Phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên từ thực tiễn tỉnh quảng bình

Trong những năm gần đây, cùng với cả nước, tỉnh Quảng Bình đã và đang huy động toàn bộ sức mạnh hệ thống chính trị vào cuộc để triển khai và thực hiện tốt các luật của Quốc hội, Nghị địn

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác Giả Luận Văn

Trần Thị My Ly

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN 7

1.1 Khái niệm, mục đích, nguyên tắc, đặc điểm, vai trò của phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên 7 1.2 Các yếu tố cấu thành phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên 14 1.3 Điều kiện bảo đảm việc thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên 24

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN TẠI TỈNH QUẢNG BÌNH 28

2.1 Những yếu tố tác động đến công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên trên địa bàn tỉnh Quảng Bình 28 2.2 Tình hình phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên trên địa bàn tỉnh Quảng Bình 34 2.3 Đánh giá thực trạng phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên tại tỉnh Quảng Bình 47

CHƯƠNG 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG BÌNH 54

3.1 Quan điểm nâng cao chất lượng phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên tỉnh Quảng Bình 54 3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên tỉnh Quảng Bình 56

KẾT LUẬN 70 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

PBGDPL : Phổ biến, giáo dục pháp luật

HĐND : Hội đồng nhân dân

PHCTPBGDPL : Phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật UBND : Ủy ban nhân dân

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

PBGDPL luôn giữ vị trí quan trọng trong đời sống, là một bộ phận không thể tách rời với quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Trong việc thực hiện pháp luật, PBGDPL là giai đoạn đầu tiên, là công cụ để đưa pháp luật đến gần hơn với nhân dân Muốn pháp luật đi vào đời sống xã hội, ngoài yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ, tính thống nhất, khả thi, phù hợp của quy phạm pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật nghiêm minh, việc PBGDPL còn nhằm nâng cao hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật của mọi công dân, đặc là tầng lớp thanh niên

Thanh niên luôn có vai trò đặc biệt quan trọng, là nguồn lực trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Hiện nay, bên cạnh nhiều thanh niên có lý tưởng sống, ước mơ, hoài bão tốt đẹp, có trách nhiệm với gia đình và xã hội thì vẫn còn nhiều đối tượng còn thiếu bản lĩnh, đua đòi, ham thưởng thụ, để các thế lực thù địch, phản động lôi kéo, kích động làm ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh chính trị trên địa bàn, gây hoang mang trong quần chúng nhân dân

Ngoài ra, tác động tiêu cực của cơ chế thị trường khiến một bộ phận thanh niên có lối sống thực dụng, buông thả, bản lĩnh chính trị non kém, lập trường dao động, ngại tham gia các hoạt động có ích cho xã hội, thiếu tự tin Đáng quan tâm là những thông tin phản động, văn hóa đồi trụy ngày càng nhiều tác động tiêu cực đến tâm trạng, đạo đức, tư tưởng, lối sống của nhiều thanh niên khiến họ rơi vào các tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật Đặc biệt, trong thời gian qua, tình trạng vi phạm pháp luật trong thanh niên ngày càng gia tăng

Một trong những nguyên nhân của việc vi phạm pháp luật ở thanh niên

ngày càng gia tăng trước hết là do thiếu hiểu biết về pháp luật; vốn sống và hiểu biết xã hội của thanh niên còn hạn hẹp; khả năng tiếp thu thông tin nhanh nhưng ít chọc lọc, dễ bị lợi dung, lôi kéo Mặt khác, một số thanh niên thất nghiệp, khó khăn, chưa có việc làm; còn có quá trình hội nhập giao lưu kinh

tế - văn hóa - xã hội không ngừng được tăng cường những chưa có sự chuẩn

bị kỹ lưỡng về mọi mặt gây nên tác động xấu đến lối sống của một bộ phận thanh niên trong việc chấp hành pháp luật Những vấn đề nêu trên đang trở nên bức xúc, đòi hỏi sự quan tâm nhiều hơn nữa của các cấp, các ngành, mỗi gia đình và toàn xã hội trong nhiệm vụ PBGDPL cho thanh niên

Trong những năm gần đây, cùng với cả nước, tỉnh Quảng Bình đã và đang huy động toàn bộ sức mạnh hệ thống chính trị vào cuộc để triển khai và thực hiện tốt các luật của Quốc hội, Nghị định của Chính phủ, các đề án của Thủ tướng Chính phủ về tuyên truyền giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên Qua quá trình triển khai, bước đầu đã thu được những kết quả nhất định; các

cơ quan chuyên môn, các phòng, ban và các tổ chức chính trị - xã hội đã tích cực, chủ động triển khai một cách đồng bộ đã góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho thanh niên

Tuy nhiên, thực tế cho thấy ý thức pháp luật của một bộ phận thanh niên vẫn còn chưa cao, biểu hiện như: hiểu biết pháp luật còn hạn chế, thiếu sự tôn trọng pháp luật, còn có vi phạm pháp luật Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân trong đó có nguyên nhân từ phía phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên chưa đạt hiệu quả cao như mong muốn Vì vậy, để có thể đạt được những kết quả như mong muốn, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên cần nhận được sự quan tâm, đầu tư và tham gia tích cực, chủ động của toàn xã hội Những hoạt động phục vụ công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên cần được lên kế hoạch rõ ràng, và kết quả của công tác chính là ý thức, hành động theo pháp luật của thanh niên

Với những lý do trên, đề tài luận văn “Phổ biến, giáo dục pháp luật cho

thanh niên từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình” được chọn để nghiên cứu nhằm làm

rõ thêm cơ sở lý luận, thực tiễn cho việc hoàn thiện phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

PBGDPL là một vấn đề mang tính cấp thiết của nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay Đây là vấn đề có rất nhiều nhà khoa học quan tâm, nghiên cứu Hiện nay, rất nhiều công trình nghiên cứu ở cấp độ thạc sĩ, tiến sĩ, tạp chí đề

cập đến vấn đề PBGDPL

Trước hết là “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục pháp luật trong công cuộc đổi mới”, Đề tài khoa học cấp Bộ năm 1994, mã số 92-98-223-ĐT, của Viện Nghiên cứu Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp; tiếp theo là cuốn sách “Bàn về giáo dục pháp luật” của Trần Ngọc Đường và Dương Thanh Mai, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995 Cuốn sách này đã đưa ra khái niệm của giáo dục pháp luật, ngoài ra cũng nghiên cứu về đối tượng, vai trò, chủ thể, phương pháp giáo dục, làm rõ mục đích của việc giáo dục từ đó làm cơ sở cho các công trình nghiên cứu Bên cạnh đó là luận án tiến sĩ của Dương Thanh Mai (1996), “Công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật ở nước

ta - Thực trạng và giải pháp” Tác giả đã đi sâu phân tích công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật ở nước ta; đặc biệt là trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay, công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật giữ vị trí quan trọng trong đời sống xã hội, đây là khâu đầu tiên rất quan trọng trong hoạt động thực thi pháp luật, là cầu nối giữa hoạt động xây dựng pháp luật và thực thi pháp luật Luận văn thạc sĩ “Một số vấn

đề về giáo dục pháp luật trong giai đoạn hiện nay” năm 1997 của Hồ Quốc Dũng

Bài đăng trên tạp chí “Xã hội hóa công tác phổ biến giáo dục pháp luật trong tình hình mới” của Hồ Việt Hiệp, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số

9/2000; “Giáo dục pháp luật cho đồng bào người Chăm ở thành phố Ninh Thuận hiện nay” năm 2005 của Đinh Thị Hoa; “Giáo dục pháp luật góp phần nâng cao ý thức và nghĩa vụ tuân thủ pháp luật” của Tống Đức Thảo, tạp chí

Lý luận chính trị, số 10/2006 nghiên cứu vai trò tác động của giáo dục pháp luật đối với việc hình thành và nâng cao ý thức pháp luật cho các tầng lớp dân

cư đồng thời nêu những đặc điểm cơ bản của ý thức pháp luật; “Giáo dục pháp luật đối với cư dân nông thôn đồng bằng sông Cửu Long” năm 2008 của Nguyễn Tiến Hải; “Nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho công nhân tại các doanh nghiệp ở Thành phố Đồng Tháp giai đoạn hiện nay” năm 2012 của Nguyễn Thị Thu Ba; “ Phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình – thực trạng và giải pháp” năm 2013 của Dương Thị Thu Hiền; “Phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên ở đô thị - từ thực tiễn thành phố Hà Nội” năm 2016 của Trần Thị Bích Hạnh

Các công trình khoa học trên đã cho thấy nhiều tác giả nghiên cứu, tiếp cận và giải quyết những vấn đề liên quan đến PBGDPL dưới những góc độ khác nhau Do vậy, việc chọn đề tài nghiên cứu này mang cả ý nghĩa lý luận

và thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động PBGDPL đối với thanh niên nói chung và tại Quảng Bình nói riêng Để thực hiện luận văn, tác giả tiếp thu một cách có chọn lọc nghiên cứu của một số công trình khoa học liên quan đến đề tài Đây cũng là lý do để đề tài này được lựa chọn bởi không trùng lặp với các công trình liên quan được công bố

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở những vấn đề lý luận về phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên, đề tài đánh giá thực trạng phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên tại tỉnh Quảng Bình để từ đó có cơ sở đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích, làm rõ thêm cơ sở lý luận về phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên trên cơ sở hệ thống hóa quan điểm chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng và quy định của Nhà nước ta

- Phân tích thực trạng việc phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh tại tỉnh Quảng Bình trong những năm gần đây qua đó rút ra những hạn chế cần khắc phục và tìm ra những nguyên nhân hạn chế đó

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên Quảng Bình trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề lý luận và thực tiễn về phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên Quảng Bình

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

- Về không gian: Đề tài nghiên cứu phổ biến, giáo dục pháp luật cho

thanh niên tỉnh Quảng Bình

- Về thời gian: Luận văn nghiên cứu phổ biến, giáo dục pháp luật cho

thanh niên tỉnh Quảng Bình từ năm 2013 đến năm 2017

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Cơ sở lý luận của luận văn đó là dựa trên Chủ nghĩa Mác Lê-nin; tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chủ trương của Đảng và pháp luật của nhà nước Bên cạnh đó, các quan điểm của các tác giả cũng được kế thừa và phát huy

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu để làm sáng

tỏ, trong đó tập trung một số phương pháp sau: Phương pháp khảo cứu tài liệu, phương pháp phỏng vấn trực tiếp, phương pháp phân tích, tổng hợp…

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mục lục, mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, thì đề tài gồm ba chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về phổ biến, giáo dục pháp luật cho

thanh niên

Chương 2: Thực trạng phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên tại

tỉnh Quảng Bình

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao chất lượng phổ biến, giáo

dục pháp luật cho thanh niên từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC

PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN

1.1 Khái niệm, mục đích, nguyên tắc, đặc điểm, vai trò của phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

1.1.1 Khái niệm thanh niên

Việt Nam là một trong những quốc gia có dân số trẻ Thanh niên so với tổng dân số chiếm tỷ lệ cao, nếu như có thể giáo dục, bồi dưỡng, dạy dỗ tốt thì sẽ trở thành những người có ích cho Tổ quốc Hiện nay, nhiều tác giả đã đưa ra các khái niệm khác nhau về thanh niên tùy theo quan điểm của mỗi người, các góc độ để đánh giá Thanh niên là khái niệm dùng để chỉ một lớp người trong xã hội ở một độ tuổi xác định, đang phát triển về cả thể chất, tinh thần và tư duy, lý tưởng Thanh niên không phải là một giai cấp nhưng bị chi phối bởi những mối quan hệ giai cấp, quan hệ xã hội, lối sống của cộng đồng trong xã hội Bởi vậy, thanh niên đóng vai trò không nhỏ trong xã hội Thanh niên là nguồn nhân lực có vai trò to lớn trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, là một trong những yếu tố chủ chốt đối với tương lai của cả quốc gia, lực lượng này phải trải qua nhiều gian nan, vất vả về cả vật chất và tinh thần đóng góp một phần không nhỏ đối với vận mệnh đất nước Thanh niên là một thuật ngữ được sử dụng rộng rãi trong mọi mặt của đời sống hằng ngày cũng như trong các lĩnh vực khoa học, có nhiều quan niệm khác nhau về thanh niên

Dưới góc độ sinh học thì các nhà nghiên cứu coi thanh niên là một giai đoạn trong quá trình phát triển của cơ thể, vì trong giai đoạn này, về mặt thể lực, trí tuệ, sinh lý đều có sự thay đổi rõ rệt Thanh niên là độ tuổi sung sức nhất về thể chất

Thanh niên là giai đoạn chuyển từ ý thức, tư duy theo khuynh hướng lệ thuộc vào gia đình, nhà trường và xã hội, sang giai đoạn tự ý thức, nhận thức được về thái độ, hành vi, tư tưởng

Thanh niên dưới góc độ kinh tế học là nguồn nhân lực không thể thiếu trong đội ngũ lao động và sản xuất Bên cạnh đó, thanh niên cũng là bộ phận quan trọng cấu thành lực lượng sản xuất, sự năng động, nhạy bén, ham học hỏi, sáng tạo, gắn bó mật thiết với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xu thế hội nhập kinh tế quốc tế

Dưới góc độ luật học, Luật Thanh niên tại Điều 1 quy định “Thanh niên

là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi” [31, tr.1] Theo

quy định của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 thì phổ biến, giáo dục pháp luật là hoạt động truyền đạt thông tin, nội dung pháp luật Theo quan niệm quốc tế thì thanh niên là nhóm người từ 15 đến 24 tuổi

Như vậy, khái niệm thanh niên dùng để chỉ một lớp người trong xã hội với độ tuổi từ đủ 16 đến 30 tuổi, đang ở trong giai đoạn chuyển tiếp về nhận thức cũng như tư duy, là lực lượng có vai trò không thể thiếu đối với các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh trong đời sống xã hội

1.1.2 Khái niệm, mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Theo từ điển Tiếng Việt (NXB Đà Nẵng năm 1997) thì "Phổ biến là làm

cho đông đảo mọi người biết đến một vấn đề, một tri thức bằng cách truyền đạt trực tiếp hay thông qua hình thức nào đó” [41, tr 3]

Phổ biến pháp luật vừa mang ý nghĩa xã hội, vừa mang ý nghĩa nhân văn, pháp luật ban hành phải được phổ biến công khai đến tất cả các đối tượng mới đem lại hiệu quả cao Ngoài ra, phổ biến pháp luật còn mang tính tác nghiệp, truyền đạt nội dung pháp luật cho những đối tượng cụ thể để hiểu

rõ các quy định của pháp luật, từ đó thực hiện đúng pháp luật Trong thực

tiễn, thông qua các buổi tọa đàm, tập huấn, các cuộc hội thảo có lồng ghếp phổ biến pháp luật

Theo Từ điển từ và ngữ Hán – Việt "Giáo dục là quá trình hoạt động có

ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm bồi dưỡng cho con người những phẩm chất đạo đức và những tri thức cần thiết để người ta có khả năng tham gia mọi mặt của đời sống xã hội" [36, tr 3]

Theo Sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ Phổ biến giáo dục pháp luật thì: “Giáo

dục pháp luật là một khái niệm rộng bao gồm cả quá trình nâng cao tri thức pháp luật cho đối tượng và bằng nhiều cách (thuyết phục, nêu gương, ám thị ) hình thành tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng” [34, tr 7]

Phổ biến và giáo dục pháp luật đều nhằm nâng cao nhận thức của người dân, tuy nhiên, giáo dục pháp luật có nội dung rộng hơn, phương thức tiến hành chặt chẽ hơn, có đối tượng xác định

Khái niệm giáo dục pháp luật được các tác giả thống nhất trong các tài

liệu khoa học về pháp luật ở nước ta như sau: Giáo dục pháp luật là một hoạt

động có định hướng, có tổ chức, có chủ đích của chủ thể giáo dục thông qua các hình thức, phương pháp khác nhau tác động lên đối tượng giáo dục một cách có hệ thống nhằm hình thành ở họ một cách bền vững tri thức pháp lý, ý thức pháp luật, tình cảm, niềm tin và hành vi phù hợp với pháp luật hiện hành, xây dựng lối sống theo pháp luật

Từ những phân tích trên, có thể hiểu Phổ biến, giáo dục pháp luật theo

nghĩa rộng là công tác, lĩnh vực hoạt động, bao gồm tất cả các công đoạn

phục vụ cho việc thực hiện phổ biến giáo dục pháp luật, đó là xây dựng chương trình, kế hoạch phổ biến giáo dục pháp luật; triển khai chương trình,

kế hoạch phổ biến giáo dục pháp luật thông qua việc áp dụng các hình thức,

biện pháp phổ biến giáo dục pháp luật; hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết việc thực hiện chương trình, kế hoạch phổ biến giáo dục pháp luật

Nghĩa hẹp của Phổ biến, giáo dục pháp luật là: chuyển tải nội dung, ý nghĩa

của quy phạm pháp luật đến đối tượng cần tác động nhằm giúp họ hiểu và làm theo pháp luật, dần hình thành ở họ ý thức và tư duy pháp luật, có thái

độ, hành vi đúng pháp luật

* Mục đích của việc PBGDPL cho thanh niên

Mọi hình thức phổ biến, giáo dục một khi được áp dụng đều vì mục đích nâng cao ý thức, trách nhiệm của công dân Sống trong một xã hội có trật tự

kỷ cương, việc PBGDPL trang bị cho mỗi cá nhân không chỉ về tri thức chuyên môn mà còn bồi dưỡng tình cảm, thái độ, hành vi ứng xử Xác định mục đích PBGDPL có ý nghĩa về cả lý luận và thực tiễn

Trước hết, là nâng cao hiểu biết pháp luật cho thanh niên, đây được coi

là mục đích đầu tiên, không thể thiếu trong PBGDPL Thanh niên đa phần có

sự nhận thức về xã hội chưa nhiều, bên cạnh đó pháp luật không phải lúc nào cũng được mọi người biết đến, tìm hiểu, đồng tình ủng hộ và chấp hành nghiêm chỉnh Muốn pháp luật đi vào thực tiễn thì các quy định của pháp luật phải được dân biết đến, dân hiểu, có như vậy thì bản chất của pháp luật mới thể hiện rõ

Việc quan tâm, tìm hiểu, nắm bắt hay nghiên cứu về pháp luật của nhân dân đa số chỉ xuất phát từ nhu cầu phục vụ trực tiếp cho công việc, nhưng những đối tượng này số lượng chưa nhiều.Với trình độ dân trí còn chưa cao ở nước ta, đời sống của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn thì việc tiếp cận với pháp luật của đông đảo quần chúng nhân dân còn nhiều hạn chế PBGDPL chính là phương tiện truyền tải những nội dung, quy định, những đổi mới của pháp luật cho người dân biết, từ đó nắm bắt kịp thời và chấp hành nghiêm chỉnh, tiết kiệm thời gian và công sức cho việc tự tìm hiểu cũng như nâng cao hiểu biết pháp luật cho nhân dân

Hai là, PBGDPL hình thành lòng tin vào pháp luật của thanh niên Pháp

luật không thể có ý nghĩa thực tiễn khi nhân dân không tin tưởng vào những quy định được ban hành, chỉ khi họ tin tưởng, họ mới nghiêm chỉnh thực hiện Việc xây dựng pháp luật là để bảo vệ cho lợi ích của nhân dân, của cộng đồng, bảo đảm công bằng, dân chủ, văn minh Để tạo niềm tin cho người dân cần kết hợp nhiều yếu tố, trong đó PBGDPL là một trong những yếu tố đóng vai trò quan trọng nhằm giúp nhân dân hiểu biết pháp luật, quy trình áp dụng pháp luật, những khó khăn khi thực hiện pháp luật cũng như những ưu điểm, hạn chế trong việc xây dựng pháp luật Thiếu lòng tin đối với pháp luật có thể khiến hành vi của con người lệch khỏi chuẩn mực pháp luật, trong khi đó, pháp luật không phải lúc nào cũng thỏa mãn lợi ích của tất cả mọi người, vì vậy chính những hạn chế trong các quy định của pháp luật càng tạo nên sự cần thiết của PBGDPL để mọi người hiểu đúng pháp luật, đồng tình ủng hộ pháp luật Có như vậy mới tạo niềm tin đối với pháp luật của đông đảo quần chúng nhân dân trong xã hội

Ba là, hình thành ở đối tượng thái độ, cách cư xử, hành vi xử sự theo pháp

luật Tóm lại, mọi kết quả của PBGDPL đều phải được thể hiện ở hành vi ứng

xử của mỗi cá nhân, là nền tảng cơ bản hình thành nhân cách của con người

Bốn là, hình thành nên ý thức pháp luật cơ bản và bền chặt đối với toàn

dân PBGDPL bao gồm tuyên truyền các quy định của pháp luật đang có hiệu lực, ủng hộ các hành vi thực hiện đúng pháp luật, đồng thời lên án các hành vi sai trái, vi phạm pháp luật, tạo tâm lý đồng tình, ủng hộ trong nhân dân Cần thực hiện PBGDPL cho nhân dân thường xuyên, kịp thời, chặt chẽ, rộng rãi,

có như vậy mới nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của nhân dân Ngoài ra, PBGDPL nâng cao còn sự hiểu biết của con người đối với các quy định pháp luật, các hiện tượng pháp luật xảy ra trong đời sống hằng ngày, từ đó góp phần nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của nhân dân

Giữa các mục đích đều có quan hệ qua lại thống nhất chặt chẽ, tác động lẫn nhau Bởi vậy, thỏa mãn cả ba mục đích này thì PBGDPL sẽ đem lại hiệu quả cao, không chỉ là yếu tố tác động từ bên ngoài mà còn tác động đến tư duy, tư tưởng và trở thành nội tâm của mỗi người Đây là một trong những yêu cầu quan trọng mà PBGDPL nói chung và PBGDPL cho thanh thiếu niên nói riêng phải đáp ứng được

1.1.3 Đặc điểm của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Thứ nhất, PBGDPL cho thanh niên là PBGDPL cho tầng lớp trẻ, là

nguồn nhân lực tương lai của đất nước và phải đào tạo ở các bậc học khác nhau Do vậy, chủ thể PBGDPL cần dựa trên đặc trưng này để đưa ra phương pháp phổ biến, giáo dục phù hợp Đối với đối tượng là thanh niên thì có sự đa dạng về trình độ văn hóa, nghề nghiệp, độ tuổi, môi trường sống Điều này đòi hỏi nhu cầu thông tin, kiến thức pháp luật với mỗi đối tượng sẽ khác nhau Chính vì vậy, trong quá trình PBGDPL phải có sự sàng lọc, phân loại đối tượng để cung cấp những thông tin pháp luật phù hợp

Thứ hai, PBGDPL đối với thanh niên có mối liên hệ chặt chẽ với công

tác xây dựng, thực hiện pháp luật

Quá trình đưa pháp luật đến với đời sống không thể thiếu hoạt động PBGDPL, đây là cầu nối để chuyển tải pháp luật vào cuộc sống Không phải lúc nào pháp luật cũng được mọi người biết đến, ủng hộ hay chấp hành nghiêm chỉnh Bản chất của pháp luật là phản ánh ý chí, nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân dân nhưng nếu không được nhân dân biết đến thì cũng không có ý nghĩa thực tiễn Chính vì vậy, PBGDPL là phương tiện truyền tải những thông tin, những nội dung và quy định của pháp luật với thanh niên, giúp cho thanh niên hiểu biết, nắm bắt kịp thời, có hiệu quả Từ đó thanh niên có thể nhận thức đúng đắn để tránh vi phạm pháp luật, chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật bởi thanh niên là lứa tuổi đang phát triển, chưa có nhận thức chín chắn, dễ bị dụ dỗ, lôi kéo vào con đường phạm pháp

Thứ ba, PBGDPL đối với thanh niên đòi hỏi phải sử dụng các phương

pháp, hình thức phù hợp với trình độ dân trí, văn hóa, sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc điểm về nhận thức, tư duy, lối sống, của thanh niên

Hiện nay, với môi trường sống năng động, khoa học công nghệ phát triển thì chủ thể PBGDPL cho thanh niên cần rèn luyện họ trở thành những con người phát triển toàn diện về mọi mặt, có kiến thức về pháp luật và tinh thần trách nhiệm đối với xã hội Bên cạnh những phương pháp truyền thống thì cần tăng cường áp dụng những phương pháp hiện đại, có sử dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả, dễ tiếp thu, tác động nhanh vào nhận thức của thanh niên

1.1.4 Vai trò của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

V.I Lê – nin đã nhấn mạnh: “ Luật là biện pháp chính trị, là chính trị” Phổ biến, giáo dục pháp luật là công tác quan trọng, ảnh hưởng đến hoạt động của các tổ chức, cá nhân, đây là trách nhiệm của Đảng và toàn dân, đòi hỏi có

sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức; là một trong những mắt xích không thể thiếu để mọi người đều ý thức, hành động, cư xử theo pháp luật, theo đường lối của Đảng Muốn pháp luật được chuyển tải, thấm nhuần vào đời sống nhân dân thì cân PBGDPL Hoạt động PBGDPL góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước, quản lý xã hội bằng pháp luật Nhiệm vụ xây dựng pháp luật và đưa pháp luật vào đời sống phải được thực hiện song song

Thứ nhất, PBGDPL giúp hình thành ý thức pháp luật và đạo đức cho thanh

niên, tăng cường sự hiểu biết pháp luật Các quy phạm pháp luật được xây dựng dựa trên nền tảng các nguyên tắc đạo đức Do vậy mà pháp luật bảo vệ và phát triển đạo đức Giáo dục đạo đức tạo những tiền đề căn bản để xây dựng sự tôn trọng đối với pháp luật ở công dân, ngược lại, giáo dục pháp luật tạo ra khả năng thiết lập trong đời sống thực tiễn thường ngày những nguyên tắc đạo đức

PBGDPL đối với thanh niên giúp cho thanh niên có tri thức pháp lý, tình cảm pháp luật đúng đắn và hành vi hợp pháp, tạo tiền đề cho việc sử dụng

quyền lực nhà nước, tăng cường pháp chế, phát huy dân chủ và quyền tự do của mỗi người; phòng ngừa có hiệu quả các hành vi vi phạm pháp luật của thanh niên PBGDPL cho thanh niên góp phần nâng cao ý thức pháp luật, văn hoá pháp lý của thanh niên

PBGDPL cho thanh niên nhằm xây dựng cho thanh niên tư duy về pháp luật, tin vào pháp luật, ý thức được việc sống và làm theo pháp luật, hiểu biết sâu sắc hơn các sự kiện pháp luật trong đời sống

Thứ hai, PBGDPL cho thanh niên góp phần nâng cao hiệu quả quản lý

nhà nước, quản lý xã hội

Đây là vai trò hết sức quan trọng của PBGDPL cho thanh niên Pháp luật

là công cụ để quản lý nhà nước, quản lý xã hội Một khi thanh niên đã tin vào pháp luật, sống và làm việc theo pháp luật, thì việc quản lý nhà nước sẽ dễ dàng hơn, phát huy tối đa hiệu quả của mỗi cơ quan, tổ chức thực thi pháp luật và quyền tự do, dân chủ của mỗi cá nhân

Có thể nói, PBGDPL với nhiều kiểu tác động khác nhau nhằm nâng cao trình độ nhận thức về pháp luật, tư duy và lý tưởng pháp lý của toàn thể quần chúng nhân dân Bên cạnh đó, PBGDPL là nền tảng cho việc quản lý xã hội của bộ máy nhà nước, bài trừ những hành vi vi phạm, chống phá xã hội chủ nghĩa

1.2 Các yếu tố cấu thành phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

1.2.1 Chủ thể của phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Trong khoa học pháp lý, chủ thể PBGDPL là những cá nhân, tổ chức theo chức năng, nhiệm vụ hay trách nhiệm xã hội đã tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào hoạt động PBGDPL nhằm thực hiện các mục đích của giáo dục pháp luật

Khoản 1 Điều 3 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 quy định

“Phổ biến, giáo dục pháp luật là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị,

trong đó Nhà nước giữ vai trò nòng cốt” [29, tr 1] Trong giai đoạn hiện nay,

PBGDPL cho thanh niên là trách nhiệm của các cấp bộ Đảng, của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, các đoàn thể quần chúng, của mỗi cá nhân Tuy nhiên, căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm pháp lý của các tổ chức, cá nhân làm công tác PBGDPL, chủ thể giáo dục pháp luật thường được chia thành hai loại là chủ thể chuyên nghiệp và chủ thể không chuyên nghiệp

Chủ thể chuyên nghiệp là loại chủ thể quan trọng và chủ yếu, là những người có chức năng, nhiệm vụ hay trách nhiệm pháp lý chủ yếu, trực tiếp và thường xuyên thực hiện công tác giáo dục pháp luật Chủ thể chuyên nghiệp bao gồm các tổ chức và cá nhân như: các Hội đồng PHCTPBGDPL; các trung tâm tư vấn pháp luật; trung tâm trợ giúp pháp lý; các bộ phận chuyên trách công tác phổ biến giáo dục pháp luật thuộc ngành Tư pháp; các báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật ở các cơ quan Đảng, các cơ quan Nhà nước, các

tổ chức chính trị - xã hội, các đoàn thể quần chúng, tổ chức kinh tế… các giảng viên pháp luật, giáo viên giáo dục công dân; các phóng viên, biên tập viên chuyên trang, chuyên mục pháp luật ở các cơ quan Báo - Đài - Tạp chí… Chủ thể giáo dục pháp luật không chuyên nghiệp thường là những cá nhân, tổ chức kiêm nhiệm, đảm nhận nhiệm vụ chính là chuyên môn nghiệp vụ của họ, PBGDPL chỉ là lồng ghép vào các hoạt động phục vụ công việc chính của họ, chủ thể này rất đa dạng Bên cạnh đó, có sự tác động qua lại lẫn nhau giữa con người với con người, khi người này thực hiện tốt pháp luật, có ý thức chấp hành các quy định của pháp luật dẫn đến ảnh hưởng đến những người xung quanh cũng học tập và làm theo pháp luật Riêng đối với đối tượng thanh niên thì Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh có vai trò nòng cốt trong hoạt động PBGDPL

* Chủ thể của phổ biến, giáo dục pháp luật cần có các điều kiện sau: Một là, có kiến thức pháp luật Đây là yêu cầu cần có đầu tiên của chủ thể

PBGDPL Bởi vì muốn PBGDPL hay chấp hành pháp luật, vận dụng pháp luật thì trước hết đều phải có hiểu biết pháp luật

Hai là, tâm huyết, tận tụy với công tác PBGDPL Người làm công tác

PBGDPL cần phải nhiệt tình, tâm huyết, tận tuỵ với công việc, phải luôn phấn khởi phục vụ cho mọi , không quản ngại khó khăn khi gặp những vấn đề mới, những văn bản pháp luật mới Bản thân họ luôn không ngừng học tập, phấn đấu vươn lên để hoàn thành công việc được giao

Ba là, có khả năng hoà đồng và giao tiếp PBGDPL mang tính chất hai

chiều, chủ thể không chỉ truyền đạt thông tin và giải thích pháp luật mà còn

có sự phản hồi của đối tượng được phổ biến Chính sự qua lại giữa chủ thể và đối tượng đòi hỏi người làm công tác PBGDPL phải có khả năng hòa đồng và giao tiếp tốt

Bốn là, biết tích luỹ tư liệu, kiến thức Các quy định của pháp luật thì

thường xuyên thay đổi mà hoạt động PBGDPL vừa mang tính thời sự, vừa mang tính lâu dài Chủ thể làm công tác PBGDPL cần phải tích luỹ các kiến thức pháp lý, pháp luật hiện hành, đường lối chính sách của Đảng, kiến thức chuyên ngành cũng như kiến thức xã hội, kinh nghiệm thực tiễn ở Việt Nam

và nước ngoài thì mới đạt được hiểu quả cao

1.2.2 Đối tượng của phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Đối tượng của PBGDPL là mỗi cá nhân hoặc các nhóm người chịu tác động bởi các cá nhân, cơ quan, tổ chức thực hiện PBGDPL thông qua các phương thức khác nhau nhằm đạt được mục tiêu đề ra Đối tượng của PBGDPL bao gồm:

Đầu tiên là cán bộ, công chức, viên chức Nhà nước Loại đối tượng này

rất quan trọng bởi họ trực tiếp nắm giữ và thực thi các chức năng, nhiệm vụ của bộ máy nhà nước, họ thường xuyên tiếp xúc với nhân dân.Vì vậy, họ vừa

là đối tượng cần được trang bị đầy đủ kiến thức về pháp luật, đồng thời họ cũng là chủ thể giáo dục pháp luật với đối tượng giáo dục là nhân dân

Hai là học sinh, sinh viên Đối tượng này cần được đặc biệt quan tâm,

rèn luyện, hình thành ý thức pháp luật và phát triển toàn diện bởi đây là lớp trẻ, là những người chủ tương lai của đất nước

Ba là thanh niên là người lao động như công nhân, thợ thủ công hoặc

người đang có nhu cầu tìm kiếm việc làm Lực lượng này cần được giáo dục

để nhận thức được trách nhiệm, nhiệm vụ và quyền lợi của mình Đây là lực lượng đông đảo thuộc nhiều tầng lớp, ngành nghề khác nhau, về trình độ hiểu biết pháp luật cũng rất khác nhau, do đó khi tiến hành PBGDPL phải chú ý tới các đặc điểm riêng để chọn phương thức và nội dung phù hợp

Bốn là, thanh niên có những hành vi sai phạm, phạm pháp đã chấp hành

xong hình phạt hoặc đang được cải tạo, đang ở trại giáo Nhóm đối tượng này cực kỳ nhạy cảm, cần được quan tâm, giáo dục để có thể trở lại với xã hội, có thể sống và làm việc như mọi công dân khác

1.2.3 Yêu cầu đối với việc PBGDPL cho thanh niên

1.2.3.1 Đề cao tính Đảng trong phổ biến, giáo dục pháp luật

Đường lối, chủ trương của Đảng được cụ thể hóa thông qua các quy định của pháp luật Do vậy, PBGDPL cũng chính là việc phổ biến, giáo dục đường lối, chính sách của Đảng Việc thực hiện pháp luật đúng hay không đúng đều

có ảnh hưởng nhất định đến Nhà nước, đến vai trò lãnh đạo của Đảng Pháp luật phải được chấp hành nghiêm chỉnh thì uy tín lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và nhân dân mới được giữ vững Bởi vậy, một trong những nguyên tắc PBGDPL là đề cao tính Đảng Không đề cao tính Đảng sẽ rơi vào chủ quan duy ý chí, phiến diện bởi đường lối, chính sách của Đảng bao giờ cũng phản ánh quy luật khách quan của quá trình vận động xã hội Mặt khác, các quan hệ xã hội luôn biến đổi không ngừng, cho nên phải lấy đường lối, chính

sách của Đảng làm kim chỉ nam cho các hoạt động thực hiện pháp luật, áp dụng pháp luật, PBGDPL

Muốn đề cao tính Đảng cần hiểu biết đầy đủ đường lối, chính sách của Đảng đối với từng vấn đề, nhiệm vụ trong công cuộc xây dựng kinh tế, văn hóa, xã hội Pháp luật hay đường lối, chính sách của Đảng luôn phải được sửa đổi, bổ sung Vì thế, PBGDPL, tuyên truyền đường lối của Đảng phải luôn bắt nhịp với những thay đổi trong đời sống của nhân dân

PBGDPL cần được truyền đạt một cách khoa học, chuẩn xác.Bởi giáo dục không chỉ thông tin cho người nghe về pháp luật mà còn phải giải thích các văn bản luật và việc giải thích phải bảo đảm tính khoa học Đầu tiên, giảng viên hay giáo viên phải có trình độ pháp lý để hiểu rõ nội dung và ý nghĩa của quy phạm pháp luật Hai là việc giải thích pháp luật còn phải đặt trong bối cảnh điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội, thấy được mối liên hệ giữa các văn bản pháp luật với các điều luật với nhau

1.2.3.2 Bảo đảm tính khoa học, chuẩn xác, chuyển tải đúng nội dung văn bản

Nội dung được phổ biến, giáo dục là pháp luật, là những quy tắc xử sự được Nhà nước ban hành, có cấu trúc chặt chẽ từ câu chữ tới nội dung và hình thức Do đó phải bảo đảm tính truyền đạt câu từ chặt chẽ, ngôn ngữ chính xác, đúng tinh thần của văn bản

PBGDPL không chỉ thông tin, truyền đạt lại nội dung cho của các văn bản pháp luật và những điều luật mới được ban hành mà còn phải giải thích về các văn bản đó Tính khoa học trong giải thích pháp luật trước hết đòi hỏi có trình độ pháp lý, chẳng hạn hiểu rõ thành phần của quy phạm pháp luật để hiểu được quy phạm, hiểu nội dung quan hệ pháp luật để phân biệt rõ quyền

và nghĩa vụ của các chủ thể, từ đó nêu lên được ý nghĩa của quy phạm trong

việc điều chỉnh những quan hệ xã hội Tính khoa học là khi giải thích một văn bản pháp luật hay một điều luật cần đặt nó trong bối cảnh ban hành, những điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội Ngoài ra còn phải thấy được mối liên hệ giữa các văn bản pháp luật và các điều luật với nhau và bảo đảm tính lôgíc, tính chặt chẽ của các văn bản pháp luật, các điều luật

1.2.3.3 Bảo đảm tính đại chúng

Tính đại chúng là phù hợp với đối tượng, dễ hiểu, dễ ápdụng PBGDPL phải xuất phát từ đối tượng được phổ biến và phải phù hợp với trình độ văn hoá, giới tính, nghề nghiệp, lứa tuổi, và sử dụng ngôn ngữ thông dụng, đơn giản, ngắn gọn

1.2.3.4 Lựa chọn được hình thức phù hợp

Mỗi đối tượng cần một hình thức PBGDPL khác nhau nên khi PBGDPL phải xuất phát từ đối tượng để lựa chọn hình thức phù hợp Ngoài ra, hình thức đó còn phải phù hợp với từng địa phương, điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội nhất định

Tóm lại, khi tiến hành PBGDPL cần chọn một hình thức bảo đảm yêu cầu, phù hợp với đối tượng được phổ biến hoặc kết hợp đan xen các hình thức

để nâng cao hiệu quả

1.2.3.4 Đối với đối tượng tiếp nhận phổ biến, giáo dục pháp luật

Về kiến thức, các cá nhân tiếp nhận PBGDPL cần được bồi dưỡng về mọi mặt Đối với thanh niên là học sinh, sinh viên thì cần lồng ghép vào chương trình giảng dạy tại nhà trường Thanh niên là những người lao động thì việc PBGDPL được thực hiện tại cơ quan, tổ chức ngay cả trong công việc chuyên môn Thanh niên chưa có việc làm thì việc PBGDPL được thực hiện tại nơi cư trú, sinh sống

Các đối tượng được PBGDPL cần nghiêm túc học tập, tìm hiểu, áp dụng vào thực tiễn những kiến thức pháp luật đã học tập và tìm hiểu được trong hành vi, suy nghĩ, ứng xử với xã hội

1.2.4 Nội dung của phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Nội dung của PBGDPL là yếu tố quan trọng, xác định đúng nội dung là việc cần thiết để PBGDPL có hiệu quả Theo quy định tại Điều 10 của Luật phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 thì việc tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật tập trung vào các nội dung sau:

- Quy định của Hiến pháp và văn bản quy phạm pháp luật, trọng tâm là các quy định của pháp luật về dân sự, hình sự, hành chính, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường, lao động, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, giao thông, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan Nhà nước, cán bộ, công chức, các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành

- Những văn bản mà nước ta đã ký, thỏa thuận với các quốc gia, khu vực, các tổ chức trên thế giới

- Ý thức, hành động theo pháp luật, bảo vệ quyền lợi của bản thân và mọi người

- Nắm được chức năng, nhiệm vụ của bộ máy nhà nước

- Các quy định, trình tự, thủ tục liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của chính quyền cơ sở;

- Các trình tự, thủ tục pháp lý để bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp và thực hiện các nghĩa vụ của công dân, đặc biệt là các trình tự, thủ tục liên quan đến giải quyết khiếu nại, tố cáo; quy chế tiếp công dân; quy chế dân chủ cơ sở;

- Cập nhật những thông tin pháp luật mới ban hành, đặc biệt là những thông tin pháp luật liên quan trực tiếp và mật thiết đến hoạt động của chính quyền cấp cơ sở, các văn bản quy phạm pháp luật của địaphương

- Theo dõi những chính sách pháp luật được áp dụng tại địa phương Ngoài ra, đặc biệt đối với thanh niên tỉnh Quảng Bình, những kiến thức pháp luật về lao động; hôn nhân gia đình; phòng, chống tệ nạn xã hội; giới

tính cần được chú trọng bởi đặc thù của thanh niên ở nông thôn chính là kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, không có công ăn việc làm, nên việc hiểu biết những loại văn bản pháp luật trên để phục vụ trực tiếp cho đời sống còn hạn chế

PBGDPL đối với thanh niên giúp họ hiểu rõ được nội dung, nắm được bản chất của các quy định pháp luật, vai trò, sự cần thiết của pháp luật trong đời sống xã hội Từ đó, thanh niên ý thức được trách nhiệm của bản thân, vận dụng một cách linh hoạt, chủ động, sáng tạo các quy quy phạm pháp luật vào cách ứng xử, giao tiếp, quá trình làm việc

1.2.5 Hình thức và phương pháp của phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Hình thức phổ biến, giáo dục là yếu tố cực kỳ quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đạt được của công tác Theo các tác giả Trần Ngọc

Đường, Dương Thị Thanh Mai thì “ Hình thức giáo dục pháp luật là các dạng

hoạt động cụ thể để tổ chức quá trình giáo dục pháp luật, để thể hiện nội dung giáo dục pháp luật”

Điều 11 của Luật phổ biến, giáo dục năm 2012 đã quy định rất cụ thể về hình thức PBGDPL nói chung, và với thanh niên nói riêng:

- Công khai trên các mặt báo

Văn phòng Chủ tịch nước chủ trì phối hợp với Văn phòng Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo tổ chức họp báo và ra thông cáo báo chí về luật, pháp lệnh, nghị quyết chứa đựng quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban thường

vụ Quốc hội sau khi Chủ tịch nước ký lệnh công bố

Hằng tháng, Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Văn phòng Chính phủ và

cơ quan chủ trì soạn thảo ra thông cáo báo chí về văn bản quy phạm pháp luật

do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành

Nội dung của thông cáo báo chí nêu rõ sự cần thiết, mục đích ban hành

và nội dung chủ yếu của văn bản quy phạm pháp luật

- Phổ biến pháp luật thông qua các hoạt động tập thể, các giờ sinh hoạt; cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật gắn với thanh niên như luật Thanh niên, Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em

- Thông qua phát thanh, phát sóng, internet, tranh ảnh tuyên truyền, cổ động, trang thông tin của từng cơ quan, tổ chức

- Tổ chức thi tìm hiểu pháp luật thông qua các hình thức như: đố vui, rung chuông vàng, thi hùng biện, thi tiểu phẩm, thi diễn kịch

- Thông qua các phiên tòa xét xử, công tác hòa giải khi xảy ra xích mích

- Tổ chức sinh hoạt, biểu diễn văn nghệ trên cơ sở chủ đề về pháp luật

- Lồng ghép vào chương trình giảng dạy tại nhà trường Đưa giáo dục pháp luật và bộ môn Giáo dục công dân ở các trường phổ thông, đối với các trường đại học, cao đẳng thì các môn pháp luật chung cho tất cả sinh viên

và các môn cho sinh viên chuyên ngành, ngoài ra có thể tổ chức các hoạt động ngoại khóa Hình thức này là hình thức thường được áp dụng

- Ngoài ra còn có nhiều hình thức khác, mỗi hình thức đều có ưu nhược điểm riêng, đối tượng áp dụng phù hợp

Phương pháp PBGDPL là hệ thống các cách thức sử dụng để tiến hành hoạt động giáo dục pháp luật; là hệ thống những cách thứctuyên truyền, tác động của chủ thể giáo dục lên đối tượng nhằm hình thành ở thanh niên ý thức chấp hành pháp luật, xử lý hiệu quả các tình huống pháp luật nảy sinh trong đời sống xã hội

Theo quan điểm của các nhà luật học, phương pháp PBGDPL đối với thanh niên bao gồm phương pháp thuyết trình, phương pháp nêu vấn đề, phương pháp đóng vai, phương pháp thảo luận, Tuy nhiên dưới góc độ khoa học giáo dục thì các nhà giáo dục học cho rằng phương pháp PBGDPLbao gồm nhóm phương pháp thuyết phục, nhóm phương pháp tổ chức hoạt động, nhóm phương pháp kích thích và điều chỉnh hành vi Tóm lại, người làm công tác phổ biến, giáo

dục thường sử dụng hai phương pháp cơ bản là phương pháp truyền thống và phương pháp hiện đại

Phương pháp truyền thống là phương pháp sử dụng các công cụ, phương tiện lâu đời như: thuyết trình, giảng dạy pháp luật; nói chuyện, tọa đàm pháp luật… Phương pháp hiện đại là phương pháp có sử dụng kết hợp các thiết bị kỹ thuật, công nghệ hiện đại như máy tính, máy quay phim…để chủ thể PBGDPL có thể dễ dàng thực hiện các phương pháp mô hình hóa, trực quan hóa gắn với các tình huống quan sát thực tế

Khi sử dụng các phương pháp PBGDPL cho thanh niên cần kết hợp được lý luận với thực tiễn thi hành pháp luật PBGDPL đối với thanh nhiên nên bao gồm những phương pháp như sau: phương pháp thuyết phục, phương pháp thông tin pháp luật, phương pháp tuyên truyền, giải thích pháp luật, phương pháp giảng dạy pháp luật trong nhà trường, phương pháp nói chuyện, trao đổi về pháp luật; hệ thống phương pháp tổ chức hoạt động nhằm hình thành kỹ năng, kỹ xảo, hành vi và thói quen thực hiện pháp luật; hệ thống phương pháp kích thích hoạt động và điều chỉnh hành vi

Phương pháp thuyết phục tác động vào nhận thức, tư duy, tình cảm của

thanh niên để hình thành ý thức và thái độ pháp luật đúng đắn, phù hợp với các chuẩn mực pháp luật Chủ thể phải dùng lý lẽ chuẩn xác, dẫn chứng sinh động, thiết thực trong thực tế để cho thanh niên nắm được, từ đó chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật

Phương pháp thông tin pháp luật là phương pháp sử dụng phương tiện

truyền thông như báo, tạp chí chuyên ngành pháp luật, truyền hình, truyền thanh, các loại hình nghệ thuật như phim, ảnh để chuyển tải nhữngkiến thức pháp luật

Phương pháp tuyên truyền, giải thích pháp luật thường được sử dụng

chủ yếu khi một văn bản pháp luật mới được ban hành

Phương pháp giảng dạy pháp luật trong nhà trường là việc giáo viên sử

dụng các phương pháp thuyết trình, phương pháp đàm thoại, phương pháp nêu vấn đề, phương pháp thảo luận nhóm và thông qua các giờ ngoại khóa sinh hoạt để tổ chức các hoạt động PBGDPL

Phương pháp nói chuyện, trao đổi về pháp luật là việc các đối tượng

giáo dục pháp luật thảo luận, trao đổi về một sự kiện, hiện tượng, tình huống pháp lý trong thực tiễn xã hội

Phương pháp tổ chức hoạt động là luyện tập cho thanh niên thực hiện

một cách đều đặn, có hệ thống các hành động nhất định nằm biến chúng thành thói quen, thuộc tính của nhân cách và rèn luyện bằng việc tham gia các hoạt động khác nhau, xâm nhập vào các tình huống thực tiễn để giải quyết vấn đê, xây dựng các kỹ năng sống

Nhóm các phương pháp kích thích hoạt động và điều chỉnh hành vi là việc tác động vào nhận thức, tình cảm của học sinh, sinh viên nhằm tạo ra tâm

lý tin tưởngcho các em khi tham gia vào các hoạt động PBGDPL đồng thời giúp họ nhận ra những thiếu sót, sai phạm của mình để tự giác sửa chữa, khắc phục Phương pháp này bao gồm khen thưởng, xử phạt, thi đua nhằm thúc đẩy mỗi cá nhân học sinh tham gia một cách tích cực vào những công việc có ích cho xã hội và điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp

Nhìn chung, phương pháp PBGDPL rất đa dạng Mỗi phương pháp đều có chức năng, ưu điểm riêng, vì vậy, với từng hoàn cảnh và đối tượng cụ thể cần lựa chọn các phương pháp khác nhau hoặc kết hợp giữa chúng bởi các phương pháp đều có mối liên hệ chặt chẽ, hỗ trợ cho nhau

1.3 Điều kiện bảo đảm việc thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Hoạt động PBGDPL thường xuyên chịu sự tác động, ảnh hưởng của nhiều yếu tố Trong đó, việc bảo đảm pháp lý, về tổ chức, cán bộ, cơ sở vật

chất và phương tiện cho công tác PBGDPL; cũng như bảo đảm kinh phí PBGDPL là các yếu tố tác động, chi phối mạnh mẽ đến PBGDPL

1.3.1 Điều kiện bảo đảm về pháp lý cho phổ biến, giáo dục pháp luật

Mọi hoạt động trong xã hội diễn ra đều chịu sự điều chỉnh của hệ thống pháp luật Giáo dục nói chung và giáo dục pháp luật nói riêng cũng được thực hiện dưới sự bảo đảm của pháp luật Nhà nước ta đã hình thanh cơ chế đồng

bộ, thống nhất, điều chỉnh toàn diện về công tác PBGDPL; trong đó xác định

cụ thể trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức, xây dựng nguồn lực, và các điều kiện bảo đảm hoạt động

Các thể chế giáo dục pháp luật cho thanh niên vừa đề ra những yêu cầu

để các chủ thể giáo dục và đối tượng giáo dục tuân thủ, vừa đề ra chế tài đối với hành vi vi phạm Các quy định này vừa đưa hoạt động PBGDPL thực hiện trong khuôn khổ pháp luật, vừa ngăn chặn và xử lý các trường hợp vi phạm Ngoài ra, bảo đảm về pháp lý còn thể hiện ở hệ thống cơ quan bảo vệ pháp luật (Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân, Cơ quan nội vụ ), hệ thống

cơ quan quyền lực Nhà nước (Quốc hội, HĐND), cơ quan hành pháp luôn giám sát việc thực thi tất cả các hoạt động của công tác PBGDPL

1.3.2 Bảo đảm về tổ chức, cán bộ, cơ sở vật chất và phương tiện cho phổ biến, giáo dục pháp luật

Khâu đầu tiên đặc biệt quan trọng là việc xây dựng và kiện toàn về tổ chức, phát triển một hệ thống các cơ quan trực tiếp thực hiện PBGDPLtheo hướng hoạt động chuyên nghiệp Các cơ quan, tổ chức phải phối hợp với nhau

và phát huy vai trò của mình trong công tác PBGDPL cho thanh niên Từ đó, PBGDPL cho thanh niên mới thực sự mang lại hiệu quả cao

Một nhân tố không thể thiếu là đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL

Số lượng và chất lượng, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL sẽ quyết định trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả của hoạt động PBGDPL

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất và các phương tiện phục vụ cho công tác PBGDPL cũng là một phần quan trọng không thể thiếu Sử dụng cơ sở vật chất và phương tiện hiện đại sẽ giúp cho công tác PBGDPL được diễn ra thuận lợi, dễ dàng, có hiệu quả, chuyển tải kiến thức pháp luật một cách nhanh chóng Ngược lại, cơ sở vật chất và các phương tiện lạc hậu, lỗi thời sẽ làm giảm hiệu quả của công tác PBGDPL

1.3.3 Bảo đảm kinh phí dành cho phổ biến, giáo dục pháp luật

Yếu tố kinh phí là một điều kiện bảo đảm vô cùng cần thiết Thực tế những năm qua cho thấy kinh phí dành cho hoạt động PBGDPL quá hạn hẹp

Để việc PBGDPL cho thanh niên đạt hiệu quả cao và được tiến hành thông suốt thì cần có một nguồn kinh phí thích đáng Các công tác như duy trì hoạt động của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật; tổ chức các cuộc hội thảo, toạ đàm; biên soạn tài liệu, xây dựng chương trình, đề án, kế hoachPBGDPL… đều cần có kinh phí để thực hiện

Từ khi Nhà nước ban hành Chỉ thị số 32 và các Chương trình, Đề án về phổ biến, giáo dục pháp luật của Chính phủ, việc đầu tư nguồn lực về bộ máy, đội ngũ cán bộ và kinh phí cho công tác PBGDPL được tăng cường Các bộ, ngành, địa phương đã bố trí kinh phí cho công tác PBGDPL trong kế hoạch ngân sách hàng năm của mình theo Thông tư số 63/2005/TT-BTC ngày 05/8/2005 của Bộ Tài chính, Thông tư số 73/2010/TTLT-BTC-BTP ngày 14 tháng 5 năm 2010 hướng dẫn việc quản lý và sử dụng kinh phí bảo đảm cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, Thông tư số14/2014/TTLT-BTC-BTP ngày 27 tháng 01 năm 2014 quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước bảo đảm cho công tác PBGDPL và chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở Quyền chủ động của các địa phương trong

bố trí ngân sách hàng năm cho công tác PBGDPL là một trong những điều kiện thuận lợi để công tác PBGDPL được tiến hành dễ dàng và có hiệu quả hơn

Ngoài ra, sự hỗ trợ, đóng góp của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước cũng là một phần quan trọng trong việc đáp ứng kinh phí cho công tác PBGDPL nói chung và PBGDPL cho thanh niên nói riêng

1.3.4 Bảo đảm khác

Bảo đảm về sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong PBGDPL cho thanh niên Các cơ quan, tổ chức cần có sự liên kết, phối hợp, giúp đỡ qua lại, ủng hộ cho nhau trong quá trình thực hiện công tác Có thể là giúp đỡ nhau về tài liệu, về phương tiện, về kinh phí

Thể hiện của những hình thức bảo đảm xã hội là sự ủng hộ của các tổ chức xã hội, của dư luận xã hội đối với các chương trình, nội dung giáo dục Bên cạnh đó, còn có bảo đảm về văn hóa thể hiện ở chỗ truyền thống văn hóa của người Việt Nam luôn tôn trọng đạo lý, hiếu học, tôn trọng pháp luật Chính vì thế, thanh niên dựa trên nền tảng nét văn hóa này để càng có động lực thúc đẩy việc học tập, hiểu biết về pháp luật, sống và làm theo pháp luật Những hình thức bảo đảm này đều góp phần nâng cao hiệu quả cho công tác PBGDPL

Từ đó đáp ứng được mục tiêu đề ra

Tiểu kết Chương 1

Chương 1 đã làm rõ được những vấn đề lý luận về PBGDPL cho thanh niên Luận văn đã đưa ra khái niệm thanh niên là “một nhóm nhân khẩu – xã hội với một độ tuổi xác định, với những tâm sinh lý đặc thù và có một vai trò quan trọng trong các lĩnh vực của đời sống xã hội; có độ tuổi từ đủ 16 đến 30 tuổi”; khái niệm phổ biến, giáo dục cho thanh niên Bên cạnh đó, chương 1 cũng đã đưa ra những đặc điểm, vai trò của PBGDPL Đồng thời, trong chương 1 luận văn cũng làm rõ các yếu tố cấu thành PBGDPL cho thanh niên bao gồm chủ thể, đối tượng, yêu cầu, nội dung, hình thức, phương phápthực hiện PBGDPL cho thanh niên Ngoài ra còn có các điều kiện bảo đảm nhằm phát huy tối đa hiệu quả của công tác PBGDPL cho thanh niên./

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO

THANH NIÊN TẠI TỈNH QUẢNG BÌNH

2.1 Những yếu tố tác động đến công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

2.1.1 Các điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa có ảnh hưởng đến hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên tại tỉnh Quảng Bình

Quảng Bình có tổng diện tích: 806.527 ha, thuộc vùng Bắc Trung Bộ; phía bắc giáp Hà Tĩnh có đèo Ngang làm đường phân chia; phía nam giáp Quảng Trị; phía đông Quảng Bình là biển; phía tây có ranh giới giáp với Lào Cấu tạo địa hình của tỉnh Quảng Bình có cả đồng bằng, cát ven biển, đồi trung

du và núi cao Đại bộ phận lãnh thổ là vùng đồi núi (chiếm trên 85% diện tích

tự nhiên), đồng bằng nhỏ hẹp, đất lúa ít, đất nông lâm xen kẻ và bị chia cắt bởi nhiều sông, suối dốc Sự phong phú và đa dạng của địa hình là điều kiện

để phát triển kinh tế theo hướng kết hợp giữa biển và đất liền, địa hình tự nhiên tạo nhiều cảnh quan đẹp: Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, Vũng Chùa – Đảo Yến

Quảng Bình được tạo hóa ban tặng nhiều thắng cảnh đẹp như suối Bang, biển Nhật Lệ, nhiều hang động đẹp như động Phong Nha - Kẻ Bàng, hang Sơn Đoòng Quảng Bình nổi tiếng là Chúa tể về các hang động Bởi vậy nói đến các hang động, người ta nghĩ ngay đến Quảng Bình Quảng Bình cũng là vùng đất có nền văn minh lâu đời, nhiều nơi là hiện thân của các nền văn hóa,

là bằng chứng sống trong các cuộc đấu tranh giành độc lập qua hàng ngàn năm vẫn còn được bảo tồn nguyên vẹn

Quảng Bình có dân số là 877.702 người ( năm 2017) Toàn tỉnh có 1 thành phố, 6 huyện với 159 xã, phường, thị trấn, trong đó có 10 phường, 8 thị

trấn và 141 xã Thành phố Đồng Hới là nơi đặt trụ sở của các cơ quan, tổ chức chủ yếu, là trọng điểm diễn ra mọi hoạt động của tỉnh Dân cư ở đây ngoài dân tộc Kinh chiếm đa số còn có một số dân tộc thiểu số sinh sống như: Vân Kiều, Arem, Ma Coong

Tình hình phát triển kinh tế xã hội trong những năm qua tuy gặp nhiều khó khăn do thiên tai, dịch bệnh nhưng các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh đều đạt và vượt kế hoạch Tốc độ tăng trưởng GDP năm 2017 tăng 6,62%, đã vượt kế hoạch đặt ra

Các đặc điểm nêu trên có ảnh hưởng đến công tác PBGDPL cho thanh niên tại tỉnh Quảng Bình theo hai hướng

Thứ nhất, ảnh hưởng tích cực: Dân số đông với tính cách đặc trưng là chăm chỉ, cần cù, thông minh, sáng tạo, giàu lòng yêu nước cùng với sự tăng trưởng kinh tế, ổn định về chính trị - xã hội là điều kiện thuận lợi để nâng cao dân trí, ý thức và nhu cầu tìm hiểu pháp luật của người dân Đồng thời sự phát triển về kinh tế là tiền đề để đầu tư cho việc thực hiện công tác PBGDPL Thứ hai là ảnh hưởng tiêu cực, với địa bàn rộng, địa hình phức tạp, thành phần dân cư phức tạp, sinh sống không tập trung, một số vùng giao thông đi lại khó khăn là nguyên nhân gây khó khăn cho việc thực hiện công tác PBGDPL

2.1.2 Thực trạng thanh niên tại tỉnh Quảng Bình

Thanh niên tỉnh Quảng Bình đa dạng về trình độ học vấn, văn hóa, nghề nghiệp, lứa tuổi Về số lượng: Theo thống kê tính đến tháng 7/2017 thì số lượng thanh niên của tỉnh là 195.748 người, chiếm 22,3% dân số toàn tỉnh

Về số lượng: Thanh niên Quảng Bình có 96.895 nam và 98.853 nữ 33% thanh niên đang học tập, 60,5% thanh niên đang làm việc, 6,5% số thanh niên còn lại chưa có việc làm

Về trình độ: Thanh niên được học tập rèn luyện, có kiến thức cao chiếm

59% trong số tổng thanh niên của tỉnh Nhóm này thuộc khối nhân viên văn phòng hoặc giữ các chức vụ chủ chốt trong các công ty, doanh nghiệp và sinh viên, học sinh Do có trình độ cao nên họ có nhiều khả năng kiếm được việc làm ổn định, cuộc sống ổn định và ít bị lôi kéo vào các hoạt động phi pháp Học sinh thì vẫn do gia đình, nhà trường quản lý, thường xuyên được trau dồi kiến thức cũng như nhắc nhở, kiểm tra nên những vấn đề về pháp luật chỉ xảy

ra với tỷ lệ thấp, không mang tính tràn lan 23% thanh niên có kiến thức, hiểu biết tạm ổn là những thanh niên làm công nhân tại các doanh nghiệp, nhà máy Nhóm thanh niên này tuy trình độ văn hóa không cao nhưng việc chấp hành nội quy, quy định nơi làm việc thường tốt Họ ý thức được việc phải tuân thủ, chấp hành pháp luật trong cuộc sống nói chung và trong công việc nói riêng Thanh niên ít kiến thức có tỷ lệ khoảng 18% Những thành phần này thường là lao động tự do hoặc lêu lỏng Nhóm thanh niên này thường gặp nhiều vấn đề trong cuộc sống, thu nhập thấp, trình độ hiểu biết thấp nên dễ bị lôi kéo vào những hoạt động phạm pháp như: cờ bạc, lô đề, ma túy

Đặc biệt là thanh niên vùng dân tộc thiểu số, có trình độ hiểu biết về pháp luật rất thấp Họ ít được tiếp cận với pháp luật, ít được giáo dục về pháp luật Đây cũng là một trong những tình trạng đáng được quan tâm, chú trọng Thanh niên Quảng Bình có bản lĩnh chính trị, năng động, sáng tạo, chăm chỉ, cần cù, tự lập Đại bộ phận thanh niên đều tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, tham gia tích cực và ý thức trách nhiệm vào công cuộc đổi mới, sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Sức sống tràn đầy năng lượng, trẻ trung đã khiến tinh thần sống

có trách nhiệm với xã hội được đẩy đến cực độ Số lượng thanh niên mong muốn tham gia các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng ngày càng tăng, nhiều phong trào xuất phát từ thanh niên và được lan rộng ra

Tuy nhiên, thanh niên cũng chính là lực lượng đối mặt với nhiều vấn đề,

đó là số lượng thanh niên đông, việc quản lý khó khăn, tình hình an ninh trật

tự trên địa bàn phức tạp Trong khi đó thanh niên lại là đối tượng dễ bị lôi

kéo, sa ngã vào các tệ nạn, cũng chính là đối tượng mà các thế lực thù địch hướng tới

Thanh niên là nguồn nhân lực dồi dào góp phần vào sự phát triển của tỉnh Quảng Bình những việc quản lý và phát huy được tiềm năng của lực lượng này cần có những biện pháp thích hợp Thanh niên chịu tác động của những yếu tố như: Sự tác động của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; sự tác động của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa; quá trình xây dựng nhà nước pháp quyềnxã hội chủ nghĩa; đạo đức, lối sống, giá trị truyền thống dân tộc, truyền thống cách mạng, vì vậy tình trạng thanh niên vi phạm

tệ nạn xã hội diễn ra hết sức phức tạp, đặc biệt là ma túy

Thông qua công tác khảo sát, điều tra, thì những năm trở lại đây, trình độ nhận thức về pháp luật của thanh niên chưa cao Họ chưa nhận thức được những nội dung cơ bản nhất của pháp luật Chính vì vậy, mà còn nhiều thanh niên không thực hiện đúng pháp luật, cư xử và hành động trái pháp luật, vi phạm các quy định của pháp luật Để đánh giá cho đúng thực trạng hiểu biết pháp luật của thanh niên là việc không đơn giản, cần dựa vào nhiều cơ sở khác nhau

Thứ nhất là căn cứ vào quy mô của việc triển khai giáo dục pháp luật bao

gồm các chủ trương, việc tổ chức, tính hệ thống của chương trình giáo dục pháp luật và tính phổ biến của giáo dục pháp luật, đội ngũ thực hiện công tác PBGDPL Ở phương diện này chúng ta cần khẳng định rằng trong những năm gần đây, chủ trương, tổ chức và hệ thống chương trình giáo dục cũng như đội ngũ giảng dạy pháp luật cho thanh niên đã có những bước chuyển tích cực về chất và lượng; nội dung giáo dục ngày càng đầy đủ và phong phú Nhiều bộ sách giáo khoa có nội dung về pháp luật được xây dựng, biên soạn công phu, mức độ kiến thức, tính logic tăng dần, là tiền đề để hình thành, bồi đắp dần tri thức pháp luật cho thanh niên Quảng Bình

Về phương diện này, thanh niên Quảng Bình đã được trang bị cơ sở, nền

tảng tốt để có được sự hiểu biết pháp luật, có được hệ thống tri thức, làm quen dần với các quy định pháp luật qua các bậc học phổ thông và đại học

Thứ hai là căn cứ vào tình cảm, thái độ của thanh niên đối với việc học

và sự quan tâm đối với pháp luật Yếu tố này rất quan trọng bởi nó nói lên tác dụng chiều sâu của việc giáo dục pháp luật Do đó, với đòi hỏi quản lý xã hội theo pháp luật, pháp luật phải được nhận thức như là một chuẩn mực chủ yếu của đời sống xã hội thì việc hình thành cho được tình cảm, thiện cảm với pháp luật, mong muốn tìm hiểu pháp luật có ý nghĩa quan trọng bởi nó nói lên sự thành công hay thất bại của công tác PBGDPL nói chung và PBGDPL cho thanh niên ở Quảng Bình nói riêng Thông qua khảo sát thực tế bằng tin bài của các báo, đài có thể thấy nhiều thanh niên thấy được sự cần thiết phải học pháp luật Bên cạnh đó, cũng có nhiều trường hợp dù được trang bị kiến thức đầy đủ về pháp luật nhưng khi tìm hiểu sự quan tầm tìm đọc của thanh niên đối với các văn bản pháp luật có tính phổ biến nhất định thì mức độ đó lại rất thấp

Bảng 2.1 Tình hình thanh niên tìm hiểu các văn bản quy phạm pháp luật

Nguồn: Số liệu điều tra của Sở Tư pháp Quảng Bình

Tỉ lệ thanh niên tìm hiểu về pháp luật còn thấp, đặc biệt là học sinh Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực tế trên, nhưng nguyên nhân rõ ràng nhất là

ngay cả đội ngũ giáo viên, giảng viên làm công tác giáo dục pháp luật cũng ít quan tâm, tìm hiểu các vấn đề nảy sinh trong quá trình thực thi pháp luật Từ

đó dẫn đến nội dung bài giảng không phong phú, khó gần gũi với thực tế, nên khó để thuyết phục và tạo niềm tin với người học

Bảng 2.2 Số liệu điều tra người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Đơn vị: %

Tiêu chí điều tra Giáo viên

phổ thông

Giảng viên đại học

Tìm đọc các báo pháp luật và đời sống 61,5 63

Nguồn: Số liệu điều tra của Sở Tư pháp Quảng Bình

Đây là một thực trạng đáng báo động và cần có biện pháp khắc phục để nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật của thanh niên Một khi chủ thể làm công tác PBGDPL mà không có kiến thức pháp luật vững vàng thì khó có thể tạo được lòng tin cho đối tượng được giáo dục

Thứ ba là căn cứ vào thực tiễn chấp hành pháp luật Đối với việc thực

hiện một hành vi hợp pháp thì về mặt hiểu biết, ý thức pháp luật của cá nhân

có thể được biểu hiện ở các trường hợp: Có thể hiểu biết pháp luật, nhận thức đầy đủ về hành vi đó; do thói quen; do ảnh hưởng của môi trường; sợ bị pháp luật trừng phạt Có thể thấy hiểu biết pháp luật để không làm những việc pháp luật cấm, để hành động phù hợp với các quy định của pháp luật Đây là một trong những căn cứ quan trọng nói lên thực trạng hiểu biết pháp luật của loại đối tượng này

Ở Quảng Bình, với sự quan tâm chăm sóc của gia đình, nhà trường, xã hội, nhiều thanh niên học hành chăm chỉ, tu dưỡng đạo đức, rèn luyện phẩm chất, chấp hành nội quy, quy chế học tập Đây là kết quả của việc giáo dục toàn diện cả về chuyên môn, đạo đức, chính trị, xã hội của nhà trường, gia đình, xã hội Tuy nhiên vẫn còn một số thanh niên có thái độ thờ ơ, không quan tâm đến pháp luật, thiếu hiểu biết, có biểu hiện vi phạm quy chế, nội quy nhà trường, thậm chí vi phạm pháp luật

Tóm lại, dựa trên các căn cứ và sự phân tích trên có thể thấy sự hiểu biết pháp luật ngày càng đầy đủ dù vẫn còn ở mức độ nhất định, chưa thực sự thấu đáo hết mọi nội dung của các ngành luật Trên cơ sở lượng kiến thức pháp luật được trang bị thông qua những chương trình PBGDPL, thanh niên có thể nhận thức được sự cần thiết của pháp luật đối với bản thân, gia đình, xã hội Ở một chừng mực nào đó, để cho những hiểu biết pháp luật của thanh niên thấm sâu vào trí có, trở thành tình cảm bền vững, thái độ tích cự đối với pháp luật ở mọi thanh niên thì phải có những biện pháp lớn, toàn diện hơn, hiệu quả hơn

từ phía Nhà nước, từ các cơ quan, tổ chức, cá nhân làm công tác PBGDPL và