Vì thế tôi đã và luôn ý thứctầm quan trọng của việc dạy trẻ khám phá môi trường xung quanh giúp trẻ hứngthú và tích cực tham gia hoạt động hơn Trong các hoạt động cho trẻ làm quen, tìm
Trang 1TÊN CƠ QUAN QUẢN LÝ CẤP TRÊN …………
Đơn vị: Trường Mầm Non Thanh Sơn
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in sáng kiến
Mô hình Đĩa CD (DVD) Phim ảnh Hiện vật khác
(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)
Năm học: 2018 - 2019
Trang 2TÊN CƠ QUAN QUẢN LÝ CẤP TRÊN ………
Đơn vị: Trường Mầm Non Thanh Sơn
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in sáng kiến
Mô hình Đĩa CD (DVD) Phim ảnh Hiện vật khác
(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)
Năm học: 2018 - 2019
Trang 4DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
Trang 5THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 – 6 TUỔI THAM GIA
TÍCH CỰC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC”
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phát triển thẩm mỹ
- Họ và tên: Đào Thị Trinh Nữ Nam (nữ): Nữ
- Trình độ chuyên môn: Trung cấp sư phạm mầm non
- Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên – Trường mầm non Thanh Sơn
- Điện thoại: 0326934963 Email: mituot0606@gmail.com
Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến (%): ……… ……
4 Đồng tác giả (nếu có) - Họ và tên: ……… …… Nam (nữ):
- Trình độ chuyên môn: … …
- Chức vụ, đơn vị công tác: … …
- Điện thoại: …… ……… Email: …
- Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến (%):
Trang 6TÊN SÁNG KIẾN: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 – 6 TUỔI THAM GIA
TÍCH CỰC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC”
PHẦN MỞ ĐẦU
- Không gian: Trường MN Bảo Quang
- Thời gian: Từ tháng 8/ 2018 đến nay
Trên thực tế KPKH là một môn học phổ biến của lứa tuổi mầm non Đây là mộtmôn khoa học đòi hỏi giá viên cần truyền tải đến trẻ lượng kiến thức khá lớn Đồngthời cân có sự phối hợp giữa cô và trẻ trong các hoạt động Vì vậy giáo viên làngười phải tạo cho trẻ sự hứng thú Đa số các tiết học KPKH trẻ thường trò chuyệnvới cô, ít tham gia hoạt động hay trẻ có thể tư duy trả lời câu hỏi của cô nên mức độtập trung của cháu không nhiều, cháu dễ bị nhàm chán Từ thực trạng việc cho trẻkhám phá môi trường xung quanh trong các hoạt động giáo dục hiện nay từ đó tìm
ra một số giải pháp mang tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả tối đa việc cho trẻkhám phá môi trường xung quanh tích cực hoạt động hơn Các giải pháp nhămnâng cao hiệu quả cho trẻ khám phá môi trường xung quanh thông qua các hoạtđộng đã góp phần không nhỏ giúp trẻ phát triển nhận thức toàn diện
Qua đề tài nghiên cứu tôi đã có những định hướng phù hợp trong công tácthiết kế các hoạt động giáo dục trẻ Đặc biệt là hoạt động cho trẻ khám phá môitrường xung quanh
2 Lý do chọn giải pháp
Lứa tuổi mầm non là thời kỳ nhạy cảm với những hiện tượng tự nhiên bên ngoài,trẻ thích tò mò tìm hiểu với những cái mới lạ, hay những hiện tượng xảy ra hàng
ngày xung quanh trẻ Nhưng trên thực tế hiện nay các tiết học khám phá khoa học
còn nhiều hạn chế các tiết dạy phần lớn còn thụ động, rập khuôn theo gợi ý hướngdẫn của chương trình nên trẻ chưa hứng thú học tập Vì thế tôi đã và luôn ý thứctầm quan trọng của việc dạy trẻ khám phá môi trường xung quanh giúp trẻ hứngthú và tích cực tham gia hoạt động hơn
Trong các hoạt động cho trẻ làm quen, tìm hiểu xung quanh tôi đã sử dụngnhiều biện pháp như sử dụng những hình ảnh trên pownpoint, cho trẻ quan sát mộtđoạn video, tranh ảnh, đồ dùng nhưng hiệu quả trên trẻ chưa cao, nhiều trẻ cònlúng túng , khả năng ghi nhớ còn thấp
Trang 7Khám phá khoa học là một nội dung cơ bản trong chương trình giáo dục mầm non
có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển khả năng nhận thức, pháttriển các giác quan, kích thích nhu cầu, hứng thú và nhận thức của trẻ Khi trẻ đượctham gia các hoạt động khám phá khoa học sẽ góp phần vào việc giải quyết cácmục tiêu đặt ra trong lĩnh vực phát triển nhận thức, đáp ứng nhu cầu ham hiểu biết,tích cực tìm tòi, khám phá, trải nghiệm của trẻ
Gần đây việc cho trẻ tham gia hoạt động khám phá khoa học đã có những đổi mới.Giáo viên mạnh dạn lựa chọn những đề tài, nội dung khám phá mới so với những
đề tài quen thuộc trước đây Đã có sự chú trọng nhất định trong việc tổ chức cho trẻquan sát, thực hành, trải nghiệm Tuy vậy quá trình khám phá khoa học vẫn cònnhững mặt hạn chế, thể hiện rõ nhất là việc giáo viên còn ôm đồm nhiều nội dungtrong một hoạt động, cung cấp kiến thức nặng hơn so với trẻ đồng thời tạo cơ hộicho trẻ tham gia hoạt động tìm tòi, khám phá và chưa thực sự chú trọng tới việchình thành các kỹ năng nhận thức cho trẻ Mặt khác điều kiện cơ sở vật chất, cácdụng cụ cho trẻ thực hành trải nghiệm cũng còn hạn chế mặt dù hàng năm cũngđược Ban giám hiệu đầu tư bổ sung nguyên vật liệu tổ chức cho trẻ khám phá khoahọc chưa được phong phú
Hoạt động khám phá khoa học đa số giáo viên đều cho là một hoạt động khó so vớicác môn học khác, vì đòi hỏi phải có sự đầu tư về đồ dùng, phương pháp, hình thức
tổ chức và hệ thống kiến thức phải mang tính khái quát nên giáo viên đôi lúc chưathực sự đầu tư cho hoạt động một cách có hiệu quả Qua dự giờ đồng nghiệp một sốhoạt động khám phá khoa học bản thân tôi nhận thấy còn hạn chế nhiều về đồ dùngcho trẻ thực hành trải nghiệm Giáo viên chưa phát huy được tính tích cực chủ độngcủa trẻ, rất ít trẻ được tham gia phát biểu trong một câu hỏi mà giáo viên đặt ra,những trẻ còn lại thường chỉ ngồi thụ động và làm cho trẻ không tập trung chú ýnên rất khó đánh giá khả năng nhận thức và kỹ năng của trẻ Nếu không có sự đầu
tư về đồ dùng đồ chơi thì trẻ ít được tham gia trải nghiệm từ đó các hoạt độngkhông gây được hứng thú tích cực cho trẻ
Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động khám phá khoa học tôi đãnghiên cứu, tìm ra một số biện pháp nhằm giúp trẻ tích cực tham gia vào hoạt động
để trẻ hình thành cho trẻ những kỹ năng cần thiết làm tiền đề cho trẻ phát triển khảnăng nhận thức sau này Xuất phát từ thực tế đó tôi đã tôi mạnh dạn lựa chọn đề
tài “ Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi tham gia tích cực hoạt động khám phá khoa học” để nghiên cứu và vận dụng vào trong lớp học của mình với mục đích tìm
Trang 8hiểu, nghiên cứu, vận dụng nhiều phương pháp, hình thức để hướng dẫn tìm hiểu
về thế giới xung quanh đạt hiệu quả
33 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
- Phạm vi áp dụng: Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi của trường mầm non Bảo Quang
Các quá trình khám phá khoa học thích hợp với trẻ nhỏ cần được trau dồi khi trẻthăm dò, khám phá thế giới là: Quan sát, so sánh, phân loại, đo lường, thử nghiệm,phỏng đoán, suy luận Giáo viên cần chủ động, linh hoạt tạo cơ hội cho trẻ thựchành các kĩ năng quan sát, so sánh, phân loại, dự đoán, thử nghiệm, thảo luận chophù hợp với tình huống của hoạt động cụ thể (Hướng dẫn tổ chức thực hiệnchương trình giáo dục mầm non mẫu giáo 5-6 tuổi – Tác giả: TS Trần Thị NgọcTrâm; Ts lê Thu Hương; PGS TS Lê Thị Ánh Tuyết)
Khả năng nhận thức của trẻ phát triển thông qua việc tiếp xúc, tìm hiểu, khám phá,quan tâm đến môi trường xung quanh Điều đó tạo nên sự tò mò, ham hiểu biết tựnhiên của trẻ Thông qua những câu hỏi về môi trường xung quanh, trẻ lĩnh hộiđược các kỹ năng tư duy, quan sát, so sánh, phân loại, dự đoán…), từ đó hình thànhcác khái niệm và biết cách giải quyết các vấn đề
Cho trẻ khám phá khoa học nhằm mục đích: Tạo hứng thú, kích thích tính tò mò tựnhiên của trẻ về thế giới xung quanh Giúp trẻ nhận thức rằng, mọi sự vật luôn có
sự thay đổi và sự thay đổi này liên quan với nhau, khuyến khích trẻ suy nghĩ độclập, tưởng tượng và sáng tạo Phát triển ở trẻ cảm xúc và có thái độ thân thiện, gần
Trang 9gũi với môi trường xung quanh, có mong muốn tham gia cải tạo môi trường xungquanh Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua việc trẻ miêu tả và giải thích những gìkhám phá được Giúp trẻ biết liên hệ những gì đã biết với những điều mới lạ
b Về thực tiễn
Khoa học với trẻ nhỏ là quá trình tìm hiểu, khám phá xung quanh, khám phá tựnhiên Khám phá khoa học với trẻ nhỏ là quá trình tích cực tham gia hoạt độngthăm dò, tìm hiểu xã hội, tìm hiểu về thế giới tự nhiên So với “Làm quen” thì
“Khám phá” bao gồm các hoạt động đa dạng, tích cực hơn; nội dung khám phácũng phong phú sâu sắc hơn Giáo viên không nhất thiết phải dạy hoặc giải thíchnhững kiến thức khoa học cho trẻ mà chủ yếu là giúp trẻ suy nghĩ nhiều hơn vềnhững gì chúng nhìn thấy và đang làm, kích thích trẻ quan sát, xem xét, phỏngđoán các sự vật, hiện tượng xung quanh và thảo luận, chia sẻ điều trẻ nhìn thấy,điều trẻ nghĩ hoặc điều còn băn khoăn, thắc mắc
Khả năng nhận thức, sáng tạo của trẻ sẽ ngày càng phát triển thông qua việc tiếpxúc trực tiếp hoặc gián tiếp hay tìm hiểu, khám phá, quan tâm đến mọi vật xungquanh như xon người, xã hội, cây cối, thiên nhiên, qua đó giúp trẻ nhận ra rằng,mọi sự vật luôn có sự thay đổi và liên quan với nhau, động viên trẻ suy nghĩ độclập, tưởng tượng và sáng tạo Đồng thời thông qua việc trẻ miêu tả và giải thíchnhững gì khám phá được thì cũng phát triển thêm cho trẻ về khả năng diễn dạt bằnglời những gì trẻ muốn thể hiện Khám phá còn giúp trẻ hiểu thêm mối liên hệnhững gì đã biết với những điều mới lạ
Nhà trường đều bổ sung cơ sở vật chất, sơn sữa đồ dùng đồ chơi, mua sắm thêmtrang thiết bị phục vụ cho hoạt động của cháu ở trường mỗi năm, giáo viên có sưutầm nguyên vật liệu để làm đồ dùng đồ chơi bổ sung thêm vào trong các góc chơi,tuy nhiên cũng chưa đáp ứng đầy đủ để tạo môi trường cho trẻ được hoạt động tíchcực vì còn thiếu so với số trẻ, có những trẻ không được tham gia vào mà chỉ đứngnhìn và theo dõi các bạn hoặc không tập trung chú ý làm cho hoạt động chưa manglại hiệu quả cao
Tuy soạn giảng cho hoạt động khám phá khoa học có đầu tư, có sự chú trọng nhấtđịnh trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ nhưng vẫn còn hạn chế Cónhững đề tài giáo viên cần phải đầu tư suy nghĩ và thiết kế sao cho phù hợp với trẻ
ở lớp nên đôi lúc giáo viên chuẩn bị về đồ dùng, phương pháp và hình thức tổ chức
Trang 10chưa đầy đủ, từ đó trong các hoạt động trẻ còn thụ động chưa được tích cực hứngthú tìm tòi, khám phá các sự vật hiện tượng xung quanh.
Tuy có ứng dụng công nghệ thông tin, cố gắng tham gia học tập các lớp sử dụnggiáo án điện tử trên powerpoint, tham khảo trên internet và có ứng dụng vào tiếtdạy trong các hoạt động giáo dục nói chung và hoạt động khám phá khoa học nóiriêng nhưng khả năng của giáo viên còn hạn chế nên đầu tư những tiết học ứngdụng công nghệ thông tin chưa phong phú như: Hình ảnh, âm thanh, tiếng độngchưa rõ, chưa mang tính chất động để gây sự chú ý cho trẻ
Khám phá khoa học là môn học có tầm quan trọng đối với trẻ 5-6 tuổi vì qua hoạtđộng này hình thành cho trẻ các kỹ năng tư duy, quan sát, so sánh, phân loại, dựđoán, thử nghiệm, thảo luận Giúp trẻ tiếp thu kiến thức vững vàng khi vào lớp một
Từ những mặt hạn chế trên tôi muốn thực hiện các giải pháp đã có và chỉ thay thếmột phần để áp dụng ở đơn vị nhằm giúp cho trẻ tích cực tham gia vào hoạt độngkhám phá khoa học nhằm góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ
PHẦN NỘI DUNG
I THỰC TRẠNG CỦA GIẢI PHÁP ĐÃ BIẾT, ĐÃ CÓ
Tôi thấy rằng cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động của cháu còn hạn chế, giáo viên
có sưu tầm nguyên vật liệu để làm đồ dùng đồ chơi bổ sung thêm vào trong các gócchơi, tuy nhiên cũng chưa đáp ứng đầy đủ Soạn giảng cho hoạt động khám phákhoa học có đầu tư, có sự chú trọng nhất định trong việc tổ chức hoạt động trảinghiệm cho trẻ nhưng vẫn còn hạn chế Các lớp sử dụng giáo án điện tử trênpowerpoint, tham khảo trên internet và có ứng dụng vào tiết dạy nhưng khả năngđầu tư những tiết học ứng dụng công nghệ thông tin chưa phong phú như: Hìnhảnh, âm thanh, tiếng động chưa rõ, chưa mang tính chất động để gây sự chú ý chotrẻ
- Về cơ sở vật chất: Sân trường nắng chưa có bóng mát để tổ chức trẻ chơi ngoàitrời nên hạn chế nhiều trong việc cho trẻ thực hành, trải nghiệm.Một số trẻ mới đếnlớp lần đầu nên còn hạn chế và số trẻ rất nhút nhát khi tham gia hoạt động Các thiết
bị dạy học, giáo cụ trực quan phục vụ cho quá trình khám phá chưa phong phú, hấpdẫn về chủng loại, màu sắc, chưa đáp ứng được nhu cầu của trẻ.Bản thân chưamạnh dạn xây dựng các hoạt động khám phá vào kế hoạch hoặc nếu có xây dựng thì còn mang tính hình thức, khuôn khổ, gò bó
Trang 11Thuận lợi :
2 Khó khăn :
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1 Trình bày các bước/quy trình thực hiện giải pháp mới
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1 Trình bày các bước/quy trình thực hiện giải pháp mới
Giải pháp 1: Xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ khám phá khoa học.
- Phạm vi: Lớp lá 1- Trường MN Bảo Quang
- Thời gian: Từ tháng 8/2018 đến nay
- Nội dung:
a Để xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động ngoài các góc chơi khác tôi đặc biệtchú ý bố trí góc cho trẻ khám phá khoa học Tôi tạo nên góc cho cháu khám phávới những vật liệu: bình tưới, dụng cụ chứa nước, đong nước, chai trong suốt, vỏtrai, vỏ sò, các vật nổi hoặc chìm trong nước, một vài chất tan hoặc không tan trongnước, bột màu, phễu, rây và tôi sẽ thay đổi cho phù hợp với từng chủ đề Sưu tầmnhững chất liệu khác nhau từ cuộc sống như: Vải, túi ni lông, giấy báo, nam châm,các đồ dùng làm bằng gỗ, kim loại
Tôi còn khuyến khích trẻ cùng tham gia tổ chức môi trường, bằng cách trò chuyện,gợi mở những ý tưởng để kích thích sự tò mò của trẻ
* Ví dụ: Như với chủ đề " Bản thân", "gia đình" tôi cùng trẻ chuẩn bị một số đồ
dùng với các chất liệu, nặng nhẹ khác nhau như: Đồ dùng với chất liệu bằng nhựa,
gỗ, kim loại để trẻ có thể thử nghiệm vật nổi vật chìm, chai trong suốt, bột màu,phiễu để trẻ có thể tự mình đong nước hoặc pha nước với bột màu mà trẻ thích…Tôi sắp xếp, bố trí các đồ dùng, phương tiện khoa học, có tính mở kích thích trẻkhám phá Các đồ dùng, đồ chơi phương tiện tôi luôn bổ sung, thay thế và để ở vịtrí giúp trẻ dễ lấy, dễ cất Những đồ dùng nặng được đặt trên mặt sàn, những đồdùng gồm nhiều bộ phận cần được để theo bộ với nhau Lựa chọn cái để ở khu vựckhám phá khoa học, cái để ở ngoài trời chỗ chơi cát, nước Việc bố trí tranh, ảnh,sản phẩm của trẻ sau các hoạt động khám phá luôn đảm bảo tính thẩm mĩ và mangtính mở, tạo sự mới mẻ, hấp dẫn, kích thích trẻ hoạt động
Trang 12Khuyến khích trẻ tự mình giải quyết các nhiệm vụ đặt ra bằng cách cho phép trẻ tựquan sát, so sánh, phân loại, sắp sếp các đối tượng.
- Luôn tạo cho trẻ thời gian để trẻ khám phá môi trường một cách đầy đủ nhất, sau
đó yêu cầu trẻ tự dọn dẹp những thứ mình đã dùng vào đúng chỗ quy định Tổ chứccác hoạt động khám phá khoa học tùy thuộc vào mục tiêu, nội dung, đồ dùng chuẩn
bị để tổ chức hoạt động khám phá khoa học theo nhóm, cá nhân, theo lớp Các hoạtđộng được tiến hành như các trò chơi để gây hứng thú, qua đó trẻ khám phá "Họcqua chơi" Hiệu lệnh của trò chơi cần rõ ràng, dứt khoát, ngắn gọn Đặc biệt cần tôntrọng ý kiến phát hiện của trẻ
Môi trường bên ngoài tôi luôn tận dụng những gì sẵn có như: Vườn hoa, vườn rau,chỗ chơi cát nước, tổ chức cho trẻ các hoạt động dạo chơi tham quan thực hànhchăm sóc tưới cây, nhổ cỏ, nhặt lá Trải nghiệm qua chơi với cát nước, khám phátính chất của nước, chơi vật chìm vật nổi Trước khi cho trẻ tham gia các hoạt độngkhám phá khoa học ngoài trời để tìm hiểu về thế giới xung quanh tôi luôn tròchuyện gợi mở khuyến khích trẻ tham gia cùng chuẩn bị các đồ dùng, nguyên vậtliệu phù hợp với nội dung mà tôi hướng đến Khi trẻ được cùng cô chuẩn bị chonhững buổi dạo chơi, tham quan hay thực hành thì trẻ rất hứng thú và tích cực.Ngoài ra tôi còn tạo môi trường hoạt động khám phá khoa học ở các góc chơi khácnhư góc chơi “học tập” cho trẻ chơi phân loại đồ dùng theo công dụng chất liệu.Góc xây dựng cho trẻ được thực hành trải nghiệm xây dựng những công trình như:Nhà cửa, công viên, chơi lắp ghép các cây xanh, hoa
b Hình ảnh dữ liệu minh chứng
Hình 1: Trẻ tham gia phát biểu xây dựng bài
Hình 2,3: Đồ chơi tự tạo
Hình 4 : Trẻ tham gia thực hiện
Giải pháp 2: Tổ chức hoạt động phù hợp kích thích trẻ tham gia tích cực vào
hoạt động khám phá khoa học
- Phạm vi: Lớp lá 1- Trường MN Bảo Quang
- Thời gian: Từ tháng 8/2018 đến nay
- Nội dung:
Trang 13a) Tổ chức hoạt động khám phá khoa học trên tiết học: Đây là hình thức chủ đạo đểcủng cố, hệ thống hoá, khái quát hoá, mở rộng kiến thức và rèn luyện kỹ năng chotrẻ yêu cầu đối với hoạt động khám phá khoa học theo chương trình giáo dục mầmnon mới, giáo viên được lựa chọn nội dung đề tài cho trẻ khám phá khoa học mộtcách linh hoạt, không áp đặt trẻ như trước mà tùy tình hình điều kiện của trường,của lớp mà giáo viên vận dụng sao cho phù hợp nhằm hướng đến mục tiêu và kếtquả mong đợi cuối độ tuổi Do vậy tôi mạnh dạn lựa chọn những đề tài luôn mới lạgây cho trẻ sự tò mò thích tìm hiểu, khám phá.
Ví dụ: “Tìm hiểu về gia đình”
+ Chuẩn bị: Máy vi tính, video clip về gia đình Một số slide về ba mẹ, bửacơm gia dình, gia đình xem ti bi, quy trình, vật liệu xây nhà Tranh, lô tô dụng cụcủa nghề gia đình, một số khối vuông tam giác cho trẻ chơi xây nhà, 2 ụ đất
+ Tổ chức hoạt động:
- Hát “cả nhà thương nhau”
Trò chuyện cùng trẻ về nội dung bài hát
Cho trẻ xem đoạn videoclip về gia đình và trò chuyện
Cho trẻ xem một số hình ảnh về bữa cơm gia đình
Cho trẻ xem hình anh về sinh hoạt của gia đình
Cô cho trẻ xem tranh về gia đình lớn, gia đình nhỏ
Giáo dục trẻ yêu quý những người thân trong gia đình ( Xem hình ảnh lồng ghépbảo vệ môi trường)
+ Trò chơi “Ai nhanh hơn”
- Trên đây cô có hình ảnh ông , bà , ba mẹ và con gái Khi có hiệu lệnh tìm gia đình
đông con hay ít con thì mỗi bạn của từng đội chạy lên gắng số lượng thành viên giađình ít con hay đông con theo yêu cầu của cô Đội nào gắng đúng nhiều gia đìnhtheo yêu cầu là thắng cuộc
+ Trò chơi: “Bé làm thợ nhiếp ảnh”
- C/c dùng những ảnh rời cô đã chuẩn bị để làm thành những bức ảnh dễ thương vềgia đình mình nhé