Giáo án Sinh học 8 bài 21: Hoạt động hô hấp

chuẩn kiến thức 1/ Kiến thức: - Trình bày động tác thở hít vào, thở ra với sự tham gia của các cơ thở.. - Trình bày cơ chế của sự trao đổi khí ở phổi và ở tế bào.. Dung tích phổi khi hí

GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Bài 21: HOẠT ĐỘNG HÔ HẤP I/ Mục tiêu (chuẩn kiến thức)

1/ Kiến thức:

- Trình bày động tác thở (hít vào, thở ra) với sự tham gia của các cơ thở

- Nêu rõ khái niệm về dung tích sống lúc thở sâu (bao gồm: khí lưu thông, khí bổ sung, khí dự trữ và khí cặn)

- Phân biệt, thở sâu với thở bình thường và nêu rõ ý nghĩa của thở sâu

- Trình bày cơ chế của sự trao đổi khí ở phổi và ở tế bào

2/ Kỹ năng

- Rèn những kỹ năng:

- Quan sát tranh hình, thông tin phát hiện kiến thức

- Vận dụng kiến thức liên quan giải thích hiện tượng thực tế

- Hoạt động nhóm

3/ Thái độ

Giáo dục ý thức bảo vệ rèn luyện cơ quan hô hấp để có sức khỏe tốt

II/ Phương pháp / kĩ thuật dạy học tích cực

- Động não

- Vấn đáp – tìm tòi

- Trực quan

- Dạy học theo nhóm

- Giải quyết vấn đề

III/ Chuẩn bị:

Gv : Tranh in màu hoặc tranh vẽ màu phóng to hình 1, 2, 4 SGK

Hs: Bảng nhóm, bút viết bảng nhóm

VI/ Tiến trình tiết dạy

1/ Ổn định (1’)

2/ Kiểm tra bài cũ (5’)

(?) Hô hấp là gì? Hô hấp có vai trò quan trọng như thế nào với cơ thể sống?

(?) Hệ hô hấp gồm các cơ quan nào? Chúng có chức năng gì?

3/ Các hoạt động dạy học

a/ Khám phá:

Như chúng ta đã biết quá trình hô hấp gồm 3 giai đoạn ( Sự thở, sự TĐK ở phổi và tế bào ) Các giai đoạn này có mối liên quan với nhau như thế nào? Quá trình thực hiện sự trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường ngoài, sự thông khí và sự trao đổi khí ở phổi diễn ra như thế nào ? …

b/ Kết nối:

22’

Hoạt động 1: Tìm hiểu k/n và ý nghĩa của hô hấp

HS trình bày được cơ chế thông khí ở phổi thực chất là hít vào, thở ra.

thấy được sự phối hợp hoạt động của các cơ quan : Cơ, xương, thần kinh,

- Gv: Y/c hs nghiên cứu thông tin /sgk,

kết hợp quan sát hình 20.1 và 20.2 và

cho hs thảo luận các câu hỏi sau:

(?) Vì sao khi các xương sườn được nâng

lên thì thể tích lồng ngực lại tăng và

ngược lại?

- Gv: Như vậy sự thay đổi thể tích này là

do sự co, dãn của các cơ

(?) Vậy thực chất sự trao đổi khí ở phổi

I/ Thông khí ở phổi :

- HS: Tự thu thập thông tin trong SGK

- HS: Nêu được:

+ Khi xương sườn nâng lên cơ liên sườn và cơ hoành co, lồng ngực kéo lên, rộng nhô ra ∏ không khí từ ngoài tràn vào phổi ( thể tích lồng ngực tăng )

∏ Sự hít vào + Ngược lại: khi thể tích lồng ngực giảm ∏ không khí từ phổi bị ép vào tống ra ngoài ∏ Sự thở ra

- HS: Nhờ cử động hô hấp (hít vào, thở

là gì?

(?) Các cơ xương ở lồng ngực đã phối

hợp hoạt động như thế nào để tăng, giảm

thể tích lồng ngực ?

- Gv: nhấn mạnh ngoài ra còn có sự

tham gia của 1 số cơ khác trong các

trường hợp thở gắng sức …

(?) Dung tích phổi khi hít vào thở ra bình

thường và gắng sức phụ thuộc vào các

yếu tố nào?

(?) Vì sao ta nên tập hít thở sâu ?

- Gv: Phân tích các yếu tố tác động đến

dung tích sống

Dung tích sống: là thể tích không khí

lớn nhất mà cơ thể có thể hít vào, thở ra ∏

là chỉ tiêu phản ánh tình trạng sức khoẻ

- Gv: Y/c hs tự rút ra kết luận ∏

ra) làm thay đổi thể tích lồng ngực

- HS: Các cơ liên sườn, cơ hoành, cơ bụng phối hợp với xương sườn, xương

ức trong cử động hô hấp

- HS: Dung tích phổi phụ thuộc vào giới tính, tầm vóc, tình trạng sức khoẻ, luyện tập

- HS: Vì mỗi lần hít thở sâu làm luân chuyển qua phổi 1 lượng khí khá lớn ∏

dung tích sống lớn ∏ phản ánh tình trạng sức khoẻ…

- HS: Kết luận (phần ghi nhớ)

16’ Hoạt động 2: Tìm hiểu về trao đổi khí ở phổi và tế bào

HS trình bày được cơ chế trao đổi khí ở phổi và ở tế bào đó là sự khuếch tán của

cac chất khí : oxi, cácbonic.

- Gv: Y/c hs nghiên cứu kết quả một số

thành phần không khí ở bảng 21 và hình

24.1

(?) Sự trao đổi khí ở phổi và tế bào thực

hiện theo cơ chế nào?

(?) Nhận xét về thành phần của khí hít

vào, thở ra?

II/ Trao đổi khí ở tế bào và phổi

- HS: Thực hiện theo cơ chế khuếch án (O2 và CO2 ) từ nơi có nồng độ cao tới nơi có nồng độ thấp

(?) Do đâu có sự chênh lệch nồng độ các

khí này ?

- Gv: Giải thích:

+ Tỉ lệ khí O2 trong khí thở ra thấp là

do O2 đã khuếch tán từ khí phế nang vào

mao mạch máu

+ Tỉ lệ CO2 trong khí thở ra lớn là do

CO2 đã khuếch tán từ mao mạch máu

đến khí phế nang

(?) Mô tả sự khuếch tán của O2 và CO2

trong quá tình trao đổi khí ở phổi và tế

bào?

- Gv: Mở rộng thêm:Dựa theo sơ đồ sự

vận chuyển máu trong hệ tuần hoàn và

giải thích:

+ Sự TĐK ở phổi thực chất là sự trao

đổi giữa mao mạch phế nang với phế

nang

+ Sự TĐK ở tế bào là sự trao đổi giữa

tế bào với mao mạch

- HS: Có sự chênh lệch nồng độ khí O2

và CO2

- Trao đổi khí ở phổi :

+ O 2 khuếch tán từ không khí ở phế nang vào máu

+ CO 2 khuếch tán từ máu vào không khí phế nang

- Trao đổi khí ở tế bào :

+ O 2 khuếch tán từ máu vào tế bào + CO 2 khuếch tán từ tế bào vào máu.

- Nhờ hoạt động của các cơ quan , bộ phận nào mà không khí trong phổi thường xuyên được đổi mới?

- Thực chất trao đổi khí ở phổi là gì?

- Thực chất trao đổi khí ở tế bào là gì?

- Vì sao ta nên tập hít thở sâu?

- Dung tích sống của phổi là gì?

1’ Hoạt động 4: Hướng dẫn học ở nhà

- Học bài, làm bài tập 1, 3, 4/sgk

- Đọc mục : “ Em có biết ” (Giống nhau: Đều gồm cả giai đoạn thông khí ở

phổi, TĐK ở phổi và tế bào)

- Chuẩn bị bài sau: Vệ sinh hô hấp