SKKN dạy học phân hóa đối tượng trong môn tiếng việt 4 theo mô hình trường học mới

Sáng kiến kinh nghiệm tiểu học này quý thầy cô sẽ có nguồn tài liệu tham khảo hay, củng cố xây dựng phương pháp dạy hiệu quả, qua đó giúp các em học sinh tiếp thu bài tốt, nắm vững kiến thức phát triển tư duy trí tuệ. Sáng kiến kinh nghiệm tiểu học tập hợp các đề tài đa dạng mang tính ứng dụng cao như ứng dụng công nghệ thông tin trong trường học

Trang 1

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn sáng kiến:

Tiếng Việt là một trong những môn học quan trọng và cần thiết nhất ở bậc Tiểu học Môn Tiếng Việt cung cấp cho học sinh kiến thức ban đầu về Tiếng Việt, giúp các em hình thành và phát triển tư duy ngôn ngữ Học tập môn học này các em

sẽ được học cách giao tiếp, truyền đạt tư tưởng, cảm xúc của mình một cách chính xác, được bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt, hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách cho con người Việt Nam

Làm thế nào để các em nắm vững kiến thức môn học một cách chắc chắn và

có một vốn từ nhất định? Làm thế nào để quan tâm tốt việc hình thành kiến thức cho học sinh; đến quá trình học sinh sử dụng từ ngữ đã học trong nói, viết và cuộc sống hàng ngày Đó chính là sự tích cực đổi mới phương pháp dạy học

Một trong những phương pháp dạy học đem lại hiệu quả cao trong việc dạy học các môn học nói chung và môn Tiếng Việt nói riêng là dạy phân hóa đối tượng

- dạy học theo tiến độ học tập của học sinh

Thực tiễn cho thấy: Quá trình dạy học sẽ đạt hiệu quả mong muốn nếu biết

sử dụng các hứng thú của học sinh vào mục đích dạy học và giáo dục Phân hoá dạy học phù hợp với học sinh sẽ tạo ra động lực học tập cho các em, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển tối đa tư chất và năng lực của những học sinh có năng khiếu Chỉ có phân hoá dạy học mới có khả năng loại trừ tình trạng quá tải đối với học sinh Phát hiện và bù đắp lỗ hổng kiến thức, tạo động lực thúc đẩy học sinh học tập Chính vì vậy, việc dạy học theo nhóm đối tượng (phân hóa đối tượng học sinh)

sẽ giúp cho tất cả học sinh đều tích cực học tập Từ đó đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng của bài học, đồng thời phát triển năng lực học tập của từng học sinh

Đặc thù của dạy học phân hóa là dạy sao cho vừa sức với đối tượng: Học sinh năng khiếu dạy sao cho các em hứng thú, đam mê với việc học; đối với học sinh chậm tiến thì tạo động lực để các em vươn lên; bù đắp được chỗ hổng về kiến thức để lĩnh hội được kiến thức cơ bản Như vậy, dạy học phân hóa xuyên suốt và chi phối mọi phương pháp dạy học Một khi giáo viên thực hiện phương pháp đọc sáng tạo ở trên lớp thì phải phân hóa cho được các đối tượng học sinh, để áp dụng từng biện pháp đọc - hiểu văn bản ở những mức độ khác nhau

Ngoài kế hoạch dạy học, thông thường phân hóa để có những kế hoạch dạy học phù hợp, đưa học sinh chậm tiến đạt chuẩn và giúp các đối tượng đã đạt chuẩn hoặc năng khiếu phát triển ở mức cao hơn

Tuy nhiên phải thừa nhận rằng, thực tế hiện nay việc dạy các môn học nói chung và việc dạy học phân hóa theo đối tượng học sinh còn có rất nhiều hạn chế

và chưa đạt kết quả cao như mong muốn Giáo viên chưa thực sự chủ động, linh hoạt và sáng tạo trong đổi mới phương pháp Đôi lúc, đôi khi còn rập khuôn, máy

Trang 2

móc, lệ thuộc vào tài liệu hướng dẫn học Nhiều giáo viên còn gặp khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động dạy học và đánh giá học sinh Giáo viên chưa xây dựng được phương pháp dạy phù hợp với mục đích, nội dung của bài học đề ra Bên cạnh

đó, ý thức tự giác của học sinh chưa cao, còn ỉ lại, trong chờ vào cô giáo,vào bạn

bè, ý thức tự học còn hạn chế

Tất cả những vấn đề trên là sự trăn trở của bản thân Bởi vậy trong quá trình giảng dạy tôi đã không ngừng tìm tòi, học hỏi để tìm ra các biện pháp dạy học

mang lại hiệu quả tốt nhất Bản thân tôi đã chọn nội dung " Dạy học phân hóa đối tượng trong môn Tiếng Việt 4 theo mô hình trường học mới” để làm đề tài cho

sáng kiến kinh nghiệm của mình

1.2 Điểm mới của sáng kiến:

Dạy học phân hóa đối tượng - dạy theo tiến độ học tập của học sinh không phải là nội dung mới nhưng đổi mới hình thức, phương pháp tổ chức chắc rằng ở mỗi giáo viên lại có một sáng kiến, một giải pháp riêng Bản thân tôi đã trực tiếp giảng dạy, làm công tác chủ nhiệm lớp, được học tập kinh nghiệm của đồng chí đồng nghiệp, được trải nghiệm và thấy được sự đổi mới không ngừng về phương pháp dạy học, tôi rất đam mê, tâm huyết về nội dung này Trong phạm vi sáng kiến của mình, tôi mong muốn, mạnh dạn được trình bày một số biện pháp đã thực hiện

có hiệu quả ở lớp bản thân đã và đang giảng dạy và áp dụng tại đơn vị trong việc

dạy học phân hóa đối tượng trong môn Tiếng Việt 4 theo mô hình trường học mới.

Sáng kiến đã mở rộng và đi sâu nghiên cứu các phương pháp dạy học phân hóa đối tượng trong môn Tiếng việt 4 theo mô hình trường học mới với các quy trình khác nhau như: Đánh giá, phân loại trình độ, năng lực học tập của học sinh Xây dựng kế hoạch, nội dung và lựa chọn hình thức, phương pháp dạy học cho phù hợp với từng nhóm đối tượng hoặc từng đối tượng đặc biệt Tổ chức triển khai thực hiện Kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh, hoàn thiện Giúp giáo viên chủ động trong từng tiết dạy; giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách chủ động, tích cực, đặc biệt là học sinh học đúng năng lực, trình dộ của mình Sáng kiến hướng tới việc dạy học phát triển các năng lực cho học sinh, đặc biệt là năng lực Tiếng Việt

2 PHẦN NỘI DUNG 2.1 THỰC TRẠNG

2.1.1 Thuận lợi:

Bản thân tôi đã nhận thức đầy đủ việc đổi mới dạy học và dạy học theo quan điểm “Dạy học phân hóa” - dạy theo tiến độ học tập của học sinh là tất yếu khách quan, là việc làm cấp thiết

Việc quản lý chương trình dạy học ở trường được thực hiện nghiêm túc, có các biện pháp kiểm tra thường xuyên Hầu hết các giáo viên đều thực hiện đúng tiến độ, bám sát phân phối chương trình

Trang 3

Nhà trường luôn tạo điều kiện cho công tác dạy và học, giáo viên đầy đủ sách giáo khoa, sách hướng dẫn học và được học về sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại Đội ngũ có nhiều giáo viên yêu nghề, có năng lực sư phạm, có vốn từ phong phú

Ngay từ đầu năm học chuyên môn đã đề ra kế hoạch dạy học phù hợp với thực tế của nhà trường, tổ chức thực hiện kế hoạch tương đối hợp lý, khoa học Chú

ý coi trọng việc phân công giảng dạy cho giáo viên trên cơ sở năng lực, hoàn cảnh, nguyện vọng, phù hợp với nhiệm vụ chính trị của nhà trường Hàng năm đều tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên như: việc thực hiện chương trình, tiêu chuẩn đánh giá giờ lên lớp, đổi mới phương pháp dạy học Việc dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm sau tiết dạy, đánh giá kết quả bài dạy theo quan điểm phân hóa đã được tổ chức

Tổ chuyên môn đã phát huy hết vai trò trong việc quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên Dự giờ thống nhất nội dung bài giảng theo quan điểm phân hóa, xây dựng tiêu chí thi đua ngay từ đầu năm học

Ban đại diện cha mẹ học sinh đã tích cực phối hợp với nhau tạo sự gắn kết trong công tác giáo dục

2.1.2 Khó khăn:

Về phía giáo viên:

Trong dạy học phân hóa còn lúng túng, chưa bao quát hết học sinh Việc kiểm soát tiến độ học tập từng em, từng nhóm trong từng bài, từng hoạt động còn gặp khó khăn Bản thân đôi lúc còn bối rối, chưa tự tin trong việc thiết kế các tiết dạy theo kiểu phân hóa cho từng đối tượng học sinh Nếu quan tâm nhiều đến học sinh chậm tiến không có thời gian định hướng cho học sinh năng khiếu phát huy năng lực của bản thân vô tình tạo cho các em sự nhàm chán

Giờ học Tiếng Việt còn diễn ra theo tiến độ chưa đảm bảo Chưa chú trọng điều chỉnh một cách hợp lí nhất để phù hợp với đối tượng học sinh Giáo viên chưa thực sự chú trọng phát triển các năng lực, đặc biệt là năng lực Tiếng Việt cho học sinh

Nhiều tiết dạy, giáo viên chưa đủ khả năng tổ chức nhằm truyền tải đến học sinh những kiến thức sâu, rộng của từng bài học

Cách dạy của nhiều giáo viên trong môn Tiếng Việt còn đơn điệu, lệ thuộc một cách máy móc vào sách giáo viên, nhiều khi ít sáng tạo, chưa đổi mới phương pháp dạy học theo mô hình trường học mới, nhiều hoạt động còn nói nhiều, làm thay học sinh dẫn đến các em chiếm lĩnh kiến thức ít, vận dụng kiến thức vào bài chưa cao

Bên cạnh đó giáo viên sử dụng các hình thức dạy học chưa linh hoạt, giờ học còn khô khan chưa gây hứng thú cho học sinh Trên hết là việc dạy học theo đối

Trang 4

tượng học sinh chưa được rõ nét, kiến thức nào cũng dành cho tất cả học sinh nên gặp phải khó khăn trong quá trình tiếp nhận kiến thức ở các em.…

Việc ra đề kiểm khảo sát chưa thực sự đáp ứng đánh giá các mức độ nhận thức của học sinh

Về phía học sinh:

Mặc dù việc đổi mới phương pháp đã được chú trọng triển khai nhưng hiệu quả và kết quả đạt được sau mỗi tiết Tiếng Việt chưa cao Mỗi một chủ điểm, mỗi một bài học các em khắc sâu lại được rất ít nội dung Việc phân hóa đối tượng học sinh và vận dụng vào thực tiễn dạy học còn hạn chế và lúng túng

Học sinh ít hứng thú học môn Tiếng Việt Một số bài học còn trừu tượng, khó hiểu, ít gần gũi và quen thuộc với các em Học sinh trong giờ học còn trầm, chưa hăng say phát biểu xây dựng bài, nhiều em còn thụ động; một số em chưa thực sự chủ động trong học tập Điều này gây tâm lý mệt mỏi, ngại học môn Tiếng Việt Các em còn nhiều hạn chế về năng lực giao tiếp, thiếu mạnh dạn tự tin, còn rụt rè khi bày tỏ ý kiến

Một phần do học sinh có nhiều đối tượng khác nhau nên mức độ chú ý bài học cũng khác nhau

Về phía phụ huynh :

Một số bộ phận phụ huynh chưa quan tâm thích đáng đến việc học của con

em, chưa coi trọng sự tiến bộ của các em (dù là nhỏ nhất); nhiều phụ huynh vẫn còn tư tưởng so sánh sức học của con mình với bạn, mang nặng về thành tích

Xuất phát từ thực trạng đó tôi đã tìm nhiều biện pháp để nâng cao hiệu quả dạy học phân hóa đối tượng trong môn Tiếng Việt lớp 4 Qua các năm thực hiện, tôi đã gặt hái được những thành công đáng phấn khởi Trong khuôn khổ sáng kiến kinh nghiệm, tôi xin đưa ra một số biện pháp mà bản thân thực sự tâm đắc

2.2 MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HỌC PHÂN HÓA

2.2.1 Điều tra, nắm tình hình, phân hóa đối tượng học sinh.

Dạy học phân hóa là dựa vào đặc điểm riêng biệt trong học tập của học sinh

về phong cách học tập, năng lực học tập, nhu cầu, hứng thú, động cơ học tập, định hướng giá trị, đặc điểm văn hóa cá nhân Dựa vào đó để giáo viên lựa chọn mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, phương tiện… dạy học thích hợp với từng nhóm đối tượng

Xác định điều này, cho nên tôi đầu tư cho biện pháp đầu tiên là phân loại đối tượng, năng lực học sinh

Trước hết, tôi đã rà soát các năng lực thông qua biên bản bàn giao lớp chủ nhiệm cùng với các bài kiểm tra của học sinh trong năm học trước để phân hóa đối tượng

Khi nhận lớp, tôi đã khảo sát chất lượng và kết quả đó là:

Trang 5

Số

học sinh

đánh giá

thành Số

lượng

Tỉ lệ % Số

lượng

Tỉ lệ %

Song song với các việc làm trên, tôi đã thực hiện phân loại đặc điểm về phong cách học tập của học sinh Bởi lẽ tôi thiết nghĩ, giảng dạy dựa trên phong cách học tập chính là nhận định đúng khí chất của học sinh (hăng hái, bình thản, nóng nãy, ưu tư), phân loại đặc điểm trí tuệ nổi bật của học sinh gồm ngôn ngữ, logic - toán học, không gian, hình thể - động năng, âm nhạc, giao tiếp, nội tâm và

tự nhiên học

Dù biết chắc rằng xây dựng môi trường dạy học dựa vào phong cách học tập phát huy được thế mạnh của từng học sinh nhưng đây không phải là công việc dễ dàng Do đó tôi đã dùng các phiếu hỏi, bảng kiểm và cả sự quan sát, đánh giá việc học tập cũng như vui chơi, sinh hoạt của các em để phân loại được học sinh

Bên cạnh đó, tôi phân loại nhịp độ nhận thức trong học tập từng môn cụ thể của mỗi học sinh nhanh chậm khác nhau ở từng lĩnh vực trí tuệ

Khi được phân công giảng dạy, tôi có cơ hội gần các em, tôi đã phải ghi chú nhịp độ này ở từng học sinh, phân thành từng nhóm nhanh chậm khác nhau để có thực hiện quá trình dạy học cho vừa sức từng nhóm, tránh tình trạng những học sinh nhịp độ tiếp nhận nhanh phải chờ đợi, học sinh chậm cảm thấy giáo viên lướt nhanh vấn đề

Phân loại năng lực học tập từng môn của học sinh nói chung và môn Tiếng Việt nói riêng là cách phổ biến nhất trong rà soát đầu vào mà tôi đã và đang thực hiện Tôi chia lớp thành ba nhóm: giỏi, khá - trung bình - yếu kém (Không thông báo đến học sinh - đây là công cụ giúp tôi trong quá trình dạy học) Dựa vào kết quả phân loại này tôi mới đầu tư xây dựng mục tiêu chung và riêng cho lớp học, lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức (bồi dưỡng, phụ đạo) cho từng nhóm Không những thế tôi phải phân loại học sinh trên cơ sở đánh giá nhu cầu, hứng thú, động cơ học tập, thậm chí ở cả đặc điểm văn hóa, tôn giáo, môi trường sống…của học sinh

Việc phân hóa đối tượng đã góp phần giúp tôi thành công trong dạy học phân hóa đối tượng học sinh

2.2.2 Phân bậc nhiệm vụ trong thiết kế kế hoạch bài dạy

Trang 6

Phân bậc nhiệm vụ học tập đối với nội dung mang tính lí thuyết: Kĩ thuật cơ bản cho việc thiết kế này là chia nhỏ nội dung học tập ra thành nhiều nhiệm vụ Học sinh năng khiếu sẽ thực hiện nhiệm vụ khó hơn, nhiều nhiệm vụ hơn hoặc thực hiện không có sự hướng dẫn Học sinh chậm tiến sẽ thực hiện ít nhiệm vụ, đơn giản hơn hoặc được những chỉ dẫn, hỗ trợ nhiều hơn

Ví dụ: Một số điều chỉnh bổ sung để phân bậc nhiệm vụ trong thiết kế Kế hoạch dạy học:

Bài 8B: ƯỚC MƠ GIẢN DỊ (Tiết 1) Mục tiêu: Bổ sung:

Học sinh chậm tiến: Đọc đúng được bài văn “Đôi giày ba ta màu xanh”, ngắt nghỉ hơi đúng sau các dấu câu

Học sinh năng khiếu: Đọc diễn cảm dược một đoạn trong bài Ngắt nghỉ hơi đúng sau các dấu câu, giữa các cụm từ; nhấn giọng ở những từ ngữ gợi tả, gợi cảm

Các hoạt động dạy học:

Hoạt động cơ bản:

Hoạt động 1: ( Theo tài liệu )

Đánh giá:

Trả lời đúng nội dung tranh: Cậu bé đeo đôi giày và những người trong tranh đều rất vui vì: Cậu được tặng một món quà nên rất vui và mọi người cũng vui theo.( Học sinh toàn lớp)

Mở rộng đối với học sinh năng khiếu: Mọi người chứng kiến cảnh vui sướng khi cậu bé nghèo lang thang đã có được đôi giày mà mình ao ước bấy lâu.

Hoạt động 2: Luyện đọc ( Theo tài liệu )

Đánh giá:

Đọc to, rõ ràng, trôi chảy toàn bài, ngắt nghỉ đúng sau các dấu câu:

“Tôi tưởng tượng / nếu mang nó vào / chắc bước đi sẽ nhẹ và nhanh hơn, /… (Học sinh chậm tiến)

Nhấn giọng ở các từ miêu tả vẻ đẹp của đôi giày: đẹp làm sao, ôm sát chân (Đối với học sinh năng khiếu)

Đọc toàn bài với giọng chậm rãi, nhẹ nhàng…

Lắng nghe tích cực, sửa sai cho bạn.

Hoạt động 3: Tìm hiểu bài ( Theo tài liệu)

Đánh giá:

Tham gia tích cực, thảo luận cùng bạn để tìm ra các câu trả lời

Trả lời to, rõ ràng, lưu loát, mạnh dạn.

Đối với học sinh chậm tiến: trả lời đúng nội dung câu hỏi 1,3; học sinh năng khiếu trả lời đúng nội dung câu hỏi 2,4 và câu hỏi bổ sung.

Câu 1: Cổ giày ôm sát chân, thân giày làm bằng vải cứng, dáng thon thả

Trang 7

Câu 2: Chị thưởng cho Lái đôi giày ba ta màu xanh trong buổi đầu cậu đến lớp.

Câu 3: Đáp án d

Câu 4: Đáp án a

Câu hỏi bổ sung đối với học sinh năng khiếu:

Bài văn có nội dung gì?

Đánh giá:

Nêu đúng nội dung bài văn: Chị phụ trách Đội có tấm lòng nhân hậu, hiểu trẻ em nên đã vận động được cậu bé lang thang đi học, làm cậu rất xúc động, vui sướng vì được tặng đôi giày mơ ước trong buổi đầu đến lớp.

Hoạt động ứng dụng:

Câu 1: Đọc cho người thân nghe bài văn “ Đôi giày ba ta màu xanh” (Học sinh chậm tiến)

Câu 2: Trao đổi với người thân về ước mơ của nhân vật trong một truyện mà em thích (Học sinh năng khiếu)

Đánh giá:

Câu 1: Đọc đúng bài văn

Câu 2: Biết kể lại câu chuyện mình thích và nói về mơ ước của nhân vật vừa kể.

Hợp tác tích cực với người thân

Xây dựng kế hoạch dạy học cụ thể, dự kiến các hoạt động, các bài tập phù hợp với năng lực, điều kiện thực tế sẽ góp phần đổi mới phương pháp dạy học Việc làm này sẽ phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; hình thành

và phát triển khả năng tự học cho học sinh; đảm bảo tính phù hợp với đối tượng giáo dục và đặc điểm vùng, miền; đảm bảo tính trực quan; thực hiện dạy học tích hợp nhằm khơi dậy hứng thú học tập cho các em

2.2.3 Tổ chức dạy học phân hóa theo các năng lực:

Sự giống và khác nhau về trình độ phát triển nhân cách của mỗi cá thể học sinh đòi hỏi một quá trình dạy học thống nhất với những biện pháp phân hóa nội tại Nhiệm vụ của giáo viên là nghiên cứu tìm hiểu những mặt mạnh và yếu trong năng lực, trình độ phát triển của học sinh để có biện pháp cụ thể tác động đến đối tượng Có như vậy mới giúp cho tất cả học sinh đều tiếp thu được những kiến thức

và kĩ năng tối thiểu Đồng thời phát hiện và đào tạo nhân tài ngay từ trong lớp của mình

Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học Bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và

ý chí vươn lên

a) Tổ chức phân hoá dạy học theo năng lực chung.

Trang 8

Các năng lực chung mà tôi hướng tới để hình thành và phát triển ở các em đó

là nhóm năng lực làm chủ và phát triển bản thân (năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy, năng lực tự quản lí); nhóm năng lực về quan hệ xã hội (năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác) và nhóm năng lực công cụ (năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, năng lực sử dụng ngôn ngữ)

Tôi luôn xác định: hiệu quả giao tiếp phụ thuộc vào năng lực Tiếng Việt Vì thế muốn hình thành và phát triển năng lực giao tiếp tôi đã chú ý nhiều đến sự hình thành và phát triển năng lực Tiếng Việt Mặt khác, việc hình thành và phát triển năng lực Tiếng Việt không thể thực hiện được nếu đặt Tiếng Việt ngoài tư cách là phương tiện giao tiếp Nói cách khác, muốn hình thành và phát triển năng lực Tiếng Việt phải đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với năng lực giao tiếp

Việc tổ chức phân hoá dạy học theo năng lực chung có thể căn cứ vào kết quả học tập của năm học trước mà nhà trường phân học sinh thành các đối tượng có cùng sức học Trong môn Tiếng Việt, học sinh tiếp cận nhiều kiến thức, nhiều chủ điểm và nội dung mới nên sự phân hóa đòi hỏi phải được thể hiện rõ Tổ chức phân hoá dạy học theo năng lực chung kết hợp sử dụng các phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề, tình huống…nhằm mục đích giúp học sinh tiếp thu tốt các kiến thức Các phương pháp này có ưu điểm là tạo ra tình huống gợi vấn đề, điều khiển học sinh hoạt động tự đánh giá, tích cực chủ động và sáng tạo Để thu hút tất cả các đối tượng học sinh trong lớp tham gia tìm hiểu nội dung bài học

Tôi đã chú trọng rèn cho các em về cách nghe hiểu trong giao tiếp thông thường và các chủ đề quen thuộc; nói rõ ràng và mạch lạc, kể các câu chuyện ngắn, đơn giản; đọc lưu loát và đúng ngữ điệu, đọc hiểu bài đọc ngắn; viết được bài văn ngắn về các chủ đề quen thuộc, điền được thông tin vào các mẫu văn bản đơn giản

Không những thế, tôi luôn rèn cho các em về cách phát âm đúng các từ; hiểu những từ thông dụng và có số lượng từ vựng cần thiết cho giao tiếp hàng ngày; biết

sử dụng các loại câu giao tiếp chủ yếu như câu trần thuật, câu hỏi, câu mệnh lệnh, câu khẳng định, câu phủ định, các câu đơn, câu phức trong trường hợp cần thiết

b) Phân hoá dạy học theo năng lực riêng.

Việc tổ chức dạy học phân hóa theo năng lực riêng là sự tập hợp học sinh có cùng năng lực về một số phân môn

Nhóm cùng có năng lực về phân môn luyện từ và câu

Nhóm cùng có năng lực về phân môn tập làm văn

Nhóm cùng có năng lực về phân môn tập đọc, chính tả

Hiện nay chúng ta còn có khó khăn lớn là: thiếu công cụ, phương pháp khách quan để đánh giá chính xác năng lực của từng học sinh Vì vậy, khi tiến hành phân hóa dạy học theo đối tượng cần thực hiện hết sức thận trọng và dân chủ

Trang 9

Trong quá trình dạy học theo năng lực riêng của từng học sinh, từng nhóm học sinh, bản thân tôi đã tập trung vào việc dạy học theo tiến độ Việc dạy học theo tiến độ thường tập trung vào 4 bước:

Bước 1: Học sinh làm bài theo năng lực của từng cá nhân (Thể hiện theo 4 mức độ)

Bước 2: Sản phẩm bài làm của học sinh được lưu lại

Bước 3: Học sinh rèn luyện việc nhận dạng, áp dụng các kiến thức (100 % học sinh phải hoàn thành)

Bước 4: Tiếp tục làm các bài tập với mức độ khó dần lên phù hợp với khả năng

Tùy vào từng hoạt động, tôi có thể giao bài tập áp dụng cho cả lớp, cho từng

cá nhân, hoặc theo nhóm, theo cặp đôi, theo bàn, theo tổ học sinh

Ví dụ: Hoạt động 3 của Bài 34A: Tiếng cười là liều thuốc bổ (Tiết 2).

Phân môn luyện từ và câu: Mở rộng vốn từ: Lạc quan - Yêu đời Lớp tôi có 7 nhóm, trong mỗi nhóm tôi chia mỗi đối tượng làm hai câu Học sinh chậm tiến (gồm học sinh chậm tiến và cần cố gắng) làm câu a,b Học sinh năng khiếu (trong

đó có học sinh hoàn thành và hoàn thành tốt) làm câu c,d

Hoặc: Bài 15C - Quan sát đồ vật (Tiết 1) Ở hoạt động cơ bản 1, để học

sinh hiểu rõ cách quan sát đồ vật trước hết tôi phải chuẩn bị một số vật thật để học sinh quan sát rõ hơn, từ đó học sinh sẽ dễ dàng hơn khi làm bài miêu tả đồ vật Tiếp theo, tôi sử dụng hệ thống câu hỏi ngoài câu hỏi ở tài liệu hướng dẫn học để giúp các em hình dung kĩ hơn việc miêu tả một đồ vật như: Khi quan sát đồ vật cần chú

ý những gì? Để quan sát đồ vật tốt nhất chúng ta phải sử dụng những giác quan nào? Cuối cùng để giúp học sinh hiểu sâu sắc và ghi nhớ tốt hơn, đồng thời giúp bản thân có cơ sở để đánh giá học sinh hiểu được bao nhiêu phần trăm nội dung bài học, tôi cho từng đối tượng học sinh nói lên kết quả đạt được sau hoạt động Học sinh năng khiếu sẽ mô tả đồ vật một cách đa dạng hơn, phức tạp và sinh động hơn Còn với học sinh chậm tiến, chỉ yêu cầu các em nêu được đồ vật muốn miêu tả, các đặc điểm chi tiết bề ngoài của đồ vật đó và nói thêm một số đặc điểm riêng của đồ vặt đó so với các đồ vật khác

Ví dụ: Ở bài 25A - Bảo vệ lẽ phải (Tài liệu HDH Tiếng Việt Lớp 4 - Tập hai - Trang 76)

Trong hoạt động 7: Học sinh cả lớp làm việc theo yêu cầu của tài liệu: Sau khi đọc yêu cầu, với học sinh chậm tiến tôi yêu cầu các em trả lời được câu hỏi thứ nhất: Tìm những câu thuộc kiểu câu Ai là gì?

Cũng trong hoạt động này, đối với học sinh năng khiếu, sau khi các em đã hoàn thành yêu cầu trong tài liệu, các em sẽ chỉ thêm cho các bạn trong nhóm biết

Trang 10

xác định chủ ngữ trong mỗi câu vừa tìm được và thảo luận thêm chủ ngữ trong các câu trên có ý nghĩa gì?

Với cách làm này học sinh luôn cảm thấy thoải mái, không căng thẳng, tạo cho các em phát huy được năng lực học tập của chính bản thân mình

2.2.4 Thực hiện dạy học theo tiến độ trong giờ học nhằm phân hóa đối tượng học sinh.

Trong dạy học, tôi tuyệt đối không để học sinh làm bài xong đợi bạn để chữa bài

Nhóm trưởng bao quát để biết dừng lại ở từng thời điểm chữa bài trong nhóm

và kiểm soát được kết quả của các thành viên (2/3 số thành viên làm xong thì chữa bài; tất cả cùng chuyển sang làm bài khác đến lúc có bạn không tiếp tục làm đến bài khó hơn (Mức 3,4) sẽ quay lại bài trước để làm Không yêu cầu tất cả học sinh đều làm số lượng bài giống nhau

Để học sinh không ngồi chơi trong các hoạt động, khi hoạt động cá nhân xong, bạn bên cạnh chưa xong, học sinh có thể làm các bài tiếp theo hoặc giúp đỡ các bạn khác đến khi bạn bên cạnh làm xong, cùng trao đổi cặp đôi

Khi trao đổi cặp đôi xong, thấy cặp trong nhóm chưa xong, học sinh làm tiếp các bài tập tiếp theo đến khi các cặp trong nhóm chia sẻ xong, nhóm trưởng cho trao đổi các cặp trong nhóm

Trong tiết học, nếu học sinh làm nhanh hơn so với tiến độ chung cả lớp, tôi hướng dẫn để các em có thói quen tự các em đi lấy bài tập góc hoặc tài liệu tham khảo ở góc học tập môn học để làm tiếp

Bài tập góc có thể chia theo các mức độ khác nhau, bài tập dành cho học sinh giỏi, bài tập dùng cho học sinh khá (các mức độ khác nhau ghi ở các màu giấy khác nhau để học sinh phân biệt) Bài tập góc chủ yếu để dành cho cá nhân Nếu bài học

dễ, đa số học sinh hoàn thành sớm nội dung tiết học thì tôi giao thêm bài tập ở phần hoạt động thực hành hoặc thêm nội dung kiến thức cho tất cả lớp Đối với nội dung hoạt động ứng dụng và những bài giáo viên giao cho học sinh về nhà làm bài, giáo viên có thể giao cho hội đồng tự quản kiểm tra, chữa bài ở phần truy bài đầu giờ Trước khi vào tiết học đầu tiên, hội đồng tự quản báo cáo cô giáo, hạn chế việc kiểm tra bài tập trong tiết học (trừ những kiến thức có liên quan đến bài mới)

2.2.5 Kết hợp nhiều hình thức kiểm tra để đánh giá, chuẩn đoán, phân loại đối tượng học sinh theo trình độ.

Thứ nhất: Kết hợp kiểm tra định kì, kiểm tra thường xuyên và quan sát lớp

học đòi hỏi người giáo viên phải thận trọng khi đưa ra kết luận một học sinh nào đó thuộc nhóm trình độ nào Do vậy, cần phải kết hợp nhiều hình thức kiểm tra trong dạy học để có kết quả khách quan và chính xác Ngoài việc kiểm tra định kì và kiểm tra thường xuyên, tôi còn có sổ tay ghi chép kết quả quan sát, theo dõi hàng

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	160 KB