt văn nghệ Vớinhững em chưa tự tin thì giáo viên thường xuyên động viên, tạo điều kiện cho các

em hoạt động nhiều hơn, đặc biệt ngay từ đầu tạo cho em một uy thế trước tập thể.Tuyệt đối không chê trách, phê bình hay gây áp lực cho các em vì như vậy các em

sẽ chán nản

- Tương ứng với từng nội dung sinh hoạt ở các buổi, mà em Chủ tịch, Phó chủtịch hay các ban trong Hội đồng tự quản lớp học thay phiên nhau lên điều hành và tổchức cho cả lớp thực hiện Trong quá trình thực hiện theo dõi, ghi chép lại những

em sinh hoạt không nghiêm túc để đánh giá vào cuối ngày hoặc vào tiết sinh hoạtcuối tuần

phụ trách văn thể chỉ đạo ban văn nghệ điều hành buổi sinh hoạt

Hay: Sáng thứ 4, lịch sinh hoạt 15 đầu giờ của Liên đội là chữa bài tập thì

em PCT phụ trách học tập chỉ đạo ban học tập điều hành buổi sinh hoạt

Tương tự, sáng thứ 6, lịch sinh hoạt 15 đầu giờ của Liên đội là đọc sách báothì ban Thư viện chủ động mượn sách báo phát cho các bạn đọc hoặc tổ chức Đọc tonghe chung cho cả lớp nghe những tin, bài mới và hay

- Cuối ngày học, giáo viên dành thời gian cho HĐTQ nhận xét buổi học, tổchức cho cả lớp bình luận ghi nhận thành tích cá nhân, nhóm, ban đồng thời góp ýnhắc nhở các bạn còn phạm khuyết điểm giúp bạn tiến bộ

Tôi thấy việc tổ chức cùng học sinh tiến hành dân chủ trước lớp để xây dựngcác nền nếp; các nội quy của lớp là rất cần thiết Tất cả học sinh trong lớp tôi đượctrình bày ý kiến của mình trên cơ sở đó tôi sẽ có những điều chỉnh sao cho hợp lí vàphù hợp với lớp mình; trường mình Tôi cùng tập thể lớp đã tiến hành xây dựng nềnnếp theo các nội dung chính:

a Xây dựng nền nếp trật tự, kỉ luật

Lớp chúng tôi đã đưa ra những nội quy như sau:

- Không nói chuyện, làm việc riêng trong giờ học

- Tích cực hợp tác nhóm và chia sẽ các nội dung học tập

- Ăn mặc gọn gàng, sạch sẽ đúng trang phục khi đến trường

- Luôn có ý thức giữ gìn trường, lớp xanh sạch; đẹp, tích cực tham gia làm vệsinh trường , lớp, không xả rác bừa bãi; bỏ rác đúng nơi quy định

- Đến lớp đúng giờ quy định; nghỉ học phải có giấy xin phép có chữ kí của bố

mẹ hoặc bố mẹ trực tiếp điện xin phép

- Thực hiện nghiêm túc các hoạt động đầu buổi; giữa buổi ( Luyện viết, thểdục, ca múa …theo quy định của Đội )

- Xếp hàng ra vào lớp nghiêm túc; không chạy xe đạp trong khu vực trường

- Không đưa quà bánh đến trường ăn, không ra khỏi khu vực trường trong giờhọc , giờ ra chơi

- Thực hiện đưa đón học sinh theo đúng quy định của nhà trường

Ví dụ: Lớp có bạn học sinh thường hay đi học muộn như em Linh; em Thảo, lớpnên nhắc nhở bạn đi học đúng giờ Hay trong công tác vệ sinh lớp học; trường học

để học sinh thực hiện có hiệu quả và công bằng, tôi đã tiến hành phân chia khu vực

vệ sinh theo từng tổ và luân phiên nhau thực hiện.Thời gian đầu chính bản thân tôitiến hành kiểm tra và giám sát việc thực hiện của học sinh sau đó dần dần đưa các

em vào nền nếp, tôi hướng dẫn cho trưởng ban vệ sinh chịu trách nhiệm kiểm tra vàgiám sát công việc này Như vậy có thể thấy rằng mục tiêu cuối cùng là học sinhthực sự có ý thức thực hiện nền nếp tự quản chứ không phải vì sợ giáo viên nhắcnhở nên phải làm, phải thực hiện Trên cơ sở đó giáo viên yên tâm quản lý học sinhtheo hướng chỉ đạo từ xa

b Xây dựng nền nếp về đạo đức

- Có thói quen chào hỏi thầy cô và khách khi vào trường

- Trung thực trong mọi hoạt động, biết chịu trách nhiệm về việc mình làm

- Biết nói lời cảm ơn, xin lỗi

- Không nói tục; chửi thề; đánh nhau

- Biết đoàn kết, giúp đỡ mọi người

Ví dụ : Qua việc quản lý theo dõi hoạt động vệ sinh trường lớp, chăm sóchoa tôi phát hiện ra em nào tham gia tốt, em nào tham gia chưa tốt Qua đó mà tôiđánh giá tạo sự công bằng trong việc xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực.Đồng thời nhắc nhở các em điều chỉnh hành vi của mình để thực hiện tốt hơn

Tôi không dùng hình thức xử phạt nặng nề, không được xúc phạm đến nhâncách, đến thân thể của các em Những em có vi phạm khuyết điểm giáo viên phảinhẹ nhàng nhưng khôn khéo, cứng rắn để khơi dậy trong các em lòng tự trọng, tính

tự giác

Ví dụ: Khi tôi biết còn một số em chưa tham gia trực nhật, tôi có thể giáo dụcbằng cách:

Tôi hỏi:

- Hôm nay tổ nào trực nhật ? Bạn nào trực bảng, những bạn nào quét nhà?

Tôi khen các em có ý thức tốt rồi nói:

- Như vậy, ngoài các bạn đã tham gia trực tốt ra, còn bạn nào trong tổ chưatham gia trực chúng ta có biết không ? Cô và lớp sẽ chờ để lần trực sau xem các bạnnày có tự giác tham gia không nhé!

Như vậy, với hình thức trách quở nhẹ nhàng, lối so sánh khéo léo sẽ khơi dậylòng tự trọng của các em, các em sẽ tham gia trực tốt

- Đến lớp phải có đầy đủ sách vở và dụng cụ phục vụ cho hoạt động học

- Ngồi học phải thực sự nghiêm túc; chủ động; tích cực trong các hoạt độnghọc tập

- Khi trình bày ý kiến trước lớp phải mạnh dạn, tự tin, nói to, rõ

- Rèn kĩ năng điều khiển hoạt động cho nhóm trưởng, các bạn trong nhómluân phiên nhau làm nhóm trưởng

- Về nhà phải nghiên cứu bài mới trước khi đến lớp

Ví dụ: Trong quá trình hoạt động nhóm, tôi đã tạo cho các em có nền nếp tất cảcác cá nhân đều hoạt động; tránh tình trạng một số em coi hoạt động nhóm mà ngồichơi hoặc làm việc riêng Hoặc khi sử dụng phương pháp “Học mà chơi, chơi màhọc” học sinh trong chơi sôi nổi, nhưng vẫn đảm bảo tính trật tự; không la lớn;không gây ảnh hưởng đến lớp khác