MỘT số BIỆN PHÁP CHỈ đạo đổi mới PHƯƠNG PHÁP dạy học ở TIỂU học

phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, phát triên khả năng tự học của học sinhtrong dạy học là một vấn đề cần được quan tâm đúng mức.Từ những suy nghĩ đó, thời gian qua tôi

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TIỂU HỌC

Quảng Bình, tháng 5 năm 2015

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TIỂU HỌC

Họ và tên: Công Thị Lý Chức vụ: Phó Hiệu trưởng

Quảng Bình, tháng 5 năm 2015

PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn sáng kiến:

Đất nước ta đang bước vào thời kì đổi mới, mở cửa và hội nhập quốc tế Đêđáp ứng yêu cầu phát triên của thời đại mới, thực hiện thắng lợi sự nghiệp “côngnghiệp hoá- hiện đại hoá” đất nước đòi hỏi những con người năng động, sáng tạo,

tự chủ, tự tin, có đầy đủ tri thức, dám nghĩ dám làm đê làm chủ đất nước Chính vì

thế, Nghị quyết số 29-NQ/TW Hội nghị Trung ương 8 (khóa XI) đã đặt ra: "Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế" Đê thực hiện tốt Nghị quyết của Đảng, mục tiêu đào tạo của nhà

trường phải được điều chỉnh một cách thích hợp, đổi mới căn bản và toàn diện giáodục mà linh hồn là đổi mới phương pháp dạy học Nghị quyết TW II (khoá VII) đã

nêu: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp GD-ĐT, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học, từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học” Quyết định số 2653/QĐ- BGDĐT ngày 5/7/2014 ghi rõ: “Đẩy mạnh đổi mới PPDH theo hướng phát triển năng lực cá nhân của người học, áp dụng các PP, kĩ thuật dạy học tích cực, chú trọng rèn luyện PP tự học…”.

Như vậy, đổi mới phương pháp dạy học được Đảng và Nhà nước ta quantâm, giao nhiệm vụ cho ngành GD-ĐT, đây là một yêu cầu cấp thiết, có vị trí đặcbiệt quan trọng Bởi lẽ hoạt động dạy và học là hoạt động chủ yếu của nhàtrường và xét cho cùng khoa học giáo dục là khoa học về phương pháp Sáng tạo vềkhoa học giáo dục thực chất là sáng tạo về phương pháp giáo dục, trong đó cóphương pháp dạy học Cách mạng về phương pháp sẽ đem lại bộ mặt mới, sức sốngmới cho giáo dục trong xã hội hiện đại Hơn nữa, ở các bậc học càng thấp, vai tròcủa phương pháp càng quan trọng, đặc biệt tiêu học là bậc học nền tảng

Đổi mới phương pháp dạy học là một trong những nhiệm vụ trọng tâm củacấp học năm học 2014- 2015 Bản thân nhận thức rằng đây là yêu cầu quan trọng,

là yếu tố quyết định đến chất lượng giáo dục của một nhà trường Công tác chỉ đạođổi mới PPDH đòi hỏi người cán bộ quản lí luôn trăn trở Đặc biệt làm thế nào đê

phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, phát triên khả năng tự học của học sinhtrong dạy học là một vấn đề cần được quan tâm đúng mức.

Từ những suy nghĩ đó, thời gian qua tôi đã chú trọng chỉ đạo đổi mới phươngpháp dạy học một cách mạnh mẽ trong công tác dạy học ở đơn vị Xuất phát từ

những vấn đề trên, tôi đã chọn sáng kiến: “Một số biện pháp chỉ đạo về đổi mới

phương pháp dạy học ở trường tiểu học”

2 Điểm mới của sáng kiến:

Thời gian qua đã có nhiều đồng chí nghiên cứu về đề tài này Việc chỉ đạođổi mới PPDH không phải là vấn đề mới đối với mỗi cán bộ quản lý Với sáng kiến

“Một số biện pháp chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiêu học”, bảnthân tôi đưa ra các giải pháp chỉ đạo đổi mới mạnh mẽ PPDH, áp dụng tính ưu việtcủa mô hình VNEN nhằm pháp huy tối đa tính tích cực sáng tạo của người học theotinh thần chỉ đạo của các cấp quản lí giáo dục trong năm học 2014-2015 Chỉ đạođổi mới PPDH nhằm đề cao tính tự chủ, tự lập của chủ thê của học sinh, người thầychỉ làm vai trò hướng đạo, phát huy tối đa tính tích cực, sáng tạo, chủ động củangười học Học sinh được giáo dục và phát triên kĩ năng sống đê trở thành chủnhân tương lai năng động, sáng tạo, tự tin đáp ứng xu thế phát triên của xã hội Hơn nữa, sáng kiến này có ý nghĩa thiết thực đáp ứng việc chỉ đạo đổi mớiđánh giá học sinh Từ việc chỉ đạo đổi mới PPDH, vận dụng mô hình VNEN mộtcách mạnh mẽ, thay đổi không gian lớp học, dạy học theo nhóm phù hợp đánh giáhọc sinh theo TT30/2014/TT-BGD&ĐT về quy định đánh giá học sinh tiêu học.Sáng kiến đưa ra những giải pháp nhằm giúp giáo viên tạo cơ hội phát triên nănglực và một số phẩm chất của học sinh mà lâu nay giáo viên chưa chú trọng Đổimới đánh giá học sinh có tác động trở lại, giúp GV điều chỉnh, đổi mới phươngpháp, hình thức tổ chức hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm ngay trong quátrình và kết thúc mỗi giai đoạn dạy học Kịp thời phát hiện những cố gắng, tiến bộcủa HS đê động viên, khích lệ và phát hiện những hạn chế của HS đê hướng dẫn,giúp đỡ trong quá trình học tập, rèn luyện của HS

3 Phạm vi áp dụng :

Sáng kiến chỉ giới hạn trong phạm vi nghiên cứu việc chỉ đạo đổi mới PPDH

áp dụng ở trường Tiêu học tôi đang công tác Nghiên cứu sáng kiến, tôi không cónhiều tham vọng mà chỉ nhằm mục đích đóng góp một phần công sức của mình vàocông tác chỉ đạo hoạt động dạy học ở nhà trường Tôi mong muốn sẽ có đượcnhững giải pháp hữu hiệu, bài học kinh nghiệm đê có thê áp dụng vào thực tiễn chỉđạo đổi mới PPDH ở trường nói riêng và giáo dục huyện nhà nói chung Điều nàycàng có ý nghĩa nếu đề tài thành công, chất lượng dạy học được nâng cao đáp ứngvới định hướng đổi mới giáo dục hiện nay

PHẦN II: NỘI DUNG

I Thực trạng về việc đổi mới phương pháp dạy học ở đơn vị:

1 Thực trạng việc đổi mới PPDH của giáo viên:

Trong những năm qua nhà trường đẩy mạnh phong trào đổi mới PPDH Tổ

chức dạy học theo hướng nhẹ nhàng, vừa sức, hiệu quả ; phát huy tính tích cực

sáng tạo và chủ động của người dạy, người học trên cơ sở mục tiêu cần đạt vềchuẩn kiến thức và kỹ năng của môn học Tăng cường sử dụng, vận dụng cácphương tiện công nghệ thông tin vào dạy học

Công tác bồi dưỡng giáo viên tập trung vào các nội dung tổ chức dạy họcsát chuẩn kiến thức kỹ năng, 1 số tiết dạy đã thay đổi không gian lớp học, tổ chứchoạt động học tập tích cực của học sinh thông qua học cá nhân, học nhóm, học cảlớp Một số giáo viên đã vận dụng sáng tạo giữa phương pháp dạy học truyềnthống và phương pháp dạy học hiện đại nên chất lượng dạy học đảm bảo

quan trọng của việc đổi mới PPDH; kiến thức, kĩ năng còn hạn chế nhất định Giáoviên còn chưa mạnh dạn đổi mới PPDH, còn tâm lý sợ học sinh không làm đượcnên làm thay Kĩ năng tổ chức dạy học theo nhóm, tăng cường vai trò điều hành củanhóm trưởng còn hạn chế Trong nhiều tiết dạy giáo viên còn giảng nhiều, còn lệthuộc quá nhiều vào SGK, sách hướng dẫn nên chưa linh hoạt, sáng tạo trongphương pháp đê phù hợp với đối tượng học sinh nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy.Việc đổi mới phương pháp dạy học đối với 1 số ít giáo viên là vấn đề lớn lao khó

có thê thực hiện được do năng lực chuyên môn Hơn nữa, lực lượng nòng cốtchuyên môn còn mỏng, số lượng GVDG còn ít Trong khi đó giáo viên trẻ mớituyên và hợp đồng nhiều nên kinh nghiệm trong dạy học còn ít, kĩ năng sư phạmcòn chưa vững vàng

Bản thân đảm nhận công tác phụ trách chuyên môn, bồi dưỡng đội ngũ đôilúc vẫn chưa có những biện pháp quyết liệt, kinh nghiệm quản lý chỉ đạo chưanhiều

2 Thực trạng về tham gia hoạt động học tập của học sinh trong việc ĐMPPDH:

Học sinh nhiều em còn rụt rè, chưa mạnh dạn tự tin trong giáo tiếp Kĩ năng

tham gia các hoạt động học tập còn hạn chế nhất định, chưa biết hợp tác, chia sẻ

trong học tập Học sinh chưa có phương pháp tự học, tự tìm tòi đê chiếm lĩnh kiến thức bài học Học sinh chưa được bồi dưỡng các kĩ năng học nhóm Một số em kiếnthức kĩ năng còn vơi nên giáo viên tổ chức các hoạt động học tập gặp phải khó khăn

* Kết quả đánh giá tiết dạy qua dự giờ, kiểm tra toàn diện, kiểm tra chuyên đề năm học 2013-2014:

3 Thực trạng về CSVC đáp ứng việc đổi mới PPDH:

Cơ sở vật chất của nhà trường về cơ bản đã đáp ứng được đổi mới giáo dụcphổ thông Khuôn viên sạch đẹp, trường lớp khang trang, thân thiện, bàn ghế, trangthiết bị khá đảm bảo Tuy nhiên vẫn còn một số phòng học còn chật, chưa có khônggian đê học sinh tham gia 1 số hoạt động học tập Bàn ghế ở khối 5 chưa phù hợpvới việc tổ chức dạy học theo nhóm, màn hình lớn chưa có ở một số lớp, trang thiết

bị phục vụ cho dạy học theo nhóm chưa đầy đủ như: bảng tên nhóm, thẻ mặt cười,mặt mếu, bảng nhóm

II Một số biện pháp chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học ở đơn vị:

Biện pháp 1 Xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch chỉ đạo đổi mới PPDH trong nhà trường có hiệu quả:

Quá trình chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học yêu cầu bắt buộc đối vớingười quản lý chuyên môn là phải có kế hoạch, mục tiêu cụ thê, tránh sự chỉ đạochung chung đến đâu hay đó Kế hoạch phải cụ thê hoá các giải pháp và các mụctiêu về thực hiện đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường Yêu cầu mỗi giáoviên, tổ khối phải có kế hoạch về đổi mới phương pháp dạy học trong năm học,trong từng kỳ Kế hoạch chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học của phụ tráchchuyên môn phải đảm bảo :

+ Phân tích làm rõ thực trạng của đội ngũ về năng lực sư phạm, điều kiệnphục vụ cho dạy và học so với yêu cầu đê đổi mới phương pháp dạy học hiện nay

+ Xây dựng kế hoạch chỉ đạo cả năm, từng tháng cụ thê Chỉ rõ thời gian nàotổ chức hội thảo chuyên đề theo trường, cụm trường, khi nào xây dựng tiết dạy vàdạy thê nghiệm ở các tổ hoặc toàn trường, khi nào bồi dưỡng tiếp sức cho GV trẻđang thời gian tập sự , người thực hiện, hệ thống các chỉ tiêu cụ thê

+ Hệ thống các giải pháp đánh giá chỉ đạo của nhà trường thật chi tiết, rõràng, có tính khả thi cao

Triên khai thực hiện kế hoạch chỉ đạo đổi mới PPDH có hiệu quả ở đơn vị,hàng tháng đánh giá công tác chỉ đạo đổi mới PPDH: những việc làm được, tồn tại,hướng khắc phục trong tháng sau

Đê triên khai có hiệu quả, bản thân nâng cao năng lực quản lý chỉ đạo vềđổi mới phương pháp dạy học của người phụ trách chuyên môn Không ngừng traudồi kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ quản lý chỉ đạo, nắm chắc kiến thức các môntrong chương trình tiêu học ở tất cả các khối lớp, nắm chắc yêu cầu, mức độ củaviệc vận dụng VNEN ở mức 1 đê chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học một cáchsâu sát Đổi mới công tác kiêm tra chuyên môn đối với giáo viên, bám sát các tiêuchí về định hướng đổi mới trong các khâu của quá trình dạy học đê kiêm tra, phântích, đánh giá đúng mức độ chuyên biến của từng giáo viên, bồi dưỡng về lý luận

phương pháp dạy học ở tiêu học, quy trình và đặc trưng phương pháp bộ môn từngloại bài, nắm chắc định hướng về đổi mới cách dạy, cách học ở tiêu học hiện nay.Cải tiến các hoạt động chuyên môn như dự giờ thăm lớp, thao giảng thực tập, hộithảo chuyên đề đê thực sự mang lại hiệu quả nhằm bồi dưỡng đội ngũ giáo viênngày càng đáp ứng với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học.

Biện pháp 2: Bồi dưỡng nâng cao nhận thức trong cán bộ, giáo viên:

Trước hết CBQL nhà trường phải nhận thức đúng đắn tầm quan trọng củaviệc đổi mới phương pháp dạy học đê chỉ đạo Từ đó tạo ra mọi sự chuyên biếntrong nhận thức cho đội ngũ giáo viên, làm cho mọi người thấy được tầm quantrọng và tính cấp thiết, hiệu quả thiết thực của việc đổi mới phương pháp dạy học.Đồng thời xây dựng cho học sinh niềm tin đối với hiệu quả của việc sử dụngphương pháp dạy học mới, cụ thê:

Tổ chức quán triệt sâu sắc Nghị quyết của Đảng về đổi mới giáo dục (NQ29-NQ/TW Hội nghị Trung ương 8 (khóa XI); Chương trình hành động của Chínhphủ, Kế hoạch hành động của ngành Giáo dục triên khai Nghị quyết số 29 như QĐ

số 2653/QĐ-BGDĐT ngày 5/7/2014 ; các chủ trương, văn bản chỉ đạo của ngành

về đổi mới phương pháp dạy học cho toàn bộ cán bộ giáo viên qua các buổi sinhhoạt chuyên môn Đăng tải các văn bản trên trang Website của nhà trường đê mỗi

GV dễ dàng cập nhật, nắm bắt, nghiên cứu Tuyên truyền, phổ biến tầm quan trọngcủa việc đổi mới phương pháp dạy học: đó là nhân tố quyết định đến chất lượnggiáo dục Chú trọng đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học thì học sinh mới họctập được chủ động, học sinh tự học, tham gia các hoạt động học tập đê tự chiếmlĩnh kiến thức, tri thức tiếp thu được bền vững làm cho trình độ tư duy, nhận thứccủa các em được phát triên Từ đó các em mới có điều kiện hoạt động độc lập vàsáng tạo, năng lực cá nhân mới được bộc lộ và phát triên đầy đủ Dạy học theohướng tích cực hoá người học, tập trung vào hoạt động của người học mới rèn đượcđược cho trẻ những năng lực cần thiết đáp ứng đựoc yêu cầu đổi mới đất nước

Phải làm cho giáo viên nhận thức được định hướng về đổi mới phương phápdạy học “Tổ chức các giờ học, các hoạt động giáo dục đảm bảo nhẹ nhàng – tự

nhiên – hiệu quả” Giúp giáo viên thấy được ở tiêu học kiến thức khoa học khôngnhiều, điều quan trọng nhất là dạy cho học sinh những phương pháp lĩnh hội kiếnthức đó như thế nào Đây là yếu tố cốt lõi nhằm thay đổi tư duy, nhận thức của giáoviên về vận dụng phương pháp dạy học mới.

Biện pháp 3: Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học:

BGH nhà trường tạo điều kiện cho GBQL, GV tham gia bồi dưỡng cácchuyên đề do Phòng, Sở GD tổ chức giúp giáo viên nắm đựơc nội dung điều chỉnh

và đổi mới phương pháp dạy học Tạo điều kiện cho giáo viên đi học nâng cao trìnhđộ

3.1 Xây dựng phong trào tự học, tự bồi dưỡng:

Tôi luôn coi trọng chỉ đạo công tác bồi dưỡng và tự bồi dưỡng Khuyếnkhích giáo viên dành thời gian đọc, nghiên cứu tài liệu về phương pháp dạy học,tập san tiêu học, thế giới trong ta…, tài nguyên mạng đê bổ sung kiến thức về vănhoá, về chuyên môn vì đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi người giái viên phải

có vốn kiến thức cao, hiêu biết rộng, kĩ năng sư phạm tốt đê tổ chức linh hoạt cáchoạt động dạy học, GV mới làm tốt được vai trò hướng dẫn, điều hành, trọng tàitrong quá trình dạy học

Tạo phong trào tự học, tự bồi dưỡng có nền nếp, giáo viên hứng thú tìm tòisáng tạo và ngày càng cảm thấy tự tin hơn vào năng lực của mình Đối với giáoviên phải tự lập cho mình một kế hoạch cụ thê trong tuần, trong tháng cần nghiêncứu, học tập thêm những vấn đề gì?, dự giờ môn gì?, lớp nào? đê phục vụ cho việcĐMPPDH Nếu có mong muốn dạy thê hiện ĐMPPDH thì chuẩn bị tiết dạy mời tổchuyên môn, BGH đến dự góp ý, giúp đỡ Giáo viên thường xuyên dự giờ thămlớp, quy định dự 1 tiết/tuần

3.2 Giúp GV nắm bắt định hướng ĐMPPDH:

Bản chất: Đổi mới PPDH là đổi mới cách tiến hành các phương pháp, đổi mới

các phương tiện và hình thức triên khai phương pháp trên cơ sở khai thác triệt đê

các ưu điêm của các phương pháp cũ và vận dụng linh họat một số phương phápmới nhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học

Mục đích: Mục đích cuối cùng của đổi mới phương pháp dạy học là làm thế

nào đê học sinh phải thực sự tích cực, chủ động, tự giác, luôn trăn trở tìm tòi, suynghĩ và sáng tạo trong quá trình lĩnh hội tri thức và lĩnh hội cả cách thức đê cóđược tri thức ấy nhăm phát triên và hoàn thiện nhân cách của mình

3 Đổi mới PPDH theo hướng phát triên khả năng tự học của học sinh

4 Đổi mới PPDH theo hướng kết hợp họat động cá nhân với họat động nhóm vàphát huy khả năng của cá nhân

5 Đổi mới PPDH theo hướng tăng cường kỹ năng thực hành

6 Đổi mới PPDH theo hướng sử dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại vào dạy học

7 Đổi mới PPDH theo hướng đổi mới cả phương pháp kiêm tra và đánh giá kết quảhọc tập của học sinh

8 Đổi mới PPDH theo hướng đổi mới cách thiết kế bài dạy, lập kế họach bài học

và xây dựng mục tiêu bài học

3.3 Chỉ đạo có tốt công tác bồi dưỡng thường xuyên:

Từ năm học 2013-2014, Bộ GD&ĐT hướng dẫn công tác bồi dưỡng thườngxuyên cho các cấp học Với cấp tiêu học, những nội dung bồi dưỡng hết sức thiếtthực cho đội ngũ: ND1, 2 và 3 Trong đó có một số Môdun bồi dưỡng về kĩ năng sưphạm đáp ứng đổi mới PPDH như: TH 13: Kĩ năng lập kế hoạch bài học theohướng tích cực, TH 15: Một số phương pháp dạy học tích cực ở TH Tôi chỉ đạoviệc bồi dưỡng thường xuyên một cách sâu sát từ việc tự học đến bồi dưỡng tập