Thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình Dương (Luận văn thạc sĩ)

Thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình DươngThực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình Dương

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TS PHAN ANH TUẤN

Hà Nội - 2018

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa là một nguyên tắc hiến định thể hiện trong Hiến pháp của nước ta, nhằm thiết lập một nền pháp chế thống nhất và vững chắc trên phạm vi cả nước, để thiết lập trật tự xã hội, kỷ cương phép nước được nghiêm minh, dân chủ và công bằng, bằng nhiều giải pháp, nhiều con đường khác nhau, nhưng giải pháp không kém phần quan trọng để đảm bảo việc thực hiện pháp luật trở thành lối sống, thói quen trong đời sống

xã hội đó là đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật cho Nhà nước và nhân dân nói chung, người lao động trong các thành phần kinh tế nói riêng

Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang tiến hành công cuộc đổi mới sâu sắc và toàn diện về kinh tế xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa với mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” Công cuộc đổi mới đòi hỏi đồng thời phải thực hiện nhiều khâu quan trọng, trong việc xây dựng hoàn thiện hệ thống pháp luật thì vấn đề giáo dục nhận thức pháp luật là một trong những quan tâm hàng đầu của quốc gia, dân tộc Trong rất nhiều văn kiện của Đảng và pháp luật của Nhà nước đã đề cập đến công tác này, đặc biệt Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân đã khẳng định “Phổ biến, giáo dục pháp luật là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, là nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng” Thủ tướng chính phủ đã ban hành Quyết định số 31/2009/QĐ-TTg ngày 24 tháng 02 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án Tuyên tuyền, phổ biến pháp luật cho người lao động và người sử dụng lao động trong các loại hình doanh nghiệp từ năm

2009 đến năm 2012 (Đề án 31); Hội nghị lần thứ tư, Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 04b/NQ-TLĐ, ngày 15/7/2014 về nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong công nhân, viên chức, lao động trong tình hình mới; Quyết định số 1318/QĐ-LĐTBXH ngày 22/8/2017 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội về việc ban hành Kế hoạch tiếp tục triển khai thực hiện Đề án “Tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho người lao động và người sử dụng lao động trong các loại hình doanh nghiệp” đến năm 2021

Tại tỉnh Bình Dương, trong những năm qua công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung và phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp nhìn chung đã được các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương quan tâm, đạt được nhiều kết quả quan trọng, hầu hết các văn bản quy phạm pháp luật được phổ biến bằng nhiều hình thức phong phú, phù hợp với từng đối tượng và địa bàn, từng bước đáp ứng nhu cầu tìm hiểu pháp luật của đông đảo cán bộ, người lao động và nhân dân Từ đó, nhận thức pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật của công nhân lao động từng bước được nâng lên Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương vẫn còn bộc lộ những khó khăn, hạn chế ở nhiều mặt như về nhận thức, về nhân lực,

về hình thức, nội dung, phương pháp thực hiện, sự tham gia cộng tác của chủ doanh nghiệp, Những khó khăn, hạn chế trong triển khai thực hiện chính sách này đang đặt các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương các cấp và đội ngũ những người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trước những boăn khoăn, trăn trở và mong muốn tìm ra nguyên nhân cũng như những giải pháp hiệu quả, đồng bộ để thực hiện tốt hơn công tác này trong thời gian tới

Xuất phát từ những lý do trên, việc nghiên cứu đề tài “Thực hiện chính

sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh

Bình Dương”, nhằm đánh giá những kết quả đạt được, những tồn tại, vướng

mắc trong việc thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật Từ đó, đề xuất những giải pháp tiếp tục thực hiện và hoàn thiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật tại tỉnh Bình Dương là hết sức cần thiết để đáp ứng yêu cầu chung về công tác thi hành pháp luật trên địa bàn tỉnh Bình Dương

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Với vị trí và vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật luôn nhận được sự quan tâm của nhiều học giả, nhà nghiên cứu

Đến thời điểm hiện nay, có khá nhiều bài viết, công trình nghiên cứu liên quan đến thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật Ở đây, xin điểm qua một số công trình tiêu biểu theo các hướng nghiên cứu liên quan đến đề tài:

Các tác giả Trần Ngọc Đường, Dương Thanh Mai (1995), Bàn về giáo

dục pháp luật Nội dung cuốn sách đề cập tới bản chất giáo dục pháp luật,

quan hệ giữa giáo dục pháp luật với giáo dục tư tưởng, chính trị, đạo đức, mục đích và vai trò của giáo dục pháp luật, nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục pháp luật [15, tr.20]

Nguyễn Quốc Sửu (2010), Giáo dục pháp luật cho đội ngũ cán bộ,

công chức hành chính trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luận án tiến sĩ Luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận án phân tích thực trạng và nguyên nhân hoạt động giáo dục pháp luật cho cán bộ công chức từ khi triển khai xây dựng nhà nước pháp quyền đến nay Đề xuất giải pháp trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam [22, tr.3]

Trần Thị Sáu (2012), Giáo dục pháp luật cho học sinh trong trường

trung học phổ thông ở Việt Nam, Luận án tiến sĩ Luật học, Học viện chính trị,

hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh Luận án nghiên cứu công tác giáo dục pháp luật cho học sinh trong các trường trung học phổ thông ở Việt Nam theo hình thức giáo dục cơ bản trong thời gian từ năm 2000 đến nay và đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho học sinh trong các trường trung học phổ thông ở Việt Nam [23, tr.2-3]

Ma Thị Thu (2013), Chính sách giáo dục pháp luật từ thực tiển tỉnh

Tuyên Quang, Luận văn Thạc sĩ Chính sách công, Học viện Khoa học xã hội

Luận văn đánh giá thực trạng thực hiện giáo dục pháp luật, đồng thời đưa ra một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục pháp luật tại địa phương [30, tr.5]

Đỗ Hữu Đạt (2014), Thực hiện chính sách giáo dục pháp luật từ thực

tiển tỉnh Quảng Ngãi, Luận văn Thạc sĩ Chính sách công, Học viện Khoa học

xã hội Luận văn đánh giá thực trạng thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật, đồng thời đưa ra một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật tại địa phương [16, tr.4]

Tăng Thị Thanh sang (2014), Thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục

pháp luật từ thực tiễn tỉnh Nghệ An, Luận văn Thạc sĩ Chính sách công, Học

viện Khoa học xã hội Luận văn đánh giá thực trạng thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật, đồng thời đưa ra một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật tại địa phương [24, tr.5]

Những bài viết, công trình nghiên cứu trên, ở mức độ nào đó đã có những đóng góp quan trọng vào việc làm sáng tỏ những nội dung cơ bản về thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật Tuy nhiên, vấn đề thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công

đó để đánh giá, phân tích từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp với tình hình thực tế của tỉnh Bình Dương

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Vận dụng lý luận về thực hiện chính sách công để làm rõ lý luận về thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp và đánh giá thực trạng thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình Dương Trên cơ

sở đó, đề xuất một số giải pháp để tiếp tục tăng cường thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tại tỉnh Bình Dương

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận về thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp

luật đối với công nhân các khu công nghiệp

- Nghiên cứu thực trạng thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tại tỉnh Bình Dương

- Nghiên cứu đưa ra giải pháp hoàn thiện thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tại tỉnh Bình Dương trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu: từ năm 2013 đến năm 2018

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn có cơ sở lý luận là phép biện chứng duy vật và duy vật lịch

sử của chủ nghĩa Mác - Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam và chính sách, pháp luật của Nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật

Bên cạnh đó luận văn cũng sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như:

Phương pháp thu thập thông tin: được sử dụng để thu thập, phân tích và khai thác thông tin từ các nguồn có sẵn liên quan đến đề tài nghiên cứu, bao gồm các văn kiện, tài liệu, nghị quyết, quyết định, chỉ thị của Đảng, Nhà nước, Bộ, ngành ở Trung ương và địa phương; các công trình nghiên cứu, các báo cáo, tài liệu thống kê của chính quyền, ban, ngành, đoàn thể, tổ chức, cá nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp tới vấn đề thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật Đồng thời, thu thập thông tin từ các tài liệu của các

tổ chức và học giả trong nước liên quan đến đề tài trong thời gian qua

Phương pháp phân tích, tổng hợp được sử dụng để phân tích các khái niệm về thực hiện chính sách công và các khái niệm có liên quan, trên cơ sở

về thực hiện chính sách công

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn đánh giá khách quan về thực trạng, đề xuất những định hướng, giải pháp để tăng cường thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp tại tỉnh Bình Dương Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan chức năng, sở, ban, ngành có liên quan đến việc hoạch định, xây dựng và thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật tại tỉnh Bình Dương cũng như các địa phương khác

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được cơ cấu thành 3 chương, gồm:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI CÔNG NHÂN CÁC

KHU CÔNG NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Khái niệm chính sách, chính sách công, thực hiện chính sách công

Theo Từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam biên soạn đã định nghĩa: “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào đó Bản chất nội dung

và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa…” [18, tr.10-11]

Theo Vũ Cao Đàm: “Chính sách là một tập hợp biện pháp được thể chế hóa, mà một chủ thể quyền lực, hoặc chủ thể quản lý đưa ra, trong đó tạo sự

ưu đãi một hoặc một số nhóm xã hội, kích thích vào động cơ hoạt động của

họ, định hướng hoạt động của họ nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiên nào đó trong chiến lược phát triển của một hệ thống xã hội” [14, tr.11]

Như vậy, từ các khái niệm chính sách nêu trên, có thể hiểu chính sách

là chương trình hành động do các chủ thể quyền lực, hoặc chủ thể quản lý đưa ra để giải quyết một hoặc một số vấn đề nào đó thuộc thẩm quyền

- Khái niệm chính sách công:

Hiện nay có nhiều khái niệm về chính sách công trên thế giới vì các hình thái nhà nước, hệ thống chính trị khác nhau

Ở Việt Nam quan niệm về chính sách công như sau:

Theo tác giả Võ Khánh Vinh: “Chính sách công là những đường

hướng ứng xử cơ bản của Nhà nước với những vấn đề chính sách phát sinh

trong đời sống cộng đồng bằng nhiều hình thức khác nhau nhằm thúc đẩy phát triển xã hội và quản lý xã hội”[45, tr 6]

Theo tác giả Đỗ Phú Hải: “Chính sách công là một tập hợp các quyết

định có liên quan để lựa chọn mục tiêu và những giải pháp, công cụ chính sách nhằm giải quyết các vấn đề chính sách theo mục tiêu tổng thể đã xác định của đảng chính trị cầm quyền” [18, tr.16]

Theo tác giả Lê Chi Mai cho rằng: “Cho đến nay trên thế giới, cuộc tranh luận về định nghĩa chính sách công vẫn là một chủ đề sôi động và khó đạt được sự nhất trí rộng rãi” và “chính sách công có những đặc trưng cơ bản nhất như: chủ thể ban hành chính sách công là Nhà nước; chính sách công không chỉ là các quyết định (thể hiện trên văn bản) mà còn là những hành động, hành vi thực tiễn (thực hiện chính sách); chính sách công tập trung giải quyết các vấn đề đang đặt ra trong đời sống kinh tế - xã hội theo mục tiêu xác định; chính sách công gồm nhiều quyết định chính sách có liên quan lẫn nhau” [18, tr.13-16]

Chính sách công gồm có những đặc trưng như sau: chủ thể ban hành chính sách công là Nhà nước; chính sách công không chỉ là các quyết định (thể hiện trên văn bản) mà còn là những hành động, hành vi thực tiễn (thực hiện chính sách); chính sách công tập trung giải quyết các vấn đề đang đặt ra trong đời sống kinh tế - xã hội theo mục tiêu xác định; chính sách công gồm nhiều quyết định chính sách có liên quan lẫn nhau

Từ các quan niệm trên, chính sách công được xem là một trong những căn cứ đo lường năng lực hoạch định chính sách, xác định mục tiêu, căn cứ kiểm tra, đánh giá, xác định trách nhiệm trong việc sử dụng nguồn lực công như ngân sách nhà nước, tài sản công, tài nguyên đất nước Như vậy, bản chất của chính sách công là công cụ để Nhà nước thực hiện các hoạt động liên

quan đến công dân và can thiệp vào mọi hành vi xã hội trong quá trình phát triển

Trên cơ sở đó, tác giả đồng tình với khái niệm chính sách công của tác

giả Đỗ Phú Hải: “Chính sách công là một tập hợp các quyết định có liên

quan để lựa chọn mục tiêu và những giải pháp, công cụ chính sách nhằm giải quyết các vấn đề chính sách theo mục tiêu tổng thể đã xác định của đảng chính trị cầm quyền”

- Khái niệm thực hiện chính sách công:

Thực hiện chính sách công là quá trình đưa chính sách công vào thực tiễn đời sống xã hội thông qua việc ban hành các văn bản, chương trình, dự

án thực hiện chính sách công và tổ chức thực hiện chúng nhằm hiện thực hóa mục tiêu chính sách công [29, tr.1]

1.1.2 Khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật

Phổ biến, giáo dục pháp luật là một từ ghép của phổ biến pháp luật và giáo dục pháp luật

Phổ biến pháp luật được hiểu là làm cho đông đảo mọi người biết đến một vấn đề, một tri thức bằng cách truyền đạt trực tiếp hay thông quan hình thức nào đó hoặc làm cho mọi người đều biết đến Như vậy, phổ biến pháp luật có đối tượng tác động rộng rãi, nhằm làm cho các đối tượng cụ thể hiểu thấu suốt các quy định của pháp luật để thực hiện pháp luật trên thực tế

Giáo dục pháp luật được hiểu là hoạt động có định hướng, có tổ chức,

có chủ định của chủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục một cách có

hệ thống và thường xuyên nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của pháp luật hiện hành

Như vậy, có thể hiểu phổ biến giáo dục pháp luật là hoạt động do tổ chức, cá nhân thực hiện thông qua các hình thức nhất định nhằm nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật cho tổ chức, cá nhân được phổ

- Khái niệm công nhân

Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, công nhân được hiểu là người

lao động chân tay làm việc ăn lương, trong các nhà máy, xí nghiệp, công trường, v.v [46, tr.202]

- Khái niệm chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Từ khái niệm chính sách công ở Việt Nam và cách tiếp cận về chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật như đã nêu trên, có thể hiểu khái niệm chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công

nghiệp như sau: Chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân

các khu công nghiệp là tập hợp các quyết định có liên quan của Nhà nước nhằm lựa chọn các mục tiêu, giải pháp và công cụ chính sách để giải quyết các vấn đề về phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp theo các mục tiêu đã xác định

1.2 Quan điểm của Đảng, chính sách của nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

1.2.1 Quan điểm của Đảng về phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, Đảng ta xác định chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật là nhiệm vụ quan trọng để nâng cao nhận thức pháp luật gắn với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trong đó vấn đề giáo dục pháp luật cho lao động thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa

là một nhiệm vụ bức thiết

Phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ hình thành, làm sâu sắc và từng bước

mở rộng hệ thống tri thức pháp luật; hình thành tình cảm và lòng tin đối với pháp luật; hình thành động cơ, hành vi và thói quen xử sự theo pháp luật đối với công nhân Để đạt được những nội dung trên, đòi hỏi phải có cơ chế chính sách phù hợp với đối tượng đặt thù là công nhân nói chung và công nhân trong khác khu công nghiệp nói riêng

Để nâng cao chất lượng phổ biến, giáo dục pháp luật, Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa IX đã ban hành Chỉ thị số 32-CT/TW, ngày 09 tháng 12 năm 2003 “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật , nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân” (Chỉ thị số 32-CT/TW) Chỉ thị thể hiện sự đổi mới về nhận thức của Đảng ta đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và yêu cầu các cấp uỷ,

tổ chức đảng các cấp, các ngành phải “Xác định rõ phổ biến, giáo dục pháp luật là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, là nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng” [1, tr.1]

1.2.2 Chính sách của Nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Để triển khai thực hiện quan điểm của Đảng, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 31/2009/QĐ-TTg ngày 24 tháng 02 năm 2009 về việc phê duyệt Đề án Tuyên tuyền, phổ biến pháp luật cho người lao động và người sử dụng lao động trong các loại hình doanh nghiệp từ năm 2009 đến năm 2012 (Đề án 31); Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành Quyết định số 1318/QĐ-LĐTBXH ngày 22/8/2017, về việc ban hành Kế hoạch tiếp tục triển khai thực hiện Đề án “Tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho người lao động và người sử dụng lao động trong các loại hình doanh nghiệp” đến năm 2021

Trước yêu cầu ngày càng cao và phức tạp của quản lý nhà nước và phục vụ chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước đã đặt hoạt động thực thi chính sách công nói chung và thực thi chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật nói riêng trước nhiều vấn đề cần phải được giải quyết Vấn đề của chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật trong tổ chức thực thi chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp còn bộc lộ những hạn chế, bất cập chủ yếu về tính kịp thời, đồng bộ, nhất quán trong tổ chức thực hiện Hoạt động tuyên truyền, phổ biến, thuyết phục, vận động nhằm định hướng trong quá trình thực hiện chính sách chậm được đổi mới về hình thức, phương pháp, nội dung; còn nhiều biểu hiện hình thức, hiệu quả không đạt như mong muốn Công tác hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra chưa kịp thời, thường xuyên và thiếu thực chất Công tác tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm cho hoạch định và thực thi chính sách chưa được coi trọng, chưa làm thường xuyên, kịp thời Bên cạnh đó, việc huy động nguồn lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân chưa được tiến hành một cách đồng bộ và rộng khắp Tổ chức, nhân lực làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật còn hạn chế Kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện dành cho công tác này còn rất hạn hẹp Nhận thức về pháp luật của công nhân nói chung chưa được hình thành, chưa thực sự quan tâm hoặc chưa sâu sắc, tạo nên tâm

lý không có ý thức tìm hiểu pháp luật, ý thức thức chấp hành pháp luật chưa cao, chưa thực sự tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản than trong quan hệ lao động và các quan hệ xã hội khác

1.2.3 Nội dung chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Theo Quyết định số 31/2009/QĐ-TTg ngày 24 tháng 02 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án Tuyên tuyền, phổ biến pháp luật cho người lao động và người sử dụng lao động trong các loại hình doanh

Nghiên cứu xây dựng và triển khai thực hiện chính sách khuyến khích các doanh nghiệp tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động và các quy định pháp luật khác liên quan tới hoạt động của doanh nghiệp và quyền, nghĩa vụ công dân cho người lao động và người sử dụng lao động

Xây dựng nguồn tài liệu về pháp luật lao động và các quy định luật pháp liên quan tới hoạt động của doanh nghiệp và quyền, nghĩa vụ công dân để tuyên truyền, phổ biến cho người lao động và người sử dụng lao động

Tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động và các quy định pháp luật khác liên quan tới hoạt động của doanh nghiệp và quyền, nghĩa vụ công dân và người lao động trên các phương tiện thông tin đại chúng

Tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động và các quy định pháp luật liên quan tới hoạt động của doanh nghiệp và quyền, nghĩa vụ công dân cho người lao động và người sử dụng lao động trong các doanh nghiệp Nhà nước và lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài

Tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động, pháp luật công đoàn và các quy định pháp luật liên quan tới quyền, nghĩa vụ công dân cho người lao động trong các doanh nghiệp dân doanh và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động và các quy định pháp luật khác liên quan tới hoạt động của doanh nghiệp cho người sử dụng lao động trong các doanh nghiệp dân doanh và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động và các quy định pháp luật khác liên quan tới hoạt động của hợp tác xã và quyền, nghĩa vụ công dân trong các Hợp tác xã theo mô hình doanh nghiệp

Giám sát, đánh giá, tổng kết việc thực hiện các hoạt động và toàn bộ Đề

sau: Thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân

các khu công nghiệp là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của Nhà nước về chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân thành hiện thực đến với các đối tượng quản lý là các công nhân các khu công nghiệp nhằm đạt mục tiêu truyền đạt tinh thần, nội dung pháp luật giúp cho đối tượng được tác động hiểu và hình thành ở họ tri thức pháp luật, hành vi phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành

Từ khái niệm này, việc thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp có một số đặc điểm sau:

Thứ nhất, thực hiện chính sách công nói chung, chính sách phổ biến,

giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp nói riêng là yếu

tố khách quan để duy trì công cụ chính sách theo yêu cầu quản lý của Nhà nước và cũng là để đạt được mục tiêu đề ra của chính sách

Thứ hai, tổ chức thực hiện chính sách là một khâu hợp thành chu trình

chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Thứ ba, tổ chức thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối

với công nhân các khu công nghiệp là trung tâm kết nối các bước trong chu trình chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp thành một hệ thống, nhất là với bước xây dựng chính sách So với các khâu khác trong chu trình chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp, tổ chức thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp có vị trí đặc biệt quan trọng, vì đây là bước hiện thực hóa chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp vào đời sống xã hội, là giai đoạn biến ý chí của chủ thể chính sách thành hiện thực

Như vậy, tổ chức thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp là yêu cầu, nhiệm vụ tất yếu khách quan, là yểu tố quyết định thành công hay không thành công của chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

1.3.2 Vị trí, vai trò của thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp có vị trí và vai trò rất quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay, là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, sự điều phối,

tổ chức thực hiện của các cơ quan nhà nước và các tổ chức, đoàn thể đặt dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; là khâu then chốt, quan trọng để chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước thực sự đi vào cuộc sống xã hội, đi vào ý thức, hành động của từng người công nhân Qua

phổ biến, giáo dục pháp luật, hình thành cho lực lượng công nhân lòng tin vào pháp luật, nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật, tạo khả năng tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân trong quan hệ lao động và các quan hệ khác

1.4 Nội dung các bước tổ chức và thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Thực hiện chính sách đóng vai trò vô cùng quan trọng trong chu trình chính sách công, là quá trình chuyển tải nội dung chính sách đi vào thực tế đời sống xã hội nhằm đạt mục tiêu đã đề ra Để tổ chức thực hiện chính sách

có hiệu quả cần phải tuân thủ một quy trình chặt chẽ và thống nhất, quy trình

tổ chức thực hiện chính sách là trình tự các bước trong tổ chức triển khai, thực hiện chính sách Quy trình tổ chức thực hiện chính sách gồm các bước, mỗi bước có yêu cầu, nhiệm vụ khác nhau, nhưng có tác động qua lại lẫn nhau, hướng tới mục tiêu đảm bảo hiệu quả thực hiện chính sách, quy trình

tổ chức thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp và gồm các bước dưới đây:

1.4.1 Xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị, trong đó Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương có vai trò đặc biệt quan trọng

Tổ chức thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp là quá trình phức tạp, lâu dài liên quan đến nhiều

tổ chức, cá nhân, vì thế mọi công việc cần được lập kế hoạch, lên chương trình để các cơ quan nhà nước triển khai thực hiện một cách chủ động, đồng

bộ Việc xây dựng kế hoạch là hướng vào mục tiêu, nhiệm vụ đặt ra, đồng thời đề ra các giải pháp để thực hiện chính sách Kế hoạch thực hiện là những

nhiệm vụ rất cụ thể đảm bảo các mục tiêu hoạt động được hoàn thành, là cơ

sở tổ chức điều hành, đôn đốc, theo dõi, kiểm tra và đánh giá kết quả thực hiện chính sách

Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp bao gồm những nội dung cơ bản sau:

- Kế hoạch tổ chức, điều hành gồm những dự kiến về hệ thống tất cả các chủ thể, cơ quan chủ trì và phối hợp triển khai thực hiện; số lượng và chất lượng nguồn nhân lực để tham gia thực thi chính sách; những dự kiến về cơ chế trách nhiệm của cán bộ quản lý và công chức thực thi; cơ chế tác động giữa các cấp thực thi chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

- Kế hoạch dự kiến các nguồn lực gồm dự kiến về các cơ sở vật chất, máy móc, xe cộ, phương tiện, tài liệu, điều kiện trang thiết bị kỹ thuật phục

vụ cho tổ chức thực hiện chính sách; các nguồn lực tài chính, các vật tư, văn phòng phẩm phục vụ cho tổ chức thực thi chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

- Kế hoạch thời gian triển khai thực hiện gồm dự kiến về thời gian duy trì chính sách; dự kiến các bước tổ chức triển khai thực hiện từ tuyên truyền chính sách đến tổng kết rút kinh nghiệm Mỗi bước đều có mục tiêu cần đạt được và thời gian dự kiến cho việc thực hiện mục tiêu Có thể dự kiến mỗi bước cho phù hợp với một chương trình cụ thể của chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

- Kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực hiện chính sách công gồm những dự kiến về tiến độ, hình thức, phương thức kiểm tra giám sát tổ chức thực thi chính sách; dự kiến những nội quy, quy chế về tổ chức, điều hành hệ thống tham gia thực thi chính sách; dự kiến về trách nhiệm, nhiệm vụ và quyền hạn của cán bộ, công chức và các cơ quan nhà nước tham gia tổ chức điều hành

1.4.2 Phổ biến, tuyên truyền chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Phổ biến, tuyên truyền chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp giúp cho các đối tượng chính sách và mọi người dân tham gia thực hiện hiểu rõ về mục đích, yêu cầu của chính sách, về tính đúng đắn của chính sách trong điều kiện hoàn cảnh nhất định và tính khả thi của chính sách để họ tự giác thực hiện theo yêu cầu quản lý nhà nước Đồng thời còn giúp cho cán bộ, công chức có trách nhiệm tổ chức thực hiện chính sách nhận thức được đầy đủ tính chất, độ phức tạp, quy mô của chính sách đối với đời sống xã hội, để họ chủ động tích cực tìm kiếm các giải pháp thích họp cho việc thực hiện mục tiêu chính sách và triển khai thực hiện có hiệu quả kế hoạch tổ chức thực hiện chính sách được giao

Phổ biến, tuyên truyền chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp phải đảm bảo các yêu cầu sau: (1) Thực hiện tuyên truyền, phổ biến chính sách thường xuyên, liên tục bằng nhiều hình thức phù hợp với điều kiện cụ thể; (2) Phát huy vai trò của các tố chức Chính trị - xã hội như: Công đoàn, Đoàn thanh niên, Hội nông dân, Hội phụ nữ, Hội cựu chiến binh và các tổ chức xã hội khác trong việc huy động các nguồn lực đầu tư cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và lồng ghép các hội nghị và phương tiện thông tin đại chúng

Phân công, phối hợp các đối tượng thực hiện, chính sách bởi vì khi thực thi chính sách có thể tác động đến lợi ích của các bộ phận dân cư theo các hướng khác nhau, có bộ phận được hưởng lợi nhiều, có bộ phận được hưởng lợi ít, có bộ phận không được hưởng lợi, thậm chí còn bị tác động tiêu cực

Do đó hoạt động phân công phối hợp diễn ra theo tiến trình thực hiện chính sách một cách chủ động, sáng tạo để luôn duy trì chính sách được ổn định, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Việc phân công, phối hợp phải đảm bảo phát huy tính năng động, sáng tạo của các yếu tố cấu thành và tác động

Như vậy, muốn tổ chức thực thi chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp có hiệu quả phải tiến hành phân công, phối hợp giữa các cơ quan quản lý ngành, các cấp chính quyền địa phương, các yếu tố tham gia thực thi Trong công tác tổ chức bộ máy quản nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp nói chung cần được tổ chức một cách khoa học, quy định rõ chức năng nhiệm vụ của các cơ quan liên quan trong việc tham gia quản nhà nước

về phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp (cơ

quan chủ trì), hoặc cơ quan có trách nhiệm phối hợp nhằm tránh tình trạng chồng chéo trong việc thực hiện chính sách và các quá trình ảnh hưởng đến thực hiện mục tiêu chính sách

1.4.4 Duy trì chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Duy trì chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp là toàn bộ hoạt động đảm bảo cho chính sách phát huy tác dụng trong đời sống chính trị xã hội, là làm cho chính sách tồn tại và phát huy hết tác dụng trong môi trường thực tế

Nhiệm vụ cần thực hiện để duy trì chính sách gồm: Triển khai các văn bản mang tính pháp lý, quy định rành mạch, hợp lý trách nhiệm, quyền hạn của các chủ thể thực hiện, tránh tình trạng lẫn lộn quyền hạn, trách nhiệm, nghĩa vụ của các chủ thể thực hiện; Quan tâm công tác tổ chức phối hợp thống nhất, hiệu quả và đồng bộ; Đảm bảo các điều kiện về nhân lực, vật lực, tài lực và các phương tiện kỹ thuật hỗ trợ; Đảm bảo kế hoạch hóa về thời gian

và quy trình, thủ tục thực hiện; Đảm bảo thông suốt về thông tin (mệnh lệnh

và phản hồi) trong quá trình thực hiện, triển khai, duy trì chính sách; Đảm bảo sự thống nhất giữa việc kiên trì mục tiêu chính sách với việc sáng tạo trong khi sử dụng các biện pháp, hình thức, chương trình hành động cụ thể, thích hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương; Đấu tranh chống bệnh quan liêu, phô trương, hình thức trong quá trình triển khai, thực hiện chính sách

1.4.5 Điều chỉnh chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Điều chỉnh chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp là hoạt động cần thiết, diễn ra thường xuyên trong tiến

1.4.6 Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, việc thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung và phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp nói riêng là một trong những nhiệm vụ cơ bản, quan trọng của

cơ quan quản lý để kịp thời phát hiện và có biện pháp khắc phục những hạn chế, yếu kém trong việc tổ chức thực hiện chính sách; phát hiện hạn chế trong

cơ chế quản lý, chính sách để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách; phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm chính sách; chấn chỉnh công tác tổ chức và thực hiện chính sách, nâng cao hiệu quả thực hiện mục tiêu chính sách; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước về phổ biến,

giáo dục pháp luật; nhằm nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực nói chung trong các khu công nghiệp phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Việc đôn đốc thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp căn cứ vào kế hoạch triển khai, thực hiện chính sách để nhắc nhở các chủ thể thực thi chính sách quan tâm những nội dung, nhiệm vụ cần ưu tiên trong quá trình thực hiện chính sách

Như vậy, theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung và phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp là hoạt động hết sức cần thiết của cơ quan có thẩm quyền triển khai thực hiện chính sách và chủ thể quản lý nhằm kịp thời

bổ sung, hoàn thiện chính sách và chấn chỉnh việc triển khai thực hiện chính sách Qua đó, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong triển khai thực hiện chính sách cũng như đạt được mục tiêu chính sách

1.4.7 Tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung và phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp nói riêng được hiểu là việc xem xét, kết luận về công tác chỉ đạo, điều hành của chủ thể có thẩm quyền thực hiện chính sách, chủ thể quản lý và việc chấp hành của các đối tượng thực hiện chính sách

Việc tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp có một số nội dung sau: (1) Có thể được thực hiện từng phần hoặc toàn bộ các khâu trong thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật theo từng năm hoặc từng giai đoạn cụ thể; (2) Có thể có phạm vi đánh giá các cơ quan nhà nước từ Trung ương đến địa phương trong tham gia thực hiện chính sách phổ biến,

giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp; (3) Nội dung đánh giá còn có thể là đánh giá việc thực hiện chính sách đối với các đối tượng thụ hưởng trực tiếp hhoac85 gián tiếp về tinh thần hưởng ứng và thực hiện đúng mục tiêu chính sách về ý thức chấp hành những quy định về cơ chế, biện pháp do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành để thực hiện mục tiêu chính sách trong từng điều kiện không gian và thời gian cụ thể; (4) Cơ sở tổng kết, đánh giá là việc ban hành các văn bản phục vụ chỉ đạo, quản lý, phối hợp, phân công, phân nhiệm cho tổ chức, cá nhân trong thực hiện chính sách như các kế hoạch, quyết định, quy chế, quy định, các văn bản phối hợp giữa các cơ quan nhà nước với các tổ chức chính trị - xã hội trong tổ chức thực hiện chính sách

Việc tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm thực hiện chính sách này là bước cuối cùng và có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá một cách chính xác về kết quả và hiệu quả thực chất của chính sách

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung và phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp nói riêng chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau làm ảnh hưởng đến tiến độ, thời gian và kết quả thực hiện mục tiêu chính sách đã đề

ra Việc nghiên cứu và tìm hiểu các yếu tố này ảnh hưởng đến quá trình thực hiện chính sách sẽ giúp các cơ quan nhà nước nắm vững và dự báo trước các yếu tố tác động trong triển khai thực hiện chính sách, chủ thể thực hiện chính sách sẽ có các phương án, biện pháp chủ động để ứng phó những tác động tiêu cực cũng như tạo lập môi trường thuận lợi để tổ chức triển khai thực hiện chính sách Xem xét trên nhiều khía cạnh thì chính sách phổ biến, giáo dục

Năm 2012, sau khi Luật phổ biến, giáo dục pháp luật ra đời thì các chính sách liên quan về phổ biến, giáo dục pháp luật được ban hành đáp ứng yêu cầu thực tế như: Đề án phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động

và chủ các doanh nghiệp đến năm 2021; Đề án phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên công nhân; Đề án phát triển quan hệ lao động

Để thực hiện tốt chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp cần phải hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và hệ thống chính sách liên quan Xây dựng các cơ chế, chính sách quy định trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ của các doanh nghiệp, người sử dụng lao động trong thực hiện chính sách, phát triển các dịch vụ công về tư vấn pháp luật cho người lao động

1.5.2 Yếu tố chủ quan

Sự hạn chế về năng lực tổ chức, quản lý của bộ máy nhà nước các cấp cũng ảnh hưởng đến công tác xây dựng, thực thi, đánh giá chính sách Năng lực tổ chức, quản lý cồng kềnh, chồng chéo giữa các cơ quan ngang cấp với nhau sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu phổ biến, giáo dục pháp luật

Năng lực thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp của các chủ thể là yếu tố mang tính quyết định việc thành công hay thất bại trong việc tổ chức thực hiện đạt mục tiêu chính sách Đội ngũ báo cáo viên, truyên truyền viên và những người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật có năng lực, trình độ, kỹ năng và có tâm huyết sẽ góp phần rất quan trọng trong thực hiện mục tiêu chính sách, từ

đó nâng cao nhận thức pháp luật cho công nhân lao động, giảm thiểu vi phạm pháp luật trong quá trình lao động, học tập và trong đời sống sinh hoạt hằng ngày Ngược lại, nếu đội ngũ báo cáo viên, truyên truyền viên thiếu năng lực, trình độ, kỹ năng và tâm huyết thì sẽ không đạt được mục tiêu chính sách

1.5.2 Yếu tố khách quan

Tình hình phát triển kinh tế- xã hội:

Tốc độ đô thị hóa theo hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế đáp ứng mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa sẽ hình thành nên các khu công nghiệp với quy mô công nhân làm việc rất lớn Các doanh nghiệp muốn phát triển thì ngoài việc phải có đội ngũ những người lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật còn phải có trình độ am hiểu về pháp luật để có hành động vì lợi ích chung của bản thân và doanh nghiệp Tuy nhiên, khi kinh tế có phát triển, xã hội có ổn định thì nhà nước, doanh nghiệp … mới có thể đầu tư cho việc thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp, qua đó mới nâng cao hiệu quả kinh tế, xã hội của doanh nghiệp và xã hội

Môi trường thực hiện chính sách:

Là tổng hợp các yếu tố về điều kiện tự nhiên, các điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội, tình hình an ninh trật tự tác động đến quá trình thực hiện chính sách Nếu tình hình kinh tế, văn hóa xã hội phát triển, tình

hình an ninh, chính trị ổn định thì chính sách mới được triển khai đồng bộ và

tổ chức thực hiện đạt được mục tiêu đề ra

Mối quan hệ giữa các chủ thể:

Là sự phân công, phối hợp và thống nhất về mặt nhận thức trong tổ chức thực hiện chính sách Nếu có sự chỉ đạo, điều hành, phân công, phân nhiệm, phân bổ nguồn lực hợp lý thì khả năng đạt được mục tiêu chính sách

Vì vậy, việc phân tích tiềm lực, đặc tính của các nhóm đối tượng chính sách là rất cần thiết, giúp lập kế hoạch, huy động nguồn lực phục vụ tổ chức

và thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ sát hơn với yêu cầu thực tế đối với nhóm đối tượng là công nhân các khu công nghiệp

1.6 Yêu cầu cơ bản trong tổ chức thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

Các yêu cầu cơ bản trong tổ chức thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp gồm:

1.6.1 Yêu cầu thực hiện mục tiêu chính sách

Mục tiêu chính sách là cái đích chính sách công hướng đến để giải quyết nhằm đạt được kết quả xác định Mục tiêu của chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp là nhằm tạo chuyển

biến mạnh mẽ trong nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật nói chung, pháp luật lao động nói riêng đối với công nhân lao động, xây dựng quan hệ lao động hài hòa trong các khu công nghiệp nghiệp, góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển, ổn định xã hội Mục tiêu chính sách hướng mọi nội dung, nhiệm

vụ, giải pháp, công cụ vào việc thực hiện ý chí của chủ thể chính sách, mong muốn của các đối tượng chính sách và xã hội

1.6.2 Yêu cầu đảm bảo tính hệ thống

Các chủ thể chịu trách nhiệm thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp điều hòa và phối hợp hoạt động, kiểm soát các bên liên quan tham gia thực hiện chính sách để đảm bảo

sự đồng bộ, nhịp nhàn, thông suốt trong quá trình thực hiện chính sách Theo dó, các chủ thể thực hiện chính sách từ Trung ương đến địa phương thường xuyên phối hợp chặt chẽ với nhau và với các tổ chức chính trị - xã hội trong việc ban hành các văn bản hướng dẫn đảm bảo đồng bộ, đầy đủ, kịp thời Bộ Lao động – Thương binh và xã hội chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan như: Bộ Tư pháp, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam

Tổ chức triển khai chính sách xuống hệ thống các cơ quan cấp dưới như: Sở Lao động – Thương binh và xã hội, Sở Tư pháp, Liên đoàn Lao động tỉnh…

để thực hiện ngoài ra còn đảm bảo tính hệ thống trong tổ chức bộ máy tổ chức thực hiện chính sách

1.6.3 Yêu cầu bảo đảm lợi ích thực sự cho đối tượng thụ hưởng chính sách

Trong xã hội thường tồn tại nhiều nhóm lợi ích khác nhau và nhà nước

là người bảo vệ lợi ích hợp pháp của các cá nhân và tổ chức Đối với tổ chức thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp, nhà nước đảm bảo mục tiêu tạo chuyển biến mạnh mẽ trong

nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật nói chung, pháp luật lao động nói riêng đối với người lao động, trang bị kiến thức pháp luật thiết thân, gần gũi nhất để họ có thể tự bảo vệ mình trong các quan hệ lao động và cuộc sống

Đảm bảo cho người lao động được phổ biến, tư vấn pháp luật đầy đủ, kịp thời thông qua các dịch vụ công

1.7 Các nhóm giải pháp chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp

1.7.1 Giải pháp về chính sách

Xây dựng chính sách khuyến khích doanh nghiệp chủ động tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động và các quy định pháp luật khác có liên quan tới hoạt động của doanh nghiệp và quyền, nghĩa vụ công dân tại doanh nghiệp cho người lao động và người sử dụng lao động, gồm:

Chính sách khuyến khích doanh nghiệp đóng góp kinh phí cho hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại doanh nghiệp

Chế độ hỗ trợ cho đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên làm công tác tuyên truyền phổ biến tại doanh nghiệp

Khuyến khích đưa công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động

và các quy định pháp luật khác có liên quan tới hoạt động của doanh nghiệp

và quyền, nghĩa vụ công dân tại doanh nghiệp cho người lao động và người

sử dụng lao động

1.7.2 Giải pháp về cơ chế

Cơ chế huy động nguồn lực tuyên truyền phổ biến pháp luật:

Tăng cường đầu tư của Nhà nước cho công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động và các quy định pháp luật khác có liên quan tới hoạt động của doanh nghiệp và quyền, nghĩa vụ công dân tại doanh nghiệp cho người lao động và người sử dụng lao động

Khuyến khích sự đóng góp tài chính của doanh nghiệp cho các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại doanh nghiệp; Huy động các nguồn lực hỗ trợ khác

Cơ chế phân cấp và phối hợp:

Các hoạt động của Đề án thực hiện chính sách được phân thành các nhóm hoạt động và được giao cho từng cơ quan tổ chức chủ trì thực hiện, có phân định trách nhiệm giữa các cơ quan để chủ động xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện từng nội dung hoạt động của Đề án

Cơ chế giám sát, đánh giá:

Tăng cường hiệu quả giám sát của các Sở, ngành liên quan; Phát huy

cơ chế phối hợp giữa các cơ quan thực hiện Đề án; Huy động sự tham gia của người lao động và người sử dụng lao động vào việc thực hiện và giám sát các hoạt động của Đề án thực hiện chính sách

1.7.3 Các giải pháp về chuyên môn nghiệp vụ

Bồi dưỡng nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật và các kỹ năng tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho đội ngũ tuyên truyền viên của các cơ quan tham gia thực hiện đề án và các cơ quan có liên quan

Tập trung tuyên truyền phổ biến những nội dung có trọng tâm, trọng điểm theo từng đối tượng, từng loại hình doanh nghiệp, ngành nghề sản xuất kinh doanh

Đổi mới, nâng cao hiệu quả các hình thức, phương pháp phổ biến tuyên truyền: kết hợp các phương thức truyền thống với các phương thức hiện đại, kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với từng nội dung và từng đối tượng

Kết hợp việc xây dựng mô hình điểm, kết hợp với việc biểu dương điển hình tiên tiến với việc xử phạt nghiêm minh và gây dư luận phê phán các hành

vi vi phạm pháp luật

Tiểu kết Chương 1

Trên cơ sở nghiên cứu trên, tác giả đã khái quát được những vấn đề cơ bản mang tính lý luận và đưa ra khái niệm chung về thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp, làm rõ được

vị trí, vai trò của phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân các khu công nghiệp, các nhân tố cơ bản ảnh hưởng, tác động đến thực hiện công tác phổ biến giáo dục pháp luật để làm cơ sở lập luận cho việc khảo sát thực trạng chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật cho công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình Dương trong Chương 2 và đưa ra các giải pháp tăng cường thực hiện chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật cho công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bình Dương ở Chương 3

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI CÔNG NHÂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP

TỈNH BÌNH DƯƠNG 2.1 Khái quát điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Dương

Bình Dương là tỉnh thuộc miền Đông Nam Bộ, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam (gồm 8 tỉnh thành, thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Phước, Tây Ninh, Long An và tỉnh Tiền Giang), là một trong những tỉnh có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, phát triển công nghiệp năng động của cả nước, với diện tích 2.694,43 km2 (chiếm khoảng 0,83% diện tích cả nước, khoảng 12% diện tích miền Đông Nam Bộ) Với tọa độ địa lý 10°51' 46" - 11°30' Vĩ độ Bắc, 106°20' - 106°58' kinh độ Đông Phía Bắc giáp tỉnh Bình Phước, phía Nam giáp Thành phố Hồ Chí Minh, phía Đông giáp tỉnh Đồng Nai, phía Tây giáp tỉnh Tây Ninh và thành phố Hồ Chí Minh Tổ chức hành chính của tỉnh gồm 01 thành phố, 04 thị xã

và 04 huyện (gồm: thành phố Thủ Dầu Một, thị xã Dĩ An, thị xã Thuận An, thị xã Bến Cát, thị xã Tân Uyên và các huyện Bàu Bàng, Bắc Tân Uyên, Dầu Tiếng, Phú Giáo); 91 xã, phường, thị trấn(48 xã, 41 phường, 02 thị trấn) Bình Dương có vị trí thuận lợi, cách trung tâm thành phố Hồ Chí Minh 30 km, gần cảng biển, sân bay và các trung tâm kinh tế, thương mại quan trọng của khu vực phía Nam; với các trục quốc lộ quan trọng như Quốc lộ 13, 14, tuyến đường sắt Bắc - Nam, đường xuyên Á đi qua, Bình Dương trở thành đầu mối giao lưu của các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên với thành phố Hồ Chí Minh Dân số hiện nay khoảng trên hai triệu người, trong đó có hơn 01 triệu lao động ( lao động ngoài tỉnh 85%)

Đến nay, trên địa bàn tỉnh Bình Dương có 29 khu công nghiệp với 1.914

dự án còn hiệu lực, bao gồm 1.385 dự án có vốn đầu tư nước ngoài với tổng

vốn đầu tư đăng ký 12,1 tỷ đô la Mỹ và 529 dự án đầu tư trong nước với tổng

vốn đầu tư đăng ký 50.232 tỷ đồng Tổng số công nhân lao động đang làm việc trong các khu công nghiệp Bình Dương đến nay là 271.241 người Công nhân lao động làm việc trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là 202.734 chiếm 74,74%; lao động làm việc trong các doanh nghiệp trong nước chiếm 25,26% Lao động người Bình Dương: 27.025 người, chiếm 9,96% trong tổng số lao động các khu công nghiệp, trong đó lao động nữ là 15.192 người, chiếm 56,22% [8, tr.2]

Tỷ trọng Công nghiệp - Dịch vụ - Nông nghiệp tương ứng 63,99% - 23,68% - 3,74%; Tổng sản phẩm trong tỉnh (GRDP) bình quân đầu người đến năm 2017 đạt 120 triệu đồng [10, tr.2]

Điều kiện làm việc của người lao động được cải thiện hơn Song điều kiện và môi trường làm việc ở một số doanh nghiệp nhất là ngành gỗ, xây dựng còn thấp, công nhân lao động vẫn phải làm việc trong điều kiện nóng,

ồn, bụi, thiếu ánh sáng, thiếu phương tiện bảo vệ cá nhân, chưa được khám sức khoẻ định kỳ Trong thời gian từ năm 2013 - 2018 đã xảy ra 4.451 vụ tại nạn lao động làm chết và bị thương 4.475 người Trong đó, có 167 vụ tai nạn lao động nghiêm trọng, làm chết 170 người, bị thương nặng 685 người Nguyên nhân chủ yếu do người sử dụng lao động chưa tổ chức huấn luyện về

an toàn lao động, thiếu các biện pháp đảm bảo an toàn, thiếu kiểm tra, giám sát trong quá trình làm việc, người lao động chưa được phổ biến đầy đủ kiến thức pháp luật liên quan đến vệ sinh an toàn lao động, còn bất cẩn, chủ quan trong khi làm việc

Thu nhập bình quân của người lao động từ 6,5 triệu đồng đến 7,5 triệu đồng/người/tháng, còn có sự chênh lệch về tiền lương, thu nhập giữa các loại hình doanh nghiệp, ngành nghề; khoảng cách thu nhập giữa lao động không

Nhìn chung, đời sống vật chất, tinh thần của người lao động trên địa bàn tỉnh được cải thiện Ý thức chính trị, tinh thần yêu nước, lòng tin đối với Đảng, Nhà nước được củng cố; thái độ và trách nhiệm trong lao động, sản xuất được nâng cao Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, đội ngũ công nhân lao động còn có những tồn tại, hạn chế là: Trình độ học vấn, tay nghề một bộ phận công nhân lao động trực tiếp sản xuất còn hạn chế, tác phong công nghiệp,

ý thức chấp hành kỷ luật lao động chưa cao; điều kiện tiếp cận thông tin, nắm bắt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước còn hạn chế Vẫn còn một bộ phận người lao động bị các phần tử xấu lôi kéo, kích động thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật, nhất là sự kiện 13/5/2014 (có khoảng 19.000 công nhân tham gia diễu hành phản đối hành động Trung Quốc xâm phạm chủ quyền biển đảo của Việt Nam Lúc đầu cuộc tuần hành diễn ra trong ôn hoà, tuy nhiên nhiều người sau đó đã kích động, phá cổng các doanh nghiệp đột nhập vào trong, yêu cầu chủ doanh nghiệp cho công nhân nghỉ việc và lôi kéo số công nhân này tham gia) đã ảnh hưởng đến tình hình kinh tế, xã hội, an ninh trật tự, thu hút đầu tư và công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công nhân trên địa bàn