Quy tắc tố tụng của trung tâm trọng tài quốc tế việt nam

Giải quyết trọng tài không bị giới hạn về mặt lãnh thổ do các bên có quyền lựa chọn bất kỳ trung tâm trọng tài nào để giải quyết tranh chấp cho mình.. Để tìm hiểu thêm phương thức giải q

Mục lục Đặt vấn đề……….2 Giải quyết vấn đề……….3

I trung tâm trọng tài quốc tế việt nam và sự ra đời của quy tắc tố

tụng của trung tam trọng tài quốc tế việt nam……….3

1 Đôi nét về trung tâm trọng tài quốc tế việt nam……….3

2 Sự ra đời của quy tắc tố tụng VIAC……….4

3 Điểm mới của quy tắc tố tụng trung tâm trọng tài quốc tế việt nam………5

II Nội dung của quy tắc tố tụng trọng tài quốc tế việt nam…….

….10

1 Các bước tố tụng tại trung tâm trọng tài quốc tế VN…… 11

2 Ưu điểm, hạn chế của bộ quy tắc tố tụng trọng tài của trung tâm trọng tài quốc tế việt nam VIAC………16 Kết thúc vấn đề……….18 Danh mục tài liệu tham khảo……….19

Đặt vấn đề

Khi các quan hệ kinh doanh càng phát triển, những tranh chấp xảy ra là điều không tránh khỏi những lựa chọn hình thức giải quyết tranh chấp nào vừa đảm bảo có lợi cho thương nhân vừa duy trì được mối quan hệ làm ăn là việc mà các thương nhân cần cân nhắc Pháp luật hiện hành công nhận các phương thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh sau: Thương lượng, hòa giải, trọng tài và tòa án Theo đó, khi xảy ra tranh chấp kinh doanh các bên có thể giải quyết tranh chấp thông qua việc trực tiếp thương lượng với nhau Trong trường hợp không thương lượng được, việc giải quyết tranh chấp có thể được thực hiện với sự trợ giúp của bên thứ ba thông qua phương thức hòa giải, trọng tài hoặc tòa án Việc giải quyết các tranh chấp trong kinh doanh dựa trên nguyên tắc quan trọng là quyền tự định đoạt của các bên Cơ quan nhà nước và trọng tài thương mại chỉ can thiệp theo yêu cầu của các bên tranh chấp Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường, hoạt động kinh doanh, thương mại ngày càng đa dạng và không ngừng phát triển trong tất cả mọi lĩnh vực sản xuất, thương mại, dịch vụ, đầu tư Vấn đề lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh, thương mại phải được các bên cân nhắc, lựa chọn phù hợp dựa trên các yếu tố như mục tiêu đạt được, bản chất của tranh chấp, mối quan hệ làm ăn giữa các bên, thời gian và chi phí dành cho việc giải quyết tranh chấp Chính vì vậy, khi lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp, các bên cần hiểu rõ bản chất và cân nhắc các ưu điểm, nhược điểm của một phương thức để có quyết định hợp lý Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là một hình thức ngày càng có vị trí và vai trò quan trọng

nó một hình thức giải quyết tranh chấp không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường và ngày càng được các nhà kinh doanh ưa chuộng Đó là hình thức giải quyết tranh chấp thông qua hoạt động của Hội đồng trọng tài hoặc trọng tài viên với tư cách là bên thứ ba độc lập nhằm giải quyết mâu thuản tranh chấp bằng việc đưa ra phán quyết có giá trị bắt buộc các bên phải thi hành

Ưu điểm của phương thức giải quyết tranh chấp này là có tính linh hoạt, tạo quyền chủ động cho các bên; tính nhanh chóng, tiết kiệm được thời gian có

thể rút ngắn thủ tục tố tụng trọng tài và đảm bảo bí mật Trọng tài tiến hành giải quyết tranh chấp theo nguyên tắc án, quyết định trọng tài không được công bố công khai, rộng rãi Theo nguyên tắc này họ có thể giữ được bí quyết kinh doanh cũng như danh dự, uy tín của mình Giải quyết trọng tài không bị giới hạn về mặt lãnh thổ do các bên có quyền lựa chọn bất kỳ trung tâm trọng tài nào để giải quyết tranh chấp cho mình Phán quyết của trọng tài có tính chung thẩm, đây là ưu thế vượt trội so với hình thức giải quyết tranh chấp bằng thương lượng hòa giải Sau khi trọng tài đưa ra phán quyết thì các bên không có quyền kháng cáo trước bất kỳ một tổ chức hay tòa án nào Nhược điểm của phương thức giải quyết bằng phương thức trọng tài đòi hỏi chi phí tương đối cao, vụ việc giải quyết càng kéo dài thì phí trọng tài càng cao Việc thi hành quyết định trọng tài không phải lúc nào cũng trôi chảy, thuận lợi như việc thi hành bản án, quyết định của tòa án Để tìm hiểu thêm phương thức giải quyết tranh chấp thương mại bằng phương thức trọng tài em xin tìm hiểu một quy tắc tố tụng của một trung tâm trọng tài cụ thể ở đây là tìm hiểu quy tắc tố tụng của trung tâm trong tài quốc tế việt nam

Giải quyết vấn đề

I Trung tâm trọng tài quốc tế việt nam và sự ra đời quy tắc tố

tụng của trung tâm trọng tài quốc tế việt nam

1: Đôi nét về trung tâm trọng tài quốc tế việt nam VIAC

Trung tâm trọng tài quốc tế việt nam gọi tắt là VIAC Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam bên cạnh Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VIAC) được thành lập theo Quyết định số 204/TTg ngày 28 tháng 4 năm

1993 của Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam trên cơ sở hợp nhất Hội đồng Trọng tài Ngoại thương (thành lập năm 1963)

và Hội đồng Trọng tài Hàng hải (thành lập năm 1964) Theo Điều lệ, VIAC

có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp phát sinh từ hoạt động thương mại

bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ; phân phối đại diện, đại lý thương mại; ký gửi; thuê, cho thuê; thuê mua; xây dựng; tư vấn; kỹ thuật; li-xăng; đầu tư; tài chính; ngân hàng; bảo hiểm; thăm dò, khai thác; vận chuyển hàng hóa, hành khách bằng đường hàng không, đường biển, đường sắt, đường

bộ v.v VIAC được đánh giá là một tổ chức trọng tài có uy tín của Việt Nam, được cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài tín nhiệm và lựa chọn

để giải quyết tranh chấp.VIAC có đội ngũ Trọng tài viên là các chuyên gia có

uy tín cao trong các lĩnh vực chuyên môn Cơ chế giải quyết tranh chấp tại VIAC nhanh chóng, linh hoạt, thân thiện giúp các bên tranh chấp tiết kiệm thời gian và chi phí phát sinh

2 Sự ra đời quy tắc tố tụng của VIAC

Từ khi ra đời ngày 28 tháng 4 năm 1993 đến nay trung tâm trọng tài quốc

tế việt nam đã có 3 bộ quy tắc tố tụng

Thứ nhất là: Quy tắc tố tụng có hiệu lực từ ngày 20 tháng 8 năm 1993 (Quy tắc 1993) Quy tắc này áp dụng cho các tranh chấp có yếu tố nước ngoài có thỏa thuận trọng tài ký trước ngày 1 tháng 7 năm 2003 Sau đúng 4 tháng được thành lập trung tậm trọng tài quốc tế việt nam đã cho ra đời bộ quy tắc tố tụng đầu tiên đây là một gian đoạn mang tính bước ngoặt khi đã có một trung tâm trọng tài ra một bộ quy tắc tố tụng riêng cho mình tuy nhiên bộ quy tắc tố tụng trọng tài này thực tế vẫn còn nhiều điểm bất cập chưa hợp lý nên cho dù nó được ban hành thì thực tế cũng ít được áp dụng

Thứ hai: Quy tắc tố tụng trọng tài có hiệu lực từ ngày 15 tháng 4 năm 1996 (Quy tắc 1996) Quy tắc này áp dụng cho các tranh chấp trong nước có thỏa thuận trọng tài ký trước ngày 1 tháng 7 năm 2003 Do những điểm bất cập trong bộ quy tắc trọng tài nam 1993 bộ quy tắc trọng tài thứ hai của trung tâm trọng tài quốc tế việt nam ra đời cùng song song tồn tại với bộ quy tắc trọng tài 1993 đồng thời bổ sung những điểm chưa hợp lý trong bộ quy tắc trọng tài 1993 này

Thứ 3: Quy tắc tố tụng trọng tài có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2004 (Quy tắc 2004) Quy tắc này được áp dụng để giải quyết cả vụ tranh chấp trong nước và

vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài có thỏa thuận trọng tài ký sau ngày 1 tháng 7 năm 2003 Sở dĩ tồn tại cùng một lúc ba bản Quy tắc tố tụng vì theo Điều 61, Khoản 1 Pháp lệnh Trọng tài Thương mại, các Trung tâm Trọng tài được thành lập trước ngày Pháp lệnh có hiệu lực phải sửa đổi, bổ sung Điều lệ, Quy tắc tố tụng trọng tài cho phù hợp với quy định của Pháp lệnh trong thời hạn 12 tháng kể

từ ngày Pháp lệnh có hiệu lực Tuy nhiên, Pháp lệnh cũng đồng thời có quy định riêng, cho phép áp dụng pháp luật có hiệu lực tại thời điểm ký thỏa thuận trọng tài để giải quyết các tranh chấp có thỏa thuận trọng tài ký trước ngày Pháp lệnh

có hiệu lực (Điều 61, Khoản 2) Do vậy, căn cứ theo quy định của Pháp lệnh, Trung tâm đã ban hành Quy tắc 2004 để đảm bảo phù hợp với quy định mới trong Pháp lệnh Bên cạnh đó, Trung tâm vẫn phải đồng thời vẫn giữ lại Quy tắc

1993 và Quy tắc 1996 để giải quyết các vụ tranh chấp có thỏa thuận trọng tài ký trước ngày pháp lệnh có hiệu lực So với các bản Quy tắc 1993 và 1996 vốn được xây dựng trong thời điểm hệ thống pháp luật về trọng tài của Việt Nam còn nhiều bất cập và thiếu đồng bộ Quy tắc 2004 được soạn thảo vào thời điểm Pháp lệnh trọng tài được ban hành đã khắc phục, bổ sung những thiếu sót, bất cập cơ bản trong các bản Quy tắc 1993 và 1996 Bên cạnh những quy định còn phù hợp trong Quy tắc 1993 và Quy tắc 1996,

3: Điểm mới của quy tắc tố tụng trọng tài quốc tế năm 2004.

Quy tắc 2004 có những điểm mới và ưu điểm sau:

1 Về tổng thể, Quy tắc đã đáp ứng và thể hiện được các tiêu chí cơ bản của Pháp lệnh trọng tài, pháp luật và tập quán trọng tài quốc tế hiện đại;

2 áp dụng thuận tiện, Quy tắc được áp dụng chung để giải quyết cả các vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài và tranh chấp trong nước;

3 Các thủ tục tố tụng được quy định chi tiết nhưng rõ ràng và không phức tạp, đảm bảo tính đồng bộ, công khai và công bằng về quyền và nghĩa vụ của các bên;

4 Tôn trọng tối đa ý chí tự do thỏa thuận của các bên Các bên được tự do thỏa thuận nhiều vấn đề liên quan tới tố tụng như thời gian, ngôn ngữ, địa điểm, luật

áp dụng v.v Cụ thể:

Về ngôn ngữ sử dụng trong tố tụng trọng tài: Theo Điều 18 của Quy tắc, ngôn ngữ sử dụng trong tố tụng trọng tài là tiếng Việt Tuy nhiên, đối với vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài, các bên có quyền thỏa thuận về ngôn ngữ sử dụng trong tố tụng trọng tài Quy định này không có trong các Quy tắc 1993 và Quy tắc 1996, vốn ấn định ngôn ngữ sử dụng trong phiên xét xử là tiếng Việt Trong

tố tụng trọng tài, vấn đề ngôn ngữ có ý nghĩa quan trọng Các bên tranh chấp cần lưu ý khi áp dụng quy định này Thông thường, trong những vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài, các bên thường mong muốn được sử dụng ngôn ngữ của nước mình, hoặc ít nhất là một ngôn ngữ thông dụng Do vậy, để đạt được sự thống nhất về việc lựa chọn ngôn ngữ trong trọng tài, giải pháp tốt nhất là các bên nên thỏa thuận quy định ngay trong điều khoản trọng tài Từ kinh nghiệm giải quyết tranh chấp tại VIAC cho thấy, nếu các bên không có thỏa thuận trước về ngôn ngữ trọng tài, đến khi tranh chấp phát sinh, các bên rất khó đạt được sự thống nhất về việc chọn ngôn ngữ Trong những trường hợp như vậy, tiếng Việt sẽ được sử dụng

Về địa điểm tiến hành trọng tài: Các bên được tự do thỏa thuận chọn địa điểm tiến hành trọng tài (Điều 17) Đây cũng là quy định hấp dẫn đối với các bên tranh chấp Quy định này khá phổ biến trong pháp luật và quy tắc tố tụng của nhiều tổ chức trọng tài trên thế giới Với việc được tự do lựa chọn địa điểm trọng tài, các bên có quyền thỏa thuận địa điểm thích hợp nhất cho cả hai bên Tuy nhiên, cũng giống như vấn đề lựa chọn ngôn ngữ, để tránh các rắc rối nẩy sinh trong quá

trình tố tụng, các bên nên thỏa thuận chọn địa điểm trọng tài cụ thể ngay trong thỏa thuận trọng tài Nếu vấn đề này được giải quyết trước sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho Hội đồng Trọng tài và các bên chủ động trong việc giải quyết tranh chấp Bởi vì, tuy Quy tắc cho phép các bên được lựa chọn địa điểm tiến hành trọng tài nhưng trong trường hợp các bên không có thỏa thuận thì Hội đồng trọng tài sẽ quyết định địa điểm tiến hành trọng tài Trong những trường hợp như vậy, quyết định của Hội đồng Trọng tài rất khó thỏa mãn yêu cầu của cả hai bên, có thể thuận lợi cho bên này nhưng lại bất lợi đối với bên kia Do đó, các bên được khuyến nghị cần xác định trước địa điểm tiến hành trọng tài trong điều khoản trọng tài Tuy nhiên, thực tế cho thấy địa điểm tiến hành trọng tài thường là nơi Trung tâm Trọng tài đặt trụ sở hoặc tại nước của Trung tâm Trọng tài

Về vấn đề luật áp dụng: Đối với các vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài, các bên cũng được quyền chọn luật áp dụng Đây là một quy định lý tưởng đối với các bên, nhất là bên nước ngoài Quy tắc trước đây không quy định cụ thể về vấn đề này Trong tố tụng trọng tài, vấn đề chọn luật áp dụng có ý nghĩa quan trọng, việc cho phép các bên được quyền chọn luật sẽ giúp các bên chủ động tìm hiểu

và lựa chọn nguồn luật thích hợp khi tranh chấp phát sinh Với quy định này, các bên sẽ có nhiều lựa chọn khi đàm phán nội dung điều khoản trọng tài Ví dụ, nếu các bên gặp khó khăn trong việc thỏa thuận về tổ chức trọng tài và luật áp dụng, các bên có thể đi đến giải pháp là chọn tổ chức trọng tài tại nước bên bán và chọn luật áp dụng của nước bên mua hoặc các bên có thể chọn luật áp dụng của một nước thứ ba

Về vấn đề chọn trọng tài viên: Không giống các Quy tắc 1996 và Quy tắc 1993, vốn giới hạn các bên chỉ được chọn Trọng tài viên có tên trong Danh sách Trọng tài viên của VIAC Quy tắc 2004 cho phép các bên trong vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài có thể chọn trọng tài viên trong hoặc ngoài danh sách trọng tài viên của VIAC Đây là một quy định mới khá hẫp dẫn Vấn đề này đã giải tỏa được những băn khoăn, ngần ngại của các bên, nhất là bên nước ngoài khi lựa chọn

VIAC để giải quyết tranh chấp Trong quá trình đàm phán nội dung điều khoản trọng tài, các bên thường khó đạt được sự thống nhất về việc chọn tổ chức trọng tài, luật áp dụng và vấn đề ngôn ngữ v.v Do tâm lý bên nào cũng muốn được giải quyết tranh chấp tại một tổ chức trọng tài quen thuộc của mình, hoặc do tâm

lý chưa thực sự tin tưởng vào khả năng giải quyết tranh chấp của tổ chức trọng tài do bên đối tác lựa chọn Tuy nhiên, với các quy định thông thoáng và hấp dẫn nêu trên, các bên nước ngoài có niềm tin khi chọn trọng tài VIAC Nếu các bên thấy rằng các Trọng tài viên trong Danh sách có thể không phù hợp để giải quyết một vụ tranh chấp cụ thể, cần phải đáp ứng một số yêu cầu đặc thù, các bên có thể lựa chọn một trọng tài viên ngoài danh sách mà mình cho là phù hợp Điểm cần lưu ý khi chọn trọng tài viên ngoài danh sách thì trọng tài viên này cần phải đáp ứng một số tiêu chuẩn nhất định

Bên cạnh những điểm mới cơ bản nêu trên, Quy tắc còn có một số quy định cụ thể, chi tiết trong quá trình tố tụng trọng tài:

Trong các vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài, các luật sư, không phân biệt trong nước hay ngoài nước đều có thể được phép đại diện cho các bên trong vụ tranh chấp

Về vấn đề gia hạn, không giống Quy tắc 1993 và Quy tắc 1996 không quy định

rõ về việc gia hạn thời hạn chỉ định trọng tài viên và gửi bản tự bảo chữa Quy tắc 2004 đã quy định rõ về vấn đề này, theo đó Bị đơn có thể gia hạn thời hạn nộp bản tự bào chữa với thời hạn tối đa là 75 ngày nhưng Bị đơn phải tiến hành chỉ định trọng tài viên trong thời hạn tối đa là 30 ngày kể từ ngày nhận được thông báo của Trung tâm Quy định này đảm bảo quá trình tố tụng không bị gián đoạn, kéo dài, đảm bảo Hội đồng trọng tài sớm được thành lập để giải quyết vụ tranh chấp

Về vấn đề xem xét thỏa thuận trọng tài Để đảm bảo quyền lợi của các bên, Quy tắc cho phép các bên được quyền khiếu nại về hiệu lực pháp lý của thỏa thuận

trọng tài, về thẩm quyền giải quyết vụ tranh chấp của Hội đồng Trọng tài trong quá trình tố tụng trọng tài Quy tắc dành cho Hội đồng Trọng tài quyền được xem xét khiếu nại của các bên về vấn đề này Trong trường hợp các bên không đồng ý với quyết định của Hội đồng trọng tài, các bên có quyền khiếu nại ra tòa án để giải quyết chung thẩm Tuy nhiên, khi tòa án đã ra quyết định điều khoản trọng tài có hiệu lực, Hội đồng trọng tài có thẩm quyền giải quyết vụ tranh chấp thì không bên nào được quyền yêu tòa án hủy Quyết định trọng tài dựa trên căn cứ

mà các bên đã khiếu nại trước đây Đặc biệt, trong mọi trường hợp, dù các bên

có khiếu nại hay không, tòa án không có quyền xem xét và can thiệp vào quyết định của Hội đồng trọng tài về nội dung vụ kiện

Một trong những điểm mới đáng chú ý đó là quyền được yêu cầu áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời (Điều 26) Trong quá trình tố tụng trọng tài, nếu thấy quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại, các bên có thể làm đơn yêu cầu Tòa án có thẩm quyền yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời Đây là quy định mang tính nguyên tắc dựa trên quy định của Pháp lệnh Trọng tài Các trình tự, thủ tục áp dụng cụ thể được quy định chi tiết trong Pháp lệnh trọng tài (từ Điều 33 đến Điều 36) và Nghị quyết của Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao số 05/2003/NQ-HĐTP ngày 31 tháng 7 năm 2003 (Mục 4) Các chế định trên đã thực sự làm tăng thêm tính hấp dẫn của trọng tài, giải tỏa những e ngại của các bên khi đưa tranh chấp ra giải quyết tại trọng tài vì cho rằng trọng tài thiếu các biện pháp bảo đảm cần thiết

Với một loạt những điểm mới nêu trên, có thể khẳng định rằng Quy tắc 2004 hoàn toàn đáp ứng các tiêu chí của pháp luật và tập quán trọng tài quốc tế Ngoài việc được áp dụng để giải quyết các vụ tranh chấp có thỏa thuận trọng tài ký sau ngày 1 tháng 7 năm 2004, các bên tranh chấp có thỏa thuận trọng tài ký trước ngày 1 tháng 7 năm 2003 có thể thỏa thuận lựa chọn áp dụng Quy tắc 2004 thay cho Quy tắc 1993 và Quy tắc 1996

II: Nội dung của quy tắc tố tụng trọng tài quốc tế VN (VIAC)

Bô quy tắc tố tụng trọng tài của trung tâm trọng tài quốc tế việt nam được xây dựng trên cơ sở một quy trình tố tụng để giải quyết mọi tranh chấp được xử lý bằng con đường trọng tài Như vậy muốn tìm hiểu về bộ quy tắc tố tụng của trung tâm trọng tài quốc tế việt nam Chúng ta xẽ tìm hiểu về quy trình tố tụng của trung tâm

Về phạm vi điều chỉnh của bộ quy trình tố tụng trọng tài quy định ngay tại điều 1

“quy tắc này chỉ được áp dụng để giải quyết các tranh chấp trong hoạt động thương mại khi các bên thỏa thuận chọn trung tâm trọng tài thương mại quốc tế việt nam và/hoặc chọn bộ quy tắc tố tụng của trung tâm trọng tài quốc tế việt nam để giải quyết tranh chấp, hoặc các bên thoản thuận giải quyết tranh chấp tại trung tâm trọng tài quốc tế việt nam nhưng lại không thỏa thuận sử dụng bộ quy tắc tố tụng khác” Như vậy VIAC chỉ giải quyết những tranh chấp mà hai

bên đồng ý cùng nhau mang ra VIAC để giải quyết nếu chỉ một bên đơn phương yêu cầu còn 1 bên không chấp nhận thì VIAC cũng không có thẩm quyền giải quyết nhưng khi cả hai bên đã cùng nhau mang rat rung tâm trọng tài quốc tế việt nam thì khi có kết quả cuối cùng hai bên đều phải tuân thủ thực hiện

Về các các bước của quy trình tố tụng gồm các bước lớn như sau:

Khi phát sinh tranh chấp giữa nguyên đơn và bị đơn hai bên gửi đơn đến VIAC

để yêu cầu giải quyết tranh chấp, các bên phải nên ra những lý do và bằng chướng cụ thể để giải quyết tranh chấp tại trung tam trọng tài

Theo Quy tắc tố tụng của VIAC, Hội đồng Trọng tài có thể gồm 3 trọng tài viên hoặc một trọng tài viên duy nhất Nếu các bên không có thỏa thuận về việc vụ tranh chấp được giải quyết bởi Trọng tài viên duy nhất thì vụ tranh chấp sẽ được giải quyết bởi Hội đồng Trọng tài gồm ba Trọng tài viên