Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện nhơn trạch, tỉnh đồng nai

Chỉ thị 30-CT/TW ngày 18 tháng 02 năm 1998 về xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở của Bộ Chính trị, Nghị định của Chính phủ số 04/2015/NĐ-CP ngày 09 tháng 01 năm 2015 về thực hiệ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, những kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan Nếu sai, tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật

Học Viên

NGUYỄN THỊ HOA

MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở TRƯỜNG HỌC 8

1.1 Lý luận chung về dân chủ 8 1.2 Một số vấn đề dân chủ cơ sở trong trường học ở nước ta hiện nay 19

Chương 2: THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ

CƠ SỞ TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NHƠN TRẠCH, TỈNH ĐỒNG NAI 27

2.1 Tổng quan về các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai 27 2.2 Thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của việc thực hiện quy chế dân chủ

cơ sở trong các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai 30

Chương 3: MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VÀ KIẾN NGHỊ, GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NHƠN TRẠCH, TỈNH ĐỒNG NAI 55

3.1 Một số quan điểm thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai 55 3.2 Một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai 59 3.3 Một số kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai 73

KẾT LUẬN 76 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CB-GV-CNV: Cán bộ-giáo viên-công nhân viên

Bảng 2.3: Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm:

Bảng 2.4: Bảng thống kê trình độ CB-GV-CNV trong năm học 2016-2017

của các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hơn ba mươi năm sau ngày đổi mới, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu trên tất cả mọi lĩnh vực từ kinh tế, văn hóa, xã hội… Có được những thành tựu đó là nhờ vào nhiều nguyên nhân khác nhau như chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng, các chính sách phù hợp, hiệu quả của Nhà nước… Trong số những nguyên nhân đó, không thể không nhắc đến nguyên nhân quyền làm chủ của nhân dân được phát huy, tình trạng tham nhũng, quan liêu và mất dân chủ từng bước được khắc phục Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII (tháng 6/1997) đã khẳng định khâu quan trọng và cấp bách trước mắt là phát huy quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở Thực hành dân chủ là phát huy quyền làm chủ, tính tích cực, chủ động, sáng tạo của nhân dân trong công cuộc xây dựng đất nước

Chỉ thị 30-CT/TW ngày 18 tháng 02 năm 1998 về xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở của Bộ Chính trị, Nghị định của Chính phủ số 04/2015/NĐ-CP ngày 09 tháng 01 năm 2015 về thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước và đơn vị hành chính sự nghiệp công lập đã nói lên tầm quan trọng của việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân nói chung và yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có đầy đủ năng lực, phẩm chất, nâng cao hiệu quả làm việc của chính quyền cấp cơ sở Việc thực hiện các văn bản nêu trên đã được tiến hành một cách rộng rãi, đồng bộ trên phạm vi cả nước, ở tất cả các Bộ, Ban, Ngành cũng như ở các cấp chính quyền

Ở các trường Trung học phổ thông (THPT) ngoài việc thực hiện Quy chế dân chủ theo chỉ thị 30-CT/TW của Bộ Chính trị, Nghị định của Chính phủ số 04/2015/NĐ-CP, Nghị định của Chính phủ số 04/2015/NĐ-CP còn có

dục và Đào tạo về việc “Ban hành quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trường” Đối với tỉnh Đồng Nai, việc thực hiện các văn bản trên đã phát huy được quyền làm chủ trong trường học, mang lại kết quả tốt trong việc dạy và học ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh nói chung, trên địa bàn huyện Nhơn Trạch nói riêng Tuy nhiên, vẫn còn một số trường chưa thực hiện tốt Quy chế dân chủ cơ sở, việc mất dân chủ ở một số khía cạnh nào đó

đã gây nên tình trạng mất đoàn kết, thiếu sự đồng bộ, thống nhất, gây ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả dạy và học cũng như uy tín của Ngành giáo dục

Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, Giáo dục đóng vai trò quan trọng hàng đầu trong việc giáo dục thế hệ trẻ nên việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ

sở như thế nào cho có hiệu quả, phát huy được quyền dân chủ của đội ngũ Giáo viên-Công nhân viên trong các trường THPT tại huyện Nhơn Trạch, Đồng Nai, đáp ứng một phần cho công cuộc đổi mới Giáo dục nói riêng và

đổi mới đất nước nói chung Chính vì vậy, việc thực hiện đề tài “Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai” sẽ góp phần vào việc nghiên cứu lí luận cũng như thực

trạng và giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động tại cơ sở trường học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề dân chủ, dân chủ cơ cở là chủ đề được nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu lí luận quan tâm ở mỗi góc độ khác nhau Có thể nêu ra một số đề tài như:

“Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở trong tình hình hiện nay Một số vấn đề lí luận và thực tiễn” (PGS.TS Nguyễn Cúc, 2002, Nhà xuất bản Chính

trị quốc gia, Hà Nội) Trong công trình này tác giả đã đề cập đến một số vấn

đề lí luận và thực tiễn của việc thực hiện Quy chế dân chủ hiện nay ở nước ta;

Bài viết “Mối liên hệ giữa hoàn thiện cơ chế thực hiện dân chủ trực tiếp, dân chủ cơ sở với việc thúc đẩy quyền con người, quyền công dân theo tinh thần Hiến pháp 2013” (Nguyễn Thị Vy, 2014, Kỷ yếu hội thảo “Một số

vấn đề lí luận, thực tiễn về dân chủ trực tiếp, dân chủ cơ sở trên thế giới và Việt Nam”, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội), tác giả khẳng định tầm quan trọng của nhân dân trong việc tham gia quản lí Nhà nước và xã hội; ngoài ra, tác giả còn làm rõ mối liên hệ giữa việc hoàn thiện cơ chế thực hiện dân chủ theo hướng đề cao quyền con người, quyền công dân theo tinh thần của Hiến pháp 2013

Công trình “Dân chủ và việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở”, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2003 của TS Lương Gia Ban, tác giả đã nghiên cứu những quan điểm của Đảng về dân chủ và thực tiễn thực hiện ở một số địa phương

Công trình “Về quá trình dân chủ hóa XHCN ở Việt Nam hiện nay”

(PGS.TS Lê Minh Quân, Viện Chính trị học, Học viện Chính trị-Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, 2000): tác giả đã tìm hiểu về lý thuyết mô hình dân chủ hóa trên thế giới từ đó phân tích những vấn đề lí luận và thực tiễn của quá trình dân chủ hóa XHCN ở Việt Nam hiện nay; bên cạnh đó tác giả cũng nhấn mạnh giá trị của dân chủ và hiện thực hóa dân chủ là một yêu cầu mới ở nước

Công trình “Quy chế thực hiện dân chủ cấp xã-Một số vấn đề lý luận

và thực tiễn” (PGS.TS Dương Xuân Ngọc, 2000, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội): tác giả đã xác định ý nghĩa và tầm quan trọng của việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cấp xã

Luận văn Thạc sĩ “Thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh” (Hoàng Trung Dũng, Đại học Khoa học xã

hội và Nhân văn, Đại học quốc gia Hà Nội, 2013), tác giả đề cập đến thực trạng thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở tỉnh Hà Tĩnh, từ đó xác định nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn Quy chế dân chủ ở cơ sở

Ngoài ra, còn nhiều công trình khác như: “Củng cố và tăng cường hệ thống chính trị ở cơ sở trong sự nghiệp đổi mới và phát triển của nước ta hiện nay” của PGS.TS Hoàng Chí Bảo (2002, Đề tài khoa học cấp Nhà nước, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh); công trình“Thực hiện Quy chế dân chủ và xây dựng chính quyền cấp xã ở nước ta hiện nay” (của tác giả

TS.Nguyễn Văn Sáu –GS.Hồ Văn Thông, Nxb Chính trị quốc gia, 2003);

công trình “Quy chế thực hiện dân chủ ở cấp xã –một số vấn đề lí luận và thực tiễn” (PGS.TS Dương Xuân Ngọc, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm

2000);.…

Có thể thấy, các công trình nêu trên đã nghiên cứu về hệ thống chính trị cũng như việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở Trong đó, các tác giả đã đề cập đến lí luận về dân chủ cũng như đặt ra thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở Tuy vậy, trong thực tế hiện nay ít có công trình nghiên cứu về việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở trường học, đặc biệt là các trường THPT, và chưa có đề tài nào đề cập đến việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở trường học trên địa

bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai Đề tài “Thực hiện Quy chế dân chủ

cơ sở trong các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng

Nai” góp phần vào việc nghiên cứu vấn đề này nhằm chỉ ra thực trạng và giải

pháp góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở tại cơ sở trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, Đồng Nai

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở đánh giá thực trạng việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở các trường THPT tại huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai, luận văn đề xuất một

số giải pháp, kiến nghị nhằm thực hiện một cách có hiệu quả Quy chế dân chủ

cơ sở, nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục trong huyện nói riêng và xã hội nói chung

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để thực hiện mục đích nêu trên, luận văn cần giải quyết các nhiệm vụ sau:

Một là, trình bày một số lí luận cơ bản về dân chủ, dân chủ cơ sở và

dân chủ cơ sở trong các trường THPT

Hai là, phân tích thực trạng thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở các

trường THPT ở huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

Ba là, đề ra một số giải pháp và kiến nghị góp phần vào việc thực hiện

có hiệu quả Quy chế dân chủ cơ sở ở các trường THPT ở huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: Luận văn nghiên cứu việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ cở

ở các trường THPT ở huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai,

Phạm vi: nghiên cứu 3 trường THPT: THPT Nhơn Trạch, THPT Phước

Thiền, THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm

Phạm vi về thời gian: từ năm 2013 đến 2017

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: luận văn dựa trên nền tảng lí luận của chủ nghĩa

Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam; Chỉ thị số 30-CT/TW ngày 18 tháng 02 năm 1998 về “Xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở”, Nghị định số 04/2015/NĐ-CP ngày 09 tháng 01 năm 2015 về việc “Thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập”, Quyết định số 04/2000/QĐ-BGDĐT ngày 01 tháng 3 năm 2000 về việc Ban hành “Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trường”, Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày

22 tháng 7 năm 2008 về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường THPT giai đoạn 2008-

2013

Phương pháp nghiên cứu: luận văn sử dụng các phương pháp như

phân tích tài liệu thứ cấp, tổng hợp, khái quát, phương pháp thống kê, so sánh,…

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn góp phần vào việc nghiên cứu những vấn đề lí luận và thực tiễn của việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở tại các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai hiện nay, chỉ ra những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân của việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở

Luận văn đã đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở hiện nay ở các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch nói riêng, các trường THPT nói chung

Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho các cấp chính quyền huyện Nhơn Trạch, Tỉnh Đồng Nai nói chung, Ngành Giáo dục huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai nói riêng trong việc thực hiện tốt hơn nữa Quy chế dân chủ ở

cơ sở, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lí luận về việc thực hiện thực hiện quy chế

dân chủ cơ sở ở trường học

Chương 2: Thực trạng việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các

trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

Chương 3: Một số quan điểm, giải pháp và kiến nghị góp phần nâng

cao việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VIỆC THỰC HIỆN QUY

CHẾ DÂN CHỦ Ở TRƯỜNG HỌC 1.1 Lý luận chung về dân chủ

1.1.1.Khái niệm dân chủ

Thuật ngữ “dân chủ” đã xuất hiện trong lịch sử loài người từ thời Hy Lạp cổ đại Hêrôđôt (484-425 TCN) là người đầu tiên đưa ra thuật ngữ này

với nghĩa khởi thủy là quyền lực thuộc về nhân dân

Theo từ điển Triết học (do M.M Rodentan biên soạn): “dân chủ là một trong những hình thức chính quyền mà điều đặc trưng là việc tuyên bố chính thức nguyên tắc thiểu số phục tùng đa số và thừa nhận quyền tự do và bình đẳng của công dân”.[31, tr 118]

Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, dân chủ là một hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội, trong đó thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thông qua một hệ thống bầu cử tự do Như vậy, có thể hiểu ngắn gọn dân chủ là quyền làm chủ thuộc về nhân dân Trái với dân chủ là không dân chủ Không dân chủ có nghĩa là một người, một nhóm người hoặc một tập đoàn người làm chủ Chế độ độc tài, quân chủ, chuyên chế không có dân chủ Dân chủ là động lực của sự phát triển xã hội; còn không dân chủ là làm cản trở sự phát triển xã hội Bởi vì dân chủ là quyền lợi chính đáng của người dân, được hưởng quyền dân chủ, được hưởng lợi ích vật chất và tinh thần một cách chính đáng Khi con người được hưởng quyền dân chủ chính đáng của mình thì cũng có nghĩa là họ được đối xử bình đẳng, công bằng Khi

đó, họ sẽ phát huy cao nhất khả năng của mình, hết mình cống hiến cho xã hội, qua đó thúc đẩy xã hội phát triển Xã hội càng dân chủ thì càng phát triển nhanh vì càng khơi dậy được tính tích cực của con người

Trong thời kỳ Cộng sản nguyên thủy, con người sống theo bầy đàn, xã hội chưa có sự phân chia giai cấp thì chưa có khái niệm dân chủ nhưng đã xuất hiện hình thức dân chủ đầu tiên trong lịch sử loài người Ở đó, con người cùng chung sống, cùng lao động và cùng sử dụng sản phẩm thu được Đây được coi là một hiện tượng dân chủ

Khái niệm dân chủ xuất hiện khi có sự ra đời của chế độ chiếm hữu nô

lệ Lúc này, cùng với sự xuất hiện của chế độ tư hữu, trong xã hội đã có sự phân chia giai cấp Giai cấp chủ nô đã thiết lập một bộ máy bảo vệ cho mình,

đó chính là nhà nước chủ nô-nền dân chủ chủ nô được hình thành Ở đây, giai cấp nô lệ không có quyền lực, ngay cả quyền định đoạt số phận cho mình, họ được coi như là tài sản, là công cụ lao động của giai cấp chủ nô Trong tác

phẩm Nhà nước và cách mạng, V.I.Lênin cho rằng Nhà nước chủ nô là hình

thái dân chủ đầu tiên trong lịch sử nhưng không phải dành riêng cho nhân dân với tư cách là số đông mà là cho giai cấp chủ nô Có thể thấy trong xã hội chiếm hữu nô lệ, quyền lực chính trị thuộc về giai cấp chủ nô

Khi nhà nước phong kiến ra đời thay thế nhà nước chủ nô, nền dân chủ chủ nô được thay thế bằng nền quân chủ phong kiến Quyền lực hoàn toàn nằm trong tay nhà vua, giai cấp quý tộc, phong kiến, người dân hầu như không có quyền dân chủ Với phương thức “cha truyền con nối”, quyền lực của vua lại truyền cho con cháu, nhân dân không có cơ hội nắm giữ quyền lực

Khi sản xuất phát triển lên một bước mới, giai cấp tư sản hình thành đầu tiên ở phương Tây, trong vòng 300 năm đã tiến hành các cuộc cách mạng

Tư sản lật đổ chế độ phong kiến, thiết lập Nhà nước Tư sản Từ đây, nền dân chủ Tư sản được thiết lập Đây là một bước tiến mới trong lịch sử nhân loại, giải phóng con người, con người được trao cho nhiều quyền tự do (tự do ngôn

thì dân chủ Tư sản vẫn dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất

Tư liệu sản xuất vẫn nằm trong tay giai cấp tư sản, giai cấp chiếm thiểu số trong xã hội Giai cấp vô sản, nhân dân lao động là người tạo ra của cải vật chất chủ yếu cho xã hội, họ là người tạo ra giá trị thặng dư cho giai cấp tư sản nhưng họ lại bị giai cấp tư sản bóc lột Do đó, trong thực thế dân chủ chỉ thực

sự có đối với giai cấp tư sản, giai cấp chiếm thiểu số nhưng lại nắm trong tay phần lớn của cải trong xã hội; còn nhân dân lao động chỉ có quyền tự do dân chủ về hình thức hoặc một ít quyền dân chủ về chính trị Theo V.I.Lênin, dân chủ tư sản luôn là một chế độ dân chủ với thiểu số, là một thứ dân chủ đối với

Ở Việt Nam, sau thắng lợi của cách mạng Tháng Tám, thành lập nhà nước Dân chủ nhân dân, đưa nhân dân ta từ địa vị nô lệ trở thành người làm chủ đất nước Từ đây, thành lập nhà nước Dân chủ nhân dân, quyền dân chủ của nhân dân được khẳng định trong Hiến pháp Ruộng đất thuộc về nông dân, nhà máy, xí nghiệp được công nhân làm chủ Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa và sau đó là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam-nhà nước mang bản chất của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc được thành lập Từ khi thành lập đến nay, nền dân chủ Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam đã tỏ rõ tính ưu việt của

nó trong công cuộc xây dựng đất nước ngày càng phồn thịnh

Quan điểm về dân chủ của Đảng cộng sản Việt Nam

Vấn đề dân chủ, ngay từ đầu đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức quan tâm: “Nói về dân chủ, Hồ Chí Minh trước hết là nói về quyền được làm chủ, quyền được hưởng thụ nền dân chủ của người dân trong một thể chế chính trị-xã hội Trong Tuyên ngôn độc lập đọc ngày 02/9/1945 tại Ba Đình,

Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trích dẫn Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ: “Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng Tạo hóa cho họ những quyền bình đẳng ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” Tiếp đó, Người trích dẫn Tuyên ngôn Nhân quyền và dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1789: “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng

về quyền lợi; và phải luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi””[28, tr.4]

Dân chủ ở Việt Nam không giống như dân chủ ở các chế độ xã hội trước đó, mà “Ở Việt Nam cũng như các nước XHCN trước đây thường nói

về tính ưu việt của dân chủ XHCN Đây là nền dân chủ dành cho tuyệt đại đa

số nhân dân chứ không phải là nền dân chủ dành cho thiểu số như các nước TBCN Nền dân chủ XHCN có tính ưu việt, tính thống nhất ở cơ sở kinh tế là chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, ở mục tiêu xây dựng XHCN, ở sự thống nhất ý chí và hành động của toàn bộ hệ thống chuyên chính vô sản của toàn dân” [28, tr 4]

Thật vậy, ngay từ khi chính quyền nhân dân mới thành lập, Nhà nước Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định quyền lực Nhà nước là của nhân dân: “Nhà nước ta phải phát triển quyền dân chủ và sinh hoạt chính trị của toàn dân, để phát huy tính tích cực và sáng tạo của nhân dân, làm cho mọi công dân Việt Nam thực sự tham gia công việc quản lí của Nhà nước” [26, tr 590] “Lấy dân làm gốc” luôn xuyên suốt trong

tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh Người đã chỉ rõ rằng: “Có lực lượng dân

làm cũng không xong Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra” [24, tr 295] Người nhấn mạnh việc thực hiện dân chủ ở từng địa phương, từng cơ sở, từng cán bộ, từng người dân và từng công việc cụ thể; vận động tất cả lực lượng phải làm cho dân hiểu được quyền lợi và nghĩa

vụ của mình trong vai trò là người làm chủ đất nước Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, “chế độ ta là chế độ dân chủ, tư tưởng phải được tự do Tự do là thế nào? Đối với mọi vấn đề, mọi người tự do bày tỏ ý kiến của mình, góp phần tìm ra chân lý Đó là một quyền lợi mà cũng là một nghĩa vụ của mọi người” [25, tr 216] Vì vậy, Người đặt ra yêu cầu: “Bất cứ việc gì đều phải bàn bạc với dân, hỏi ý kiến và kinh nghiệm của dân, cùng với dân đặt kế hoạch cho thiết thực với hoàn cảnh địa phương” [24, tr 698-699]

Dân chủ là vấn đề có tầm quan trọng và mang ý nghĩa quyết định, nên ngay từ khi ra đời, Đảng và Nhà nước ta đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề dân chủ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, coi đó là một vấn đề hệ trọng,

có ý nghĩa chiến lược sâu sắc đối với sự phát triển đất nước Trong các Nghị quyết của Đảng, vấn đề tôn trọng quyền lực nhân dân, mở rộng dân chủ XHCN, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng và quản lí Nhà nước luôn là một nội dung quan trọng nhất Để đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của việc xây dựng Nhà nước trong thời kì mới thì một trong những yêu cầu cơ bản được Đảng ta xác định là “tiếp tục phát huy tốt hơn nữa quyền làm chủ của nhân dân qua các hình thức dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp để nhân dân tham gia xây dựng và bảo vệ Nhà nước, nhất là việc giám sát, kiểm tra của nhân dân với hoạt động của cán bộ, công chức Nhà nước” [15, tr 41]

Nhấn mạnh vai trò của dân chủ, trong tác phẩm “Thường thức chính trị” viết năm 1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Ở nước ta, chính quyền

là của nhân dân, do nhân dân làm chủ… Nhân dân là ông chủ nắm chính

quyền Nhân dân bầu ra đại biểu thay mặt mình thi hành chính quyền ấy Thế

là dân chủ.” Đất nước nào thực sự thực hiện được điều này thì việc thực hiện dân chủ đã thành công Hồ Chí Minh còn nhấn mạnh: “Dân chủ trong xã hội Việt Nam được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… Dân chủ thể hiện trên lĩnh vực chính trị là quan trọng nhất, nổi bật nhất

và được biểu hiện tập trung trong hoạt động của Nhà nước… Dân chủ không dừng lại là một thiết chế xã hội của một quốc gia, mà còn có ý nghĩa biểu thị mối quan hệ quốc tế, là nguyên tắc trong các quan hệ quốc tế”[2, tr 1]

Ngày nay, khi đất nước thống nhất và đang trong quá trình đổi mới, hội nhập và phát triển, dân chủ luôn luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm hàng đầu, như Điều 3, Hiến pháp 2013 đã quy định rõ: “Nhà nước đảm bảo và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; công nhận, tôn trọng, bảo vệ và đảm bảo quyền con người, quyền công dân.” Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII cũng đã xác định rõ những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay: “Thu hút, phát huy mạnh mẽ nguồn lực và sức sáng tạo của nhân dân Chăm lo nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, giải quyết tốt những vấn đề bức thiết; tăng cường quản lí phát triển xã hội, đảm bảo an ninh xã hội, an ninh con người, đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội và giảm nghèo bền vững Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc Phát huy nhân tố con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; tập trung xây dựng con người về đạo đức, nhân cách, lối sống, trí tuệ và năng lực làm việc; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh”

Đối với tổ chức Đảng, cũng luôn cố gắng xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa cán bộ Đảng viên với quần chúng nhân dân như tinh thần Nghị quyết Trung ương 4-Khóa XII đã chỉ rõ: “Xây dựng và thực hiện có hiệu quả nội dung xây dựng Đảng về đạo đức, trong đó chú trọng xây dựng hệ thống chuẩn mực

Có thể thấy, “dân chủ luôn là khát khao, nguyện vọng của con người, của mọi dân tộc trong mọi thời đại Nó cần như cơm ăn, áo mặc, nước uống hàng ngày Dân chủ là thước đo nền văn minh xã hội và năng lực lãnh đạo của một Đảng cầm quyền, năng lực quản lí của một Nhà nước” [28, tr 4]

1.1.2 Dân chủ ở cơ sở

Ngay từ đầu, V.I.Lênin đã xác định mục tiêu xây dựng dân chủ XHCN

“cao gấp triệu lần tư sản” Đó là một nền dân chủ toàn diện, triệt để nhất được thực hiện trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội; mỗi cá nhân có điều kiện để phát triển toàn diện cá nhân Để thực hiện được nhiệm

vụ này cần một quá trình khó khăn và lâu dài đối với tất cả các nước XHCN nói chung và nước ta nói riêng Ở nước ta, ngay từ khi mới thành lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và sau đó là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta, trong chiến lược xây dựng và phát triển đất nước, luôn cố gắng tập trung hiện thực hóa quyền dân chủ

Nền dân chủ XHCN ở nước ta được khẳng định rất rõ trong đường lối của Đảng, Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước Hệ thống chính trị ở nước ta gồm bốn cấp: Trung ương, Tỉnh (Thành phố trực thuộc tỉnh), Huyện (quận),

Xã (phường) Cấp cơ sở là cấp xã, phường, cơ quan, doanh nghiệp…đây là nơi trực tiếp thực hiện đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước Thực hiện có hiệu quả dân chủ ở cơ sở là một khâu quan trọng trong tiến trình thực hiện dân chủ trên cả nước

Trong lịch sử phát triển của nhân loại đã cho thấy có hai hình thức chủ yếu để nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình, đó là dân chủ trực tiếp và dân chủ gián tiếp Trong chế độ dân chủ Xã hội chủ nghĩa cũng vậy

Dân chủ gián tiếp là hình thức dân chủ với những quy chế, thiết chế để nhân dân bầu ra những người đại diện của mình quyết định các công việc chung của cộng đồng, của Nhà nước

Dân chủ trực tiếp là hình thức dân chủ với những quy chế, thiết chế để nhân dân thảo luận, biểu quyết, tham gia trực tiếp quyết định công việc của cộng đồng, của nhà nước

Dân chủ ở cơ sở chủ yếu được thực hiện qua hình thức dân chủ trực tiếp Qua đó, nhân dân có thể tham gia trực tiếp vào việc quản lí nhà nước và

xã hội một cách có hiệu quả nhất Ở phạm vi cơ sở, dân chủ trực tiếp được thực hiện theo cơ chế “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”

- Dân biết: nhân dân được thông tin đầy đủ về chính sách, pháp luật của Nhà nước,…

- Dân bàn: nhân dân bàn bạc và trực tiếp quyết định những công việc thiết thực, cụ thể gắn liền với quyền lợi và nghĩa vụ cụ thể của người dân ngay cơ sở họ sinh sống

- Dân làm: nhân dân thực hiện đúng đắn và đầy đủ quyền và nghĩa vụ theo Hiến pháp, pháp luật cũng như đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước

- Dân kiểm tra: nhân dân có quyền kiểm tra, giám sát hoạt động của chính quyền địa phương nơi họ sinh sống, của cơ quan, doanh nghiệp…

So với dân chủ gián tiếp thì dân chủ trực tiếp có những ưu điểm mà dân chủ gián tiếp không có, đó là dân chủ trực tiếp có thể thể hiện trực tiếp yêu cầu, ý chí, nguyện vọng của nhân dân mà không phải thông qua một bộ phận trung gian nào Từ đó, nhân dân cấp cơ sở có thể phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo Hiện nay, đề cao dân chủ trực tiếp là làm phong phú thêm hình thức thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân lao động, là xuất phát từ bản chất của chế độ XHCN, một chế độ từng bước thực hiện trong thực tế mọi quyền lực thật sự thuộc về nhân dân Đề cao dân chủ cơ sở, V.I Lênin cũng

đã khẳng định: “Không phải chỉ tuyên truyền về dân chủ, tuyên bố sắc lệnh về

“những người đại diện” là đủ Cần xây dựng ngay chế độ dân chủ bắt đầu từ

cơ sở, dựa vào sáng kiến của bản thân quần chúng, với sự tham gia thật sự của quần chúng vào tất cả đời sống của nhà nước, không có “sự giám sát” từ trên, không có quan lại” [22, tr 336-337]

Đề cao dân chủ trực tiếp là tinh thần luôn được đề cập đến trong các Văn kiện, Nghị quyết của Đảng: “Nhìn lại 30 năm đổi mới, Dự thảo Báo cáo chính trị rút ra bài học: Đổi mới phải luôn luôn quán triệt quan điểm “dân là gốc”, vì lợi ích của nhân dân, dựa vào nhân dân, phát huy vai trò làm chủ, tinh thần sáng tạo và mọi nguồn lực của nhân dân: phát huy sức mạnh đoàn kết dân tộc” [28, tr 2] Ngoài ra, Dự thảo báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng có xác định: “Một trong 12 nhiệm vụ tổng quát của giai đoạn 2016-2020 là: Hoàn thiện, phát huy dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân; không ngừng củng cố, phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc…” [28, tr 2]

Điều 6, Hiến pháp 2013 quy định “Nhân dân thực hiện quyền lực Nhà nước bằng dân chủ trực tiếp, bằng dân chủ đại diện thông qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân và thông qua các cơ quan khác của Nhà nước.” Trên cơ sở đó, ngày 18 tháng 02 năm 1998, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 30-CT/TW

về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở với mục đích “Ban hành Quy chế dân chủ cơ sở có tính pháp lí , yêu cầu mọi người, mọi tổ chức ở cơ

sở đều phải nghiêm chỉnh thực hiện Quy chế dân chủ cần được xây dựng cho từng loại cơ sở xã, phường, doanh nghiệp, bệnh viện, trường học, viện nghiên cứu, cơ quan hành chính… phù hợp với từng lọai cơ sở” Để cụ thể hóa hơn, ngày 09 tháng 1 năm 2015, Chính phủ đã ra Nghị định số 04/2015/NĐ-CP về việc “thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập” Qua đó, ở cơ sở, dân chủ trực tiếp của nhân dân được thực hiện thông qua việc trưng cầu dân ý, thảo luận, lấy ý kiến đóng góp

của người dân trong các vấn đề phát triển kinh tế-xã hội, an ninh-trật tự; giám sát, kiểm tra hoạt động của chính quyền xã, phường, cơ quan, đơn vị trong đó

có trường học và các trường THPT

1.1.3 Một số vấn đề dân chủ cơ sở ở nước ta hiện nay

Văn kiện Đại hội XII của Đảng đưa ra các nhiệm vụ tổng quát, trong đó khẳng định: “Hoàn thiện, phát huy dân chủ Xã hội chủ nghĩa, quyền làm chủ của nhân dân; không ngừng củng cố, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tăng cường sự đồng thuận xã hội; tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân”[14,

tr 79] Như vậy, Đại hội nhấn mạnh và khẳng định quyền làm chủ của nhân dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đó là tính sáng tạo, làm chủ của nhân dân trong việc tham gia xây dựng, củng cố quyền lực của nhân dân

Về vấn đề thực hành dân chủ cơ sở, “Đảng ta luôn nhấn mạnh mối quan

hệ chặt chẽ giữa Nhà nước với nhân dân, đảm bảo thực hiện đầy đủ các quyền dân chủ của nhân dân, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân Hơn nữa, Nhà nước có cơ chế và biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và trừng trị tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, vô trách nhiệm, lộng quyền, xâm phạm quyền dân chủ của công dân; phê phán và nghiêm trị những hành vi vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, những hành vi lợi dụng quyền dân chủ làm tổn hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc, gây mất trật tự, an ninh, an toàn xã hội.” [30, tr 1]

Về nội dung thực hiện dân chủ cơ sở, đó là tổng hợp những hoạt động nhằm đảo bảo thực hiện quyền làm chủ của nhân dân có quyền được biết, được tham gia ý kiến, được kiểm tra, giám sát những việc có liên quan trong quyền hạn của mình nhằm ngăn ngừa những hành vi tham nhũng, phiền hà, sách nhiễu nhân dân

Về hình thức, thực hiện dân chủ cơ sở là toàn bộ những cách thức, quy trình, thủ tục triển khai thực tế các quyền dân chủ của nhân dân được biết, được tham gia ý kiến, kiểm tra, giám sát những việc có liên quan theo quy định của pháp luật

Việc thực hiện dân chủ cơ sở trong những năm vừa qua đã đạt được những kết quả chuyển biến tích cực Việc thực hiện dân chủ cơ sở ở xã, phường, thị trấn tiếp tục được đẩy mạnh, đạt chất lượng….UBND các xã, phường, thị trấn trên cả nước đã thực hiện tốt việc công khai cho nhân dân biết những chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước có liên quan trực tiếp với nhân dân địa phương Các cấp ủy Đảng, chính quyền cơ sở tạo điều kiện để nhân dân tham gia bàn bạc và tự quyết định trực tiếp về các chủ trương và mức đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi công cộng cho địa phương, giúp dân thực hiện việc giám sát thông qua hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư cộng đồng dân cư Đối với việc thực hiện dân chủ trong hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nước

và đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục có những chuyển biến tích cực, thể hiện qua việc các cơ quan hành chính, đơn bị sự nghiệp tổ chức hội nghị cán bộ, công chức, viên chức đúng theo quy định Qua đó đã phát huy tinh thần dân chủ, công khai, minh bạch, tạo điều kiện cho cán bộ, công chức biết và tham gia thảo luận và đóng góp ý kiến đối với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của

cơ quan, đơn vị và phương hướng, nhiệm vụ, chương trình công tác hàng năm; thống nhất nội quy, quy chế làm việc, quy chế chi tiêu nội bộ, chương trình hoạt động của Ban thanh tra nhân dân,…

Bên cạnh những chuyển biến tích cực đó, vẫn còn những hạn chế, yếu kém, như Đại hội Đảng lần thứ XII cũng đã khẳng định: Nhận thức về dân chủ trong một bộ phận cán bộ, Đảng viên và nhân dân còn hạn chế “Quyền làm chủ của nhân dân ở nhiều nơi, nhiều lĩnh vực còn bị vi phạm Có lúc, có

nơi, việc thực hiện dân chủ còn hạn chế hoặc mang tính hình thức, có tình trạng lợi dụng dân chủ gây chia rẽ, làm mất đoàn kết nội bộ, gây rối…” [14,

tr 168]

Cùng đánh giá về thực trạng của vấn đề thực hiện dân chủ này, PGS.TS Phạm Hữu Nghị cho rằng: “Con người ta ít người quan tâm đến việc phát huy quyền dân chủ, mà nặng chú ý những gì có lợi trực tiếp cho bản thân Cán bộ có chức có quyền do động cơ vun vén lợi ích cá nhân mà vi phạm dân chủ, dọa nạt, ức hiếp, trù dập, trả thù những người dân tố cáo sai phạm Những cán bộ này rất sợ dân chủ, tìm cách né tránh dân chủ Bởi lẽ, nếu thực hiện dân chủ thực sự thì làm sao họ có thể qua mặt nhân dân để mưu lợi ích cá nhân và lợi ích nhóm bất hợp pháp Trong nhân dân, trong xã hội, trong Đảng có tình trạng người ta chỉ lo cho cái tôi bé nhỏ… Từ đây, nảy sinh hiện tượng lối sống vô cảm Tâm lí sợ bị trù dập, sợ trả thù, hoặc tâm lí tự ti không dám lên tiếng phê bình, khiếu nại, tố cáo khá phổ biến trong xã hội.” [28, tr 5]

Có thể thấy, bên cạnh những cố gắng của Đảng, các cấp chính quyền từ Trung ương đến địa phương đã mang lại những chuyển biến tích cực về việc thực hiện dân chủ cơ sở trong những năm vừa qua Song, những tiêu cực, hạn chế về vấn đề này vẫn còn nảy sinh ở những khía cạnh khác nhau, đòi hỏi phải có sự quan tâm, sát sao hơn nữa, và cần phải coi việc thực hiện dân chủ

là một trong những chiến lược phát triển đất nước trong những giai đoạn tiếp theo của Đảng và Nhà nước ta

1.2 Một số vấn đề dân chủ cơ sở trong trường học ở nước ta hiện nay

1.2.1.Tầm quan trọng của việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở ở trường học

Đất nước ta đang trên con đường đổi mới và đã đạt được những thành tựu to lớn về tất cả mọi mặt từ kinh tế, chính trị đến văn hóa, xã hội… ngày

càng nâng cao được vị thế của đất nước chúng ta trên con đường hội nhập Một trong những nhân tố thúc đẩy sự phát triển đó là chúng ta đã phát huy được sức mạnh của toàn dân, tạo lòng tin của nhân dân, phát huy được quyền làm chủ của nhân dân “Xây dựng nền dân chủ XHCN là một nội dung cơ bản của đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta Phải có cơ chế và cách làm cụ thể để thực hiện phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra đối với các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước Thực hiện tốt quyền làm chủ của nhân dân: làm chủ thông qua các tổ chức, cơ quan đại diện, làm chủ trực tiếp trong các hình thức tự quản tại cơ sở” [12, tr 44] Việc xây dựng nền dân chủ XHCN được Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng Điều này thể hiện được bản chất tốt đẹp của chế độ XHCN Quán triệt tiêu chí “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lí, nhân dân làm chủ”, trong tình hình hiện nay, quyền làm chủ của nhân dân được Đảng và Nhà nước quan tâm hơn cả

Bên cạnh những thành tựu chúng ta đã đạt được những năm qua, chúng

ta vẫn còn những hạn chế, vi phạm về quyền dân chủ, đây là điều khó tránh khỏi trong thời kì quá độ đi lên CNXH Đó là một số nơi vẫn còn tình trạng tham ô, tham nhũng, sách nhiễu nhân dân…làm mất lòng tin của nhân dân vào bộ máy chính quyền nói riêng và chính sách, đường lối của Đảng và Nhà nước nói chung Tình trạng đó diễn ra ở tất cả các Ban, Ngành nói chung và Ngành giáo dục nói riêng

Thực tế cho thấy, một số quốc gia trên thế giới có sự phát triển bền vững về kinh tế đều có sự quan tâm, đầu tư rất lớn cho giáo dục, như: Nhật Bản, Sin-ga-po…

Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã chú trọng đến vai trò của giáo dục từ khi đất nước giành độc lập: “Chúng ta có nhiệm vụ cấp bách là phải giáo dục lại nhân dân chúng ta Chúng ta phải làm cho dân tộc chúng ta trở nên một dân tộc dũng cảm, yêu nước, yêu lao động, một dân tộc xứng đáng với nước Việt Nam độc lập” [18 ,tr 425]

CNXH ở nước ta lấy mục tiêu phát triển toàn diện con người Trường học là nơi diễn ra hoạt động dạy và học và thực hiện mục tiêu trên; do đó, việc thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở trường học có một tầm quan trọng không chỉ trong lĩnh vực giáo dục, mà còn trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước

Thứ nhất, việc thực hiện dân chủ trong trường học sẽ giúp cho

CB-GV-CNV, học sinh… ý thức được quyền và nghĩa vụ của mình trong nhà trường Thực tế, không phải ai cũng nhận thức hết được đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình trong tập thể Việc không nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình thì cá nhân sẽ thụ động, ỷ lại vào tập thể; không phát huy được hết khả năng, sự cống hiến của mình cho tâp thể Khi cá nhân xác định đầy đủ quyền và nghĩa

vụ của mình thì sẽ tự giác và cố gắng thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, nâng cao ý thức xây dựng tập thể vững mạnh

Thứ hai, nếu vấn đề dân chủ trong nhà trường được thực hiện có hiệu

quả sẽ tạo nên một tập thể đoàn kết Các thành viên tin tưởng lẫn nhau, tin vào cái tâm và cái tầm của người quản lí sẽ tạo nên sức mạnh, cống hiến hết sức mình vào việc xây dựng một tập thể nhà trường vững mạnh

Thứ ba, việc thực hiện Quy chế dân chủ ở trường học là việc thực hiện

quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân ở cơ cở, cụ thể ở đây là phát huy được quyền làm chủ của người dạy và người học Qua đó, giáo viên có thể phát biếu ý kiến đóng góp về việc xây dựng trường lớp, quá trình dạy học sao cho đạt hiệu quả cao; góp ý về các vấn đề thu, chi ngân sách, sửa chữa trường học, học hỏi kinh nghiệm của nhau trong công tác tác chuyên môn…; học sinh, phụ huynh có thể phát biểu những nguyện vọng, tâm tư của mình trong công tác quản lí giáo dục của nhà trường cũng như công việc giảng dạy của giáo viên để việc học có thể đạt kết quả cao

Thứ tư, thực hiện tốt dân chủ trong trường học sẽ phát huy được tính

chủ động, sáng tạo của các thành viên trong nhà trường Nếu tất cả CNV cũng như học sinh phát huy được quyền làm chủ, chủ động thực hiện nhiệm vụ, công việc chung của nhà trường thì mọi việc được tiến hành thông suốt, hiệu quả Ngược lại, nếu họ không chủ động, sáng tạo và phát huy quyền làm chủ của mình thì sẽ dẫn đến tình trạng trì trệ, “cha chung không ai khóc”,…và hiệu quả của tất cả mọi công việc của nhà trường sẽ không đạt đúng yêu cầu

CB-GV-Thứ năm, khi thực hiện có hiệu quả dân chủ trong trường học sẽ tạo

dựng một niềm tin vững chắc của Đảng, Chính quyền địa phương, giữa những CB-GV-CNV, với phụ huynh và học sinh Trong nhà trường, bộ phận quản lí

từ Chi bộ Đảng, BGH, Công đoàn, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ… luôn đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng rõ ràng, minh bạch trong mọi công việc và là tấm gương tốt, luôn biết lắng nghe và chia sẻ những ý kiến đóng góp cũng như những nguyện vọng của CB-GV-CNV, phụ huynh và học sinh

Từ đó, CB-GV-CNV, phụ huynh và học sinh tin tưởng, ủng hộ và tự giác thực hiện tốt nhiệm vụ của mình trong công tác dạy và học

1.2.2 Nội dung thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong trường học

Quá trình xây dựng CNXH ở nước ta từ xưa đến nay luôn lấy con người là mục tiêu phát triển của xã hội Với mục tiêu này thì Giáo dục đóng vai trò trung tâm, trực tiếp đào tạo, bồi dưỡng nên nguồn nhân lực, nhân tài cung cấp nguồn lao động có chất lượng cho đất nước, đáp ứng cho yêu cầu ngày càng cao của quá trình công nghiệp hóa-hiện đại hóa (CNH-HĐH) cũng như bắt kịp với các nước trên thế giới trong xu thế hội nhập hiện nay

Nhà trường là nơi thực hiện vai trò nêu trên của giáo dục… Trường học XHCN-trường học của chế độ dân chủ nên cần phải có dân chủ trong trường học Trong trường học, dân chủ được thể hiện trong mối quan hệ giữa các

CB-GV-CNV, BGH với CB-GV-CNV, giáo viên-học sinh-phụ huynh học sinh….cũng là dân chủ trực tiếp và theo cơ chế “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” Qua đó, CB-GV-CNV, học sinh, phụ huynh học sinh có quyền được biết thông tin về kế hoạch, chủ trương hoạt động của nhà trường; được trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến về các vấn đề của nhà trường cũng như giám sát, kiểm tra các hoạt động của nhà trường…Đáp ứng yêu cầu này, ngày

01 tháng 3 năm 2000, Bộ GD&ĐT đã ra quyết định số 04/2000/QĐ-BGDĐT

về việc ban hành “Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trường” Trong đó, Quyết định nêu rõ quyền và trách nhiệm cụ thể của các cá nhân, tổ chức có liên quan trong việc thực hiện Quy chế dân chủ trong nhà trường

Trong những năm qua, kể từ khi thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW và sau

đó là Quyết định số 04/2000/QĐ-BGDĐT, Ngành Giáo dục đã có nhiều chuyển biến, trong đó có những mặt tích cực và tiêu cực Hệ thống trường học, bậc học được duy trì, cơ sở vật chất phần nào được cải thiện đáp ứng cho nhu cầu dạy và học, đặc biệt là ở những thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh Chương trình học, sách giáo khoa được thay đổi, cải thiện phù hợp hơn với từng đối tượng học sinh Đội ngũ giáo viên đầy đủ, được đào tạo đầy đủ, đúng chuyên môn Đa số giáo viên yêu nghề, chủ động sáng tạo trong việc đổi mới phương pháp dạy học, có ý thức trách nhiệm cao Gia đình,

xã hội và nhà trường ngày càng quan tâm đầu tư cho giáo dục nhiều hơn trước Những tâm tư, nguyện vọng của phụ huynh, học sinh, giáo viên được quan tâm nhiều hơn trước Những ý kiến đóng góp về việc xây dựng trường, lớp, kế hoạch hoạt động của nhà trường được chú trọng hơn…

Về việc thực hiện dân chủ trong nhà trường, theo đánh giá của Bộ GD&ĐT, “việc thực hiện dân chủ cơ sở góp phần xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo về phẩm chất, đạo đức, lối sống và năng lực chuyên

môn nghiệp vụ Một số biểu hiện tiêu cực, mất dân chủ trong các nhà trường

đã từng bước được ngăn chặn và giải quyết kịp thời …Đến nay, 100% các cơ

sở GD&ĐT công lập đã tổ chức Hội nghị cán bộ viên chức với tinh thần dân chủ, cởi mở, thẳng thắn, công khai những vấn đề về tài chính; tuyển dụng, bổ nhiệm nhân sự; hoạt động đào tạo, tuyển sinh.”[27, tr 1-2]

Tuy nhiên, bên cạnh đó, Ngành Giáo dục vẫn còn rất nhiều hạn chế tiêu cực chưa giải quyết được Trên thực tế với hệ thống, chương trình cũng như cách quản lý… chưa đáp ứng đủ những yêu cầu của quá trình CNH-HĐH đất nước Cơ sở vật chất, đặc biệt là những vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa chưa đạt yêu cầu Chương trình học chưa phù hợp, không sát với yêu cầu của thực tiễn, thiếu đào tạo kĩ năng và thực hành… dẫn đến tình trạng học sinh-sinh viên ra trường không làm đúng chuyên ngành hoặc thiếu kĩ năng thực hành phù hợp với yêu cầu của công việc và phải đào tạo lại đẫn đến hao phí thêm thời gian, công sức và tiền bạc…Còn một bộ phận nhỏ giáo viên chưa tích cực đổi mới phương pháp dạy học, chủ yếu truyền đạt kiến thức một cách thụ động, một chiều, chưa phát huy được tính chủ động, sáng tạo và tự học của học sinh Một số giáo viên có những biểu hiện, thái độ không phù hợp với môi trường sư phạm trong cách ứng xử với đồng nghiệp, phụ huynh và học sinh Cơ chế, chính sách hiện nay chưa tạo nên động lực, khuyến khích giáo viên giỏi phát huy hết khả năng trong sự nghiệp của mình Một vấn đề đáng lưu ý là những bất cập trong công tác quản lí: “Đã xuất hiện quá nhiều các trường hợp những Thông tư, quy chế, quy định, chuẩn mực được các cơ quan quản lí ở Bộ ban hành thiếu sức sống, không thiết thực, đội ngũ giáo viên không hiểu, không biết cách thực hiện Dẫn đến tình trạng nhiều Thông tư, quy chế có định hướng tốt đẹp, tiến bộ, có giá trị đổi mới nhưng khi triển khai thực hiện lại không đạt hiệu quả như mong muốn Thậm chí dẫn đến sự bức xúc trong dư luận; nhiều chuyên gia giáo dục, giáo viên và cả các phụ huynh

phàn nàn, kêu ca, phản đối… Đặc biệt nguy hại là khi tính khả thi của các Thông tư gặp vấn đề, việc thực hiện thông tư ở các vùng miền, các cơ sở giáo dục có sự chênh lệch, đội ngũ giáo viên và học sinh khốn khổ, cha mẹ học sinh bức xúc, cán bộ quản lí cấp trường đau đầu, bế tắc…thì người ta lại đổ lỗi cho giáo viên, quy kết cho giáo viên không hiểu, không biết làm, không chăm chỉ…Điều đó thật phi lí, chứng tỏ sự quan liêu đã trở thành trọng bệnh trong bộ máy quản lí giáo dục của nước ta Điều này chứng tỏ những người đề xuất và tiến hành các dự án, các thông tư không chỉ thiếu cái tâm mà còn thiếu cái tầm của nhà quản lí” [16, tr 1] Theo đó, rất nhiều vấn đề đang xuất phát từ người quản lí từ trên xuống từ việc hoạch định đến việc hướng dẫn thực hiện; qua đó khẳng định tầm quan trọng của cái tâm và cái tầm của người quản lí Ngoài ra, trong các trường học hiện nay, xuất hiện tình trạng dân chủ mang tính hình thức; đó là các nhà quản lí vẫn quyết theo ý mình mặc dù có

tổ chức bàn bạc và lấy ý kiến Những chủ trương, kế hoạch thu, chi… chưa rõ ràng, thậm chí không công khai dẫn đến tình trạng giáo viên, phụ huynh, học sinh không rõ, gây ra những dư luận tiêu cực cũng như suy giảm lòng tin vào cán bộ quản lí Đây là tình trạng diễn ra ở không ít các trường học trên cả nước

Cũng theo đánh giá của lãnh đạo Bộ GD&ĐT: “Ở một vài cơ sở giáo dục còn mang tính hình thức, chưa đi vào chiều sâu Phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” đôi khi chưa được thực hiện triệt để, gây nên những khiếu kiện Cơ chế quản lí áp đặt, can thiệp bằng các biện pháp hành chính chưa được khắc phục một cách triệt để Cá biệt, một số nơi vẫn để xảy

ra tình trạng thiếu dân chủ, một vài cá nhân vi phạm đạo đức nhà giáo, làm ảnh hưởng xấu đên danh dự nhà giáo và uy tín của Ngành Giáo dục.” [27, tr 1]

Thực tiễn cho thấy rằng ở nơi nào mà việc thực hiện Quy chế dân chủ được thực hiên triệt để nhất thì nơi đó có nền nếp, kỉ cương Các CB-GV-CNV tin tưởng và tự giác thực hiện những kế hoạch do cán bộ quản lí đề ra; phụ huynh tin tưởng và ủng hộ những kế hoạch của nhà trường; học sinh yên tâm và cố gắng học tập…từ đó thúc đẩy hiệu quả cao trong công tác quản lí, tất cả tạo nên một tập thể đoàn kết, vững mạnh và đạt được nhiều thành tích

Tiểu kết Chương 1

Dân chủ là vấn đề được đề cập đến từ thời cổ đại Trải qua quá trình phát triển của lịch sử từ chế độ xã hội Cộng sản nguyên thủy cho đến nay, quan niệm về dân chủ đã có nhiều thay đổi theo chiều hướng tích cực như đúng bản chất ý nghĩa của nó Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng lí giải khái niệm một cách ngắn gọn và dễ hiểu nhất “Chế độ ta là chế độ dân chủ, tức là dân là chủ, dân làm chủ” [24, tr 251] Từ đó, ngay từ khi mới thành lập, Đảng ta đã xác định dân chủ là bản chất của chế độ XHCN Việt Nam Với phương thức

“dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” ở phạm vi cơ sở, dân chủ phải được thực hiện triệt để nhất; bởi vì đây là nấc quan trọng nhất để củng cố lòng tin của nhân dân, tạo nên sức mạnh vững chắc nhất của toàn Đảng, toàn dân trong công cuộc xây dựng đất nước

Vấn đề giáo dục được cả xã hội quan tâm, nhất là trong xu thế hội nhập như hiện nay Do đó, dân chủ cơ sở ở trường học cũng là một vấn đề đặc biệt được quan tâm trong nhiều năm gần đây Dân chủ ở trường học là việc thực hiện quyền dân chủ trực tiếp của CB-GV-CNV, của phụ huynh, học sinh trong việc thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ của Ngành Giáo dục; thực hiện theo Hiến pháp và pháp luật, cụ thể ở đây là Luật Giáo dục Thực hiện có hiệu quả dân chủ cơ sở ở trường học có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục cũng như quá trình đổi mới, cải cách hệ thống giáo dục ở

nước ta trong những năm qua và những năm tiếp theo

Chương 2 THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CÁC TRƯỜNG THPT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NHƠN

TRẠCH, TỈNH ĐỒNG NAI 2.1 Tổng quan về các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

Huyện Nhơn Trạch nằm phía Tây Nam tỉnh Đồng Nai, phía bắc giáp huyện Long Thành, phía tây bắc, tây và nam giáp thành phố Hồ Chí Minh, phía đông nam giáp tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu Diện tích huyện Nhơn Trạch 410.8368km2, tổng số dân của huyện là 453.372 (số liệu năm 2015) Huyện Nhơn Trạch có vị trí địa lí thuận lợi là tâm điểm tam giác thành phố Hồ Chí Minh - Đồng Nai - Vũng Tàu, được quy hoạch đô thị loại hai, tuy nhiên tốc

độ đô thị hóa ở đây diễn ra còn chậm Uỷ ban nhân dân tỉnh vừa mới phê duyệt điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội huyện Nhơn Trạch đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025

Huyện Nhơn Trạch có 03 trường THPT công lập:

- Trường THPT Nhơn Trạch

- Trường THPT Phước Thiền

- Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm

Các trường THPT trên địa bàn luôn chú trọng bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên Đến nay, 100% giáo viên của các trường THPT đạt chuẩn và trên chuẩn Trong năm học 2016-2017, có 99% học sinh đỗ tốt nghiệp THPT Quốc gia, và tỉ lệ tốt nghiệp hàng năm luôn đạt trên 98%, tỉ lệ

đỗ Đại học hằng năm luôn đạt tỉ lệ từ 40-50%; trong các kì thi học sinh giỏi tỉnh luôn có số lượng lớn học sinh đạt giải Cụ thể, trường THPT Nhơn Trạch

và THPT Phước Thiền trong 5 năm trở lại đây luôn nằm trong top 15 trường

đây, trường THPT Nhơn Trạch luôn có học sinh đạt giải sáng tạo Khoa học

kỹ thuật

Nhìn chung, CB-GV-CNV của các trường đều nhiệt tình, yêu nghề, có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy và công tác chuyên môn Hầu hết các giáo viên đều thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng mới của Bộ GD&ĐT, phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Đa số giáo viên có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác, tự bồi dưỡng trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, có ý thức rèn luyện đạo đức, gương mẫu, là tấm gương cho học sinh noi theo

Các CB-GV-CNV trên địa bàn luôn tham gia một cách tích cực, đầy đủ những đợt bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng trình độ chuyên môn nghiệp

vụ do Sở GD&ĐT Đồng Nai tổ chức Các cấp lãnh đạo trường, Chi bộ Đảng, chính quyền địa phương luôn quan tâm, phát huy tinh thần dân chủ, có nhiều biện pháp giúp đỡ, hỗ trợ nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục trên địa bàn Ban đại diện cha mẹ học sinh, nhìn chung, luôn nhiệt tình ủng hộ và sát cánh cùng nhà trường trong công tác giáo dục học sinh Đa số học sinh chăm, ngoan, cố gắng nhiều trong học tập cũng như những phong trào do nhà trường và địa phương tổ chức Dưới đây là một số kết quả cụ thể của các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai (theo số liệu của Cuộc điều tra tình hình giáo dục tại địa phương):

Bậc THPT: tổng số 3103 học sinh Kết quả tốt nghiệp THPT năm 2016: 806/885 số học sinh dự thi (không tính thí sinh tự do); cụ thể THPT Nhơn Trạch: 344 học sinh đỗ tốt nghiệp (chiếm 99,72 %?), THPT Phước Thiền: 276 học sinh đỗ tốt nghiệp (chiếm 99,80 %), Nguyễn Bỉnh Khiêm: 166 học sinh

đỗ tốt nghiệp (chiếm 99,70 %)

Theo Phòng GD&ĐT huyện Nhơn Trạch, năm học 2016 – 2017 toàn huyện có trên 2 ngàn học sinh các cấp đạt danh hiệu học sinh giỏi cấp huyện,

547 học sinh đoạt giải tại các kỳ thi cấp tỉnh do Sở GD&ĐT tổ chức (tăng 291 giải so với năm học trước)

Trong số các giải cấp tỉnh, học sinh huyện Nhơn Trạch đạt được trong năm học 2016-2017, có 66 giải Nhất, 109 giải Nhì, 182 giải Ba và 190 giải Khuyến khích Tại các kỳ thi cấp quốc gia do Bộ GD&ĐT tổ chức, 10 học sinh của huyện đoạt giải, tăng 5 giải so với với năm học trước Toàn huyện có

14 giáo viên được công nhận là giáo viên giỏi cấp tỉnh và 5 giáo viên giỏi cấp quốc gia

Trường THPT Nhơn Trạch là trường được thành lập đầu tiên trong

huyện, từ hơn 50 năm Trước đây trường có cơ sở vật chất khá cũ và lạc hậu, nhưng nay đã được xây mới khang trang, hiện đại Hiện nay, trường có 70 CB-GV-CNV, trong đó có 24 Đảng viên, 100% giáo viên có trình độ chuyên môn đạt chuẩn (trong đó có 14,1% giáo viên trên chuẩn); có 8 tổ chuyên môn

và 01 tổ văn phòng, Công đoàn, Đoàn thanh niên, Chi bộ Đảng của trường luôn đạt danh hiệu trong sạch vững mạnh

Trường THPT Phước Thiền được thành lập từ năm 1999, đến nay đã được 18 năm Trường cũng có 8 tổ chuyên môn và 01 tổ văn phòng Trường THPT Phước Thiền có đội ngũ CB-GV-CNV giỏi, giàu kinh nghiệm, nhiệt tình có nhiều bước phát triển vượt bậc về chất lượng giáo dục học sinh và cơ

sở vật chất, để dần sánh vai với các trường khu vực lân cận Trường hiện nay

có 65 CB-GV-CNV, 25 Đảng viên, 100% giáo viên đạt chuẩn, 5 giáo viên trên chuẩn Trường tọa lạc ở khu vực đông dân cư từ lâu và được tuyển sinh đầu vào nên chất lượng học sinh khá cao, hàng năm tỉ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp và Đại học luôn dẫn đầu trong huyện Ngoài ra, hàng năm trường có rất nhiều học sinh đạt giải cao trong các kì thi trong phạm vi tỉnh và quốc gia

Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm được thành lập từ năm 2010 Khi mới thành lập, trường chỉ có 02 tổ chuyên môn, nhưng nay trường cũng đã có

8 tổ chuyên môn và 01 tổ văn phòng Hiện nay trường có 61 CB-GV-CNV, trong đó có 49 giáo viên, 25 Đảng viên, 100% giáo viên đạt chuẩn, 02 giáo viên trên chuẩn Mặc dù chất lượng học sinh đầu vào khá thấp nhưng với sự

cố gắng của tập thể sư phạm đầy nhiệt huyết và giàu kinh nghiệm, tỉ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp hàng năm vẫn rất cao trong tỉnh

Có thể nói, các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai có cơ sở vật chất khá tốt, có đội ngũ cán bộ, giáo viên, công nhân viên đông đảo, có phẩm chất đạo đức, chính trị tốt, có năng lực chuyên môn vững vàng, đáp ứng được yêu cầu giảng dạy trong điều kiện mới Đặc biệt, các trường đều có số lượng Đảng viên chiếm khoảng 1/3 trên tổng số cán bộ, giáo viên, công nhân viên của mỗi trường Thành tích của các trường trong mấy năm vừa qua là hết sức ấn tượng Có được những thành tích đó, ngoài các yếu tố khách quan còn có sự cố gắng vượt bậc của tập thể cán bộ, giáo viên, học sinh, là sự lãnh đạo, chỉ đạo của Chi bộ, là việc xây dựng được môi trường làm việc, học tập trong lành, dân chủ

2.2 Thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

Trong những năm qua, cùng với quá trình đổi mới, đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của người dân được nâng lên, kèm theo đó quyền làm chủ của nhân dân ngày càng được đảm bảo Ngày 18 tháng 02 năm 1998, Bộ chính trị

ra Chỉ thị 30-CT/TW, trong đó khẳng định:“Những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách đổi mới kinh tế, chính trị, xã hội, phát huy một bước quyền làm chủ của nhân dân, nhờ đó đã đạt được những thành tựu to lớn trong sự nghiệp xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc Tuy nhiên, nhìn chung, quyền làm chủ của nhân dân còn vi phạm ở nhiều nơi, trên nhiều lĩnh vực; tệ quan liêu, mệnh lệnh, cửa quyền, tham nhũng, sách nhiễu, gây

phiền hà cho dân vẫn đang phổ biến và nghiêm trọng mà chúng ta chưa đẩy lùi, ngăn chặn được Phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” chưa được cụ thể hoá thành pháp luật, chậm đi vào cuộc sống” Chỉ thị

đã kịp thời giải quyết những vấn đề còn vướng mắc trong thực hiện dân chủ

cơ sở, và sau đó được cụ thể hóa bởi Nghị định số 71/1998/NĐ-CP của Chính

phủ ban hành ngày 08 tháng 9 năm 1998 về việc “Ban hành quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan”; Nghị định này sau đó được thay thế

bằng Nghị định số 04/2015/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 09 tháng 01

năm 2015 về việc “Thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập”;Bộ GD&ĐT cũng đã ban hành

Quyết định số 04/2000/QĐ-BGDĐT ngày 01 tháng 3 năm 2000 về việc ban

hành “Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trường”

Có thể thấy, các Chỉ thị Quyết định, Nghị định… được ban hành một cách kịp thời đã cho thấy sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước đối với việc thực hiện dân chủ trong các cơ quan, Ban, Ngành và đặc biệt là Ngành giáo dục Đây là cơ sở pháp lí quan trọng cho việc thực hành quyền làm chủ của nhân dân ở cấp cơ sở nói chung, trong các trường THPT nói riêng

2.2.1 Một số thành tựu

Trong những năm qua, nhờ sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, Sở GD&ĐT… đã tạo điều kiện cho việc thực hiện Quy chế dân chủ ở các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch Cùng với việc hưởng ứng

các phong trào “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”,

“Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học, sáng tạo”, “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”… đã tạo nên một sự chuyển biến

lớn trong Ngành giáo dục nói chung và ở huyện Nhơn Trạch, Đồng Nai nói riêng Các thầy, cô giáo có ý thức hơn trong việc trau dồi nghiệp vụ, trình độ

các trường chú ý hơn, tôn trọng hơn ý kiến của giáo viên, phụ huynh và học sinh, từ đó ngày càng nâng cao hiệu quả quản lí Học sinh cũng ngày càng lĩnh hội được những giá trị tốt đẹp và tích cực hơn trong học tập và đạt kết quả cao hơn

Cụ thể hóa Chỉ thị số 30-CT/TW của Bộ chính trị, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 04/2000/QĐ-BGDĐT về “Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trường” Quyết định nêu rõ: “Thực hiện dân chủ trong nhà trường nhằm thực hiện tốt nhất, có hiệu quả nhất những điều Luật giáo dục quy định theo phương châm: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” trong các hoạt động của nhà trường thông qua các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện; đảm bảo cho công dân, cơ quan, tổ chức được quyền giám sát, kiểm tra, đóng góp ý kiến tham gia xây dựng sự nghiệp giáo dục, làm cho giáo dục thực sự là của dân, do dân, vì dân Thực hiện dân chủ trong nhà trường nhằm phát huy quyền làm chủ và huy động tiềm năng trí tuệ của Hiệu trưởng, nhà giáo, người học, đội ngũ cán bộ, công chức trong nhà trường theo luật định, góp phần xây dựng nền nếp, kỷ cương trong mọi hoạt động của nhà trường, ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực và tệ nạn xã hội, thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước”

Theo tinh thần đó, hàng năm, Sở GD&ĐT thành lập Ban chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở, xây dựng đề cương báo cáo kết quả thực hiện, quy chế thi đua về thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở, trong đó có nội dung về xây dựng và thực hiện các quy định, quy chế, quy ước Từ đầu năm học, các trường học phải gửi về Sở GD&ĐT bản quy tắc ứng xử trong nhà trường để phê duyệt 100% các trường trên địa bàn huyện Nhơn Trạch đều báo cáo, tổng kết việc thực hiện Quy chế dân chủ, quy chế, quy ước của đơn vị Qua đó, Ban chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ trong nhà trường phổ biến kịp thời

các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước liên quan đến quyền lợi của CB-GV-CNV; tổ chức học tập, tìm hiểu Điều lệ nhà trường, nhiệm vụ năm học, kế hoạch năm học của nhà trường để trên cơ sở đó CB-GV-CNV trong nhà trường phát huy quyền dân chủ của mình, tránh được tình trạng gây mất đoàn kết nội bộ, lạm dụng dân chủ, dân chủ hình thức, làm ảnh hưởng tới sự phát triển ổn định của nhà trường

Ngoài ra, một trong những việc đã làm được của các trường THPT trong thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở đó là tuyên truyền, phổ biến học tập, quán triệt đến CB-GV-CNV trong các trường THPT trên địa bàn trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai về Chỉ thị 30 của Bộ Chính trị và Quyết định 04 của Bộ GD&ĐT được thực hiện thông qua các đợt học chính trị đầu năm học; qua Hội nghị cán bộ, công chức hàng năm; qua các buổi họp tổ chuyên môn được tổ chức mỗi tháng hai lần; qua các cuộc họp Hội đồng trường hàng tháng; qua các cuộc họp Chi bộ nhà trường; qua việc tự nghiên cứu các tài liệu được chuyển đến hộp thư điện tử của từng cá nhân

Cụ thể hóa việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở, trong kế hoạch nhiệm

vụ năm học hàng năm, Sở GD&ĐT luôn chỉ đạo các trường học tổ chức lấy ý kiến của CB-GV-CNV và học sinh trong việc xây dựng, điều chỉnh, bổ sung các quy định, quy chế, quy ước trong các hoạt động của nhà trường

Hầu hết các trường trên địa bàn huyện Nhơn Trạch đều thực hiện tốt điều này Việc xây dựng các quy định, quy chế, quy ước đã làm cho tập thể nhà trường thể hiện rõ hơn tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình trong công tác, đảm bảo được sự công bằng, minh bạch trong quản lí qua đó củng cố lòng tin

cả tập thể trong việc thực hiện nhiệm vụ của nhà trường

Việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở ở các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch có sự tham gia của các cá nhân, tổ chức khác nhau trong các trường cụ thể như sau:

Đối với Hiệu trưởng

Hiệu trưởng là người do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, chịu trách nhiệm quản lí các hoạt động của nhà trường, có tư cách đạo đức, phẩm chất tốt, gương mẫu Hiệu trưởng các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch đều là những người làm việc lâu năm với vai trò quản lí nên có nhiều kinh nghiệm trong quản lí, điều hành công tác giáo dục Hiệu trưởng ở các trường, ở một mức độ nào đó luôn lắng nghe, tiếp thu ý kiến của CB-GV-CNV, phụ huynh, học sinh, Công đoàn và Đoàn thanh niên Thông qua các buổi họp định kì (họp liên tịch, hội đồng trường…), luôn nhận được những ý kiến đóng góp, trao đổi để rút kinh nghiệm, phát huy ưu điểm, khắc phục và sửa chữa khuyết điểm, từ đó có những biện pháp giải quyết cho phù hợp với chế độ chính sách của Nhà nước, theo nội quy, quy chế và điều lệ của nhà trường Những ý kiến phù hợp được Ban lãnh đạo thực hiện kịp thời, những ý kiến về những vấn đề chưa phù hợp sẽ được đưa ra bàn bạc lại Đối với những trường hợp vượt quá thẩm quyền của Hiệu trưởng thì phải báo cho cá nhân, tổ chức, đoàn thể trong nhà trường biết và báo cáo lên cấp trên Trong phạm vi vai trò của mình, Hiệu trưởng thực hiện chế độ hội họp theo đúng định kì (họp hội đồng mỗi tháng 01 lần, họp tổ chuyên môn 2 lần/tháng, họp giao ban hàng tuần, họp hội đồng tư vấn, Hội nghị cán bộ công chức hàng năm…)

Hiệu trưởng các trường thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, phối hợp với Công đoàn, Đoàn thanh niên và các thành viên trong nhà trường thực hiện chế độ công khai tài chính theo quy định của Nhà nước Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm nắm bắt kịp thời và công khai các quyền lợi, chế độ, chính sách và việc đánh giá định kì đối với nhà giáo, cán bộ, và học sinh Việc đánh giá này có thể diễn ra hàng tuần, hàng tháng và hàng năm

Hàng năm, Hiệu trưởng luôn công khai những quy chế như: kế hoạch công tác năm học; kế hoạch công tác theo kì, kế hoạch tháng, kế hoạch tuần