Thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân diện di dời giải tỏa thu hồi đất trên địa bàn quận ngũ hành sơn, thành phố đà nẵng

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HOÀNG THỊ PHƯƠNG LOAN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ ĐỐI VỚI HỘ DÂN DIỆN DI DỜI, GIẢI TỎA, THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN

VIỆN HÀN LÂM

KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ PHƯƠNG LOAN

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ ĐỐI VỚI

HỘ DÂN DIỆN DI DỜI, GIẢI TỎA, THU HỒI ĐẤT

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NGŨ HÀNH SƠN –

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, năm 2018

VIỆN HÀN LÂM

KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ PHƯƠNG LOAN

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ ĐỐI VỚI

HỘ DÂN DIỆN DI DỜI, GIẢI TỎA, THU HỒI ĐẤT

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NGŨ HÀNH SƠN –

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Chuyên ngành : Chính sách công

Mã số : 834.04.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TRẦN ĐÌNH HẢO

HÀ NỘI, năm 2018

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam đang trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế mạnh mẽ, hội nhập làm xuất hiện những cơ hội mới: những ngành nghề mới, các lĩnh vực, khu vực mới Song quá trình đô thị hoá, công nghiệp hoá, hiện đại hoá mạnh

mẽ làm cho đất nông nghiệp thu hẹp lại, dẫn đến lao động có xu hướng thiếu

và mất việc làm, thu nhập giảm Trong quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế, hướng tới tăng tỷ trọng ngành công nghiệp – xây dựng, dịch vụ, giảm

tỷ trọng ngành nông nghiệp hiện nay, Việt Nam nói chung và Đà Nẵng nói riêng đã đạt được những kết quả khả quan trong việc phát triển kinh tế Tuy nhiên, bên cạnh đó, nguy cơ tỷ lệ thất nghiệp cao, nhu cầu về việc làm cho người lao động ngày càng trở thành một sức ép không nhỏ trong nền kinh tế.Để bù đắp cho họ một phần thiệt thòi đó, Nhà nước đã ban hành chính sách

hỗ trợ cho người bị thu hồi đất, từng bước hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện ngày càng tốt cho người có đất bị thu hồi ổn định cuộc sống và sản xuất Tuy nhiên, vẫn chưa tập trung tạo việc làm và chuyển đổi nghề cho người có đất bị thu hồi; việc lập và tổ chức thực hiện phương án hỗ trợ tại một số dự

án chưa công khai, minh bạch; một số cán bộ làm công tác giải phóng mặt bằng chưa đáp ứng yêu cầu; vai trò của các tổ chức quần chúng chưa được phát huy Những năm gần đây, với quá trình đô thị hoá và đẩy mạnh công nghiệp hoá, Đà Nẵng là thành phố có tốc độ đô thị hóa nhanh nhiều diện tích đất ở, đất sản xuất bị thu hồi và chuyển đổi mục đích sử dụng để đầu tư phát triển đô thị theo hướng văn minh hiện đại Cùng với tiến trình đô thị hóa của thành phố, quận Ngũ Hành Sơn là một trong những đơn vị có tốc độ đô thị hóa nhanh, toàn quận có hơn 100 dự án đã và đang triển khai thực hiện trong

đó, có 6.043 hồ sơ thực hiện việc di dời giải tỏa, thu hồi đất sản xuất để nhà

nước thực hiện đầu tư các dự án Tổng diện tích đất thu hồi là: 1.721ha, trong

đó đất thổ cư: 286,6ha, đất nông nghiệp và các loại khác là 1.452,4ha, dẫn đến một lực lượng lớn lao động không có việc làm do bị thu hẹp hiện tích và quy

mô đất sản xuất nông nghiệp, tình hình đời sống của người dân sau khi bị thu hồi đất hiện nay rất khó khăn gây ảnh hưởng đến tình hình phát triển kinh tế, tình hình an ninh - xã hội của quận nói riêng và thành phố nói chung Mặc dù trong quá trình thu hồi đất Chính phủ và thành phố đã ban hành nhiều chính sách đối với người dân như hỗ trợ giải quyết việc làm, đào tạo chuyển đổi nghề, hỗ trợ tái định cư,… tuy nhiên những vấn đề hậu giải phóng mặt bằng

mà trong đó vấn đề giải quyết việc làm cho lao động thuộc diện thu hồi đất, chính sách pháp luật về hỗ trợ còn chưa đồng bộ, bất cập và đang là vấn đề

bức thiết cần được quan tâm giải quyết Vì vậy, tôi chọn đề tài: “Thực hiện

chính sách hỗ trợ đối với hộ dân diện di dời giải tỏa thu hồi đất trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng” để nghiên cứu, làm luận văn tốt

nghiệp của mình, với mong muốn góp phần tìm ra giải pháp có hiệu quả góp phần thực hiện chính sách trong giải quyết hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất nhằm góp phần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong đề tài này, tác giả đã hệ thống được cơ sở lí luận, cơ sở thực tiễn của tạo việc làm cho người lao động Tác giả đã phân tích rất rõ sự tác động của công tác thu hồi đất đến đời sống và việc làm của người dân; tập trung phân tích vào các chính sách của nhà nước, của địa phương và những khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm và các giải pháp nhằm giải quyết tạo việc làm cho lao động trong vùng bị thu hồi đất tại Khu Kinh tế Dung Quất, Quảng Ngãi Học viên đánh giá cao phương hướng và giải pháp mà tác giả đã đưa ra Các giải pháp mà tác giả đưa ra đã góp phần giải quyết được những khó khăn

mà các địa phương đang gặp phải, tìm ra được nguyên nhân của những hạn

chế về tạo việc làm cho người dân bị thu hồi đất; làm rõ những nhân tố tác động đến người lao động khi khi bị thu hồi đất để đề ra những giải pháp đạt hiệu quả

Theo pháp luật hiện hành quy định về dịch chuyển đất đai bao gồm cơ chế thu hồi đất, cơ chế thực hiện hỗ trợ và cơ chế giải quyết khiếu nại của dân từ đó có giải pháp hợp lý cho quá trình thực thi pháp luật

Võ Thanh Long (2011), “Giải quyết việc làm cho người lao động vùng

bị thu hồi đất sản xuất trong quá trình đô thị hóa trên địa bàn thành phố Tam

Kỳ, tỉnh Quảng Nam”, Luận văn thạc sỹ Kinh tế, Đại học Kinh tế Đà Nẵng

Tam kỳ là một thành phố mới được công nhận là thành phố thuộc tỉnh, quá trình đô thị hóa diễn ra tương đối nhanh, tuy nhiên việc giải quyết việc làm cho lao động sau khi nhà nước thu hồi đất vẫn còn nhiều bức xúc Thực tế cho thấy, người lao động trong vùng bị thu hồi đất không tìm được việc làm, hoặc tìm được việc làm không ổn định, tình trạng doanh nghiệp sau khi tuyển dụng lao động nhưng trả lương quá thấp khiến người lao động tự bỏ việc,… Ở đề tài này tác giả đã làm rõ những vấn đề:

+ Lý luận về giải quyết việc làm cho lao động vùng thu hồi đất;

+ Nghiên cứu thực trạng về giải quyết việc làm cho lao động bị thu hồi đất

ở thành phố Tam Kỳ thời gian qua, tìm ra nguyên nhân của những hạn chế

Từ đó tác giả đã đề xuất một số giải pháp có tính khả thi để giải quyết việc làm cho lao động thuộc diện thu hồi đất ở thành phố Tam Kỳ

Ngoài các tài liệu nghiên cứu trên, còn có nhiều những bài báo khoa học, những nghiên cứu nói về việc cần phải giải quyết việc làm cho lao động thuộc diện thu hồi đất ở nhiều khía cạnh, cũng như những khó khăn còn tồn tại của vấn đề này

Đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu về đề tài: “Thực hiện

chính sách hỗ trợ đối với hộ dân diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất trên địa

- Đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường công tác thực hiện chính sách

hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất tại địa bàn quận Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng trong thời gian tới nhằm giải quyết hài hòa giữa các bên liên quan là Nhà

nước, nhà đầu tư và người thu hồi đất

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài có nhiệm vụ nghiên cứu:

- Tổng quan lý luận cơ bản về chính sách hỗ trợ đối với người dân diện

di dời khi nhà nước thu hồi đất

- Phân tích thực trạng chính sách hỗ trợ trên địa bàn quận Ngũ Hành

Sơn

- Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác thực hiện chính sách hỗ trợ đối với người dân diện di dời khi Nhà nước thu hồi đất nói chung

và tại quận Ngũ Hành Sơn nói riêng

4 Đối tượng và nội dung nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu trong luận văn: là chính sách hỗ trợ đối với người dân diện di dời thu hồi đất

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về thời gian: Nghiên cứu về chính sách của Nhà nước và Thành phố

Đà Nẵng hỗ trợ hộ dân diện di dời khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2003-2017

- Về không gian: Nghiên cứu tại các địa phương có quy hoạch thu hồi đất trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn; gồm 4/4 phường của quận Ngũ Hành Sơn: Phường Mỹ An, Phường Khuê Mỹ, Phường Hòa Hải và Phường Hòa Quý

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Là cách tiếp cận nghiên cứu dựa trên cơ sở các chính sách ban hành để thực hiện với quá trình tổ chức thực hiện chính sách ở cơ sở theo chu trình thực hiện chính sách với sự tham gia của các chủ thể thực hiện chính sách

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như:

- Phương pháp thu thập thông tin: được sử dụng để thu thập, phân tích

và khai thác thông tin từ các nguồn có sẵn liên quan đến đề tài nghiên cứu, bao gồm các văn kiện, tài liệu, Nghị quyết, Quyết định của Đảng, Nhà nước,

Bộ, Ngành ở Trung ương và thành phố Đà Nẵng, quận Ngũ Hành Sơn; các công trình nghiên cứu, các báo cáo, tài liệu thống kê của chính quyền, ban ngành đoàn thể, tổ chức, cá nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp tới chính sách và thực hiện chính sách hỗ trợ tại quận Ngũ Hành Sơn nói riêng

- Phương pháp phân tích và tổng hợp: được sử dụng để phân tích và tổng hợp các quy định của pháp luật về hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất nói chung và các thông tin về thực tiễn áp dụng hỗ trợ tại các dự án trên đại bàn quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng

- Phương pháp thống kê: nhằm tiến hành thu thập tài liệu, số liệu báo cáo phục vụ cho việc phân tích và đánh giá kết quả

- Phương pháp phân tích và đánh giá chính sách: tìm hiểu các chính sách hiện hành, các nghiên cứu đã có về chính sách trong lĩnh vực giải phóng mặt bằng, nêu quan điểm của các tác giả từ đó đề ra các giải pháp phù hợp với

địa bàn nghiên cứu

- Phương pháp chuyên gia: được sử dụng để tham khảo và kiểm trai lại các phân tích, đánh giávà đề xuất thực hiện chính sách hỗ trợ ở địa bàn nghiên cứu

- Phương pháp xã hội học: Thu thập các dữ liệu xây dựng chính sách giải phóng mặt bằng; đánh giá cán bộ trực tiếp người dân được hưởng chính sách

6 Ý nghĩa lý luận và phương pháp thực tiễn

7 Kết cấu luận văn

Gồm có phần mở đầu và kết luận, nội dung Luận văn được chia thành các chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách hỗ trợ đối với

hộ dân diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất khi nhà nước thu hồi đất

Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân diện

di dời, giải tỏa, thu hồi đất khi nhà nước thu hồi đất ở quận Ngũ Hành Sơn –

thành phố Đà Nẵng

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện và đảm bảo thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ ĐỐI VỚI HỘ DÂN DIỆN DI DỜI, GIẢI TỎA, THU HỒI ĐẤT KHI

NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT

1.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất

1.1.1 Mục tiêu, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách hỗ trợ

- Khái niệm: Chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất là tổng thể các quan niệm, chủ trương, phương tiện và hành động của cơ quan nhà nước trong lĩnh vực hỗ trợ đối với người dân có đất bị thu hồi nhằm đạt tới sự hài hòa, hợp lý về lợi ích, hiệu quả và phát triển bền vững

Chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất

là căn cứ quan trọng mà dựa vào đó để xác dịnh nội dung, mức độ hỗ trợ,

chuyển đổi nghề nghiệp, hỗ trợ sản xuất, ổn định đời sống cho người dân bị

thu hồi đất

- Mục tiêu của chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải

tỏa, thu hồi đất:

Thứ nhất: Đảm bảo quyền và lợi ích của người sử dụng đất, người sở

hữu nhà ở

Thứ hai: Khuyến khích người dân giao đất

Thứ ba: Ổn định việc làm góp phần nâng cao đời sống cho người dân

Cơ sở pháp lý liên quan đến việc thu hồi đất

Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Hoạt động giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng

đất và quyền sở hữu nhà ở

Chính sách định giá quyền sử dụng đất ở Việt Nam về tổ chức thực hiện

chính sách hỗ trợ

1.1.2 Các tính chất của việc hỗ trợ khi thu hồi

- Tính phức tạp: Ở nước ta đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất không

thể thiếu được trong sản xuất nông nghiệp; cư dân sống chủ yếu vào hoạt

động sản xuất nông nghiệp, trình độ sản xuất chưa cao, khả năng chuyển đổi

nghề khó khăn, do đó việc định giá hỗ trợ, tuyên truyền, vận động người dân

giao đất rất khó khăn; chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và sinh kế là điều cần thiết cho người dân có đất nông nghiệp bị thu hồi Đất ở, khu vực đô thị

có giá trị cá, thuận lợi trong kinh doanh và sinh sống có giá trị, gây khó khăn cho việc thu hồi đất Tình trạng lấn chiếm xây nhà trái phép vẫn diễn ra Bên cạnh đó việc tạo công ăn việc làm hậu giải tỏa chưa đáp ứng được yêu cầu ổn định cuộc sống ở nơi mới Đến nay vẫn rất khó khăn khi Nhà nước thu hồi đất

- Tính đa dạng: Tùy theo đặc điểm của từng vùng mà việc HT thực hiện tại các dự án khác nhau và mục đích sử dụng HT khác nhau

* Vai trò của chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất khi Nhà nước thu hồi đất

Liên quan đến vấn đề hỗ trợ,vai trò việc thực hiện chính sách được thể hiện ở những khía cạnh sau:

Thứ nhất: Bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của

đất nước

Luật đất đai quy định: Nhà nước thu hồi đất đai đang sử dụng để phục

vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và

có phương án hỗ trợ cho người dân khi bị thu hồi đất Quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước sẽ tăng nhu cầu phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật,

cơ sở hạ tầng xã hội do đó quỹ đất Nhà nước cần phải thu hồi là rất lớn

Thứ hai, góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật đất đai nói

chung và chính sách pháp luật về hỗ trợ nói riêng

Việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật đất đai nói chung, và chính sách hỗ trợ nói riêng giúp cho chúng ta có cơ sở để tổng kết, đánh giá hiệu quả của hệ thống pháp luật

Thứ ba, góp phần khắc phục những hạn chế, yếu kém trong hoạt động

của cơ quan nhà nước trong công tác giải phóng mặt bằng

Việc thực hiện chính sách về hỗ trợ của cơ quan nhà nước phải được

thanh tra, kiểm tra cơ quan nhà nước có thẩm quyền và sự giám sát của các cơ quan dân cử các phương tiện triền thông và quan trọng hơn là sự giám sát của nhân dân, sẽ giúp kịp thời phát hiện những sai phạm, yếu kém trong quá trình

tổ chức thực hiện việc hỗ trợ

Pháp chế xã hội chủ nghĩa là nguyên tắc hiến định trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước.Theo đó mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân phải tuyệt đối tuân thủ các quy định pháp luật của Nhà nước.Nói cách khác pháp chế là tính “linh thiêng” của pháp luật.Thực hiện đúng pháp luật trên thực tế sẽ làm cho pháp chế được đảm bảo

1.1.3 Các nguyên tắc và yêu cầu đối với công tác hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất

- Chính sách hỗ trợ được thực hiện thông qua một hoặc kết hợp các

hình thức bằng tiền, bằng đất, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và đảm bảo công bằng, công khai, minh bạch, đúng pháp luật

- Hiệu quả tiết kiệm ngân sách Nhà nước cả trong trước mắt cũng như lâu dài Phải tiết kiệm, không được lãng phí nhưng vẫn đảm bảo được lợi ích

và điều kiện sống của người bị thu hồi đất

- Giải quyết hợp lý của các bên liên quan

1.2 Nội dung thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện

di dời, giải tỏa, thu hồi đất khi nhà nước thu hồi đất

* Các bước tổ chức thực hiện chính sách

- Phân công, phối hợp thực hiện chính sách: các cơ quan, các ngành, các cấp cần có sự phối hợp chặt chẽ để tổ chức thực hiện chính sách đạt hiệu quả

- Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện chính sách được đảm bảo các nguyên tắc, yêu cầu, điều kiện hay không, có đạt được các mục tiêu, sử dụng tốt các giải pháp và công cụ đã lựa chọn hay không, có tuân thủ đúng

quy trình, các quy định về mặt pháp lý hay không; có thu hút được sự quan tâm, đồng tình, ủng hộ và hưởng ứng tham gia của đối tượng chính sách hay không; có thực sự tạo ra những tác động lành mạnh, tích cực đối với đời sống

xã hội hay không… vẫn là sự quan tâm của các nhà làm chính sách

Qua theo dõi, kiểm tra, đôn đốc nhằm kịp thời bổ sung, hoàn thiện chính sách để nâng cao hiệu lực,hiệu quả thực hiện chính sách

- Đây là quá trình xem xét, kết luận về chỉ đạo điều hành và chấp hành chính sách của các chủ thể và các đối tượng thực thi chính sách HT khi nhà nước thu hồi đất

* Các yếu tố đảm bảo thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất khi nhà nước thu hồi đất

- Yêu cầu thực hiện mục tiêu: Thực hiện chính sách là những hoạt động

chủ thể của các cơ quan quản lý nhà nước và các đối tượng chính sách nhằm đạt những mục tiêu trực tiếp Muốn thực hiện thành công các chính sách, Nhà nước phải xác định mục tiêu chính sách thành những kết hoạch và chương trình cụ thể

- Bảo đảm về chính trị, tư tưởng: Chấp hành sự lãnh đạo của đảng bằng những đường lối chủ trương chính sách đúng đắn về công tác giải phóng mặt bằng Một số chủ trương liên quan trực tiếp đến những vấn đề nêu trên đã được Đảng lãnh đạo và ban hành

- Bảo đảm về pháp lý: Nhận thức được tầm quan trọng của việc giải quyết các kiến nghị, khiếu nại, phản ánh của người dân, năm 2008, UBND quận đã thành lập Tổ công tác giải tỏa đền bù để vừa theo dõi, tham mưu lãnh đạo giải quyết các vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ các dự án vừa tham mưu trong công tác giải quyết trả lời đơn thư công dân Sau này, để đảm bảo triển khai công tác tiếp công dân theo Luật tiếp công dân 2013 và các văn bản hướng dẫn dưới luật, UBND quận đã ban hành: Quyết định số 2121/QĐ-

UBND ngày 28/7/2014 thành lập Ban tiếp công dân quận; Quyết định số 2131/QĐ-UBND ngày 29/7/2014 về việc ban hành Nội quy tiếp công dân tại trụ sở tiếp công dân quận Do có sự thay đổi về nhân sự và kiện toàn lại Ban tiếp công dân đúng theo tiêu chuẩn, UBND quận đã ban hành Quyết định số 1106/QĐ-UBND ngày 07/4/2017 về việc tổ chức lại Ban tiếp công dân quận

và Quyết định 1181/QĐ-UBND ngày 13/4/2017 quy định về tổ chức và hoat động của Ban tiếp công dân (quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức, biên chế, công tác phối hợp trong hoạt động tiếp công dân, điều kiện bảo đảm hoạt động tiếp công dân)

- Bảo đảm về đời sống cho người bị thu hồi đất: Thực hiện chính sách, pháp luật về hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất GPMB cần phải có nguồn kinh phí, vật chất khá lớn và cả về cơ chế chính sách và trình độ, năng lực, phẩm chất của cán bộ, công chức

Đồng thời phải có trình độ chuyên môn sâu, hiểu rõ, đúng những thay đổi của văn bản pháp quy trong từng thời điểm, phải có trung thực thì cần phải xây dựng được hệ thống cơ chế chính sách đồng bộ từ quy hoạch, đến đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cả về phẩm chất chính trị, cả về chuyên môn và khả năng thực thi công việc và chế độ đãi ngộ phù hợp trong lĩnh vực này

* Tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất

- Số lượng dự án triển khai đúng tiến độ

- Số lượng vụ kiện về HT hàng năm

- Chính sách hỗ trợ, an sinh xã hội đối với người dân bị thu hồi đất

- Lợi ích của các đối tượng chính sách có được đảm bảo hài hòa không

- Chi phí cho công tác HT so với kế hoạch dự kiến

1.3 Kinh nghiệm thực hiện chính sách hỗ trợ người dân khi nhà

nước thu hồi đất một số địa phương

* Kinh nghiệm Thành phố Hồ Chí Minh

Thành phố Hồ Chí Minh là đại phương có diện tích chuyển sang đất sủ dụng cho mục đính phi nông nghiệp lớn nhất so với các địa phương khác trong cả nước

Cơ chế định giá phù hợp với thị trường trước khi Ủy ban nhân dân thành phố quyết định giá để tính hỗ trợ là cách triển khai rất khách quan, đảm bảo đước tính đồng thuận giữa cơ quan nhà nước và người bị thu hồi đất

* Kinh nghiệm của thành phố Đà Nẵng

Thành phố Đà Nẵng đã và đang thực hiện tốt trong vấn đề thu hồi đất đai, giải phóng mặt bằng và tái định cư có đến 92% người dân Thành phố Đà Nẵng đồng ý chấp hành Để được kết quả như trên cần làm tốt những công việc sau:

- Trong quá trình kiểm đếm đất đai, vật kiến trúc, cây cối hoa màu làm

cơ sở để lập phương án hỗ trợ, đại đa số các hộ gia đình trong diện hỗ trợ giải phóng mặt bằng được tham gia

- Hội đồng giải phóng mặt bằng đều được thành lập ở mỗi dự án Dự án được triển khai ở quận, huyện nào thì Chủ tịch UBND quận, huyện đó làm chủ tịch Hội đồng GPMB

- Định kỳ hằng tháng chủ tich Ủy ban nhân dân Thành phố đều xếp lịch tiếp dân để nghe nguyện vọng, giải quyết những vấn đề bức xúc của người dân

* Kinh nghiệm của quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

Cùng với quá trình đô thị hóa của thành phố Đà Nẵng, quận Cẩm Lệ được TP quy hoạch mở rộng để trở thành trung tâm kinh tế- văn hóa ở cửa ngõ phía Tây, Tây nam của TP Do đó, trong thời gian qua, đi đôi với quy hoạch đầu tư phát triển, Cẩm Lệ đã tập trung làm tốt công tác giải quyết việc

làm cho người lao động trong khu vực giải tỏa đền bù Nhờ vậy đã góp phần

ổn định tình hình và tác động tích cực, tạo sự đồng thuận của người dân trên địa bàn trong việc xây dựng, phát triển địa phương một lượng khá lớn các

hộ dân nằm trong khu vực giải tỏa đền bù để lấy đất xây dựng, chỉnh trang đô thị và phát triển TP theo hướng đô thị hóa ngày càng mạnh

Với việc ban hành và triển khai thực hiện Đề án này, đến nay đã góp phần rất quan trọng để Cẩm Lệ nói riêng và Đà Nẵng nói chung thực hiện khá tốt công tác vận động di dời, giải tỏa đền bù, tái định cư và giải quyết việc làm, ổn định cuộc sống của người dân vùng di dời

Để đảm bảo việc làm cho người dân, Quận đã tập trung cả hệ thống chính trị từ quận xuống phường tuyên truyền các chủ trương quy hoạch; tương lai của dự án và các vấn đề an sinh cho người dân sau khi giải tỏa như: chính sách đền bù, giải quyết việc làm và đào tạo nghề, điều kiện sống khi chuyển đến nơi ở mới ; tạo tâm lý yên tâm cho người dân và sự đồng thuận thông qua các phiên chợ việc làm giúp cho người lao động và doanh nghiệp tìm được nhau

Với sự nỗ lực và thông qua cách làm trên của Cẩm Lệ, thời gian qua quận luôn làm tốt công tác vận động người dân tích cực tham gia di dời, nhường đất cho các dự án đầu tư phát triển trên địa bàn Số liệu báo cáo tại Hội nghị tổng kết Đề án giải quyết việc làm cho người lao động trong độ tuổi lao động của TP Đà Nẵng giai đoạn 2005-2020 do UBND thành phố Đà Nẵng

tổ chức đầu tháng 6 vừa qua, UBND quận Cẩm Lệ cho biết: Trong 5 năm qua, Quận đã giải quyết việc làm cho 7.959 lao động và đào tạo 1.717 người trong

độ tuổi Thông qua Đề án chuyển đổi ngành nghề và giải quyết việc làm cho nông dân tại khu đô thị sinh thái Hòa Xuân, Quận đã tổ chức đối thoại trực tiếp với người dân tại 6 điểm đào tạo nghề cho 699 người dân để giúp cho người dân có việc làm ổn định Quận đã làm cầu nối giữa người dân với

doanh nghiệp trên địa bàn quận như: Công ty Dệt may Hòa Thọ, Công ty Phước Tường, Công ty Nhật Linh và Khu công nghiệp Hòa Cầm , giới thiệu cho hơn 1.170 lao động vào làm việc Ngoài ra, quận phối hợp với Sở Lao động- Thương binh và Xã hội, Trung tâm Giới thiệu việc làm Đà Nẵng tổ chức 2 phiên chợ việc làm thu hút hơn 1.200 người tham gia, giải quyết 210 lao động Đặc biệt tổ chức 1 phiên tại phường Hòa Xuân - nơi có 3.210 hộ dân di dời thu hút hơn 1.000 người tham gia, giải quyết 298 lao động

Có thể nói, từ khi triển khai Đề án đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho nông dân Khu đô thị Hòa Xuân, số lao động được giải quyết việc làm và đào tạo nghề tăng lên từng năm và cơ bản đã giải quyết được bài toán khó trên của quận

Tiểu kết luận chương 1

Trong quá trình thực hiện các dự án việc di dời giải tỏa, quy hoạch phát triển đô thị sẽ nảy sinh không ít vấn đề xã hội bức xúc về việc làm, thu nhập

và cuộc sống mới của người dân, đòi hỏi chúng ta cần phải tập trung nguồn lực, huy động sức mạnh của các ngành, các cấp để cùng giải quyết những khó khăn, đặc biệt là sự nỗ lực và đồng thuận của người dân trong vùng quy hoạch Quận Ngũ Hành Sơn là địa phương có những chủ trương, giải pháp cụ thể giúp người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp tìm việc làm, chuyển đổi ngành nghề sớm ổn định cuộc sống; đồng thời nhanh chóng chuyển lực lượng lao động nông nghiệp sang các ngành nghề thương mại, dịch vụ, công nghiệp

- tiểu thủ công nghiệp… góp phần thúc đẩy tiến trình phát triển công nghiệp hoá-hiện đại hoá của thành phố;

Qua thực tế điều tra thực trạng lao động hộ di dời giải toả, thu hồi đất sản xuất trên địa bàn quận, UBND quận Ngũ Hành Sơn xây dựng “Đề án hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề và giải quyết việc làm cho hộ nông dân thuộc diện

di dời giải toả, thu hồi đất sản xuất trên địa bàn quận giai đoạn 2015 - 2020” nhằm định hướng, giúp cho cho người lao động tìm kiếm được việc làm mới

và ngành nghề phù hợp có thu nhập, đồng thời tạo niềm tin cho người nông dân vào chủ trương, chính sách giải tỏa, đền bù của Đảng và Nhà nước, góp phần chăm lo an sinh xã hội và phát triển quận Ngũ Hành Sơn ngày càng văn minh, hiện đại phù hợp với quy hoạch phát triển của Thành phố và Quận trong tương lai./

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ

ĐỐI VỚI HỘ DÂN DIỆN DI DỜI, GIẢI TỎA, THU HỒI ĐẤT KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT Ở QUẬN NGŨ HÀNH SƠN

2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của quận Ngũ Hành Sơn ảnh hưởng đến thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện

di dời, giải tỏa, thu hồi đất, khi Nhà nước thu hồi đất

2.1.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên

Ngũ Hành Sơn là đơn vị hành chính 01 trong 08 quận, huyện (kể cả huyện đảo Hoàng Sa) của thành phố Đà Nẵng, được thành lập khi Thành phố được chia tách từ tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng (cũ) để trở thành đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương vào năm 1997 Quận có diện tích tự nhiên là 3.653ha, dân số 80 ngàn người, nằm về phía Đông Nam (giáp Biển Đông) và cách trung tâm Thành phố khoảng 10km Với vị trí địa lý như trên, quận Ngũ Hành Sơn đóng vai trò quan trọng chiến lược trong quá trình phát triển về kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh của thành phố Đà Nẵng và có nhiều lợi thế để phát triển, có bờ biển bãi cát dài nối với các di sản văn hóa thế giới: Đô thị cổ Hội An, thánh địa Mỹ Sơn, cố đô Huế…để phát triển mạnh

mẽ về ngành du lịch và dịch vụ Sau 17 năm thành lập xây dựng và phát triển, dưới sự lãnh đạo sâu sát của Thành phố và sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị địa phương, nhất là sự lãnh đạo toàn diện của Đảng bộ quận, kinh tế - xã hội Quận phát triển nhanh chóng, tình hình quốc phòng, an ninh được đảm bảo, đời sống vật chất lẫn tinh thần của nhân dân được nâng lên đáng kể, dần dần vươn lên, ngang bằng với các địa phương bạn và từng bước trở thành Khu đô thị du lịch phía Đông Nam thành phố Đà Nẵng Đó chính là thành quả của sự cố gắng không ngừng của các cấp ủy Đảng, Chính quyền, Mặt

trận và nhân dân quận Ngũ Hành Sơn trong suốt thời gian qua

Về dân số có(theo số liệu thống kê ngày 01 tháng 4 năm 2010) toàn

quận có 43.084 người với mật độ dân số: 1.171 người/km2 Hiện nay, dân số tăng lên 61.441 với 16.470 hộ, trong đó số luợng người trong độ tuổi lao động

là 40.765 người, chiếm 67,7% so với tổng dân số của quận Tốc độ tăng dân

số bình quân hằng năm là 1,20% Số lao động đang có việc làm 26.385 người;

lao động thiếu việc làm và việc làm không ổn định 14.380 người;

Về đời sống : Tuy là quận nội thành nhưng thực trạng đời sống nhân

dân còn thấp so với các quận trong thành phố Năm 2011 toàn quận có 12.019

hộ trong đó 2.695 hộ nghèo với 10.971 khẩu chiếm tỷ lệ 22,4 % so với tổng

số hộ, trong đó có 197 hộ đặc biệt nghèo nhóm I với 597 nhân khẩu trong đó đối tượng xã hội neo đơn gồm 92 hộ với 170 khẩu đang hưởng trợ cấp xã hội;

hộ đặc biệt nghèo Nhóm II và III có 216 hộ với 995 khẩu

2.1.2 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của quận Ngũ Hành Sơn ảnh hưởng đến thực hiện chính sách về hỗ trợ, khi Nhà nước thu hồi đất

- Tổng giá trị sản xuất các ngành kinh tế thuộc quận quản lý tăng bình quân hằng năm (2016 - 2020) là 15,92%

- Tổng giá trị sản xuất ngành du lịch – dịch vụ - thương mại do quận quản lý tăng bình quân hằng năm là 20,75% tỷ trọng trong cơ cấu kinh tế năm 2016 là 66% đến năm 2020 tăng lên 77,7%

- Số lượng và quy mô sản xuất kinh doanh không ngừng tăng lên, năm

2015 có 1.273 doanh nghiệp đến năm 2017 có 2.075 doanh nghiệp, hộ cá thể tăng từng năm từ 20 – 30%

- Giá trị sản xuất Công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp – xây dựng cơ bản: giá trị sản xuất tăng bình quân hằng năm là 4,26%; tỷ trọng cơ cấu kinh

tế năm 2016 là 29,8% đến 2020 giảm xuống còn 19,5%

- Ngành nông nghiệp – thủy sản: tăng bình quân hằng năm 4,96%;

trong đó nông nghiệp giảm 15,25%, ngành thủy sản tăng 12,49%, tỷ trọng cơ cấu kinh tế năm 2016 là 4,2% đến năm 2020 giảm xuống còn 2,8%

Quá trình đô thị hóa trên diện rộng đã thu hẹp diện tích đất và quy mô sản xuất nông nghiệp, song quận đã có những cố gắng trong công tác chỉ đạo tiếp tục sản xuất trên các diện tích còn lại theo hướng thâm canh, chuyển đổi

cơ cấu cây trồng, con vật nuôi

Công tác đầu tư hạ tầng cơ sở, đã được lãnh đạo quận chú trọng đầu tư

số phường có điện phục vụ sinh hoạt và sản xuất Hệ thống nước thủy cục của quận được xây cung cấp nước sạch sinh hoạt cho 98% hộ dân trên địa bàn

- Hệ thống thông tin liên lạc: Ngành bưu chính viễn thông đã có sự tiến

bộ vượt bậc, từng bước phát triển nâng cao chất lượng phục vụ đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của quận

- Về chăm sóc y tế, ở mức trung bình so với các quận huyện khác trong thành phố, toàn quận có 4/4 trạm y tế được xây dựng kiên cố, có 01 Bệnh viện

đa khoa trung tâm quận

- Các hoạt động văn hoá, văn nghệ, truyền thanh luôn bám sát nhiệm vụ chính trị của quận, làm tốt công tác tuyên truyền, cổ động trực quan nhân dịp

lễ, Tết và các sự kiện chính trị của đất nước, của thành phố và quận, đặc biệt tập trung tuyên truyền Đại hội Đảng các cấp

- Điều kiện xã hội của Quận ngày càng được hoàn thiện nhờ sự quan tâm của các cấp chính quyền là một trong những điều kiện thuận lợi cho mục tiêu phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn Điều dễ nhận thấy về sự đổi thay

đó là kinh tế của quận đã có sự chuyển dịch theo hướng tích cực phù hợp với

xu thế chung của thành phố, tạo nên những biến đổi rõ rệt Trên cơ sở phát huy tiềm năng và lợi thế của quận, hàng năm Ban Chấp hành Đảng bộ quận đều ban hành Nghị quyết tập trung lãnh đạo bằng các chuyên đề, đề án và khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp và hộ dân doanh vượt qua khó khăn,

thách thức, tổ chức sản xuất, kinh doanh Các ngành kinh tế của quận dịch chuyển theo đúng định hướng, giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, công nghiệp

và tăng tỷ trọng ngành dịch vụ Tổng giá trị sản xuất các ngành thuộc quận quản lý tăng qua các năm Tốc độ tăng trưởng bình quân là 13,70% Trong đó, lĩnh vực dịch vụ, du lịch và thương mại được xác định là mũi nhọn trong cơ cấu kinh tế của quận đã có nhiều chuyển biến tích cực Cùng với việc đầu tư tôn tạo và phát huy tiềm năng của Khu du lịch thắng cảnh Ngũ Hành Sơn, Làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước đến nay đã có thương hiệu và sản phẩm làm ra ngày càng tinh xảo bởi những bàn tay tài hoa của các nghệ nhân qua các thế hệ đã thu hút được khách hàng trong, ngoài nước

Thực hiện chủ trương giải tỏa đền bù, chỉnh trang đô thị, trong những năm qua quận Ngũ Hành Sơn như một đại công trình, 4/4 phường đều nằm trong diện giải tỏa Gắn bó gần cả đời với nhà cửa, ruộng đồng vốn đã quen nay phải rời xa di dời đến nơi ở mới là điều không dễ, tuy nhiên điều đáng trân trọng là người dân đã ý thức được trách nhiệm của mình trong việc góp phần xây dựng thành phố, xây dựng quận phát triển, nên mỗi người dân đã đồng thuận, ủng hộ chủ trương giải tỏa đền bù, quy hoạch phát triển hạ tầng

đô thị của quận những năm qua Bên cạnh việc đồng thuận của nhân dân, thì các cấp ủy đảng, chính quyền, cả hệ thống chính trị từ quận đến cơ sở đã cùng vào cuộc, đến tận từng nhà dân, nghe dân nói và nói cho dân hiểu, kiên trì vận động, thuyết phục trên cơ sở đảm bảo dân chủ, tuân thủ các quy trình, thủ tục

về chính sách giải toả, đền bù và chú trọng giải quyết đảm bảo các lợi ích chính đáng của người dân, nhất là sự gương mẫu chấp hành bàn giao mặt bằng của đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức quận nên người dân đã sớm bàn giao hơn 13.000 hồ sơ nhà và đất nông nghiệp, tiến hành di dời, sắp xếp,

bố trí ổn định hơn 60 nhà thờ tộc, họ và di chuyển hơn 19.000 ngôi mộ lên nghĩa trang Hòa Sơn để bàn giao mặt bằng cho hàng trăm dự án được triển khai suốt những năm qua Từng người dân đều đã chấp nhận cuộc đổi thay, hi

sinh một phần lợi ích riêng vì sự phát triển đi lên của thành phố nói chung và quận Ngũ Hành Sơn nói riêng Không chỉ có vậy, tại nhiều công trình hạ tầng, công trình dân sinh thực hiện theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, người dân đều đồng tình hưởng ứng với hành động cụ thể như hiến đất, phá bỏ tường rào để thực hiện công trình

Từ sự đồng thuận của nhân dân và sự quan tâm của thành phố, cơ sở hạ tầng trên địa bàn quận đã được đầu tư rất mạnh mẽ và đồng bộ, bộ mặt đô thị gần như lột xác hoàn toàn và được định hình ngày càng rõ nét, những con đường đất chật hẹp, “nắng bụi, mưa bùn” đã lùi vào quá khứ, thay vào đó là những cung đường đẹp và hiện đại như: đường Lê Văn Hiến, Trần Đại Nghĩa, Mai Đăng Chơn, Nguyễn Duy Trinh….được nâng cấp, mở rộng hay các tuyến đường mới Võ Chí Công, đặc biệt là đường Vành đai phía Nam thành phố đã tạo sự kết nối đánh thức một vùng đất giàu tiềm năng phía Đông Nam thành phố Nhiều khu dân cư mới mọc lên với những ngôi nhà cao tầng kiên cố đem lại cho quận một diện mạo mới Vị thế và tiềm năng rất lớn của tuyến đường ven biển Sơn Trà - Điện Ngọc cũ, nay là đường Võ Nguyên Giáp - Trường Sa

đã trở thành điểm thu hút hấp dẫn hàng chục dự án du lịch có quy mô Hàng loạt khu nghỉ dưỡng cao cấp ven biển đã đi vào hoạt động, nhiều điểm tham quan, du lịch được đầu tư cải tạo, nâng cấp Để đảm bảo mục tiêu xây dựng

và phát triển quận Ngũ Hành Sơn trở thành khu đô thị văn minh, hiện đại phía Đông Nam thành phố, gần đây nhất, từ năm 2011 đến năm 2015 quận đã được đầu tư nguồn vốn rất lớn xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật đô thị trên địa bàn quận với tổng vốn đầu tư gần 36.000 tỷ đồng đã góp phần làm thay đổi căn bản diện mạo đô thị theo hướng hiện đại Song song với hạ tầng giao thông,

20 năm qua là khoảng thời gian đặc biệt ghi dấu sự hình thành của hàng loạt khu dân cư mới trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn Nếu như các khu dân cư Bá Tùng cùng Khu phố chợ Hòa Hải được xem là mở đầu cho sự hình thành đô thị phía Nam thành phố thì sau đó, hàng loạt khu đô thị mới như: Phú Mỹ An,

Khu đô thị công nghệ FPT, Khu tái định cư phía Tây làng đá mỹ nghệ Non Nước, Khu dân cư Tân Trà, Đông Trà đã lần lượt được xây dựng Bên cạnh

đó, các khu dân cư phía Nam cầu Trần Thị Lý, cầu Tiên Sơn hay Mỹ An biến khu vực nông thôn, những tên làng, tên xóm trước đây thành những khu đô thị sầm uất, tô điểm thêm cho vóc dáng đô thị vốn đang dần hình thành ngày càng rõ nét

Chính sự chuyển biến toàn diện của bức tranh kinh tế với mức tăng trưởng bình quân hơn 13%/năm đã tạo cú hích thuận lợi cho công tác thu ngân sách của quận Ngũ Hành Sơn suốt 20 năm qua Những năm đầu quận mới thành lập, từ năm 1997-2000, hằng năm, tổng thu ngân sách chỉ tăng bình quân 15% Trước tình hình đó, Quận ủy đã quyết liệt chỉ đạo UBND từ quận đến phường tập trung quản lý, điều hành nghiêm túc, chặt chẽ kế hoạch thu, chi ngân sách đảm bảo hoạt động của quận và đến giai đoạn 2006-2015, tốc

độ thu ngân sách trên địa bàn quận tăng lên với con số ấn tượng gần 123%/năm Chính nguồn lực ấy là cơ sở để quận triển khai thực hiện đảm bảo

an sinh xã hội trên địa bàn quận

Chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao, 100% trường Tiểu học đạt chuẩn quốc gia Ngày mới thành lập, toàn quận chỉ có 15 trường học các cấp thì đến nay con số này đã tăng lên gấp đôi Tỷ lệ học sinh giỏi và số lượng học sinh đạt giải học sinh giỏi các cấp tăng dần qua các năm Tỷ lệ học sinh bỏ học được hạn chế đến mức thấp nhất Công tác xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiếp tục được duy trì và phát triển Công tác khuyến học, khuyến tài được thực hiện có hiệu quả Trường học trên địa bàn quận được đầu tư xây mới và nâng cấp sửa chữa ngày càng khang trang, Trường THPT Võ Chí Công mới được thành lập, đây là ngôi trường THPT công lập thứ 2 trên địa bàn quận được đầu tư để đáp ứng nhu cầu học tập của con em địa phương Mô hình “Tiếp sức học sinh đến trường” được duy trì thực hiện đã góp phần hạn chế tình trạng học sinh bỏ học và nâng cao hiệu quả giáo dục Đội ngũ giáo

viên và cán bộ quản lý giáo dục được chăm lo xây dựng và chuẩn hóa Việc thi tuyển chức danh cán bộ lãnh đạo, quản lý các trường học được thực hiện thường xuyên và công bằng, khách quan nên góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý, sử dụng cán bộ Bên cạnh đó, mỗi năm quận Ngũ Hành Sơn còn kêu gọi xã hội hóa, vận động các tổ chức, cá nhân hỗ trợ hàng trăm suất học bổng, dụng cụ học tập, xe đạp cho sinh viên, học sinh để tiếp thêm cho các em niềm tin và nghị lực, vượt qua những khó khăn tiếp tục đến trường

Chương trình an sinh xã hội được quan tâm tổ chức thực hiện có hiệu quả, việc chăm lo cho người lao động nghèo đem lại thành tích đáng trân trọng: đến cuối năm 2015 đã giảm hết số hộ nghèo theo tiêu chí mới của thành phố Đối với các gia đình chính sách và xã hội được quan tâm đúng mức, Bà mẹ Việt Nam anh hùng được quan tâm phụng dưỡng chăm sóc Thực hiện tốt Đề án hỗ trợ nhà ở cho người có công cách mạng trên địa bàn quận,

từ năm 2014 đến năm 2016 đã có 353 gia đình chính sách được quận và thành phố hỗ trợ xây dựng, sửa chữa Trong 20 năm qua, từ nguồn ngân sách thành phố, ngân sách quận và sự tài trợ của các nhà hảo tâm, các cơ quan, doanh nghiệp, quận ta đã xây dựng được hàng ngàn ngôi nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết theo mô hình “3 trong 1” (vừa xóa nhà tạm, vừa chống bão và tránh lụt ) và 3 “cứng” (cứng tường, cứng mái và cứng nền) góp phần làm cho bộ mặt đô thị của quận bừng lên sức sống mới Vấn đề giải quyết việc làm cho nhân dân trên địa bàn quận là nhiệm vụ cấp thiết, được sự chỉ đạo của Quận

ủy, UBND quận đã xây dựng và triển khai Đề án “Hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề và giải quyết việc làm cho nông dân thuộc diện di dời giải tỏa, thu hồi đất sản xuất trên địa bàn quận giai đoạn 2011-2020” Bằng nhiều biện pháp thiết thực, công tác giải quyết việc làm đã đạt nhiều kết quả quan trọng góp phần bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn quận

Chất lượng khám chữa bệnh cho nhân dân trên địa bàn quận được nâng

lên Ngày mới thành lập, toàn quận chỉ có 45 giường bệnh thì đến nay tại Trung tâm y tế quận đã có đến 120 giường bệnh phục vụ khám và điều trị cho bệnh nhân và đã thành lập khoa Lão đầu tiên của ngành Y tế Đà Nẵng tại Trung tâm Y tế quận để điều trị, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, bước đầu mang lại kết quả khả quan Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao được tổ chức sôi nổi, đáp ứng được nhu cầu tinh thần của nhân dân Công tác quốc phòng - an ninh được giữ vững, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo; các chương trình quốc gia phòng chống tội phạm, phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc được triển khai sâu rộng, có sức lan tỏa lớn Tỷ

lệ khám phá án của lực lượng công an đạt cao giúp mang lại cuộc sống bình yên cho nhân dân và tạo điều kiện thuận lợi cho kinh tế - xã hội địa phương phát triển Công tác cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” và

“một cửa liên thông” tiếp tục được thực hiện đạt hiệu quả

Đối với việc thực hiện văn hóa văn minh đô thị theo Chỉ thị 43 của Thành ủy, qua 2 năm thực hiện đã triển khai sâu rộng đến toàn thể nhân dân

và CBCC-NLĐ trên địa bàn quận; đã tổ chức nhiều phong trào, hoạt động thu hút đông đảo nhân dân tham gia như: dọn vệ sinh môi trường ngày Chủ nhật xanh - sạch - đẹp, ra quân kiểm tra, xử lý tình trạng bán hàng rong, lang thang xin ăn tại các tuyến đường chính trên địa bàn quận, phối hợp với quận Sơn Trà ra quân lập lại trật tự bãi biển, tạo môi trường văn hóa, văn minh du lịch… Qua đó, đã góp phần tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động trong cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân trên địa bàn quận

và được thành phố đánh giá cao, liên tiếp được xếp loại xuất sắc

Nhìn chung, Ngũ Hành Sơn là quận ngoại thành của thành phố, trình độ dân trí thấp, người dân chủ yếu sống bằng nghề nông và lao động phổ thông

và chủ yếu, có 3 phường nằm dọc ven biển song người dân không có điều kiện để làm nghề biển do quy hoạch các khu nghỉ dưỡng cao cấp, thời tiết thất thường, là vùng dễ bị ngập úng, cơ sở hạ tầng chưa hoàn chỉnh, thu nhập thấp

nên việc đầu tư cho con em được đi học chưa được người dân quan tâm Mặt khác, khi bị thu hồi đất để phục vụ các công trình dự án thì việc thích nghi với nơi ở mới, tìm nghề mới lại càng khó khăn hơn đối với người dân

2.2 Thực trạng thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất, khi Nhà nước thu hồi đất tại quận Ngũ Hành Sơn – TP Đà Nẵng

2.2.1 Về các quy định của thành phố Đà Nẵng

- Hỗ trợ vay vốn giải quyết việc làm:Sử dụng nguồn vốn của Quỹ quốc gia giải quyết việc làm hiện có và nguồn vốn ngân sách thành phố cấp ủy thác hàng năm sang Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội Đà Nẵng theo Nghị quyết HĐND thành phố để giải quyết cho các hộ vay vốn chuyển đổi ngành nghề, giải quyết việc làm theo cơ chế ưu đãi

- Hỗ trợ học nghề: Phối hợp với các doanh nghiệp trên địa bàn tổ chức

tư vấn và tuyển dụng việc làm cho đối tượng là bộ đội xuất ngũ Tổ chức tư vấn trực tiếp cho người mãn hạn tù về hướng nghề và vay vốn tại Ngân hàng Chính sách xã hội Phòng Lao động-Thương binh và Xã hội quận phối hợp với Công an quận và UBND các phường tổ chức buổi gặp mặt tư vấn người chấp hành xong án tù nhưng không có người nào tham gia đào tạo nghề Phòng Lao động-Thương binh và Xã hội quận tổ chức tư vấn học nghề cho bộ đội xuất ngũ về địa phương chủ yếu là học nghề lái xe ô tô, còn các nghề khác hầu như không có nhu cầu

- Học bổng, hỗ trợ chi phí học tập cho con em thuộc các bậc tiểu học đến trung học phổ thông, sinh viên là con hộ nghèo, trẻ em mồ côi, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được nhận học bổng thường xuyên, học bổng dài hạn từ các tổ chức phi chính phủ Thực hiện hỗ trợ chi phí học tập, hỗ trợ tiền

ăn trưa, hỗ trợ học bổng và mua sắm đồ dùng học tập cho con học sinh khuyết tật thuộc hộ nghèo theo Nghị định 86/2015/NĐ-CP Rà soát học sinh con hộ

nghèo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và con hộ nghèo không còn sức lao động đề nghị UBND quận đưa vào đề án hỗ trợ học bổng lâu dài

- Đề án về hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề, giải quyết việc làm, ổn định đời sống đối với đối tượng trong diện thu hồi đất sản xuất, di dời, giải toả trên địa bàn thành phố Triển khai từ năm 2006 đến nay, thành phố đã hỗ trợ đào tạo nghề cho hơn 6.525 lao động với tổng kinh phí trên 5,5 tỷ đồng; trên 90% lao động qua đào tạo có việc làm ổn định Trợ cấp thường xuyên cho 42 đối tượng mắc bệnh hiểm nghèo với tổng số tiền 189.000.000 đồng theo Quyết định 1480/QĐ-UBND ngày 18 tháng 3 năm 2016; Trợ cấp thường thường xuyên cho 555 đối tượng hộ nghèo không còn sức lao động và hộ nghèo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn với tổng số tiền 1.698.300.000 đồng theo Quyết định số 1465/QĐ-UBND ngày 17 tháng 3 năm 2016; Hỗ trợ tiền điện cho 1.166 hộ nghèo với tổng số tiền 514.206.000 đồng theo Quyết định 1723/QĐ-UBND thành phố

Về các quy định của quận Ngũ Hành Sơn

Ngoài các chính sách hỗ trợ của nhà nước, thành phố, quận Ngũ Hành Sơn đã rất chú trọng thực hiện chính sách an sinh xã hội và chủ trương an dân thông qua thực hiện lồng ghép các mục tiêu của chương trình thành phố “5 không” và “3 có” Trong đó, phấn đấu “Không còn hộ đói, không có người

mù chữ, không còn người lang thang xin ăn, không có kẻ giết người để cướp của, không còn người nghiện ma túy trong cộng đồng”, tiến đến phấn đấu “có nhà ở, có việc làm, có lối sống văn minh đô thị” theo mục tiêu chung của thành phố Từng năm, trên cơ sở Nghị quyết Đại hội Đảng bộ quận lần thứ IV

đề ra, quận liên tục điều chỉnh các mục tiêu trên theo hướng nâng cao và đan xen thực hiện trên từng địa bàn cụ thể Hiện nay, quận đã cơ bản xóa xong hộ đói và người mù chữ; điều chỉnh mục tiêu theo hướng “Không còn hộ đặc biệt

nghèo” và “Không có học sinh các cấp bỏ học” Là một quận thuộc diện giải tỏa trên diện rộng, lãnh đạo quận tập trung ưu tiên hỗ trợ giải quyết việc làm cho lao động thuộc diện giải tỏa với mong muốn người dân “an cư – lạc nghiệp”; kêu gọi đầu tư, làm việc với các doanh nghiệp, dự án đầu tư trên địa bàn quận cam kết ưu tiên, tạo điều kiện để lao động thuộc diện thu hồi đất trên địa bàn quận được đào tạo và làm việc , … Bên cạnh đó, còn có sự hỗ trợ đồng bộ của chính quyền và các đoàn thể từ quận đến cơ sở trong công tác vận động, hướng dẫn hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề, hỗ trợ sinh kế, giải

quyết việc làm đối với lao động thuộc diện thu hồi đất

2.2.2 Tình hình và kết quả thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất khi Nhà nước thu hồi đất tại quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng

Các dự án năm sau cao hơn năm trước, các dự án cơ bản đạt và vượt tiến độ, chính sách an sinh xã hội được thực hiện đồng bộ với chính sách hỗ trợ, giải quyết việc làm đảm bảo sự hài hòa lợi ích của các bên liên quan

Từ năm 2000 đến nay, trên địa bạn quận Ngũ Hành Sơn có 139 dự án với tổng diện tích thu hồi là 1.721 ha tổng số hộ bị ảnh hưởng là 3661 hộ với

số tiền BT, HT lên đến hàng trăm tỷ đồng

Bảng 2.1: Tổng hợp kết quả thực hiện công tác hỗ trợ các dự án từ năm

2003 – 2017 tại địa bàn quận Ngũ Hành Sơn

Số dân bị thu hồi

bị thu hồi đất đảm bảo hài hòa lợi ích của các bên liên quan

Chính sách về hỗ trợ của nhà nước đối với người dân bị thu hồi đất tại địa bàn quận Ngũ Hành Sơn đã thu được những thành quả to lớn sau:

Các dự án kinh tế và xã hội của quận được triển khai đã góp phần vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống của nhân dân

Bảng 2.2 Tình hình quản lý sử dụng đất trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn

Loại đất

Toàn Quận Chia theo các phường

Diện tích

nghiệp 1432,19 39,19 42.77 99.81 567,41 722,21

2 Đất Lâm

nghiệp 232,82 6,37 9.01 7.99 200,56 15,26 3.Đất chuyên

dùng 912,45 24,97 241.52 214.17 303,03 153,74

4 Đất ở 259,27 7,09 86.43 40.67 55,83 76,34

5 Đất chưa sử

dụng 817,08 22,36 27.75 110.99 290,50 387,84

(Nguồn: phòng TNMT quận ngũ Hành Sơn) [6]

Với điều kiện về địa lý, tài nguyên và môi trường ưu đãi, quận Ngũ Hành Sơn có lợi thế để phát triển là một quận về du lịch và dịch vụ của phía Đông Nam của thành phố Với hướng phát triển đó từ ngày thành lập đến nay với sự quan tâm của Thành ủy - UBND thành phố và sự đồng thuận của toàn quân và dân Ngũ Hành Sơn đã thực hiện 139 dự án lớn nhỏ làm cho bộ mặt của quận phát triển không ngừng về chiều rộng lẫn chiều sâu Tập hợp quy

mô các dự án trên địa bàn cụ thể như sau:

CÁC DỰ ÁN VEN BIỂN

(ha)

Địa bàn triển khai

2 Khách sạn cao cấp Hoàng Trà 4,2900 Hòa Hải

3 Khu du ịch Thiên Thai 28,0000 Khuê Mỹ

6 Khu du lịch giải trí quốc tế đặc biệt

Silver shores Hoàng Đạt 20,0000 Khuê Mỹ

7 Khu du lịch Hoa Trung 17,0000 Khuê Mỹ

8 Khu du lịch Công ty Cổ phần đầu tư

9 Khu du lịch Indochinaland Holdings

12 Khu du lịch Hoàng Anh Gia Lai 4,5000 Hòa Hải

13 Khu du lịch Sao Việt 12,7000 Hòa Hải

14 Khu du lịch RESORT 15,3 ha 15,3000 Hòa Hải

15 Khu du lịch The Nam Khang 20,0000 Hòa Hải

17 Khu du lịch P&I Nhật Bản 7,0000 Hòa Hải

18 Khu du lịch RESORT 39 ha 39,0000 Hòa Hải

19 Sân golf Đà Nẵng 260,0000 Hòa Hải

20 Khu du lịch Thương mại Hà 15,0750 Hòa Hải

21 Khu nhà nghỉ Trường Phúc 5,3000 Hòa Hải

2 Khu du lịch Trường Phúc 22,0000 Hòa Hải

23 Địa điểm bãi tắm công cộng (4 địa 8,0000 Hòa Hải,

điểm) Khuê Mỹ

(Nguồn: phòng Quản lý đô thị quận Ngũ Hành Sơn) [14]