MÂU THUẪN CHUNG CỦA CÔNG THỨC CHUNG TRONG TƯ BẢN

Sự chuyển hóa của tiền thành tư bản Quá trình sản xuất ra giá trị thặng dư Tiền công trong chủ nghĩa tư bản Sự chuyển hóa của giá trị thặng dư thành tư bản – tích lũy tư bản Quá trình lưu thông của tư bản thành giá trị và thặng dư Các hình thái tư bản và các hình thức biểu hiện của giá trị thặng dư

CHƯƠNG V:HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ

Người soạn: Nguyễn Thị Như Quỳnh

Chuyên ngành: Giáo dục lí luận chính trị

I. Sự chuyển hóa của tiền thành tư bản

thành tư bản – tích lũy tư bản

giá trị và thặng dư

biểu hiện của giá trị thặng dư

1.1 Công thức chung của tư bản

Với tư cách là tư bản,

tiền vận động theo công thức:

- Giống nhau :

+ Đều có 2 nhân

tố là tiền và hàng.

+ Đều là sự kết

hợp của hai hành

động đối lập, nối tiếp

nhau

T HT’

H-T-H

Lưu thông hàng hóa đơn giản Lưu thông hàng hóa tư bản

Vận động: H – T – H Vận động: T – H - T

Bắt đầu bằng việc bán và kết thúc

bằng việc mua Bắt đầu bằng việc mua và kết thúc bằng việc bán

Tiền đóng vai trò trung gian T là điểm xuất phát vừa là

điểm kết thúc T ứng ra rồi thu

về, H là trung gian Mục đích là giá trị sử dụng, hàng hóa

trao đổi phải có giá trị sử dụng khác

nhau

Mục đích là giá trị và giá trị tăng thêm => Công thức đầy

đủ là T- H – T’ ( T’ = T + T)

Sự vận động kết thúc ở giai đoạn

đầu và kết thúc ở giai đoạn 2, khi

người mua có được giá trị sử dụng

mà mình cần

Sự vận động không giới hạn

1 Công thức chung của tư

bản

“Vậy là tư bản không thể xuất hiện từ lưu thông và cũng không thể xuất hiện

ở bên ngoài lưu thông.Nó phải xuất

hiện trong lưu thông và đồng thời

không phải trong lưu thông.”

-C.MAC-TB không thể xuất

hiện từ Lưu thông

Trao đổi Không ngang giá

Trao đổi

ngang giá

Chỉ thay đổi

hình thái giá

trj(TH&HT).

Còn tổng giá

trị mỗi bên

tham gia trao

đổi không

thay đổi.

Nhà tư bản bán hàng hóa cao hơn 10%

Nhà tư bản bán hàng hóa thấp hơn 10%

Nhà tư bản mua rẻ,bán đắt

TB không thể xuất hiện bên ngoài lưu thông

Nếu người

ta trao đổi

vẫn đứng

nguyên với

hàng hóa

của mình

thì giá trị

của những

hàng hóa

ấy không

tăng lên

Nếu người sản xuất muốn sáng tạo thêm giá trị mới cho hàng hóa thì phải bằng lao động của mình.

Nó phải xuất hiện trong lưu thông và đồng thời

không phải trong lưu thông

THỊ TRƯỜNG

THỊ TRƯỜNG

NHÀ TƯ

BẢN

NHÀ TƯ

BẢN

Bóc Lột CÔNG

NHÂN

CÔNG NHÂN

Tạo ra

SẢN PHẨM

Tiêu thụ

3 Hàng hóa sức lao

động

 Khái niệm sức lao

động :

Sức lao động là toàn bộ

những năng lực ( thể

lực và trí lực) tồn tại

trong một con người và

nó nói lên năng lực hay

khả năng lao động của

mỗi một người khác

nhau, được người đó

vận dụng khi sản xuất

ra một giá trị nào đó.

a Sức lao động và điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa

Sức lao động chỉ biến thành hàng

hóa khi có đủ hai điều kiện tiền đề

sau đây

 Người có sức lao động phải được tự do về

thân thể, phải làm chủ được sức lao động

của mình và có quyền bán sức lao động đó

cho người khác.

 Người có sức lao động và được tự do về thân thể

nhưng phải không có tư liệu sản xuất và trở

thành người vô sản.

Sức lao động

Không có ( mất ) tư liệu

sản xuất

Tự do về

thân thể

Hàng hóa

Hai thuộc tính của hàng hóa sức lao động

Cũng giống như hàng hóa, sức lao động cũng có hai thuộc tính

Giá trị của hàng hóa sức

lao động

ăn

Ngủ

Vui chơi

Học tập

Nghiên cứu – thực hành

Phí tổn đào tạo người công nhân

Những tư liệu sinh hoạt về vật chất và tinh thần cần thiêt cho gia đình người công nhân

Giá trị của sức lao động biểu hiện bằng tiền được gọi

là tiền công

( tiền lương )

 giá trị của hàng hóa sức lao động khác với giá trị của

hàng hóa thông thường là ở chỗ, nó bao gồm cả yếu

tố tinh thần và lịch sử

Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động

Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động chỉ thể hiện ra trong quá trình tiêu dùng sức lao động, tức là quá trình lao động của người công nhân.

Quá trình lao động sản xuất

Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động còn thể hiện ở chỗ, khi đem tiêu dung thì nó lại tạo ra một giá trị mới, lớn hơn giá trị của bản thân nó

Chìa khóa để giải quyết mâu thuẫn

công thức chung của tư bản

Hàng hóa

sức lao

động

Nguồn gốc trực tiếp tạo

ra

Giá trị thặng dư

Tại sao hàng hóa sức lao

động là hàng hóa đặc biệt ?

+ Thứ nhất : giá trị của hàng hóa sức lao động nó bao

gồm cả yếu tố tinh thần và lịch sử

+ Thứ hai : đối với hàng hóa sức lao động, người ta chỉ

bán quyền sử dụng chứ không bán quyền sở hữu

vì nếu bán quyền sở hữu thì người lao động trở thành nô lệ

+ Thứ ba là khi sử dụng hàng hóa sức lao động thì hàng

hóa sức lao động lại có thể tạo ra giá trị mới, lớn hơn

cái giá trị của bản thân nó hay nói cách khác dễ hơn

là gì, là người lao động đã tạo ra giá trị lớn hơn cái tiền công hay tiền lương mà nhà tư bản đã trả cho anh ta để mua cái hàng hóa sức lao động của anh ta

Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động là nguồn gốc

của giá trị hàng hóa sức lao động và đồng thời cũng là nguồn gốc tạo ra giá trị thặng dư cho nhà

tư bản Đây chính là chìa khóa để giải quyết cái mâu

thuẫn trong công thức chung của tư bản, C.Mác đã khẳng định như vậy

+ Thứ tư : hàng hóa sức lao động luôn ở trong

tình trạng mua bán chịu, tức là người có sức

lao động bao giờ cũng ứng sức lao động của mình ra để làm thuê cho nhà tư bản trước và sau khi kết thúc quá trình lao động thì mới nhận được tiền công

Chính đặc tính này đã làm cho sự xuất hiện của hàng hóa sức lao động trở thành điều kiện để tiền tệ chuyển hóa thành tư bản.

Tổng kết

- Sức lao động là toàn bộ năng lực ( thể lực và trí lực ) của con người

- 2 điều kiện để HHSLĐ trở thành hàng hóa :

+ Tự do về thân thể, làm chủ SLĐ của mình, có quyền bán SLĐ của mình.

+ Không có tư liệu sản xuất

- Hai thuộc tính của hàng hóa SLĐ là giá trị và giá trị sử dụng

+ Giá trị : giá trị lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra tư liệu sinh hoạt cho người CN và gia đình người CN, chi phí đào tạo lao động cho người CN, yếu tố tinh thần và lịch sử.

+ Giá trị sử dụng : thể hiện trong quá trình lao động sản xuất, giá trị

sử dụng và giá trị của HHSLĐ không mất đi sau tiêu dùng, sau đó lại tạo ra một giá trị mới lớn hơn giá trị của nó.