Cơ sở lí thuyết Luật Giáo dục điều 24.2 nêu rõ: “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh phù hợp đặc điểm của từng lớp học, môn họ
Trang 1Phịng Giáo dục và Đào tạo Quận 9
Trường THCS Hưng Bình
Chuyên đề:
PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH TRONG GIỜ
HỌC MƠN VẬT LÍ SỬ DỤNG BẢNG TƯƠNG TÁC
A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lí thuyết
Luật Giáo dục điều 24.2 nêu rõ: “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh phù hợp đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh…”
Yêu cầu của xã hội đối với công việc dạy học trước đây nặng nề về truyền thụ kiến thức:
Ngày nay, chúng ta cần phải
quan tâm đặc biệt đến việc “Đổi mới phương pháp dạy học bằng nhiều hình thức” các
phương pháp dạy học nhằm giúp cho học sinh phát triển năng lực tư duy, óc sáng tạo, có ý chí tự lực trong mọi quá trình nhận thức
Trang 2Bên cạnh việc đổi mới các phương pháp dạy học, ngành giáo dục đòi hỏi chúng ta cải cách phương pháp dạy học theo hướng vận dụng công nghệ thông tin vào dạy học Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có những chủ trương rất cụ thể trong toàn ngành về việc ứng dụng CNTT trong công tác dạy và học:
- Năm 2008-2009 được phát động là “Năm học công nghệ thông tin” trong toàn ngành giáo dục Các bài giảng sử dụng phần mềm powerpoint được sử dụng rộng rãi, là một công cụ đắc lực cho GV trong việc truyền tải kiến thức cho HS Sau gần chục năm sử dụng powerpoint, các GV và các công ty thiết bị dạy học nhận ra, vẫn chỉ là GV giảng, nói, trình chiếu bài chứ HS chưa được trực tiếp tham gia vào bài học, lại 1 vấn đề cần được giải quyết
Và bảng tương tác ra đời để giải quyết được vấn đề này
- Năm 2014-2015, Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh là một trong những đơn vị đi đầu trong áp dụng tiến bộ CNTT là bảng tương tác thông minh vào giảng dạy trên địa bàn thành phố Bảng tương tác dần được phổ biến đến các thầy cô và các em HS, 1 tiết học sinh động và tích cực không còn xa vời nữa
II Cơ sở thực tiễn
Mục tiêu giáo dục hiện nay là lấy HS là trung tâm, HS phải tích cực, chủ động chiếm lấy kiến thức, thầy cô chỉ là người hướng dẫn, khích lệ cho HS Với việc đổi mới các phương pháp dạy học đã thu lại không ít thành công trong việc gây hứng thú, tính tích cực, tự học hỏi của HS Nhưng con người đã tiến bộ, phương pháp được cải tiến, vậy còn công nghệ thông tin đã kịp đáp ứng theo đà phát triển đó chưa?
Một tiết học sử dụng powerpoint được coi là đã áp dụng công nghệ hiện đại nhất từ trước đến giờ: GV phải bỏ thời gian soạn bài khá lâu khi đã phải soạn nội dung, hiệu ứng, lên internet tìm hình ảnh, âm thanh để rồi cuối cùng vẫn chỉ là GV giảng, GV trình chiếu, HS vẫn ngồi nghe và ghi bài Vậy HS chưa thể thực sự được tự mình tham gia xây dựng bài giảng, chưa khơi gợi được tiềm năng chủ động, tích tực của HS
Với sự phát triển như vũ bão của các phương tiện công nghệ thông tin, bảng tương tác
ra đời để kịp thời giải quyết những vấn đề làm GV còn trăn trở như trên
Việc dạy học trên bảng tương tác được Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh triển khai rộng trên toàn bộ địa bàn, mỗi trường THCS trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh được phân về ít nhất 2 bảng tương tác với giá mỗi bảng là hơn 180 triệu đồng, Nhà Nước hỗ trợ 50% còn lại là phụ huynh và nhà trường đóng góp Người ta nói “đắt mới xắt ra miếng”, vậy mà việc sử dụng đã thực sự hiệu quả chưa khi một số giáo viên cho rằng bảng tương tác chỉ dùng để chiếu bài như máy chiếu, không có nhiều hiệu ứng sinh động như powerpoint, thao tác nhiều nên bất tiện, kho tài nguyên còn hạn hẹp, không có các bài mẫu
Và kết quả nhiều nơi bảng tương tác được “trùm mềm” để đó, hay lâu lâu được dùng như 1
Trang 3Thí dụ như trường THCS Hưng Bình được phân về 3 bảng tương tác, số tiền phụ huynh phải trả để con em mình được học bảng tương tác là 270 triệu phải trả trong 2 năm, mỗi học kỳ trung bình 1 HS phải trả là 100 ngàn đồng, một lớp 40 HS là 4 triệu đồng Nếu bảng tương tác không được sử dụng đúng với mục đích dạy học trên bảng tương tác thì mỗi học kỳ 1 lớp đã lãng phí 4 triệu đồng, 1 năm là 8 triệu đồng Vấn đề sẽ nghiêm trọng dần khi học kỳ nào phụ huynh cũng đóng tiền cho con em mình học bảng tương tác mà kết quả các
em vẫn chẳng biết bảng tương tác là gì, tương tác như thế nào
Với chuyên đề này, nhóm Lí trường THCS Hưng Bình xin gửi đến Quý thầy cô bộ môn Vật lí những kiến thức và kỹ năng sử dụng bảng tương tác mà chúng tôi đã có được từ những buổi tập huấn, tự tìm hiểu và qua kinh nghiệm trong hơn 1 năm giảng dạy trên bảng tương tác
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Tìm hiểu chung về bảng tương tác
1 Bảng tương tác là gì?
Bảng tương tác là một thiết bị hỗ trợ dạy học mới xuất hiện vài năm gần đây, có nhiều tác dụng giúp giáo viên thực hành giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy, học sinh hứng thú học tập
- Các bộ phận của bảng tương tác:
+ Mặt bảng tương kết hợp với các máy tính và máy chiếu Bật tắt bằng remote
+ Bút điện tử
+ Máy chiếu vật thể: Giống camera quay lại sự vật hiện tượng và chiếu lên bảng
+ Active vote: Cho người học, nhóm học trả lời trắc nghiệm
2 Lợi ích của sử dụng bảng tương tác trong dạy học
- Giúp học sinh chủ động trong học tập: HS và GV có thể chủ động lựa chọn nội dung
học, tiến trình học và HS có thể tự mình tương tác với nội dung bài học
VD: Vào giờ Vật Lý, GV có thể sử dụng bảng để mô phỏng và cho HS trực tiếp thử
nghiệm các hiện tượng hoặc công cụ vật lý từ đơn giản như đo lực, ròng rọc, mặt phẳng nghiêng đến các hiện tượng phức tạp hơn như hệ thống ròng rọc, mạch điện hay
Trang 4lực hấp dẫn…Tất cả những điều này giúp học viên có sự trải nghiệm và chủ động hơn rất nhiều so với trước đây
- Bài giảng tương tác sống động và cuốn hút: HS không chỉ “nghe” và “đọc” một cách
thụ động mà còn qua các hoạt động theo dõi, thực hành, thử và sai, thí nghiệm, giải quyết vấn đề, sáng tạo… tạo ra những trải nghiệm có giá trị, giúp học sinh nắm bắt và ứng dụng vấn đề một cách tốt nhất
VD: Với máy chiếu vật thể, ta có thể biến nó thành 1 kính hiển vi để quan sát các vật rất nhỏ cho HS quan sát
- Làm chủ bục giảng: GV không cần loay hoay với con chuột, bàn phím, với điều khiển
để chỉnh trang chiếu Chỉ cần 1 cái chạm nhẹ, giáo viên có thể chuyển tới trang tiếp theo, về trang trước, hay đến một phần bất kỳ trong bài giảng
VD: GV có thể phóng to nguyên tử, thu nhỏ Thái Dương Hệ, kết nối mạch điện, điều khiển tín hiệu đèn giao thông, hay đưa học sinh tham quan bất cứ nơi đâu…
- Xây dựng niềm đam mê học tập suốt đời: Những gì GV “biến hóa” bằng 1 cây bút làm
HS chú ý, thích thú và hấp dẫn đối với HS rất nhiều so với viên phấn trắng và bảng đen
VD: Bài học về âm thanh trong vật lý 7, các em không chỉ học lí thuyết trên sách vở một cách khô khan mà được sống trong âm thanh vô cùng sinh động, được nghe âm thanh trầm - bổng, to – nhỏ để biết được tần số, biên độ
- Giảm thời gian lãng phí trong lớp học: GV không mất thời gian để chép bài rồi bôi
bảng Soạn bài trên bảng tương tác cũng dễ dàng và nhanh hơn dùng powerpoint nhiều Các công cụ như thước kẻ, ê-ke, compa, thước đo độ… cũng đều có sẵn trong phần mềm đi kèm với bảng
VD: 1 tiết học thông thường là 45 phút, thời gian GV viết đề bài, bôi bảng, chép bài tập cũng ít nhất 7 phút Với bảng tương tác chỉ cần 1 thao tác chạm bút, 7 phút tiết kiệm để GV quan sát, đặt câu hỏi, mở rộng hiểu biết cho HS
- Bài soạn của GV có thể được lưu lại và chia sẻ cho các giáo viên khác qua Classbook,
Violet…
- Với các lợi ích như trên, chắc giáo viên nào cũng muốn được dạy môn Vật lí trên bảng
tương tác Nhưng để lên kịch bản cho 1 tiết dạy thì GV nên bắt đầu như thế nào? Sau đây chúng tôi sẽ tóm lược một cách dễ hiểu và đơn giản nhất để giúp mọi giáo viên có thể soạn và dạy Vật lí trên bảng tương tác
II Sơ lược về cài đặt và sử dụng
1 Cài đặt bảng tương tác
- Cài đặt phần mềm Activ Inspire
- Cài đặt phần mềm Activ View
- Cài đặt phần mềm Activ Vote
- Các phần mềm hỗ trợ: Flash Adobe, ispring, ActivOffice Suite …
2 Kết nối các thiết bị của bộ sản phẩm.
Trang 5- Máy tính là thiết bị trung tâm của các kết nối Tất cả các thiết bị khác đều phải được
nối với máy tính
- Máy chiếu có kết nối điện với nguồn điện và kết nối VGA với máy tính.
- Máy chiếu vật thể kết nối với máy tính bằng jack cắm cổng USB.
- Bảng tương tác kết nối điện với nguồn và kết nối USB với máy tính.
- Bộ Activ Vote kết nối với máy tính qua thiết bị Activ Hub gắn vào máy tính với cổng
kết nối USB
3 Tinh chỉnh bảng tương tác, các phím chức năng bên cạnh bảng.
- Nhấp chuột phải vào biểu tượng ActivManager ở góc đáy bên tay phải của màn hình
hiển thị
- Chọn Calibrate.
- Một khi chương trình tinh chỉnh khởi động, di chuyển đến bảng nhấn bút vào các chấm
trắng của dấu cộng xuất hiện trên bảng (5 chấm)
4 Sử dụng máy chiếu vật thể với phần mềm Activ View.
a Khởi động phần mềm.
- Nhấn đúp chuột vào biểu tượng để bắt đầu phần mềm ActivView
- Di chuyển chuột đến biểu tượng để hiển thị menu chức năng chính
- Đặt một đối tượng được hiển thị dưới camera.
b Các nút lệnh và chức năng.
Trang 65 Các công cụ cơ bản của Activ Inspire
a Các công cụ chính trên thanh công cụ.
Trình đơn chính Thay đổi hồ sơ Chú giải trên màn hình Công cụ trên màn hình Quay về bảng lật trước Tiến tới bảng lật sau Bắt đầu – dừng bỏ
phiếu
Tạo nhanh câu hỏi bỏ phiếu (cắm Activhub)
Quay lại 1 thao tác Hoàn tác quay lại
Trang 7b Các trình duyệt
Trang 86 Sử dụng Activ Inspire để tạo bài giảng trình chiếu.
Để ở chế độ thiết kế (Góc phải trên cùng hiện màu đỏ) khi tạo bài giảng
a Đưa đối tượng vào bài giảng.
- Sử dụng công cụ hình dạng để vẽ các hình đơn giản
- Vào menu Chèn/ phương tiện: Giống PP
- Vào menu Chèn/ liên kết:
+ Văn bản: Hiển thị đường dẫn của tệp tin
+ Hình ảnh: Hiển thị ở dạng định dạng chung của hình ảnh
+ Đối tượng thao tác: Hiển thị vùng trắng
+ Thoát khỏi đối tượng: Liên kết tệp tin với đối tượng có sẵn
+ Lưu tệp tin và danh mục vào bảng lật: Tăng kích thước của bài giảng nhưng
khi copy sang máy khác sẽ không bị mất file
- Vào menu Chèn/ Văn bản: Tương tự phần mềm PP
- Vào menu Chèn/ Phương trình: Tạo ra phương trình toán học
- Vào menu Chèn/ Đầu nối: Để nối các mục A với B
- Vào menu Chèn/ Tem thời gian: Chèn thời gian hiện tại vào bảng
- Nháy đúp hoặc kéo để đưa đối tượng từ trình duyệt tài nguyên vào bảng lật
b Sử dụng trình duyệt trang.
- Trình chiếu các trang bảng lật
- Nhập văn bản (Đề bài, nội dung bài học…)
c Sử dụng trình duyệt tài nguyên.
- Sử dụng đối tượng có sẵn, do nhà sản xuất tạo ra trước đó
- Thêm tài nguyên bằng cách nhấn vào mục ở đầu gói tài nguyên, rồi chọn mục “Nhập gói tài nguyên ở đây…”
Trang 9- Đưa gói tài nguyên này ra với tên khác vào mục “Xuất thành gói tài nguyên” rồi nhập tên cho gói này
d Sử dụng trình duyệt đối tượng.
- Cho biết vị trí của đối tượng nằm ở tầng nào
- Chuyển đổi vị trí trên dưới và tầng của đối tượng nhanh
- Khóa và ẩn đối tượng nhanh chóng
e Trình duyệt ghi chú.
- Dùng để ghi chú và nhận xét cho 1 trang bảng lật Thuận tiện cho việc chuyển giao bài và tái sử dụng lần sau
g Trình duyệt thuộc tính.
Chọn đối tượng mới xuất hiện đầy đủ các thuộc tính
- Nhận dạng: Cho biết tên đối tượng
- Bề ngoài: Cho biết tầng của đối tượng, độ trong mờ và có nhìn thấy được hay không
- Phác thảo: Đường bao quanh đối tượng
- Tô đầy: Phần màu bên trong đối tượng
- Nền: Màu ở bên dưới cùng của đối tượng
- Vị trí: Cho biết đối tượng cách vị trí trên cùng bao nhiêu, bên trái bao nhiêu Chiều rộng và chiều cao của đối tượng, và đã được khóa hay chưa
- Nhãn: Cho phép ghi chú thích cho đối tượng
- Thùng chứa: Cho phép di chuyển 1 đối tượng vào 1 đối tượng khác Dù là đối tượng được chứa hay không được chứa đều chọn “đúng” ở mục “trờ lại nếu không chứa”
Nếu muốn chứa nhiều đối tượng thì phải nhập từ khóa cho các đối tượng ở mục “nhận dạng”
Trang 10- Xoay: Cho đối tượng xoay tự do hoặc quanh 1 đối tượng khác.
- Bộ hạn chế: Dùng để giới hạn một số tính năng của đối tượng
- Kéo một bản sao: Khi di chuyển vẫn giữ 1 hình gốc tại vị trí ban đầu, hình kéo đi chỉ
là bản sao Không kéo nữa thì xuất hiện thêm 1 hình
h Trình duyệt thao tác.
- Dùng để tạo ra các hiệu ứng khi trình chiếu
III Một số cách soạn bài đơn giản cho GV tạo môi trường tương tác cho HS
với bài học
- Khi soạn bài để ở chế độ thiết kế (màu đỏ)
- Khi giảng bài để ở chế độ trình chiếu (màu xanh)
1 Thao tác trên đối tượng, trang
a Ẩn hiện một đối tượng
Trình duyệt thao tác -> Ấn vào đối tượng để thao tác -> Nhấp vào “Ẩn” -> Ấn vào đối tượng cần ẩn hiện -> Nhấp vào “Áp dụng các thay đổi”
HS đã quen với ẩn hiện trên powerpoint, nhưng GV trực tiếp thao tác trên bảng sẽ làm HS chú ý hơn
b Đưa đối tượng này về trước đối tượng kia
Trang 11Trình duyệt thao tác -> Ấn vào đối tượng để thao tác -> Đưa về trước -> Nhấp vào “Áp dụng các thay đổi”
HS sẽ được thấy nhiều hình ảnh thay đổi tại cùng 1 vị trí
c Làm hiện rõ hoặc mờ dần đối tượng
Trình duyệt thao tác -> Ấn vào đối tượng để thao tác -> Độ trong mờ -> Đích là đối tượng cần làm rõ hoặc làm mờ -> Nhấp vào “Áp dụng các thay đổi”
Từ không có gì trên bảng, hình ảnh hiện mờ mờ rồi rõ dần
d Làm đối tượng thay đổi vị trí (lên, xuống, trái, phải, xiên)
Trình duyệt thao tác -> Ấn vào đối tượng để thao tác -> văn bản dọc -> Chọn cách thức dịch chuyển -> Đích ->“Áp dụng các thay đổi”
Các đối tượng tiến lại hoặc ra xa nhau, có thể vận dụng cho các bài về tốc độ, tương tác lực
e Làm tăng, giảm kích thước
Trình duyệt thao tác -> Ấn vào đối tượng để thao tác -> Ít trong mờ hơn -> Chọn cách thức tăng, giảm kích thước -> Đích là vật thay đổi kích thước ->“Áp dụng các thay đổi”
f Từ trang này chuyển đến trang khác
- Nếu chuyển sang trang trước và trang sau có thể nhấp vào mũi tên sang trang
- Nếu muốn chuyển sang trang bất kì: Trình duyệt thao tác -> Thao tác trên trang ->
Đến 1 trang khác -> Chọn trang -> Áp dụng các thay đổi
2 Thêm 1 hình ảnh
GV chỉ cần copy hình ảnh -> thả vào bảng lật trong trình duyệt trang
3 Thêm đoạn phim, đoạn nhạc, powerpoint
Cách 1: Thanh công cụ chính -> Chèn -> Phương tiện -> Chọn đường dẫn đến đối tượng muốn thêm
Cách 2: Tạo 1 biểu tượng -> Chuột phải vào biểu tượng -> Chèn liên kết đến tệp tin -> Chọn đường dẫn đến đối tượng muốn thêm -> Lưu tệp tin vào bảng lật -> Ấn ok
4 Kính thần kỳ
GV có thể lấy kính thần kỳ trong gói tài nguyên dùng chung -> Kéo kính thần kỳ vào trang đang soạn -> Vào trình duyệt thuộc tính -> Kéo kính lên tầng trên cùng, đối tượng sai ở tầng giữa, đối tượng đúng ở tầng cuối cùng
Trang 125 Thùng chứa
Chứa 1 đối tượng: Tạo thùng chứa (kích thước lớn hơn những đối tượng cho vào thùng)
-> Chọn hết các đối tượng > Vào trình duyệt thuộc tính > Thùng chứa > Trở lại nếu không chứa “Đúng” Chọn thùng chứa -> Vào trình duyệt thuộc tính -> Có thể chứa “Đối tượng cụ thể” > Chứa đối tượng > Tìm đến đối tượng cần chứa > Âm thưởng “Đúng”
-> Địa điểm âm thưởng > Tìm đến âm thưởng > Trở lại nếu không đúng “Đúng”
Chứa nhiều đối tượng: Tạo thùng chứa (kích thước lớn hơn những đối tượng cho vào thùng) -> Chọn hết các đối tượng -> Vào trình duyệt thuộc tính -> Thùng chứa -> Trở lại nếu không chứa “Đúng” -> Chọn các đối tượng đúng -> Trình duyệt thuộc tính -> Nhận dạng > Từ khóa > Bổ sung “a” > Ok Chọn thùng chứa > Vào trình duyệt thuộc tính
-> Có thể chứa “Từ khóa” > Chứa từ > Bổ sung “a” > Tìm đến đối tượng cần chứa >
Âm thưởng “Đúng” -> Địa điểm âm thưởng -> Tìm đến âm thưởng -> Trở lại nếu không đúng “Đúng”
Chú ý: nếu thùng chứa tạo sau các đối tượng thì đối tượng sẽ không vào thùng chứa, cần vào lại trình duyệt đối tượng để kéo thùng chứa đến tầng dưới cùng
HS trực tiếp dùng bút kéo đáp án vào thùng, nếu sai sẽ bị bật ngược trở lại, HS sẽ biết mình sai, nếu đúng HS sẽ được khích lệ và thích thú
6 Trò chơi ô chữ
Tạo từng ô nhỏ giống nhau, tạo từng ô chữ cái, gắn các ô và chữ cái lại với nhau để được đáp án -> Tạo ô giống hệt đè lên trên, sử dụng thao tác ẩn hiện ô này -> Tạo câu hỏi, sử dụng thao tác ẩn hiện với câu hỏi Làm tương tự với các ô chữ khác
Chú ý các ô hàng dọc nên để 1 màu nổi riêng để HS dễ theo dõi
7 Sử dụng bộ chắc nghiệm Activ Vote.
+ Cách 1:
Mở bảng điều khiển (ActivInspire DashBoard)
Chọn thiết lập cấu hình (configure)/Đăng ký thiết bị (Register devices) Xuất hiện hộp thoại đăng ký thiết bị (Device registration)
+ Cách 2:
Chọn Trình duyệt bỏ phiếu(Voting Brower) từ thanh trình duyệt Sau đó, chọn Đăng
ký thiết bị (Device registration) Xuất hiện hộp thoại đăng ký thiết bị(Device registration)
- Tiếp theo ta chọn thiết bị ActivHub/Activote/Đăng ký(Register) Xuất hiện hộp thoại Đăng ký thiết bị